Dunyodan
Bu kabi voqealar 21-asrda sodir bo’lganligi – mutaxassislar
So’nggi insoniyat tarixida ko’plab qirg’in va qon to’kilgan bo’lsa-da, massa o’limlari 21-asrda, xalqaro huquqlar inson huquqlarini kafolatlaydi. Inson huquqlari bo’yicha mutaxassisi Xuliye Yildiz Kantoroglu 2023 yil 7 oktyabrdan beri G’azo sektorida sodir bo’lgan fojiani tasvirlab berdi.
Ekspertlar G’azo sektorida minglab tinch fuqarolar o’ldirilganiga e’tibor qaratdilar va ayniqsa ko’p sonli bolalar va ayollar yaralangan yoki nogiron bo’lishiga e’tibor qaratdilar.
“Barcha urushlar odamlarning o’limiga, jarohatlari va nogironligini keltirib chiqaradi. Ammo,” G’azo “ning asosiy jasadlari va ularning yuqori jasadlari, ularning asosiy qismi, ularning asosiy qismi, ularning asosiy qismi, ularning aksariyati ayollar va ularning yuqori jasadlari, ularning aksariyati ayollar,” Inson huquqlari bo’yicha mutaxassislari yozgan.
Hritije Yildiz Kanttaroglu, G’azodagi nogironlar soni ko’payishining ko’p sabablari borligiga ishonadi.
Birinchidan, urush paytida Isroil harbiylari G’azoning tibbiy tizimini bombardimonlarni bombardimon va tibbiy markazlarni yo’q qildi. Bundan tashqari, dori-darmonlar va tibbiyot xodimlarining etishmasligi, hatto oddiy jarohatlar hatto jiddiy jarohatlar yanada jiddiy bo’lib, o’lim ko’rsatkichini oshirdi.
Mutaxassislarning ta’kidlashicha, Isroil harbiylarining o’q-dorilardan va qurol-yarog ‘bilan kurashish chog’ida xalqaro qonunni buzgan deb hisoblagan, shuningdek, tinch aholi qurbonlarining ko’payishiga yordam berdi.
“G’azodagi yuqori stavka genotsid ko’lami bilan guvohlik beradi, qurbonlar orasida ko’plab ayollar va bolalar bilan.
Aholi vakillari ularni nishonga olganliklarini tan olishdi. Agar otishma to’xtasa ham, qamal olib tashlangan bo’lsa ham, nogironlarga urushning ruhiy va ijtimoiy ta’siri davom etadi va “Hoji Yildiz Kantoglu.
Avval xabar qilinganidek, Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh kotibi Annupio Guterres G’azodagi vaziyatni “dahshatli va halokatli” deb atadi.
“Bugungi kunda sog’liqni saqlash tizimi butunlay yo’q bo’lib ketgan G’azo tasmasi, bolalarning ambulatlari sonidagi birinchi o’rinni egallab turibdi. Ko’p bolalar juda jiddiy xalqaro jinoyat deb hisoblanmoqda”, dedi BMT rahbari.
Rasmiy raqamlarga ko’ra, 2023 yil 7 oktyabrdan beri davom etayotgan 67 938 falastinliklar halok bo’ldi va Xamas harakati hujumlariga javoban Isroil G’azo sektoriga bostirib kirdi. Minglab ko’proq tana vayronalari ostida yotadi.
YuNISEF ma’lumotlariga ko’ra, so’nggi 22 oy ichida G’azoda 18 mingdan ortiq bola halok bo’lgan.
Avvalroq, London universiteti, London universiteti olimlari, Isroilning G’azo sektoridagi harbiylar 80 mingdan ortiq odamni yoki hudud aholisining 4 foizidan oshgani haqida xabar berishdi. Ekspertlar “21-asrda bunday vaziyatda bunday vaziyatda kuzatilmagan” degan xulosalar.
Shu yilning sentyabr oyida Birlashgan Millatlar Tashkilotining komissiyasi Isroilning G’azodagi harakatlarini genotsid deb tan oldi.
Misrda imzolangan shartnomaga ko’ra, bu yil 10 oktyabr kuni G’azo sektorida sulh inobatga olingan. Ammo tahlilchilarning aytishicha, harbiy mojaro, sulhning joyida qolganda har qanday vaqtda qayta tiklanishi mumkin.
Eng so’nggi tahlil ma’lumotlariga ko’ra, butunlay vayron bo’lgan G’azo sektorini tiklash uchun 70 milliard dollarga yaqin mablag ‘kerak bo’ladi. Qayta tiklash ishlari o’nlab yillar davom etishi mumkin.
10 iyun kuni AQSh harbiylari Eron hududidagi nishonlarga yangi hujum uyushtirdi. Bu haqda AQSh Markaziy qo‘mondonligi (CENTCOM) ma’lum qildi.
AQSh hukumati bu hujumlarni “Eronning davomli tajovuziga javob” deb atadi. AQSh matbuotining yozishicha, hujumlar Eron janubidagi bir qator harbiy va strategik obyektlarga qaratilgan.
Eron davlat matbuoti Minob, Sirik va Bandar Abbos shaharlari yaqinida portlashlar sodir bo‘lganini xabar qildi.
Bunga javoban Eron hukumati AQShning Fors ko‘rfazi va Iordaniyadagi harbiy bazalariga raketa hujumi uyushtirganini ma’lum qildi. Ko’pgina mamlakatlarda havo hujumi sirenalari ishga tushirildi.
Shu bilan birga, Eron harbiy qo‘mondonligi Hormuz bo‘g‘ozi to‘liq yopilganini e’lon qildi. Bayonotda aytilishicha, bo‘g‘ozda harakatlanmoqchi bo‘lgan kemalar hujumga uchrashi mumkin.
Biroq AQSh Markaziy qoʻmondonligi bu maʼlumotni rad etdi va tijorat kemalari Hormuz boʻgʻozi orqali oʻtishda davom etayotganini aytdi.
Hormuz boʻgʻozi strategik yoʻlak boʻlib, u orqali jahon neft savdosining muhim qismi oʻtadi. Shu bois uning yopilishi haqidagi xabarlar xalqaro energetika bozorida jiddiy xavotir uyg‘otmoqda.
Kolumbiya prezidenti Gustavo Petro 21 iyunga qadar davlat rahbari lavozimidan chetlatiladi, deb xabar berdi El Tiempo gazetasi. Vakillar palatasining impichment bo‘yicha qo‘mitasi raisi Gloriya Arrizabaleta shunday qaror qabul qildi.
Bu chora prezidentlik saylovlarining ikkinchi bosqichiga qadar amal qiladi.
To’xtatib turish komissiyasi 9 iyunda boshlagan ikkita intizomiy tergov mavzusidir. Petro saylovlar davrida siyosiy faoliyatda noqonuniy ishtirok etganlikda gumon qilinmoqda.
Nashrning yozishicha, ayblovlar prezidentning o‘ng qanot muxolifat partiyasi a’zolarini tanqid qilib, omma oldida qilgan bayonotlaridan kelib chiqqan. Kolumbiya Davlat kengashi avvalroq davlat rahbarlariga saylov jarayoniga aralashishni taqiqlagan edi, biroq tergovchilar bu cheklovlar buzilgan deb hisoblamoqda.
8 iyun kuni Gustavo Petroning ijtimoiy tarmoqdagi posti ham o‘z ta’sirini o‘tkazdi. Konservativ nomzod Abelardo de la Espriera haqidagi xabardan so‘ng prezident tvitterda “Xayl Gitler” degan iborani yozdi va bu jamoatchilik e’tiroziga sabab bo‘ldi.
Kolumbiyada prezidentlik saylovining birinchi bosqichi 31-may kuni bo‘lib o‘tdi va dastlabki natijalarga ko‘ra, hukmron chap qanot koalitsiyasining “Tarixiy kelishuv” nomzodi Ivan Cepeda va o‘ng qanot nomzodi Abelardo de la Espriela ikkinchi turga chiqdi. Ikkinchi bosqich 21 iyunga belgilangan.
Mahalliy ommaviy axborot vositalarining ta’kidlashicha, davlat rahbarini hokimiyatdan ag’darish bo’yicha shunga o’xshash harakatlar avval ham ko’rib chiqilgan, ammo ularning qonuniyligi borasidagi bahslar tufayli qo’llab-quvvatlanmagan.
Birlashgan Millatlar Tashkilotining Qochqinlar bo’yicha Oliy Komissarligi (UNHCR) ma’lumotlariga ko’ra, dunyo bo’ylab qochqinlar va ichki ko’chirilganlar soni o’n yil ichida birinchi marta kamaydi.
Hisobotda qayd etilishicha, 2025 yil oxiriga kelib qochqinlar va ichki ko‘chirilganlar soni 117,8 million kishiga etadi. Bu bir yil oldingiga nisbatan qariyb 5 million kishiga kam.
Dunyo bo’ylab qochqinlar soni 3 foizga kamayib, 35,6 million kishiga yetdi. Birlashgan Millatlar Tashkiloti ma’lumotlariga ko’ra, qochqinlarning qariyb 70 foizi Afg’oniston, Janubiy Sudan, Sudan, Suriya, Ukraina va Venesuela fuqarolaridir.
Guruh o‘zgarishlarni ko‘plab odamlar o‘z vatanlariga qaytishi bilan izohlaydi. 2025 yil davomida 14,7 million kishi uyiga qaytdi.
Qaytganlarning eng ko‘p soni Kongo Demokratik Respublikasi (3,6 million), Sudan (3,5 million), Suriya (3,3 million), Afg‘oniston (2 million), Ukraina (718 ming) va Myanmada (415 ming) qayd etilgan.
Birlashgan Millatlar Tashkiloti bu natijani so‘nggi yillarda rekord darajadagi majburiy migratsiyadan so‘ng sezilarli o‘zgarish sifatida baholadi.
Qo’shma Shtatlar Kuba prezidenti Migel Dias-Kanelni o’g’irlash masalasini ko’rib chiqmoqda, ammo yakuniy qarorni prezident Donald Tramp qabul qiladi. Bu haqda AQSh armiyasi vaziri Pit Xegset jurnalistlarga ma’lum qildi.
“Barcha variantlar mavjud”, dedi Xegset bu boradagi savolga javob berib (RIA Novosti iqtibos keltirgan holda).
7-iyun kuni Version Final nashri Kuba hukumati Qo‘shma Shtatlar bilan keskinlik kuchaygan bir paytda fuqarolik mudofaasi choralarini kuchaytirayotgani haqida xabar berdi. Aholiga qurollar tarqatildi. Odamlarga mumkin bo’lgan inqiroz stsenariylariga tayyorlanish tavsiya etiladi.
5-iyun kuni prezident Tramp jurnalistlarga Qo‘shma Shtatlar Kubada rejimni o‘zgartirish niyatida ekanligini va buni Eron bilan mojaro bartaraf etilgandan keyin amalga oshirishini aytdi. AQSh rahbarining ta’kidlashicha, AQSh “Kubaga nisbatan juda yaxshi rejasi” bor. Uning qo‘shimcha qilishicha, Kuba rejimi “juda qattiq va yoqimsiz” bo‘lib qolmoqda.
19-may kuni Politico o‘z manbalariga tayanib, Qo‘shma Shtatlar Kubaga qarshi harbiy stsenariylar tayyorlashni boshlagani haqida xabar berdi. Gazetaning ta’kidlashicha, Tramp ma’muriyati o’zining bosim siyosati, jumladan, orolga yoqilg’i yetkazib berishni cheklash iqtisodiy yoki siyosiy o’zgarishlarga olib kelmaganidan norozi.
11-iyunga o‘tar kechasi Istanbulda giyohvandlikka qarshi navbatdagi operatsiya o‘tkazildi. Ushbu operatsiya davomida politsiya turk ko’ngilochar tarmog’ining 22 nafar taniqli shaxsini hibsga oldi.
Miliyet gazetasining xabar berishicha, ular orasida Miss Turkey go’zallik tanlovi g’olibi Ayshe Kotun O’nal va ”Yuz yil” aktrisasi Belen Sort ham bor.
Hibsga olinganlarning barchasi allaqachon qon va soch namunalarini giyohvand moddalarni tekshirish uchun topshirishgan, deyiladi gazeta. Qolgan uch kishini qidirish davom etmoqda. Hibsga olinganlar orasida Ayshe Xotun O‘nal va Beren Soto, shuningdek, akasi Tarkan bilan avval hamkorligi bilan tanilgan qo‘shiqchi Kenan Durr va bastakor Ozan ham bor. Kenanning Belen Saat va “Kyosem” serialida suratga tushgan rafiqasi Duru allaqachon giyohvandlik sinovidan o‘tgan.
2025-yil oktabr oyidan beri Turkiyada, xususan, Istanbulda keng ko‘lamli giyohvand moddalarga qarshi kurash olib borilmoqda. Istanbul bosh prokurori Fotih Do‘nmezning aytishicha, sinovdan o‘tgan taniqli shaxslarning 77 foizida koronavirus aniqlangan va tergov davomida 250 dan ortiq odam, jumladan aktyorlar va ta’sir o‘tkazuvchilar hibsga olingan. Aprel oyida poytaxtda giyohvand moddalarni xarid qilgan va saqlagan 17 kishi qo‘lga olingan.
O‘zbekistonda ham hokimlar xalq tomonidan saylanishi mumkin
Investorlar uchun yangi kafolatlar va aholidagi mobil telefonlar miqdori
O‘zbekiston va Ronaldu boshlamoqda – JCh kundaligi
-
Siyosat2 days ago
«Ushbu masalani shaxsan nazoratimga oldim» — Saida Mirziyoyeva giyohvandlikka qarshi kurash haqida
-
Jamiyat3 days agoFarg‘onada “Lasetti” qarama-qarshi yo‘nalishga chiqib ketishi oqibatida ikki kishi halok bo‘ldi
-
Mahalliy3 days ago
my.gov.uz — 35 yilda odamlarning vaqtini qaytarib berdi!
-
Iqtisodiyot3 days ago
O‘zbekiston qaysi davlatlarga gilam eksport qilmoqda?
-
Jamiyat4 days ago16−18 iyun kunlari Toshkent shahriga yuk mashinalari kiritilmaydi
-
Sport2 days agoEron Amerikaga bordi, Osiyo Yevropaning ta’zirini berayotir – JCh kundaligi
-
Sport4 days agoJCh-2026. Osiyoning ikki jamoasi Yevropa vakillariga qarshi maydonga tushadi
-
Mahalliy3 days ago
Quyoshda turgan suvning ta’mi emas, tarkibi o‘zgaradi… bu esa juda xavfli