Iqtisodiyot
Budjet tashkilotlari pulidan qurilish loyihalarini amalga oshirish tizimi o‘zgaradi
“Budjet tashkilotlarining budjetdan tashqari jamg‘armalari mablag‘lari hisobidan qurilish-ta’mirlash loyihalarini amalga oshirish tizimini takomillashtirish to‘g‘risida”gi hukumat qarori loyihasi e’lon qilindi.
Prezident qaroriga muvofiq, vazirlik va idoralarning budjetdan tashqari jamg‘armalari mablag‘lari hisobidan amalga oshiriladigan qurilish-ta’mirlash loyihalarini amalga oshirish tizimini takomillashtirish belgilangan.
Quyidagilarni nazarda tutuvchi budjet tashkilotlarining budjetdan tashqari jamg‘armalari mablag‘lari hisobidan qurilish-ta’mirlash loyihalarining manzilli ro‘yxatini shakllantirish, moliyalashtirish va amalga oshirilishini monitorining qilish tartibi to‘g‘risidagi vaqtinchalik nizom tasdiqlanadi:
budjet tashkilotlarining budjetdan tashqari jamg‘armalari mablag‘lari hisobidan manzilli ro‘yxatni shakllantirish va tasdiqlash tartibi;
budjet tashkilotlarining budjetdan tashqari jamg‘armalari mablag‘lari hisobidan qurilish-ta’mirlash loyihalarini moliyalashtirish tartibi;
budjet tashkilotlarining budjetdan tashqari jamg‘armalari hisobidan qurilish-ta’mirlash loyihalarini amalga oshirilishini monitoring qilish.
Budjet tashkilotlarining budjetdan tashqari jamg‘armalari mablag‘lari hisobidan qurilish-ta’mirlash loyihalarini amalga oshirishda quyidagilar belgilanadi:
vazirlik va idoralarning bank hisobraqamlarida jamg‘arilgan mablag‘lar hisobidan moliyalashtirish taqiqlanadi;
loyihalar aniq mezonlar va jamoatchilik fikrini o‘rgangan holda tanlab olinadi;
loyihalarni boshqarish va texnik nazoratni ta’minlashda ixtisoslashgan buyurtmachi xizmati jalb etiladi;
loyiha hujjatlari belgilangan tartibda davlat ekspertizasi va kompleks ekspertizadan o‘tkaziladi;
xususiy ekspertiza tashkilotlaridan olingan xulosalar bo‘yicha pudrat shartnomalari g‘aznachilik idoralaridan ro‘yxatdan o‘tkazilishi taqiqlanadi;
dastlabki shartnoma qiymatiga nisbatan oshib ketgan qurilish obektlarini moliyalashtirish va loyiha qiymatini joriy narxlarda qayta hisoblash Vazirlar Mahkamasining «Markazlashtirilgan kapital qo‘yilmalar hisobiga ro‘yobga chiqarilayotgan investitsiya loyihalarini amalga oshirishda shartnomaviy joriy narxlarga o‘tish to‘g‘risida»gi hamda Vazirlar Mahkamasining «Hisoblangan qiymati tasdiqlangan loyiha-smeta hujjatlariga nisbatan oshib ketgan qurilish obektlarini moliyalashtirishga ruxsat etish tartibi to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlash haqida»gi qarorlariga muvofiq amalga oshiriladi.
Vazirlik va idoralar uch oy muddatda o‘zlarining budjetdan tashqari jamg‘armalari mablag‘lari hisobidan boshlangan, davom etayotgan va tugallanmagan qurilish-ta’mirlash loyihalari (obektlar)ni xatlovdan o‘tkazgan holda, birinchi navbatda mazkur loyihalarni belgilangan tartibda yakuniga yetkazish va foydalanishga topshirilishini ta’minlaydi, keyingi o‘rinlarda yangidan boshlanuvchi loyihalar (obektlar) bo‘yicha manzilli ro‘yxatni nizom talablari asosida shakllantirish choralarini ko‘radi.
Iqtisodiyot va moliya vazirligi tegishli vazirlik va idoralar bilan birgalikda, 2027 yil 1 yanvarga qadar nizom qo‘llanishi natijalari asosida, budjet tashkilotlarining budjetdan tashqari jamg‘armalari mablag‘lari hisobidan qurilish-ta’mirlash loyihalarini amalga oshirish tizimini yanada takomillashtirish va yangi tahrirdagi nizomni ishlab chiqib, belgilangan tartibda Vazirlar Mahkamasiga kiritadi.
Iqtisodiyot
O‘zbekistonda chetdan xomashyo olib keladigan yangi kompaniya tuzilib, unga 200 mln dollar ajratiladi
Prezident Shavkat Mirziyoyev raisligida o‘tkazilayotgan yig‘ilishda metallurgiya sanoatini rivojlantirish, xomashyo bazasini mustahkamlash va mahalliylashtirish darajasini oshirishga qaratilgan ustuvor vazifalar belgilandi.
Qayd etilishicha, Toshkent viloyati, Samarqand va Surxondaryoda ham temir zaxiralari mavjudligi prognoz qilinmoqda. Shu munosabat bilan temir sifati uchun zarur bo‘lgan marganets va ferrosilitsiy kabi minerallar zaxiralarini ko‘paytirish vazifasi qo‘yildi.
Mutasaddilarga sun’iy intellekt yordamida geologik maydonlarni tahlil qilib, bir oy muddatda temir hamda uni boyitish uchun zarur minerallar zaxiralarini oshirish bo‘yicha geologiya dasturini ishlab chiqish topshirildi. Hudud rahbarlariga esa bu jarayonlarga yirik tadbirkorlarni jalb qilish vazifasi yuklatildi.
Bugungi kunda mamlakatda metallurgiya sohasida 150 ga yaqin o‘rta va kichik xususiy korxona faoliyat yuritmoqda. Qurilish materiallari sohasidagi islohotlardan keyin hududlarda metall mahsulotlari ishlab chiqarishga qaratilgan yangi loyihalar boshlangani qayd etildi.
Xususiy korxonalarni xomashyo bilan barqaror ta’minlash maqsadida import xomashyoni markazlashgan tarzda olib kelish bo‘yicha alohida kompaniya tashkil etiladi. Ushbu tuzilmaga 200 million dollar ajratiladi, import qilingan xomashyo esa faqat birja savdolari orqali sotiladi.
Yig‘ilishda iqtisodiyotning yangi texnologik bosqichga o‘tayotgani munosabati bilan metall mahsulotlari turini ko‘paytirish, shuningdek, yirik metallurgiya korxonalari va xususiy sektor o‘rtasida kooperatsiyani kuchaytirish zarurligi ham ta’kidlandi.
Ma’lum qilinishicha, mamlakatda choksiz quvurga bo‘lgan yillik talab 280 million dollarga teng. Asosiy tashqi savdo hamkorlari esa har yili 1,5 milliard dollarlik shunday mahsulot import qiladi.
Hisob-kitoblarga ko‘ra, choksiz quvur ishlab chiqarishni mahalliylashtirish uchun 275 million dollar investitsiya talab etiladi. Bu orqali yiliga 450 million dollarlik mahsulot ishlab chiqarish va uning 170 million dollarlik qismini eksport qilish imkoniyati yaratiladi.
Shuningdek, ishga tushirilgan quyuv-prokatlash majmuasi avtomobilsozlik, maxsus transport, texnologik uskunalar, maishiy va qishloq xo‘jaligi texnikasi hamda qurilish materiallari uchun 1,5 milliard dollarlik mahsulotni mamlakatning o‘zida ishlab chiqarish imkonini beradi. Mas’ullarga uch oy muddatda choksiz quvur, sovuq prokat, metallni 3D usulda bosib chiqarish va yuqori aniqlikda ishlov berish bo‘yicha loyihalar paketini tayyorlash topshirildi.
Apple kompaniyasi kapitallashuv bo‘yicha grafik protsessorlar ishlab chiqaruvchi Nvidia kompaniyasidan o‘zib ketdi.
Foto: Adam Gray/Bloomberg
Bloomberg xabariga ko‘ra, Apple kompaniyasi kapitallashuv bo‘yicha grafik protsessorlar ishlab chiqaruvchi Nvidia kompaniyasidan o‘zib ketdi va dunyoning eng qimmat ommaviy kompaniyasiga aylandi.
17 iyul kuni Nvidia aksiyalari 3,7 foizga arzonlashdi, oqibatda kompaniyaning bozor qiymati 4,8 trillion dollargacha tushdi. O‘z navbatida, Apple aksiyalari 0,4 foizga qimmatlab, kompaniya kapitallashuvi 4,9 trillion dollarga yetdi.
Nvidia 2025 yilning may oyidan buyon birjadagi eng qimmat kompaniyalar reytingini boshqarib kelayotgan edi. Oktabr oyida uning kapitallashuvi besh trillion dollarga yetgan.
Reuters nashrining qayd etishicha, eng qimmat kompaniyalar ro‘yxatida yetakchining o‘zgarishi investorlar e’tiborini Nvidia kabi «sun’iy intellekt bumining eng yaqqol benefitsiarlari» doirasidan tashqariga kengaytira boshlaganidan dalolat beradi. Tahlilchilarning so‘zlariga ko‘ra, Apple o‘z modellarini rivojlantirishga mablag‘ sarflamagani uchun sun’iy intellekt poygasida ortda qolayotgan hisoblanardi, biroq endi «kayfiyat o‘zgargan».
«Apple <…> sun’iy intellektni servislari orqali monetizatsiya qilish, foydalanuvchilarni o‘z ekotizimiga bog‘lash va uskunalarni yangilash uchun ancha qulayroq mavqega ega. Qayta baholash sun’iy intellekt bilan bog‘liq spekulyativ o‘sishni emas, balki [kompaniya] daromadining barqarorligiga bo‘lgan ishonchni aks ettiradi», deb ta’kidladi BRI Wealth Management investitsiya bo‘limi rahbari Toni Medouz.
Markaziy bank 2026-yil 14-iyuldan valyutalarning yangi kursini belgiladi.
AQSh dollari 16,89 so‘mga oshib, 12 092,87 so‘m etib belgilandi.
Yevro kursi 24,14 so‘mga oshdi va 13 824,57 so‘m bo‘ldi. Funt-sterling 16 194,77 so‘m bo‘ldi (+0,88).
Rossiya rubli 157,13 so‘m etib belgilandi (-0,19).
Foto: Markaziy bank
O‘zbekistonda valuta operatsiyalarini amalga oshirish qoidalariga kiritilgan o‘zgartirishga ko‘ra, tadbirkorlik sub’yektlari endilikda ichki valuta bozoridan sotib olingan valuta mablag‘laridan foydalanish maqsadini qayta sotib olish amaliyotisiz o‘zgartirishi mumkin.
Adliya vazirligi tomonidan O‘zbekistonda valuta operatsiyalarini amalga oshirish qoidalarining 28-bandiga kiritilgan o‘zgartirish davlat ro‘yxatidan o‘tkazildi (3281-6-son, 2026 yil 16 iyul).
Amaldagi tartibga ko‘ra, “Valutani tartibga solish to‘g‘risida“gi qonunning 15-moddasiga muvofiq, joriy xalqaro operatsiyalar bilan bog‘liq hollarda chet el valutasini sotib olish yoki sotish cheklovlarsiz amalga oshiriladi.
Shu bilan birga, maxsus valuta hisobvaraqlariga o‘tkazilgan mablag‘lar buyurtmada ko‘rsatilgan maqsadlar uchun sarflanishi shart edi.
Ilgari bir shartnoma doirasida sotib olingan valuta mablag‘laridan boshqa shartnoma bo‘yicha foydalanish zarurati tug‘ilganda, tadbirkorlar ushbu valutani avval bankka sotishi, so‘ngra yangi maqsad uchun qayta sotib olishi talab etilardi.
Yangi o‘zgartirish mazkur jarayonni soddalashtirishga qaratilgan. Endi tadbirkorlik sub’yektlari ichki valuta bozoridan sotib olingan valuta mablag‘laridan foydalanish maqsadini belgilangan tartibda o‘zgartirishi mumkin bo‘ladi.
Mazkur o‘zgartish tadbirkorlar uchun ortiqcha vaqt va xarajatlarni qisqartirish, shuningdek, valuta operatsiyalarini amalga oshirishda qo‘shimcha qulayliklar yaratishga xizmat qilishi kutilmoqda.
O‘zbekistonda «Toshkent xalqaro moliya markazi to‘g‘risida»gi Konstitutsiyaviy qonun qabul qilindi. Hujjatga ko‘ra, markaz alohida belgilangan hududda maxsus huquqiy rejim asosida faoliyat yuritadi.
Qonunda qayd etilishicha, moliya markazining dastlabki chegaralari uni tashkil etishga oid Prezident farmoni bilan belgilanadi. Markaz tomonidan qabul qilinadigan har bir qaror esa kuchga kirishidan avval rasmiy reyestrda e’lon qilinishi shart.
Shuningdek, qonun talablari yoki moliya markazi qarorlariga zid ravishda tijorat yoki moliyaviy faoliyat yuritgan ishtirokchilarga yirik miqdorda jarima qo‘llanilishi belgilandi. Jarima 10 million AQSh dollaridan yoki qoidabuzarlikka asos bo‘lgan bitim yoki faoliyat qiymatining 10 foizidan oshmasligi lozim.
Konstitutsiyaviy qonunga muvofiq, moliya markazi tuzilmasiga Kengash, Ma’muriyat, Moliyaviy xizmatlar boshqarmasi hamda Toshkent xalqaro tijorat sudi kiradi.
Markazning har bir organi moliya yili yakunlanganidan keyin to‘rt oy ichida yillik shaffoflik hisobotini e’lon qilishi shart.
Qonunga muvofiq, ingliz tili Toshkent xalqaro moliya markazining rasmiy tili etib belgilandi.
Konstitutsiyaviy qonun rasmiy e’lon qilingan kundan e’tiboran o‘n kun o‘tgach kuchga kiradi.
Ispaniya va Argentina yil to‘qnashuviga qanday tayyorlanmoqda
“Mirob suv bermayapti” – Farg‘onadagi Chimyon qishlog‘ida bog‘lar quriyapti
Zangiotadagi propan shoxobchasida sodir bo‘lgan portlash sababi ma’lum qilindi
-
Iqtisodiyot5 days agotadbirkor va davlat organlari o‘rtasida huquqiy bahs yuzaga keldi
-
Iqtisodiyot5 days ago
Andijonda Belarus texnologiyasi asosida qishloq xo‘jaligi texnikalari ishlab chiqariladi
-
Dunyodan4 days agoMahmud Ahmadinejod atrofidagi sirli o’yin: “Mossad bilan hamkorlik”
-
Jamiyat4 days ago
O‘zbekistonga juda kuchli issiq havo oqimlari kirib keladi
-
Iqtisodiyot3 days agoMarkaziy bank huzurida Islomiy moliya kengashi tashkil etildi
-
Mahalliy5 days ago
Ayrim fransuz tili o‘qituvchilariga umumiy qiymati 1,3 mln yevrolik grant ajratiladi
-
Jamiyat5 days ago
Farg‘onada menejer 1,7 mlrd so‘mlik ko‘mirni o‘zlashtirgani aniqlandi
-
Sport3 days agoAngliya va Argentina nega bir-birini yomon ko‘radi? Ashaddiy dushmanlik tarixi