Dunyodan
Bu kabi voqealar 21-asrda sodir bo’lganligi – mutaxassislar
So’nggi insoniyat tarixida ko’plab qirg’in va qon to’kilgan bo’lsa-da, massa o’limlari 21-asrda, xalqaro huquqlar inson huquqlarini kafolatlaydi. Inson huquqlari bo’yicha mutaxassisi Xuliye Yildiz Kantoroglu 2023 yil 7 oktyabrdan beri G’azo sektorida sodir bo’lgan fojiani tasvirlab berdi.
Ekspertlar G’azo sektorida minglab tinch fuqarolar o’ldirilganiga e’tibor qaratdilar va ayniqsa ko’p sonli bolalar va ayollar yaralangan yoki nogiron bo’lishiga e’tibor qaratdilar.
“Barcha urushlar odamlarning o’limiga, jarohatlari va nogironligini keltirib chiqaradi. Ammo,” G’azo “ning asosiy jasadlari va ularning yuqori jasadlari, ularning asosiy qismi, ularning asosiy qismi, ularning asosiy qismi, ularning aksariyati ayollar va ularning yuqori jasadlari, ularning aksariyati ayollar,” Inson huquqlari bo’yicha mutaxassislari yozgan.
Hritije Yildiz Kanttaroglu, G’azodagi nogironlar soni ko’payishining ko’p sabablari borligiga ishonadi.
Birinchidan, urush paytida Isroil harbiylari G’azoning tibbiy tizimini bombardimonlarni bombardimon va tibbiy markazlarni yo’q qildi. Bundan tashqari, dori-darmonlar va tibbiyot xodimlarining etishmasligi, hatto oddiy jarohatlar hatto jiddiy jarohatlar yanada jiddiy bo’lib, o’lim ko’rsatkichini oshirdi.
Mutaxassislarning ta’kidlashicha, Isroil harbiylarining o’q-dorilardan va qurol-yarog ‘bilan kurashish chog’ida xalqaro qonunni buzgan deb hisoblagan, shuningdek, tinch aholi qurbonlarining ko’payishiga yordam berdi.
“G’azodagi yuqori stavka genotsid ko’lami bilan guvohlik beradi, qurbonlar orasida ko’plab ayollar va bolalar bilan.
Aholi vakillari ularni nishonga olganliklarini tan olishdi. Agar otishma to’xtasa ham, qamal olib tashlangan bo’lsa ham, nogironlarga urushning ruhiy va ijtimoiy ta’siri davom etadi va “Hoji Yildiz Kantoglu.
Avval xabar qilinganidek, Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh kotibi Annupio Guterres G’azodagi vaziyatni “dahshatli va halokatli” deb atadi.
“Bugungi kunda sog’liqni saqlash tizimi butunlay yo’q bo’lib ketgan G’azo tasmasi, bolalarning ambulatlari sonidagi birinchi o’rinni egallab turibdi. Ko’p bolalar juda jiddiy xalqaro jinoyat deb hisoblanmoqda”, dedi BMT rahbari.
Rasmiy raqamlarga ko’ra, 2023 yil 7 oktyabrdan beri davom etayotgan 67 938 falastinliklar halok bo’ldi va Xamas harakati hujumlariga javoban Isroil G’azo sektoriga bostirib kirdi. Minglab ko’proq tana vayronalari ostida yotadi.
YuNISEF ma’lumotlariga ko’ra, so’nggi 22 oy ichida G’azoda 18 mingdan ortiq bola halok bo’lgan.
Avvalroq, London universiteti, London universiteti olimlari, Isroilning G’azo sektoridagi harbiylar 80 mingdan ortiq odamni yoki hudud aholisining 4 foizidan oshgani haqida xabar berishdi. Ekspertlar “21-asrda bunday vaziyatda bunday vaziyatda kuzatilmagan” degan xulosalar.
Shu yilning sentyabr oyida Birlashgan Millatlar Tashkilotining komissiyasi Isroilning G’azodagi harakatlarini genotsid deb tan oldi.
Misrda imzolangan shartnomaga ko’ra, bu yil 10 oktyabr kuni G’azo sektorida sulh inobatga olingan. Ammo tahlilchilarning aytishicha, harbiy mojaro, sulhning joyida qolganda har qanday vaqtda qayta tiklanishi mumkin.
Eng so’nggi tahlil ma’lumotlariga ko’ra, butunlay vayron bo’lgan G’azo sektorini tiklash uchun 70 milliard dollarga yaqin mablag ‘kerak bo’ladi. Qayta tiklash ishlari o’nlab yillar davom etishi mumkin.
Bosh vazir Benyamin Netanyaxu boshchiligidagi Isroil hukumati AQSh va Eron o‘rtasidagi kelishuvdan xavotirda. Netanyaxu hukumati kelishuv Eronning Livandagi ta’sirini qonuniylashtirganidan va Isroilni Livandagi “Hizbulloh” harakatiga qarshi harbiy harakatlar qilish erkinligidan mahrum qilganidan xavotirda, deya xabar bermoqda Axios yahudiy davlati rasmiylariga tayanib.
“O’sha paytda Bibi (Netanyaxu muharririni nazarda tutgan) g’azablandi”, dedi isroillik manba Axios nashriga bergan intervyusida.
Qayd etilishicha, Livanga oid kelishuvning ayrim qismlari Eron yadroviy arsenalidan ko‘ra ko‘proq Isroil bosh vaziriga tegishli. Buning asosiy sabablaridan biri shu yil oktabr oyidagi umumxalq saylovlari arafasida Hizbulloh operatsiyasining ichki siyosatda katta rol o‘ynashi.
21 iyun kuni Shveytsariyadagi muzokaralar chog‘ida Qo‘shma Shtatlar va Eron Livanda o‘t ochishni to‘xtatish rejimini saqlab qolish uchun mojarolarni hal qilish mexanizmini yaratishga kelishib oldi.
Kelishuv 2024-yilda Bosh vazir Benyamin Netanyaxu va AQShning sobiq prezidenti Jo Bayden o‘rtasida erishilgan avvalgi kelishuvni bekor qiladi, dedi Axios suhbatdoshlari. O’sha paytda Isroil Hizbullohning darhol va paydo bo’lgan tahdidlariga javob berish huquqini saqlab qolgan. Isroil endi birinchi zarbani bera olmasligi mumkin. Qolaversa, bu safar Tehrondan farqli o’laroq, Tel-Aviv o’t ochishni to’xtatish rejimini kuzatish mexanizmida bevosita ishtirok etmayapti.
AQSh va Eron vakillari tomonidan imzolangan 14 banddan iborat memorandumda Isroil va Livanga oid qoidalar mavjud. Uning so‘zlariga ko‘ra, Eron, AQSh va ularning ittifoqchilari barcha jabhalarda, jumladan, Livanda ham harbiy harakatlarni zudlik bilan va butunlay to‘xtatilishini e’lon qilishi hamda Livanning hududiy yaxlitligi va suverenitetini ta’minlashi kerak.
Isroil Bosh vaziri Binyamin Netanyaxu va AQSh prezidenti Donald Tramp o‘rtasidagi munosabatlar Eron va Livan masalalari bo‘yicha turlicha pozitsiyalari tufayli so‘nggi paytlarda keskinlashgan. Prezident Tramp jangovar harakatlarni tugatishga intilayotgan bir paytda, Bosh vazir Netanyaxu qonli urushni qayta boshlash niyatida.
Bosh vazir Netanyaxu AQSh-Eron kelishuviga qaramay, Isroil kuchlari Livandagi hozirgi pozitsiyalarini saqlab qolishini va yahudiy davlat askarlari Livan hududidan chiqib ketmasligini aytdi.
Tel-Aviv hukumatidagi radikal vazirlar ham Isroil davlati AQSh va Eron o‘rtasidagi kelishuv shartlarini bajarish majburiyati yo‘q, deb hisoblaydi.
Avvalroq AQSh Isroil va Hizbulloh harakati o‘rtasida o‘t ochishni to‘xtatish bo‘yicha kelishuvga erishilganini aytgan edi.
Ammo tez orada Livanda yangi to’qnashuvlar va qon to’kilishi boshlandi.
Livan Sog‘liqni saqlash vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, joriy yilning 2 martidan buyon mamlakatda isroillik hujumlarida 4057 kishi halok bo‘lgan, ular orasida shifokorlar, ayollar va bolalar ham bor.
Janubiy Koreya Ukrainada Rossiya tomonida jang qilgan va asirga olingan barcha Shimoliy Koreya askarlarini qabul qilishga tayyorligini ma’lum qildi. Reuters agentligining xabar berishicha, bu haqda Janubiy Koreya tashqi ishlar vazirligi bayonot berdi.
Vazirlik maʼlumotlariga koʻra, Janubiy Koreya hukumati shimoliy koreyalik harbiy asirlarning Rossiya yoki Shimoliy Koreyaga ularning xohishiga qarshi vataniga qaytarilishiga qarshi.
Avvalroq vazirlik matbuot kotibi Li Chje Von Janubiy Koreya konstitutsiyasiga ko‘ra, butun Koreya yarim oroli milliy hudud hisoblanadi va shuning uchun yarim orolda yashovchi barcha aholi Koreya Respublikasi fuqarosi sifatida tan olinishini ma’lum qilgandi.
Qirg‘izistonda prezidentlik saylovlari 2027-yilning 27-yanvarida o‘tkazilishi mumkin.
“Report.az”ning Qirg‘iziston OAVlariga tayanib xabar berishicha, Jogoruk Kenesh (parlament) “Prezident va Jogoruk Kenesh deputatlarini saylash bo‘yicha konstitutsiyaga o‘zgartirishlar kiritish to‘g‘risida”gi qonun loyihasini uchinchi o‘qishda qabul qildi.
Amaldagi qonunchilikka ko‘ra, ovoz berish yanvar oyining oxirgi yakshanbasida bo‘lib o‘tishi kerak. Shu bois navbatdagi prezidentlik saylovi 2027-yil 31-yanvarga belgilangan edi.Ammo parlament tomonidan maʼqullangan tuzatishga koʻra, saylov yanvar oyining oxirgi chorshanbasida (27-yanvar) oʻtkaziladi.
Tuzatishdan maqsad saylovchilarning faolligini oshirishdan iborat. Qonun prezident tomonidan imzolanishi kerak.
AQSh Senati prezident Donald Trampning Eronga qarshi harbiy harakatlar uchun vakolatlarini cheklashga qaratilgan rezolyutsiyani ma’qulladi.
Ovoz berish natijalariga ko‘ra, 50 senator hujjatni qo‘llab-quvvatlagan, 48 senator esa qarshi chiqqan. Demokratlar tomonidan ilgari surilgan tashabbusni to‘rt nafar respublikachi senator ham qo‘llab-quvvatladi.
Shu bilan birga, ushbu qaror ramziy ma’noga ega va yuridik kuchga ega emas. Shuning uchun prezident qarorini bevosita bekor qilish joiz emas.
Hujjat Kongressda Tramp ma’muriyatining Eronga nisbatan siyosatidan norozilik kuchayib borayotganini aks ettiradi. Qonun chiqaruvchi hokimiyat vakillari prezidentning fevral oyi oxirida Kongress ruxsatisiz Eronga qarshi harbiy amaliyotlar boshlash haqidagi qarorini tanqid qildi.
AQSh Konstitutsiyasiga ko’ra, Kongress rasman urush e’lon qilish huquqiga ega.
AQSh Markaziy qo‘mondonligi (CENTCOM) axborot agentligi ma’lumotlariga ko‘ra, 19-iyun kuni AQSh harbiylari Suriya shimoli-g‘arbidagi IShID marralariga havodan zarbalar berdi.
Hujum natijasida IShIDning yuqori martabali rahbari Ali Husayn al-Ulaviy o‘ldirilgan.
“CENTCOM va bizning hamkorlarimiz IShIDning qolgan kuchlarini yo‘q qilishga sodiq qoladilar, bu esa ularning doimiy mag‘lubiyatini ta’minlaydi”, — dedi admiral Bred Kuper.
AQSh va uning ittifoqchilari Suriyada IShIDga qarshi amaliyotlarni 2014-yil sentabr oyida boshlagan.2024-yilda mamlakat hukumati o‘zgarib, IShIDga qarshi kurashayotgan guruh rahbari Ahmad al-Shara prezident etib tayinlangan.
2026-yil fevralida Vashington operatsiya yakunlanganini e’lon qildi va aprel oyida Qo‘shma Shtatlardagi bazalardan qo‘shinlarini olib chiqdi.
Bosh vazir Netanyaxu g’azabda – nima uchun biz bilamiz
Qurilish materiallari korxonalariga 50 mln dollar ajratiladi
Janubiy Koreya Ukrainada asirga olingan Shimoliy Koreya askarlarini qabul qildi
-
Siyosat5 days ago
«Endigi vazifa erishilgan kelishuvlarni real loyihalarga aylantirish»
-
Iqtisodiyot5 days ago
O‘zbekistonda qurilish ishlari hajmi 35 yilda 12 barobar oshdi
-
Iqtisodiyot5 days agoO‘zbekiston qaysi mamlakatlarga ko‘proq mahsulot sotmoqda?
-
Siyosat4 days agoPrezident Mirziyoyev Ozarbayjon elchisini oʻz nihoyasiga yetgan “Mehnat Shufrati” ordeni bilan taqdirladi
-
Sport3 days ago🔴 LIVE: AQSh-Eron muzokaralari va Starmer iste’fosi
-
Iqtisodiyot5 days agoMurojaatlar bo‘yicha eng salbiy ko‘rsatkichga ega bo‘lgan banklar ro‘yxati e’lon qilindi
-
Dunyodan5 days ago
Buyuk Britaniyadagi siyosiy zilzila: Key Starmer iste’foga chiqish arafasida
-
Iqtisodiyot4 days ago
Octobank xalqaro hamkorlikni va global kapital bozorlariga kirishni kengaytirmoqda: TXIF-2026 natijalari