Iqtisodiyot
Eng katta oltin zaxirasiga ega davlatlar qaysilar?
Jahon oltin kengashining 2025 yil II choragi bo‘yicha ma’lumotlariga ko‘ra, eng ko‘p oltin zaxirasiga ega davlatlar ro‘yxatida AQSh 8 133 tonna bilan yetakchilik qilmoqda. Keyingi o‘rinlarni Germaniya, Italiya va Fransiya egalladi. O‘zbekiston esa 367,6 tonna qimmatbaho metall zaxirasi bilan 16-o‘rinda.
Jahon oltin kengashi (World Gold Counsil) sentabr oyi boshida e’lon qilgan hisobotga ko‘ra, TOP-10 eng katta oltin zaxirasiga ega davlatlar quyidagicha:
1. Amerika Qo‘shma Shtatlari
2025 yil ikkinchi choragida AQShning oltin zaxiralari 8 133,46 tonnani tashkil etdi. Bu ko‘rsatkich birinchi chorakdagi bilan bir xil. 2000–2025 yillarda AQSh zaxiralari o‘rtacha 8 134 tonna atrofida bo‘lgan. Eng yuqori ko‘rsatkich 2001 yilning III choragida (8 149,05 tonna), eng pasti esa 2005 yilning III choragida qayd etilgan.
2. Germaniya
Germaniyaning oltin zaxiralari 2025 yil II choragida biroz kamayib, 3 350 tonnani tashkil etdi. Birinchi chorakda bu ko‘rsatkich 3 351 tonna edi. 2000–2025 yillarda mamlakat zaxiralari o‘rtacha 3 398 tonna bo‘lgan.
3. Italiya
Italiyada oltin zaxiralari barqaror bo‘lib qolmoqda. 2025 yilning I va II choraklarida ham 2 451 tonnani tashkil etdi. 2000 yildan buyon ko‘rsatkich deyarli shu atrofda saqlanib kelmoqda.
4. Fransiya
Fransiyaning oltin zaxiralari ham 2025 yil II choragida 2 437 tonna bo‘lib, avvalgi chorakdagidek qoldi.
5. Rossiya
Rossiyaning oltin zaxiralari II chorakda 2 329 tonnani tashkil etdi. Bu ko‘rsatkich birinchi chorakdagidan farq qilmadi. 2000–2025 yillarda Rossiya zaxiralari o‘rtacha 1 181 tonna bo‘lgan.
6. Xitoy
Xitoyning oltin zaxiralari taxminan 2 279 tonna. Bu katta ko‘rsatkich sanalsa-da, mamlakatning umumiy xalqaro zaxiralaridagi ulushi katta emas — atigi 6,8 foiz.
7. Shveytsariya
Shveytsariya kichik davlat bo‘lishiga qaramay, unda 1 040 tonna oltin zaxirasi mavjud. Mamlakat moliyaviy markaz sifatida ahamiyatga ega hamda tarixan neytral siyosat yuritishi bilan mashhur. Bu omillar uning oltin zaxiralarida muhim ahamiyat kasb etadi.
8. Hindiston
Hindistonning oltin zaxiralari 2025 yilda rekord daraja — 880 tonnani tashkil etdi. 2000–2025 yillarda bu ko‘rsatkich o‘rtacha 531 tonna atrofida bo‘lgan. Eng past ko‘rsatkich 2001 yil II choragida — 357,75 tonna qayd etilgan.
9. Yaponiya
Yaponiyaning oltin zaxiralari 846 tonna. Bu ham Xitoy kabi mamlakat umumiy zaxiralarida katta ulushni tashkil etmaydi — atigi 6,9 foiz.
10. Turkiya
Turkiya 637 tonna oltin zaxirasi bilan kuchli o‘ntalikni yakunladi. Bu yerda oltinning umumiy zaxiralardagi ulushi yuqori — 44,3 foiz.
O‘zbekiston ko‘rsatkichi
WGC ma’lumotlariga ko‘ra, O‘zbekiston 363,9 tonna oltin zaxirasi bilan davlatlar orasida 16-o‘rinda. Biroq hisobotda Xalqaro valuta jamg‘armasi ham sub’yekt sifatida kiritilgan va u 2 814 tonna oltin bilan 3-o‘rinda qayd etilgan. Shu bois, umumiy ro‘yxatda O‘zbekiston 17-o‘rinni egalladi.
Shu bilan birga, O‘zbekiston umumiy zaxiralar tarkibida oltin ulushi juda yuqori bo‘lgan davlatlardan biri. Bu ko‘rsatkich 79,3 foizni tashkil etadi. Zaxiralar tarkibida oltin ulushi 70 foizdan yuqori bo‘lgan davlatlar qatorida AQSh, Germaniya, Italiya, Fransiya, Livan, Venesuela va Boliviya ham bor.
Nima uchun oltin muhim?
Oltin markaziy banklar zaxiralarining muhim qismi hisoblanadi. U xavfsizlik, likvidlik va daromadlilik kabi asosiy xususiyatlarga ega — bu esa markaziy banklar uchun asosiy investitsiya maqsadlari hisoblanadi. Shu bois, tarix davomida qazib olingan oltinning qariyb 20 foizi markaziy banklar qo‘lida to‘plangan.
Jahon oltin kengashi ushbu bozor segmentini yaxshiroq tushunish uchun ma’lumotlarni e’lon qiladi. Ular Xalqaro valuta jamg‘armasi (IMF IFS) statistikasi asosida tuziladi va unda markaziy banklar hamda boshqa rasmiy institutlarning oltin xarid va sotuvi, shuningdek, oltinning xalqaro zaxiralardagi ulushi kuzatib boriladi.
Iqtisodiyot
Soliq va tadbirkorlik sohasidagi qonunbuzarliklar uchun javobgarlik kuchaytirildi
“Soliq va tadbirkorlik sohasidagi ayrim qonun hujjatlariga o‘zgartish va qo‘shimchalar kiritish to‘g‘risida”gi qonunga muvofiq, mazkur sohada muhim o‘zgartishlar amalga oshirildi.
Xususan, Jinoyat kodeksining 179-moddasiga o‘zgartirish kiritilib, soxta tadbirkorlik uchun jarima, muayyan huquqlardan mahrum qilish va ozodlikdan mahrum qilish kabi sanksiyalar nazarda tutilmoqda.
Endilikda tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirish maqsadini ko‘zlamasdan ssudalar, kreditlar olish, foydani (daromadni) soliqlardan ozod qilish (soliqlarni kamaytirish) yoki boshqacha mulkiy manfaat ko‘rish maqsadida tadbirkorlik sub’yektini tashkil etish BHMning 100 baravaridan 200 baravarigacha miqdorda jarima yoki 3 yilgacha axloq tuzatish ishlari yoxud muayyan huquqdan mahrum qilib, 1 yildan 3 yilgacha ozodlikni cheklash yoki 1 yildan 3 yilgacha ozodlikdan mahrum qilish bilan jazolanishi belgilanmoqda.
Shuningdek, 184-modda (soliqlarni to‘lashdan bo‘yin tovlash) – jinoyat tarkibi aniqlashtirilib, jarima, majburiy to‘lovlarni undirish va ozodlikdan mahrum qilish choralari qayta belgilandi, ilk huquqbuzarlikda zarar to‘liq qoplansa, javobgarlikdan ozod etish tartibi saqlab qolindi, jinoyat ishlarida jamoat himoyachisi ishtiroki ta’minlandi.
Qonun rasman e’lon qilingan kundan e’tiboran 3 oy o‘tgach kuchga kiradi.
Iqtisodiyot
O‘zbekiston aholisining katta qismi qaysi sohalarda ishlaydi?
O‘zbekiston aholisining katta qismi qaysi sohalarda ishlaydi?
Source link
Iqtisodiyot
O‘zbekiston importida qaysi davlatlar yetakchilik qilmoqda?
2026-yilning yanvar-fevral oylarida O‘zbekistonning tashqi savdo aylanmasida import hajmi 8,1 milliard AQSh dollarini tashkil etdi. Bu haqda Milliy statistika qo‘mitasi ma’lum qildi.
Qayd etilishicha, bu ko‘rsatkich o‘tgan yilning mos davriga nisbatan 29,8 foizga o‘sgan. Ushbu davrda mamlakat 135 dan ortiq davlatdan tovar va xizmatlar import qilgan.
Import tarkibida eng katta ulushni Xitoy egalladi. Ushbu davlatdan 2,8 milliard dollarlik mahsulot olib kirilgan.
Rossiya ikkinchi o‘rinda bo‘lib, import hajmi 1,4 milliard dollarni tashkil etgan. Qozog‘iston esa 677 million dollarlik ko‘rsatkich bilan uchinchi o‘rindan joy olgan.
Koreya Respublikasi 306,1 million dollar, Turkiya 259,8 million dollar, Germaniya 182,6 million dollarlik import bilan keyingi o‘rinlarni egallagan.
Shuningdek, Hindistondan 179,3 million dollarlik, Belarusdan 144,3 million dollarlik tovarlar import qilingan.
Turkmaniston 121,5 million dollar, AQSh esa 98,6 million dollarlik ko‘rsatkich bilan kuchli o‘nlikka kirgan.
Iqtisodiyot
Biznes-ombudsman Toshkentning dizayn-kodi masalasida e’tiroz bildirdi
Qonunga ko‘ra, tadbirkorlik faoliyatiga ta’sir qiladigan hujjatlar loyihasi Biznes-ombudsman bilan majburiy tartibda kelishilishi kerak, lekin poytaxt kengashi shahar dizayn-kodini tasdiqlash haqidagi qarorini kelishmasdan qabul qilgan. Qolaversa, ranglarni bir xillashtirish talabi tadbirkorlarning intellektual mulk huquqiga zid.
Toshkent dizayn-kodidan render-parcha / Foto: Toshkent shahar hokimligi
Toshkent shahar kengashi shahar dizayn-kodini joriy etish bo‘yicha 2026 yil 17 fevral kuni qabul qilgan qaror qayta ko‘rib chiqilishi kerak. Biznes-ombudsman qarorni o‘rganib chiqib, shunday xulosaga keldi.
Prezidentning tadbirkorlar huquqlari bo‘yicha vakili bayonotiga ko‘ra, qarorning ayrim bandlari amaldagi qonunchilikka zid.
Xususan, “Normativ-huquqiy hujjatlar to‘g‘risida”gi qonun talablariga ko‘ra, tadbirkorlik faoliyatiga ta’sir etuvchi loyihalar Biznes-ombudsman bilan majburiy tartibda kelishilishi lozim. Biroq ushbu qaror Vakil bilan kelishilmasdan qabul qilingan.
Qarorda reklama vositalari uchun belgilangan “past to‘yingan” yoki “neytral” rang kabi tushunchalarning huquqiy mezoni ochib berilmagan. Bundan tashqari, ranglarni bir xillashtirish talabi tadbirkorlarning intellektual mulk (ro‘yxatdan o‘tgan brend) huquqlariga zarar yetkazishi mumkin. Bir necha obektlarga ega bo‘lgan tarmoq tashkil etgan brendlarning manfaatlari inobatga olinmagan.
Yangi talablarga moslashish uchun belgilangan 3 oylik muddat yetarli emas. Jarayonni tadbirkorlarga ortiqcha yuklama tug‘dirmagan holda, bosqichma-bosqich amalga oshirish tartibi nazarda tutilmagan.
Yuqoridagilardan kelib chiqib, Biznes-ombudsman xalq deputatlari Toshkent shahri kengashiga mazkur qarorning tadbirkorlik faoliyatiga daxldor qismlarini qayta ko‘rib chiqish, normalarga o‘zgartirish kiritish va kuchga kirish muddatini uzaytirish yuzasidan rasmiy xulosa kiritdi.
Biznes-ombudsman qayta ko‘rib chiqishda o‘z xodimlari ishtirok etishini so‘ramoqda.
Iqtisodiyot
100 ta korxonada samaradorlikni oshirish uchun 30 million dollar grant jalb qilinadi
Yig‘ilishda Prezident Shavkat Mirziyoyev sanoat va xizmat ko‘rsatish sohalarida samaradorlikni oshirish masalasiga alohida to‘xtaldi.
Davlat rahbari ta’kidlashicha, dunyoda mahsulot raqobatdoshligini ta’minlash uchun ilg‘or boshqaruv usullari keng qo‘llanilmoqda. Jumladan, «Kayzen» va «Lean production» kabi yondashuvlar resurs tejamkorligi va mehnat unumdorligini oshirishga xizmat qilmoqda.
Ma’lum qilinishicha, mamlakatimizda 50 ga yaqin tadbirkor bu tajribani xorijda o‘rganib, o‘z korxonalarida joriy etishni boshlagan. Biroq bu ko‘lam hali yetarli emasligi qayd etildi.
Prezident ayrim sohalarda ilg‘or usullar ommalashmayotganini tanqid qildi. Xususan, to‘qimachilik, qurilish materiallari, elektrotexnika va mebel kabi drayver tarmoqlarda bu yo‘nalishda tashabbus yetishmayotgani ta’kidlandi.
«Lekin, bu kam. Tadbirkorga tushuntirib, «diagnostika» xarajatining bir qismi qoplab berilsa, unumdorlik dasturlarini yo‘lga qo‘yish uchun imtiyozli kredit ajratsa bo‘ladi-ku!», – dedi davlat rahbari.
Shu munosabat bilan Iqtisodiyot va moliya vazirligiga aniq topshiriq berildi. Unga ko‘ra, joriy yilda 100 ta korxonada samaradorlikni oshirish bo‘yicha ilg‘or dasturlar joriy etiladi.
Mazkur tashabbusni moliyalashtirish uchun 30 million dollar miqdorida grant mablag‘larini jalb qilish rejalashtirilgan.
-
Siyosat5 days agoSaida Mirziyoyeva xalqaro forumda Prezident murojaatini o‘qib eshittirdi
-
Siyosat4 days agoPrezident Mirziyoyev mintaqaviy sammitda yashil savdo yoʻlaklari va yagona iqlim investitsiya strategiyasini taklif qildi
-
Siyosat5 days agoPrezident Shavkat Mirziyoyev JSST bosh direktorini qabul qildi
-
Jamiyat4 days ago
Giyohvand moddalar aylanmasini nazorat qilishning milliy tizimi takomillashtiriladi
-
Iqtisodiyot3 days ago
Markaziy bank: 24-aprelda dollar pasayadi
-
Iqtisodiyot3 days agoQirg‘iziston ilk marta Yevropa Ittifoqining sanksiyalarni chetlab o‘tishga qarshi kurashish mexanizmiga tushdi
-
Siyosat5 days agoPrezident Mirziyoyev Ostonaga Orol dengiziga yordam berish jamg‘armasi yig‘ilishiga keldi
-
Jamiyat4 days agoShavkat Mirziyoyev Ostonaga yetib bordi
