Iqtisodiyot
Eng katta oltin zaxirasiga ega davlatlar qaysilar?
Jahon oltin kengashining 2025 yil II choragi bo‘yicha ma’lumotlariga ko‘ra, eng ko‘p oltin zaxirasiga ega davlatlar ro‘yxatida AQSh 8 133 tonna bilan yetakchilik qilmoqda. Keyingi o‘rinlarni Germaniya, Italiya va Fransiya egalladi. O‘zbekiston esa 367,6 tonna qimmatbaho metall zaxirasi bilan 16-o‘rinda.
Jahon oltin kengashi (World Gold Counsil) sentabr oyi boshida e’lon qilgan hisobotga ko‘ra, TOP-10 eng katta oltin zaxirasiga ega davlatlar quyidagicha:
1. Amerika Qo‘shma Shtatlari
2025 yil ikkinchi choragida AQShning oltin zaxiralari 8 133,46 tonnani tashkil etdi. Bu ko‘rsatkich birinchi chorakdagi bilan bir xil. 2000–2025 yillarda AQSh zaxiralari o‘rtacha 8 134 tonna atrofida bo‘lgan. Eng yuqori ko‘rsatkich 2001 yilning III choragida (8 149,05 tonna), eng pasti esa 2005 yilning III choragida qayd etilgan.
2. Germaniya
Germaniyaning oltin zaxiralari 2025 yil II choragida biroz kamayib, 3 350 tonnani tashkil etdi. Birinchi chorakda bu ko‘rsatkich 3 351 tonna edi. 2000–2025 yillarda mamlakat zaxiralari o‘rtacha 3 398 tonna bo‘lgan.
3. Italiya
Italiyada oltin zaxiralari barqaror bo‘lib qolmoqda. 2025 yilning I va II choraklarida ham 2 451 tonnani tashkil etdi. 2000 yildan buyon ko‘rsatkich deyarli shu atrofda saqlanib kelmoqda.
4. Fransiya
Fransiyaning oltin zaxiralari ham 2025 yil II choragida 2 437 tonna bo‘lib, avvalgi chorakdagidek qoldi.
5. Rossiya
Rossiyaning oltin zaxiralari II chorakda 2 329 tonnani tashkil etdi. Bu ko‘rsatkich birinchi chorakdagidan farq qilmadi. 2000–2025 yillarda Rossiya zaxiralari o‘rtacha 1 181 tonna bo‘lgan.
6. Xitoy
Xitoyning oltin zaxiralari taxminan 2 279 tonna. Bu katta ko‘rsatkich sanalsa-da, mamlakatning umumiy xalqaro zaxiralaridagi ulushi katta emas — atigi 6,8 foiz.
7. Shveytsariya
Shveytsariya kichik davlat bo‘lishiga qaramay, unda 1 040 tonna oltin zaxirasi mavjud. Mamlakat moliyaviy markaz sifatida ahamiyatga ega hamda tarixan neytral siyosat yuritishi bilan mashhur. Bu omillar uning oltin zaxiralarida muhim ahamiyat kasb etadi.
8. Hindiston
Hindistonning oltin zaxiralari 2025 yilda rekord daraja — 880 tonnani tashkil etdi. 2000–2025 yillarda bu ko‘rsatkich o‘rtacha 531 tonna atrofida bo‘lgan. Eng past ko‘rsatkich 2001 yil II choragida — 357,75 tonna qayd etilgan.
9. Yaponiya
Yaponiyaning oltin zaxiralari 846 tonna. Bu ham Xitoy kabi mamlakat umumiy zaxiralarida katta ulushni tashkil etmaydi — atigi 6,9 foiz.
10. Turkiya
Turkiya 637 tonna oltin zaxirasi bilan kuchli o‘ntalikni yakunladi. Bu yerda oltinning umumiy zaxiralardagi ulushi yuqori — 44,3 foiz.
O‘zbekiston ko‘rsatkichi
WGC ma’lumotlariga ko‘ra, O‘zbekiston 363,9 tonna oltin zaxirasi bilan davlatlar orasida 16-o‘rinda. Biroq hisobotda Xalqaro valuta jamg‘armasi ham sub’yekt sifatida kiritilgan va u 2 814 tonna oltin bilan 3-o‘rinda qayd etilgan. Shu bois, umumiy ro‘yxatda O‘zbekiston 17-o‘rinni egalladi.
Shu bilan birga, O‘zbekiston umumiy zaxiralar tarkibida oltin ulushi juda yuqori bo‘lgan davlatlardan biri. Bu ko‘rsatkich 79,3 foizni tashkil etadi. Zaxiralar tarkibida oltin ulushi 70 foizdan yuqori bo‘lgan davlatlar qatorida AQSh, Germaniya, Italiya, Fransiya, Livan, Venesuela va Boliviya ham bor.
Nima uchun oltin muhim?
Oltin markaziy banklar zaxiralarining muhim qismi hisoblanadi. U xavfsizlik, likvidlik va daromadlilik kabi asosiy xususiyatlarga ega — bu esa markaziy banklar uchun asosiy investitsiya maqsadlari hisoblanadi. Shu bois, tarix davomida qazib olingan oltinning qariyb 20 foizi markaziy banklar qo‘lida to‘plangan.
Jahon oltin kengashi ushbu bozor segmentini yaxshiroq tushunish uchun ma’lumotlarni e’lon qiladi. Ular Xalqaro valuta jamg‘armasi (IMF IFS) statistikasi asosida tuziladi va unda markaziy banklar hamda boshqa rasmiy institutlarning oltin xarid va sotuvi, shuningdek, oltinning xalqaro zaxiralardagi ulushi kuzatib boriladi.
Iqtisodiyot
Dollar qimmatladi, yevroda ham ko‘tarilish kuzatildi
Dollar qimmatladi, yevroda ham ko‘tarilish kuzatildi
Source link
Iqtisodiyot
Bojxona sohasida tadbirkorlar uchun bir qator yengilliklar joriy etiladi
Davlat bojxona xizmati organlari faoliyatini takomillashtirish va bojxona ma’murchiligida zamonaviy yondashuvlarni joriy etishga qaratilgan Prezident farmoni qabul qilindi.
Unga ko‘ra, bojxona sohasida bir qator yangi tartiblar belgilandi.
Jumladan, 2026 yil 1 oktyabrdan xavf darajasi past hamda QQS guvohnomasi faol bo‘lgan tashqi iqtisodiy faoliyat ishtirokchilariga tovarlarni import qilishda to‘lanadigan QQS summalarini o‘zaro hisobga olish imkoniyati yaratiladi.
Shuningdek, tovarlar eksportida nazorat jarayonlarining raqamlashtirilishi va takomillashtirilishi natijasida bojxona rasmiylashtiruvi, fitosanitariya sertifikati, fumigatsiya hamda tovarning kelib chiqish sertifikati uchun yig‘im va to‘lovlar miqdori 30 foizga kamaytiriladi.
2027 yil 1 yanvardan tovarlarning bojxona qiymatini nazorat qilish tartibi ham soddalashtiriladi. Xususan, xavf darajasi past bo‘lgan tashqi iqtisodiy faoliyat ishtirokchilari olib kirayotgan tovarlarning bojxona qiymati tovarlar erkin muomalaga chiqarilgandan keyin nazorat qilinadi.
Bundan tashqari, bojxona qiymatini nazorat qilish maqsadida tovarlar uchun qat’iy bojxona qiymatini belgilash taqiqlanadi. Bojxona qiymati bo‘yicha dastlabki qaror qabul qilish amaliyoti joriy etiladi hamda nazorat jarayonida rasmiy diller va distribyutorlarning narx ma’lumotlaridan foydalanish yo‘lga qo‘yiladi.
2027 yil 1 iyundan esa jismoniy shaxslar tomonidan notijorat maqsadlarda olib o‘tiladigan tovarlar bo‘yicha yagona bojxona to‘lovi miqdori to‘lanishi lozim bo‘lgan bojxona yig‘imlaridan kam bo‘lsa, ushbu yig‘imlar undirilmaydi.
Iqtisodiyot
Dushanba kuni ham dollar kursi pastlaydi
Markaziy bank 2026-yil 7-sentyabrdan valyutalarning yangi kursini belgiladi.
AQSh dollari 9,7 so‘mga tushib, 11 785,30 so‘m etib belgilandi.
Yevro kursi 3,01 so‘mga tushdi va 13 695,70 so‘m bo‘ldi. Funt-sterling 15 949,95 so‘mni tashkil qildi (+31,7).
Rossiya rubli 136,13 so‘m etib belgilandi (+0,33).
Iqtisodiyot
O‘zbekiston mahsulotlari AQShning eng yirik savdo tarmog‘i orqali Amerika bozoriga chiqishi mumkin
O‘zbekiston bosh konsuli Axror Burxanov «Costco Wholesale» kompaniyasi rahbariyati bilan uchrashuv o‘tkazdi, deb xabar bermoqda «Dunyo» AA muxbiri.
Muloqot avvalida O‘zbekistonning qishloq xo‘jaligi, to‘qimachilik va hunarmandchilik sohalaridagi eksport salohiyati haqida ma’lumot berildi. Kompaniya vakillariga AQSh bozoriga olib kirishga ruxsat etilgan oliy navli o‘zbek mayizi va quritilgan o‘rik namunalari ham taqdim etildi.
O‘z navbatida, «Costco» vakillari o‘zbek mayizining sifati va tashqi ko‘rinishini yuqori baholab, uni savdo tarmog‘ida sotuvga chiqarish bo‘yicha zarur choralarni ko‘rishga tayyorligini bildirdi.
Suhbat davomida pista, grek yong‘og‘i, bodom, golubika, gilos, uzum, anor va boshqa yangi hamda quritilgan mevalarni yetkazib berish istiqbollari yuzasidan fikr almashildi.
Shuningdek, uchrashuvda o‘zbekistonlik eksportchilarni AQShdagi qadoqlash va markirovkalash korxonalari bilan bog‘lash, shuningdek, kelgusi yil fevral oyida o‘tkaziladigan mahsulotlar taqdimotida ishtirok etishga ko‘maklashish masalalari ham muhokama qilindi.
Bundan tashqari, o‘zbek tekstili, milliy kulolchilik buyumlari, idish-tovoq va qo‘l mehnati asosida tayyorlangan dekorativ mahsulotlarni «Costco» orqali sotish imkoniyatlari ko‘rib chiqildi.
Kompaniya vakillari raqobatbardosh mahsulotlar aniqlangan taqdirda, ularni global xarid jamoalariga taqdim etishdan manfaatdor ekanini qayd etdi.
Iqtisodiyot
Prezidentning bojxona xizmatiga oid farmoni qabul qilindi
Davlat bojxona xizmati organlari faoliyati takomillashtiriladi. «Davlat bojxona xizmati organlari faoliyatini takomillashtirish va bojxona ma’murchiligida zamonaviy yondashuvlarni joriy etish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi Prezident Farmoni (PF–174-son, 27.08.2026-y.) qabul qilindi.
Farmonga ko‘ra, 2026–2030-yillarga mo‘ljallangan «Yangi O‘zbekiston bojxonasi – 2030» strategiyasi (Strategiya) tasdiqlandi hamda quyidagilar Strategiyaning ustuvor yo‘nalishlari etib belgilandi:
– bojxona jarayonlarida tadbirkorlik subyektlariga va jismoniy shaxslarga qulay shart-sharoitlar yaratish;
– bojxona organlari infratuzilmasini yaxshilash va sun’iy intellekt texnologiyalarini keng joriy etish orqali raqamlashtirish darajasini yuqori bosqichga olib chiqish;
– bojxona ma’murchiligini yanada takomillashtirish va boshqalar.
2026 yil 1 sentyabrdan quyidagi talablar bekor qilinadi:
– tashqi savdo shartnomasini tuzmasdan invoys asosida importni amalga oshirishda xorijiy hamkorga oldindan to‘lov o‘tkazish cheklovi;
– tashqi savdo shartnomasini tuzmasdan invoys asosida eksportni amalga oshirishda oldindan 50 foiz tushumni ta’minlash;
– tovarlar eksportini milliy valyutada amalga oshirishda oldindan to‘lovni ta’minlash yoki to‘lovning kafolatli shakllarini (akkreditiv, bank kafolati, sug‘urta polisi) taqdim etish;
– oziq-ovqat mahsulotlarini sinovdan o‘tkazish uchun mahsulot namunasi yetarli bo‘lmaganda, sanitariya-epidemiologik xulosani rasmiylashtirish;
– bojxona rasmiylashtiruvi jarayonida biologik aktiv va yangi kimyoviy moddalar, oziq-ovqat qo‘shimchalari, polimer, parfyumeriya-kosmetika mahsulotlarini olib kirish uchun ruxsatnoma, shuningdek, dori vositalari hamda tibbiy jihozlar davlat ro‘yxatidan o‘tkazilganligi to‘g‘risidagi guvohnomani taqdim etish.
-
Jamiyat3 days ago
Prezidentning xususiylashtirishga oid farmoni e’lon qilindi
-
Jamiyat4 days ago
Toshkentda yana bir BRT yo‘lagi foydalanishga topshirildi
-
Sport3 days ago
Husan Botirov Biatlon federatsiyasi raisi etib saylandi
-
Jamiyat2 days ago
Hokim yordamchilarining 9 ta asosiy vazifasi belgilab berildi
-
Siyosat3 days ago
Shavkat Mirziyoyev Serbiyaga yetib bordi
-
Jamiyat3 days ago
Sudyalikka nomzodlar uchun yosh senzi 30 yoshga tushirilishi mumkin
-
Iqtisodiyot3 days agoDollar qimmatladi, yevroda ham ko‘tarilish kuzatildi
-
Siyosat2 days ago
O‘zbekiston hukumati Suriyaga yangi elchisini jo‘natdi
