Jamiyat
Dulsi xonim izlagan Boqijon Akramov Buxoro va Qashqadaryodan topildi
Ikkinchi jahon urushi davrida nemislar qo‘liga asir tushib, Jyersi orolida tutqunlikda bo‘lgan va jahannam orolidan qochishga muvaffaq bo‘lgan Boqijon Akramov asli Namangandanmas, balki Buxoro shahridan ekani ma’lum bo‘ldi. Kun.uz muxbiri Buxoro va hozirda uning avlodlari yashayotgan Qashqadaryo viloyatida bo‘lib, ular bilan suhbatlashishga muvaffaq bo‘ldi, Boqijon Akramovning urushdan o‘zi bilan olib kelgan noyob suratlari bilan tanishdi.
Yaqinda BBSʼda II jahon urushi davrida nemis askarlari qo‘liga asir tushib, Fransiya va Britaniya o‘rtasidagi La-Mansh bo‘g‘ozidagi Jyersi orolida tutqunlikda yashagan o‘zbek askari Boqijon Akramov haqida xujjatli film namoyish qilindi. Tunnel va bunkerlar qurish uchun foydalanilgan askar ajal orolidan 1943 yilning 27 aprelida qochib ketishga muvaffaq bo‘ladi va 3 oy davomida dalalarda yashirinib yurib, kartoshka po‘chog‘i bilan oziqlanib tirik qoladi.
Jyersi orolini qo‘riqlayotgan nemis askari, 1940 yil / FOTO: Atlantic-Press/ullstein bild via Getty ImagesAtlantic-Press/ullstein bild
O‘shanda mahalliy fermerlardan biri – Le Bretonlar oilasi o‘z jonini xatarga qo‘yib bo‘lsa ham Boqijon Akramovga uyidan boshpana berib, uning hayotini saqlab qoladi.
Boqijon Akramovga boshpana bergan Jon va Fillis Le Bretonlar / FOTO: BBC
O‘zbekistonlik askar oiladan ingliz tilini o‘rganadi, urush tugagunicha dala ishlarida oilaga yordam beradi. Urushdan keyin Akramov O‘zbekistonga qaytib keladi.
BBS muxbirlari Boqijon Akramov asli namanganlik bo‘lgani haqida ma’lumotga duch kelishgan. Shundan so‘ng BBC muxbiri Namanganda Boqijon Akramovning nevarasi ekani deya aytilgan Shamsiddin Oxunboyev va uning singillari bilan uchrashadi. Namanganlik oila bobosining hayotini saqlab qolgan fermerning 90 yoshli qizi Dulsi Le Breton bilan videomuloqot davomida ko‘z yosh ham to‘kishadi. Keksa Dulsi xonim Namanganga taklif qilinadi.
Shamsiddin Oxunboyev
Dulsi Le Breton
Dulsi o‘z uyida saqlayotgan Tom amaki (Boqijon Akramov)ning surati FOTO: BBS
Xo‘sh, britan oilasi g‘amxo‘rlik qilgan Boqijon Akramov asli namanganlikmi? U chindan ham namanganlik Shamsiddin Oxunboyevning bobosimi?
Boqijon Akramovning nevarasi deya aytilgan Shamsiddin Oxunboyev bobosining birorta suratini taqdim qilmagan. Lavhada Shamsiddin Oxunboyev bobosining urushda nemislarga asir tushgani, u yerdan qochgani va uni ingliz oilasi qutqarib qolgani haqida hech kimga hech narsa aytmaganini ham aytib o‘tgan.
Savollar tug‘ilgani uchan Shamsiddin akaning telefon raqamini surishtirib topib bu qiziqarli tarix haqida men ham ko‘rsatuv tayyorlamoqchi ekanimni aytdim. Avvaliga rozi bo‘lgan otaxon negadir fikridan qaytdi va hatto mendan shubhalana boshladi. Qizig‘i, Telegramʼdagi yozishmalarimizni (uy manzilini tashlab bergan edi) ham o‘chirib tashladi.
Shu bois bu mavzuga yana ham jiddiyroq qiziqa boshladim…
Xo‘sh, Britaniyaning Jyersi orolida yashovchi Dulsi Le Breton xonim izlayotgan Boqijon Akramov aslida kim? Ushbu savolga javob izlab Buxoroga yo‘l oldik…
***
Buxoroda Boqijon Akramovning qarindoshlarini yaqindan tanigan Hofizjon Rahimboyev bilan uchrashdik.
Sobirjon Haydarov, Boqijon Akramovning nevarasi
Ertasi kuni Qashqadaryoning G‘uzor tumaniga yo‘l oldik. Boqijon Akramov urushdan avval Buxoroda yashagan. Urushdan keyin esa G‘uzorga borib o‘sha paytdagi Telman (hozirgi 7-maktab) nomidagi maktabda matematika fanidan dars bergan ekan.
G‘uzor tumanida Boqijon Akramov qabrini ziyorat qildik. G‘uzorda tutqunlikda yashagan askarning onasi Ochiloy Shodiyevaning ham qabri bor ekan.
II jahon urushi davrida nemislar qo‘liga asir tushib Jyersi orolida tutqunlikda yashagan o‘zbek askari Boqijon Akramov asli namanganlik emas, balki buxorolik ekani oydinlashdi. Qarshi shahridagi Boqijon Akramovning o‘g‘li Mels Akramov yashagan hovlidagi eski sandiq ichidan tarixiy suratlarni topdik. Ular ichida Boqijon Akramov urushdan o‘zi bilan birga olib kelgan suratlar bor edi.
Boqijon Akramovning o‘g‘li Mels Akramov yashagan hovli
Boqijon Akramov Fillis Le Breton bilan
Boqijon Akramovning Britaniyadan olib kelgan surati
Boqijon Akramov o‘zi bilan birga Le Bretonlar oilasi, aniqrog‘i Fillis Le Breton bilan tushgan suratlarga qo‘shib yana bir nechta esdalik suratlari, tilla soat va Bibliya olib kelgan ekan.
Boqijon Akramov kim?
Boqijon Akramov 1914 yilda Buxoro shahrida tug‘ilgan. Otasi Akramov Xudoyor, onasi Ochiloy Shodiyeva. Uning Narzi Akramova (1921 yilda tug‘ilgan), Hamro Hasanova (1924 yilda tug‘ilgan) ismli singillari bo‘lgan.
Boqijon Akramov 1931-32 yillarda “Kambag‘al dehqon” kolxozida o‘qituvchi bo‘lgan. 1932-33 yillarda Dushanbe shahridagi o‘qituvchilar tayyorlash texnikumida ta’lim olgan. 1933 yilda 33 yoshida uning otasi kasallikdan vafot etgan. Singillari hali yosh bo‘lgani uchun Dushanbedan Buxoro shahriga qaytib keladi. U paytlar qurg‘oqchilik, ocharchilikka to‘g‘ri kelgan.
1939 yilning yozida Boqijon Akramov Fazilatxon Po‘latovaga uylanadi. 1939 yilning noyabrida Qizil Armiya safiga xarbiy xizmatga chaqiriladi. 1940 yilda u o‘g‘il farzandli bo‘ladi. Ismini Mels qo‘yishadi.
Boqijon Akramovning turmush o‘rtog‘i Fazilatxon Po‘latova, o‘g‘li Mels Akramov va qizi Nazira Akramova
Askar urushda nemislarga asir tushadi. Minglab asirlar qatorida u Jyersi orolida nemis istehkomlari qurishda ishtirok etadi. Bir necha marta urinishlardan so‘ng u oroldan qochishga muvaffaq bo‘ladi. Boqijon Akramovga britan oilasi – Le Bretonlar o‘z uyidan boshpana berib hayotini saqlab qoladi. Urush tugagunicha askar shu oilada Tom nomi bilan jon saqlaydi. Ingliz tilini o‘rganadi.
1943 yilda Qashqadaryo Buxoro viloyatidan mustaqil bo‘lib ajrab chiqdi. 1944 yilda Boqijon Akramovning yaqinlari G‘uzorga ko‘chib kelishadi. Chunki cinglisi Narzi Akramova G‘uzor partiya qo‘mitasiga ishga tayinlangan edi.
Boqijon Akramov yashagan hovli, Buxoro
1945 yilning oxirida Boqijon Akramov urushdan qaytib keladi. Yaqinlarini Buxorodan topa olmay, G‘uzorga ketadi va Telman nomidagi maktabda dars bera boshlaydi. 1946 yilning oktyabrida Boqijon Akramovning ikkinchi farzandi Nazira tug‘iladi.
Shahodat Fattayeva, Boqijon Akramovning jiyani
Ko‘p o‘tmay Boqijon Akramov betob bo‘lib qoladi. U yaqinlariga konslagerda qanday qiyinchiliklar ko‘rganlari, nemis askarlari boshiga har daqiqada rezina darralari bilan urganlari va Jyersi orolidan qochib ketgani, britan oilasi uyidan joy berib hayotini saqlab qolgani haqida aytib bergan. Boqijon Akramov vafotidan so‘ng uning turmush o‘rtog‘i va farzandlari Buxoro shahriga ko‘chib ketishadi.
Boqijon Akramovning yaqinlari qabri, Buxoro shahri
Boqijon Akramovning 86 yoshli kuyovi Sayfullo Haydarov
Shuhrat Akramov, Boqijon Akramovning nevarasi
Shahlo Akramova, Boqijon Akramovning nevarasi
Boqijon Akramovning nevaralari
***
Tasvirga olish jarayonida Boqijon Akramovning jiyani Shahodat Fattayeva, nevaralari Shuhrat Akramov, Sobir Haydarov, Akmal Akramov, Shahlo va Ra’no Akramova bobolarining hayotini saqlab qolgan Le Bretonlar oilasi vakili, 90 yoshli Dulsi xonimga alohida minnatdorchilik bildirishib, uni O‘zbekistonga taklif qilishdi.
Raqobat qo‘mitasi tomonidan 2026 yilning dastlabki sakkiz oyida o‘tkazilgan tekshiruvlar davomida 73 nomdagi mahsulot sifat va xavfsizlik talablariga javob bermasligi aniqlandi. Bu haqda qo‘mita matbuot xizmati xabar berdi.
Ma’lum qilinishicha, qo‘mita hamkor tashkilotlar bilan birgalikda chakana savdo nuqtalarida sotilayotgan xalq iste’moli tovarlarining sifat va xavfsizlik talablariga muvofiqligini tekshirish uchun muntazam ravishda nazorat xaridlarini o‘tkazib kelmoqda. Xarid qilingan mahsulotlar akkreditatsiyadan o‘tgan laboratoriyalarda tekshirilib, ularning davlat standartlari hamda normativ-texnik hujjatlar talablariga mosligi baholanadi.
Xususan, 2026 yilning sakkiz oyida 60 turdagi jami 558 nomdagi mahsulot laboratoriya ekspertizasidan o‘tkazilgan. Natijada ulardan 73 nomdagisi belgilangan normativ-texnik talablarga javob bermasligi ma’lum bo‘lgan.
Ushbu mahsulotlarni savdo rastalaridan qaytarib olish va qonunchilikka muvofiq choralar ko‘rish uchun tegishli materiallar O‘zbekiston texnik jihatdan tartibga solish agentligi hamda Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qo‘mitasiga yuborilgan.
Qonunchilik palatasi deputatlari bugungi majlisida moliyaviy jarimalarni qo‘llash tartibini yengillashtirishga qaratilgan qonun loyihasini uchinchi o‘qishda qabul qilib, Senatga yubordi.
Hujjatga ko‘ra, tadbirkorlar jarima solish to‘g‘risidagi qaror topshirilgan kundan boshlab bir oy ichida jarimaning 50 foizini ixtiyoriy to‘lasa, qolgan qismini to‘lashdan ozod etilishi mumkin.
Shuningdek, jarimani 6 oy davomida bo‘lib-bo‘lib to‘lash imkoniyati nazarda tutilmoqda.
Agar jarima to‘g‘risidagi qaror bekor qilinsa yoki haqiqiy emas deb topilsa, noqonuniy undirilgan mablag‘ qaytariladi. Qaytarish kechiktirilgan taqdirda, Markaziy bank asosiy stavkasining uch yuzdan biri miqdorida foiz to‘lash tartibi joriy etiladi.
Hozircha bu qoidalar qonun loyihasida nazarda tutilgan, kuchga kirmagan.
O‘zbekistonda moda va dizayn sohasi uchun malakali mutaxassislar tayyorlashga ixtisoslashgan yangi davlat oliy ta’lim muassasasi tashkil etiladi.
Prezidentning 2026-yil 16-oktyabrdagi PQ–378-son qaroriga muvofiq, Toshkent xalqaro moda akademiyasi tashkil etiladi. Akademiya Yengil sanoatni rivojlantirish agentligi tizimida faoliyat yuritadi.
Yangi oliygoh Toshkent to‘qimachilik va yengil sanoat instituti hamda Parij xalqaro moda akademiyasining qo‘shma ta’lim dasturi negizida tashkil etiladi.
Mazkur dasturda tahsil olayotgan barcha talabalar o‘qishini yangi akademiyada davom ettiradi. Bitiruvchilarga Toshkent xalqaro moda akademiyasining diplomi beriladi.
O‘quv jarayoni 2026/2027 o‘quv yilidan boshlanadi. Akademiyada xalqaro qo‘shma dasturlar bilan bir qatorda, mustaqil ta’lim dasturlari asosida bakalavr va magistrlar tayyorlashga ham ruxsat etiladi.
2027/2028 o‘quv yilidan boshlab to‘qimachilik, tikuvchilik, trikotaj va charm-poyabzal sohalarida korxonalar buyurtmasi asosida dual ta’lim joriy qilinadi. Bunda talabalar nazariy bilim olish bilan birga ishlab chiqarish jarayonlarida ham ishtirok etadi.
Shuningdek, yengil sanoat yo‘nalishidagi texnikumlarni muvaffaqiyatli tamomlagan, o‘rtacha bahosi akademiya belgilagan talabga javob beradigan bitiruvchilarga bakalavriatning uchinchi bosqichidan to‘lov-kontrakt asosida o‘qishni davom ettirish imkoniyati yaratiladi.
Akademiya bazasida davlat buyurtmasi asosida turli tashkilotlar uchun kiyim-bosh dizaynini ishlab chiqish va milliy brendlarni shakllantirish ham yo‘lga qo‘yiladi.
Qarorda xorijiy mutaxassislar va talabalarni jalb qilish uchun ko‘p martalik vizalar rasmiylashtirish tartibi ham nazarda tutilgan.
Bundan tashqari, 2028-yil yakuniga qadar davlat-xususiy sheriklik asosida 400 o‘rinli talabalar turar joyi quriladi. Ungacha akademiyaga o‘tkazilgan talabalar Toshkent to‘qimachilik va yengil sanoat instituti yotoqxonasidan belgilangan tartibda foydalanishi mumkin.
Xorijda o‘zbek milliy taomlariga ixtisoslashgan restoran yoki oshxona tashkil etgan mahalliy tadbirkorlar ayrim xarajatlarining 50 foizigacha bo‘lgan qismini subsidiya sifatida qaytarib olishi mumkin.
Ushbu xizmat Turizm qo‘mitasi tomonidan my.gov.uz Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali orqali bepul ko‘rsatiladi.
Subsidiya O‘zbekistonda davlat ro‘yxatidan o‘tgan va xorijda milliy restoran tashkil etgan tadbirkorlik subyektlariga ajratiladi.
Ariza topshirishda restoranning xorijiy davlatda ro‘yxatdan o‘tganini va binodan foydalanish huquqini tasdiqlovchi hujjatlar, sanitariya va yong‘in xavfsizligi talablariga muvofiqlik bo‘yicha ma’lumotlar taqdim etilishi kerak.
Shuningdek, restoranni tashkil etish bilan bog‘liq amalga oshirilgan xarajatlarni tasdiqlovchi hujjatlar, zaruratga qarab O‘zbekistondan mahsulot yetkazib berilganini tasdiqlovchi ma’lumotlar va ularning rasmiy tarjimasi so‘ralishi mumkin.
Restoranning ichki va tashqi ko‘rinishini aks ettiruvchi fotosuratlar ham arizaga ilova qilinadi.
Ariza my.gov.uz portali orqali elektron shaklda yuboriladi va 18 ish kuni ichida ko‘rib chiqiladi. Ijobiy qaror qabul qilinsa, subsidiya mablag‘lari 7 ish kuni ichida tadbirkorning bank hisobvarag‘iga o‘tkaziladi.
Arizada kamchiliklar aniqlangan taqdirda, tadbirkorga ularni bartaraf etib, hujjatlarni qayta taqdim qilish imkoniyati beriladi.
Qoraqalpog‘iston Respublikasidagi Ekologiya va iqlim o‘zgarishi milliy qo‘mitasi huzuridagi «Sayg‘ochiy» kompleks landshaft buyurtma qo‘riqxonasida yovvoyi hayvonlarni suv bilan ta’minlash maqsadida beshta avtonom suv ichish tizimi o‘rnatildi.
Tashabbus Ekologiya qo‘mitasi tomonidan BMT Taraqqiyot dasturi (BMTTD) va Global ekologik jamg‘arma (GEF) bilan hamkorlikda «Aral Sea Wetlands» loyihasi doirasida amalga oshirildi.
Suv resurslari cheklangan Ustyurt cho‘li sharoitida qo‘shimcha suv manbalarining mavjudligi sayg‘oqlar va mahalliy faunaning boshqa vakillarini saqlab qolishda muhim ahamiyatga ega.
Avtonom tizimlar quyosh energiyasida ishlaydi va to‘liq avtomatlashtirilgan. Ularning har biri 3 kub metr sig‘imga ega suv havzalari, nasoslar, datchiklar va hisoblagichlar bilan jihozlangan. Bu markazlashgan elektr energiyasi va suv ta’minoti manbalariga doimiy ulanish zaruratisiz suvni barqaror yetkazib berish imkonini beradi.
Suv ichish tizimlari bilan bir qatorda hududga 10 ta kamera va 10 ta fototuzoq ham o‘rnatildi. Ular hayvonlarni sutka davomida kuzatish, harakatlanishi va suv ichish joylaridan foydalanishini qayd etish, shuningdek, populyasiyalar holatini keyingi monitoring qilish uchun ma’lumot to‘plash imkonini beradi.
Ustyurtning og‘ir tabiiy sharoitida yashaydigan sayg‘oqlar uchun qo‘shimcha suv manbalarining yaratilishi yovvoyi hayvonlar populyasiyalarini saqlash va tiklashda muhim ahamiyat kasb etadi.
Avtonom suv ichish tizimlarining o‘rnatilishi Ustyurtda bioxilma-xillikni asrash bo‘yicha amalga oshirilayotgan chora-tadbirlardan biri bo‘lib, zamonaviy kuzatuv vositalari orqali hayvonlar holatini monitoring qilish va zarur ma’lumotlarni to‘plash imkonini ham beradi.
O‘zbekiston do‘konlarida 73 turdagi mahsulot sifatsiz deb topildi
Tadbirkorlar jarimaning 50 foizini to‘lab, qolgan qismidan ozod etilishi mumkin
O‘zbekiston «Wabtec» kompaniyasi bilan lokomotivlar parkini yangilashni muhokama qildi
-
Iqtisodiyot3 days ago
Saida Mirziyoyeva Gonkongning Henderson Land Group xoldingi boshqaruvi raisi bilan uchrashdi
-
Jamiyat3 days ago
Toshkentda xalqaro moda akademiyasi tashkil etiladi
-
Iqtisodiyot12 hours ago
O‘zbekiston «Wabtec» kompaniyasi bilan lokomotivlar parkini yangilashni muhokama qildi
-
Jamiyat8 hours ago
Tadbirkorlar jarimaning 50 foizini to‘lab, qolgan qismidan ozod etilishi mumkin
-
Jamiyat7 hours ago
O‘zbekiston do‘konlarida 73 turdagi mahsulot sifatsiz deb topildi