Jamiyat
«Chang qizlari» yoxud qishloq ayollari filmlarda
Qishloq ayoli haqida juda ko‘p so‘z aytilgan. Garchi u jamiyatning turli jabhalarida mehnat qilsada, qiyin sharoitlarda yashasada na superqahramon, na drama qirolichasi. Biz qishloq ayollari deganda aynan doimo mehnat bilan band, qo‘llari qadoq ayollarni tushunamiz. Qishloq o‘z nomi bilan tirikchilik, og‘ir mehnat, orzuga erishish uchun doimiy kurash ketadigan maskandek.
Ular haqida, qishloq hayoti haqida ko‘plab kitoblar yozilgan, kinofilmlar yaratilgan.
Qishloq ayoli oddiy, lekin sinmas… xuddi «Chang qizlari» (Daughters of the dust — 1991-yil, AQSh) filmidagi qizlar kabi. Janubiy Karolina qirg‘oqlari yaqinidagi orolda yashovchi oila hikoyasiga asoslangan «Chang qizlari» filmida ayollar bir tomondan tashqi xavf — turli guruhlar, ochlik va chanqoqlik bilan kurashsa, ikkinchi tomondan, ichki qo‘rquv va insonlikni saqlab qolish muammosi bilan yuzma-yuz keladi. Bu yerda ayollar nafaqat xonadonda, balki butun qishloqning tirgak ustuni sifatida tasvirlanadi. Ya’ni ayol mehnati yerda, dengizda, xonadonda — butun hayotni bog‘lab turadi. Filmda avloddan-avlodga o‘tib kelayotgan madaniy an’analarga ega oila ayollarining kurashlari va o‘z taqdirini o‘zi belgilashga intilishlari yoritilgan. Filmning asosiy g‘oyasi erkinlik va hayot uchun kurash, odamiylikni og‘ir sharoitda ham saqlab qolish, ayollarning ichki kuchi, birdamligi. Tabiat va jamiyat inqirozida kim haqiqiy «omon qoluvchi» ekanini ko‘rsatish.
«Chang qizlari»
«Binafsha rang» (The Color Purple) 1985-yil ishlab chiqarilgan. 15 million dollar budjet sarflangan bu film 98,4 million dollar yig‘ib, kassada muvaffaqiyat qozondi. Film 11 ta «Oskar» mukofotiga, jumladan, «Eng yaxshi film» nominatsiyasiga nomzod bo‘lgan, biroq birorta ham g‘alaba qozona olmagan.
«Binafsha rang»
Lekin «Oltin globus» mukofotining to‘rtta nominatsiyasini olgan. Film qishloq muhitidagi ayollarning og‘rig‘ini juda haqqoniy va samimiy ko‘rsatadi. Bu filmda ayol qishloqda ham o‘z ovoziga ega bo‘lishi mumkinligi namoyon qilinadi. Bosh qahramon Selli — bolaligidan zo‘ravonlik va kamsitishni boshidan kechirgan ayol. U «ayol gapirmaydi» degan qarashlarga qarshi qadamba-qadam bosh ko‘tara boshlaydi.
«Norma Rey» (Norma Rae — 1979-yil, AQSh)
Bosh qahramonni Salli Fild ijro etgan ushbu filmda Norma kichik qishloqda tug‘ilib o‘sgan ayol. U fabrikada ishlaydi. Har kuni og‘ir mehnat, to‘xtovsiz ishlaydigan og‘ir stanok … uning oddiy hayoti shunday. Ammo bir kuni u shunchaki ishchi emasligini anglab, o‘z huquqlari uchun ovoz chiqara boshlaydi.
«Norma Rey»
Bu kinoni nega ko‘rish kerak? Qishloqda yashaydigan ayolning jismoniy va ruhiy og‘ir mehnati haqqoniy ochib berilgan.
«Qiu Ju qissasi» (The Story of Qiu Ju — 1992-yil, Xitoy)
Oddiy qishloq ayoli. Bu safar ayol traktorda emas, balki huquqiy tomondan o‘z haqini so‘rash uchun shaharga borishga qaror qiladi. Uning hayoti ham boshqalarnikidek: sahardan ish, bolalar va hech qachon tugamaydigan tashvishlar.
Film Xitoyning qishloq hududida yashovchi ayol Qiu Ju haqida hikoya qiladi. Qishloq oqsoqoli uning turmush o‘rtog‘iga jarohat yetkazadi va ayol homilador bo‘lishiga qaramay oldin tumanga, keyin esa shaharga adolat topish uchun yo‘l oladi.
«Qiu Ju qissasi»
Film kinofestivallarda xit bo‘lgan va 1992-yilda Venetsiya kinofestivalida «Oltin sher» mukofotini qo‘lga kiritgan.
Bu filmni nima uchun albatta tomosha qilish muhim: ayol «feminist shiorlar» bilan chiqmaydi. U shovqin qilmaydi. U faqat adolat talab qiladi. Bu — oddiy mehnatkash qishloq ayolining ichki kuchi.
Uning yurishi bu inqilob emas albatta, ammo inson sifatida tan olinish uchun katta isyonni his qilishingiz mumkin. Qolaversa filmda qishloq ayolining og‘ir mehnati va byurokratiya bilan kurashi haqiqiy hayotdek berilgan.
Filmni ko‘rgach sizni qo‘zg‘atadigan fikr: qishloq ayoli sukutda yuradi, lekin adolat izlaganda to‘xtamaydi.
Umuman olganda kinolar bizga nimani o‘rgatadi: «Norma Rae» adolat uchun ovoz chiqarishni o‘rgatadi. «The Story of Qiu Ju» — sukutda adolat izlashni ko‘rsatadi. «Daughters of the Dust» — ayol tarixni, an’analarni, qadriyatlarni qanday saqlab turganini eslatadi.
Bu filmlar turli mamlakatlarda, har xil tilda suratga olingan. Lekin barchasi orzu va erkinlik istagi haqida so‘zlaydi. Turli bosim, og‘ir muhit, tirikchilik… va shu bilan birga sinmas kuch, orzu va sukut ularni birlashtiradi.
Bugun 15 oktyabr – Xalqaro qishloq ayollari kuni …
Bugun nafaqat O‘zbekistonda, balki butun dunyo qishloqlaridagi ayolning hayoti, orzulari, kechmishlari, mehnati eslanadigan kun.
Bugun qishloq ayollari faqat o‘ziga vaqt ajratadigan kun, o‘zlari haqidagi filmlarni tomosha qilish uchun ajoyib imkoniyat berilgan kun.
Bu filmlar faqat ekrandagi hikoya emas — ular siz haqingizda.
Barno Sultonova
Jamiyat
Saida Mirziyoyeva Samarqanddagi bir qator infratuzilma loyihalari bilan tanishdi (foto)
Saida Mirziyoyeva Samarqand viloyatiga tashrifi davomida bir qator infratuzilma loyihalari hamda «Yangi O‘zbekiston» massivini rivojlantirish ishlari bilan tanishdi.
Xususan, musiqa maktabi kabi yangilanishga muhtoj binolar ko‘zdan kechirildi. «Geologlar» mahallasidagi bog‘cha nafaqat kapital ta’mirlanadi, balki tubdan qayta quriladi. Rekonstruksiyadan so‘ng u Samarqanddagi eng yirik maktabgacha ta’lim muassasasiga aylanadi va 600 nafargacha bolani qabul qiladi.
Tashrif yakunida Samarqand viloyati va tumanlari rahbariyati bilan uchrashuv o‘tkazildi.
Ta’kidlanishicha, hududlardagi bunday o‘zgarishlar Prezident tomonidan olib borilayotgan tizimli islohotlarning bir qismidir. Bunday tashriflardan asosiy maqsad — topshiriqlar ijrosini qog‘ozdagi hisobotlarda emas, balki joyiga chiqqan holda real ko‘rish va amaliy ko‘mak berishdan iborat.
«Rahbarimiz topshiriqlarining joylardagi ijrosini ta’minlashga jamoam bilan birga ko‘maklashish, haqqoniy holatni qog‘ozlardagi hisobotlarda emas, balki o‘z ko‘zim bilan ko‘rish uchun ham bu yerga tez-tez kelib turaman», — dedi Saida Mirziyoyeva.
Jamiyat
Korrupsiyaga qarshi kurashdagi oqsashlar tanqid qilindi
O‘zbekiston prezidenti 2025-yil 26-dekabr kuni Oliy Majlis va O‘zbekiston xalqiga Murojaatnomasida korrupsiyaga qarshi kurashda keskin va qat’iy pozitsiyani e’lon qilib, 2026-yil korrupsiyaga qarshi kurashda «favqulodda holat» yili sifatida belgilanishini ta’kidlagan edi. Shundan kelib chiqib, Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligida o‘tgan tanqidiy tahliliy yig‘ilishda komplayens nazorati tizimining bugungi holati va kechiktirib bo‘lmaydigan vazifalar ko‘rib chiqildi.
Yig‘ilishda Prezident Administratsiyasining Komplayens xizmati, Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi mas’ul xodimlari, shuningdek, davlat organlari va tashkilotlarining korrupsiyaga qarshi ichki nazorat (komplayens) tuzilmalari rahbarlari ishtirok etdi.
2030-yilgacha bo‘lgan ustuvor yo‘nalishlardan biri sifatida korrupsiya oqibatlari bilan kurashishdan ko‘ra, uning omillarini barvaqt aniqlash va preventiv mexanizmlar orqali tizimli korrupsiyaning oldini olish zarurligi qayd etildi, deyiladi xabarda.
Ta’kidlanishicha, yangi komplayens nazorati tizimi yordamida jinoyat ishlari doirasida 4,2 trln so‘m, yashirin iqtisodiyotni jilovlash hisobiga esa 8,5 trln so‘m mablag‘ undirilishi ta’minlangan. Shuningdek, 1,3 trln so‘mlik ortiqcha budjet xarajatlarining oldi olingan.
Shu bilan birga, ayrim bo‘linmalar faoliyatida hanuzgacha ijobiy o‘zgarishlar kuzatilmayotgani keskin tanqid qilindi va yo‘l qo‘yilayotgan kamchiliklar ochiq muhokama qilindi.
Birinchidan, komplayens bo‘linmalarining asosiy vazifasi korrupsiyaviy holatlarning oldini olishga qaratilgan tizimli preventiv choralarni ishlab chiqish va amaliyotga tatbiq etish bo‘lsa-da, aksariyat davlat organlari va tashkilotlari tomonidan faoliyati talab darajasida ish tashkil etilmagan.
Shuningdek, ayrim davlat organlarida komplayens bo‘linmalari qonunchilikda belgilangan minimal mezonlar asosida tashkil etilmagan. O‘rganilgan 50 ta tashkilotning 23 tasida bu talablar bajarilmagan.
Ikkinchidan, ayrim vazirlik va hokimliklarda nazorat tadbirlari umuman o‘tkazilmagan. Ba’zi tashkilotlarda o‘tkazilgan tekshiruvlarda esa moliyaviy qonunbuzilishlar umuman aniqlanmagan, bu esa nazorat samaradorligiga shubha uyg‘otadi.
Uchinchidan, manfaatlar to‘qnashuvining oldini olish bo‘yicha ishlar yetarlicha samara bermayapti. Xususan, joriy yilning o‘zida manfaatlar to‘qnashuvi yo‘l qo‘yganlik bo‘yicha 105 ta ma’muriy huquqbuzarliklar sodir etilgan.
To‘rtinchidan, ayrim davlat organlari tomonidan ijtimoiy ahamiyatga molik ma’lumotlar rasmiy veb-saytlarda o‘z vaqtida va to‘liq joylashtirilmayapti.
Beshinchidan, komplayens tizimida kadr va tashkiliy muammolar saqlanib qolmoqda, ayrim lavozimlar uzoq vaqt vakant holatda qolmoqda.
Oltinchidan, davlat xaridlari sohasida korrupsiya xavfining yuqoriligi saqlanib qolmoqda. So‘nggi yillarda 800 nafardan ortiq shaxs ushbu yo‘nalishda jinoiy javobgarlikka tortilgan.
Prezident Administratsiyasining Komplayens xizmati vazirlik va idoralar rahbarlariga shaxsiy mas’uliyatini oshirish hamda tizimni natijador mexanizmga aylantirish bo‘yicha qat’iy vazifalarni belgilab berdi. Bundan buyon komplayens bo‘linmalari faoliyati korrupsiyaviy omillarni barvaqt aniqlash va preventiv choralarni samarali amalga oshirish darajasiga qarab baholanadi. Shuningdek, mas’uliyatsizlikka yo‘l qo‘ygan mutasaddilarga nisbatan keskin choralar ko‘rilishi haqida ogohlantirildi, deyiladi xabarda.
Jamiyat
«Haj» ziyorati uchun 18 ming dollar so‘ragan shaxs ushlandi
Andijon viloyatida «Haj» ziyoratiga yuborishni va’da qilgan shaxs ushlandi.
Bosh prokuratura huzuridagi Departamentning Asaka tumani bo‘limi va boshqa huquqni muhofaza qiluvchi organ xodimlari hamkorligida tezkor tadbir o‘tkazilgan.
Unda fuqaro M.Ch. 18 000 AQSh dollar evaziga fuqarolar A.I. va B.X.ni «Haj» ziyorati uchun Saudiya Arabistoniga yuborishini aytib, kelishilgan puldan 9 000 AQSh dollarini olgan vaqtida ashyoviy dalillar bilan ushlangan.
Mazkur holat yuzasidan Jinoyat kodeksining 168-moddasi (firibgarlik) bilan jinoyat ishi qo‘zg‘atilib, tergov harakatlari o‘tkazilmoqda.
Avvalroq Toshkent shahridagi tuman elektr tarmoqlari korxonasining ikki nafar muhandisi pora bilan ushlangandi.
Jamiyat
Toshkentda narkolaboratoriya ochgan yirik jinoiy guruh fosh etildi
Toshkentda narkolaboratoriya ochgan yirik jinoiy guruh fosh etildi.
IIV Tezkor qidiruv departamenti, Toshkent shahar IIBB hamda DXX tomonidan giyohvandlik moddalari va kuchli ta’sir qiluvchi vositalarning savdosi bilan shug‘ullangan jinoiy guruh qo‘lga olinib, yirik narkolaboratoriyalar fosh etildi.
Ushbu jinoiy guruh a’zolari jinoiy faoliyat olib borish maqsadida vazifalarni o‘zaro taqsimlab olishgan.
Jumladan, 2000-yilda tug‘ilgan Sh.U.«ombor mudiri», 2000-yilda tug‘ilgan O.M., 2000-y.t. O.T.lar «laborant», 2004-yilda tug‘ilgan Sh.O‘. «qadoqlovchi» vazifalarini bajarishgan.
Tayyorlangan kuchli ta’sir qiluvchi vositalarni aholi orasida, ta’lim muassasalari oldida tarqatish maqsadida «tarqatuvchi»larni («zakladchiklar») yollashgan. Shuningdek, ijtimoiy tarmoq platformasida onlayn narkodo‘kon ochishgan.
Narkolaboratoriya tashkil qilish maqsadida jinoiy guruh a’zolari ikkita xonadonni ijaraga olgan. Ushbu xonadonlarda kuchli ta’sir qiluvchi vositalarni qadoqlash uchun zarar bo‘lgan asbob-anjomlar, kapsulalar, kukun ko‘rinishidagi kuchli ta’sir qiluvchi moddalar, prekursorlarni saqlashgan.
Hamkorlikda o‘tkazilgan tezkor-tadbirlar davomida «tarqatuvchi» vazifasini bajargan shaxslar: 1993-yilda tug‘ilgan V.A., 2003-yilda tug‘ilgan D.Yu., 2004- yilda tug‘ilgan I.R.lar ushlangan. Xolislar ishtirokida tekshirilganda ularning yonidan jami 1 050 dona kuchli ta’sir qiluvchi vositalar, telefon apparatlari aniqlangan va dalolatnoma asosida rasmiylashtirib olingan.
Toshkent viloyatida davom ettirilgan tezkor tadbirda Sh.O‘., Sh.U., O.M.lar ijarada yashab kelgan xonadonda tintuv tergov harakati o‘tkazilgan. Xolislar ishtirokida ko‘zdan kechirilgan ushbu xonadonda 9 kg «Pregabalin», 500 gramm )«Tropikamid» moddalari, 600 dona kapsuladagi «Pregabalin» kuchli ta’sir qiluvchi dori vositalari, qadoqlash uchun zarur asbob-anjomlar daliliy ashyolar tariqasida olingan.
Shuningdek, Olmaliq shahrida O.T. ijarada yashayotgan xonadon xolislar ishtirokida ko‘zdan kechirilganda 6 kg «Pregabalin», 500 gramm «Tropikamid» kuchli ta’sir qiluvchi moddalar hamda qadoqlash uchun zarur asbob-anjomlar aniqlanib, bayonnoma asosida rasmiylashtirib olindi.
Mazkur shaxslarga nisbatan O‘zbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining 251-prim.1-moddasi («Giyohvandlik vositalari, ularning analoglari yoki psixotrop moddalar hisoblanmaydigan kuchli ta’sir qiluvchi moddalarni targ‘ib qiluvchi mahsulotni tayyorlash, tarqatish, reklama qilish, namoyish etish yoki bunday moddalarni yoxud zaharli moddalarni qonunga xilof ravishda muomalaga kiritish») bilan jinoyat ishi qo‘zg‘atilib, jinoiy guruh a’zolariga nisbatan qamoq ehtiyot chorasi qo‘llangan. Tergov harakatlari davom etmoqda.
Huquqni muhofaza qiluvchi organ xodimlarining sa’y-harakatlari bilan 360 mingdan ortiq bir marotabalik dozaga teng bo‘lgan kuchli ta’sir qiluvchi vositalarining aholi orasida tarqalishi oldi olindi.
Jamiyat
Yaponiyada «turizm» yoki «talaba» vizasi bilan ishlash man etiladi – elchixona
Joriy yil 24-aprel kuni Yaponiya immigratsiya xizmatlari agentligi Yaponiyada noqonuniy ravishda yashab turgan O‘zbekistonning ikki fuqarosini mamlakatdan chiqarib yubordi. Bu haqda Yaponiyaning O‘zbekistondagi elchixonasi xabar berdi.
Ma’lum bo‘lishicha, fuqarolardan biri Yaponiyaga «talaba» vizasi bilan kirgan, ammo keyinchalik o‘qishdan haydalganiga qaramay, mamlakatda noqonuniy ravishda qolib ketgan va vakolatli rasmiylar tomonidan hibsga olingan.
Ikkinchi fuqaro Yaponiyaga qisqa muddatli viza bilan kirib, ruxsat berilgan qolish muddati tugashiga qaramay mamlakatdan chiqib ketmagan.
Diplomatik vakolatxonaning eslatishicha,«turizm», «yaqinlarni ko‘rish», «biznes (konferensiya, madaniy almashinuv kabi)» maqsadidagi qisqa muddatli viza bilan Yaponiyada ishlash qat’iyan man etiladi. O‘zbekistonda qarz (kredit) olib bo‘lsa ham Yaponiyaga o‘qishga borgan, ammo yapon tilini o‘rgana olmay o‘qishdan chetlatilgan fuqaroning Yaponiyada yashash maqomi bekor qilinadi.
«Yaponiyaga «turizm» yoki «talaba» maqomidagi viza bilan kirib,«uzoq muddat qolish mumkin» yoki «ishlash mumkin» degan chaqiruvlar butunlay yolg‘on. Shu kabi yolg‘on maqsadlar bilan Yaponiyaga kirishga yo‘l qo‘yilmaydi.«Talaba» vizasi ishlash uchun emas, balki faqatgina mamlakatda o‘qish uchungina beriladi», – deyiladi elchixona xabarida.
Ta’kidlanishicha, Yaponiyada noqonuniy ravishda yashayotgan shaxslar aniqlansa, ular politsiya tomonidan hibsga olinadi va bunday shaxslarga nisbatan immigratsiya muassasasida ushlab turish yoki deportatsiya qilish kabi qat’iy choralar ko‘riladi.
«Bundan tashqari, Yaponiya hukumati shu kabi shaxslar haqida O‘zbekiston hukumatiga ma’lumotlarni berib borayotganligi sababli, O‘zbekistonga qaytgandan keyin ham ularga nisbatan tegishli choralar ko‘rilishi mumkin. Shu sababli,«Yaponiyada ishlash mumkin» deb da’vo qiluvchi vositachilarning va’dalariga osonlik bilan ishonib qolmang, ogoh bo‘ling!» – deb ogohlantiradi Yaponiyaning Toshkentdagi elchixonasi.
-
Iqtisodiyot5 days ago
Markaziy bank: 24-aprelda dollar pasayadi
-
Iqtisodiyot4 days ago“QQSni oson qaytarib olish ta’minlanmasa, stavkani 6 foizga tushirishni taklif qilamiz” – Davron Vahobov
-
Dunyodan4 days ago
Buyuk Britaniyada “chekmaydigan avlod” dunyoga keldi
-
Iqtisodiyot4 days agoQirg‘iziston ilk marta Yevropa Ittifoqining sanksiyalarni chetlab o‘tishga qarshi kurashish mexanizmiga tushdi
-
Dunyodan4 days ago
Eron oliy rahbari yuzi va oyog‘idan jiddiy jarohat oldi
-
Dunyodan5 days agoFiribgarlar Hormuzdan yetkazib berishni va’da qilayotganga o’xshaydi
-
Siyosat4 days ago
Shavkat Mirziyoyev Mirzo Ulug‘bek tumani hokimligiga tashrif buyurdi
-
Siyosat3 days agoYevropa Ittifoqi Rossiya mudofaa sanoatiga xomashyo yetkazib bergan ikki O‘zbekiston shirkatiga sanksiyalar kiritdi
