Jamiyat
Dulsi xonim izlagan Boqijon Akramov Buxoro va Qashqadaryodan topildi
Ikkinchi jahon urushi davrida nemislar qo‘liga asir tushib, Jyersi orolida tutqunlikda bo‘lgan va jahannam orolidan qochishga muvaffaq bo‘lgan Boqijon Akramov asli Namangandanmas, balki Buxoro shahridan ekani ma’lum bo‘ldi. Kun.uz muxbiri Buxoro va hozirda uning avlodlari yashayotgan Qashqadaryo viloyatida bo‘lib, ular bilan suhbatlashishga muvaffaq bo‘ldi, Boqijon Akramovning urushdan o‘zi bilan olib kelgan noyob suratlari bilan tanishdi.
Yaqinda BBSʼda II jahon urushi davrida nemis askarlari qo‘liga asir tushib, Fransiya va Britaniya o‘rtasidagi La-Mansh bo‘g‘ozidagi Jyersi orolida tutqunlikda yashagan o‘zbek askari Boqijon Akramov haqida xujjatli film namoyish qilindi. Tunnel va bunkerlar qurish uchun foydalanilgan askar ajal orolidan 1943 yilning 27 aprelida qochib ketishga muvaffaq bo‘ladi va 3 oy davomida dalalarda yashirinib yurib, kartoshka po‘chog‘i bilan oziqlanib tirik qoladi.
Jyersi orolini qo‘riqlayotgan nemis askari, 1940 yil / FOTO: Atlantic-Press/ullstein bild via Getty ImagesAtlantic-Press/ullstein bild
O‘shanda mahalliy fermerlardan biri – Le Bretonlar oilasi o‘z jonini xatarga qo‘yib bo‘lsa ham Boqijon Akramovga uyidan boshpana berib, uning hayotini saqlab qoladi.
Boqijon Akramovga boshpana bergan Jon va Fillis Le Bretonlar / FOTO: BBC
O‘zbekistonlik askar oiladan ingliz tilini o‘rganadi, urush tugagunicha dala ishlarida oilaga yordam beradi. Urushdan keyin Akramov O‘zbekistonga qaytib keladi.
BBS muxbirlari Boqijon Akramov asli namanganlik bo‘lgani haqida ma’lumotga duch kelishgan. Shundan so‘ng BBC muxbiri Namanganda Boqijon Akramovning nevarasi ekani deya aytilgan Shamsiddin Oxunboyev va uning singillari bilan uchrashadi. Namanganlik oila bobosining hayotini saqlab qolgan fermerning 90 yoshli qizi Dulsi Le Breton bilan videomuloqot davomida ko‘z yosh ham to‘kishadi. Keksa Dulsi xonim Namanganga taklif qilinadi.
Shamsiddin Oxunboyev
Dulsi Le Breton
Dulsi o‘z uyida saqlayotgan Tom amaki (Boqijon Akramov)ning surati FOTO: BBS
Xo‘sh, britan oilasi g‘amxo‘rlik qilgan Boqijon Akramov asli namanganlikmi? U chindan ham namanganlik Shamsiddin Oxunboyevning bobosimi?
Boqijon Akramovning nevarasi deya aytilgan Shamsiddin Oxunboyev bobosining birorta suratini taqdim qilmagan. Lavhada Shamsiddin Oxunboyev bobosining urushda nemislarga asir tushgani, u yerdan qochgani va uni ingliz oilasi qutqarib qolgani haqida hech kimga hech narsa aytmaganini ham aytib o‘tgan.
Savollar tug‘ilgani uchan Shamsiddin akaning telefon raqamini surishtirib topib bu qiziqarli tarix haqida men ham ko‘rsatuv tayyorlamoqchi ekanimni aytdim. Avvaliga rozi bo‘lgan otaxon negadir fikridan qaytdi va hatto mendan shubhalana boshladi. Qizig‘i, Telegramʼdagi yozishmalarimizni (uy manzilini tashlab bergan edi) ham o‘chirib tashladi.
Shu bois bu mavzuga yana ham jiddiyroq qiziqa boshladim…
Xo‘sh, Britaniyaning Jyersi orolida yashovchi Dulsi Le Breton xonim izlayotgan Boqijon Akramov aslida kim? Ushbu savolga javob izlab Buxoroga yo‘l oldik…
***
Buxoroda Boqijon Akramovning qarindoshlarini yaqindan tanigan Hofizjon Rahimboyev bilan uchrashdik.
Sobirjon Haydarov, Boqijon Akramovning nevarasi
Ertasi kuni Qashqadaryoning G‘uzor tumaniga yo‘l oldik. Boqijon Akramov urushdan avval Buxoroda yashagan. Urushdan keyin esa G‘uzorga borib o‘sha paytdagi Telman (hozirgi 7-maktab) nomidagi maktabda matematika fanidan dars bergan ekan.
G‘uzor tumanida Boqijon Akramov qabrini ziyorat qildik. G‘uzorda tutqunlikda yashagan askarning onasi Ochiloy Shodiyevaning ham qabri bor ekan.
II jahon urushi davrida nemislar qo‘liga asir tushib Jyersi orolida tutqunlikda yashagan o‘zbek askari Boqijon Akramov asli namanganlik emas, balki buxorolik ekani oydinlashdi. Qarshi shahridagi Boqijon Akramovning o‘g‘li Mels Akramov yashagan hovlidagi eski sandiq ichidan tarixiy suratlarni topdik. Ular ichida Boqijon Akramov urushdan o‘zi bilan birga olib kelgan suratlar bor edi.
Boqijon Akramovning o‘g‘li Mels Akramov yashagan hovli
Boqijon Akramov Fillis Le Breton bilan
Boqijon Akramovning Britaniyadan olib kelgan surati
Boqijon Akramov o‘zi bilan birga Le Bretonlar oilasi, aniqrog‘i Fillis Le Breton bilan tushgan suratlarga qo‘shib yana bir nechta esdalik suratlari, tilla soat va Bibliya olib kelgan ekan.
Boqijon Akramov kim?
Boqijon Akramov 1914 yilda Buxoro shahrida tug‘ilgan. Otasi Akramov Xudoyor, onasi Ochiloy Shodiyeva. Uning Narzi Akramova (1921 yilda tug‘ilgan), Hamro Hasanova (1924 yilda tug‘ilgan) ismli singillari bo‘lgan.
Boqijon Akramov 1931-32 yillarda “Kambag‘al dehqon” kolxozida o‘qituvchi bo‘lgan. 1932-33 yillarda Dushanbe shahridagi o‘qituvchilar tayyorlash texnikumida ta’lim olgan. 1933 yilda 33 yoshida uning otasi kasallikdan vafot etgan. Singillari hali yosh bo‘lgani uchun Dushanbedan Buxoro shahriga qaytib keladi. U paytlar qurg‘oqchilik, ocharchilikka to‘g‘ri kelgan.
1939 yilning yozida Boqijon Akramov Fazilatxon Po‘latovaga uylanadi. 1939 yilning noyabrida Qizil Armiya safiga xarbiy xizmatga chaqiriladi. 1940 yilda u o‘g‘il farzandli bo‘ladi. Ismini Mels qo‘yishadi.
Boqijon Akramovning turmush o‘rtog‘i Fazilatxon Po‘latova, o‘g‘li Mels Akramov va qizi Nazira Akramova
Askar urushda nemislarga asir tushadi. Minglab asirlar qatorida u Jyersi orolida nemis istehkomlari qurishda ishtirok etadi. Bir necha marta urinishlardan so‘ng u oroldan qochishga muvaffaq bo‘ladi. Boqijon Akramovga britan oilasi – Le Bretonlar o‘z uyidan boshpana berib hayotini saqlab qoladi. Urush tugagunicha askar shu oilada Tom nomi bilan jon saqlaydi. Ingliz tilini o‘rganadi.
1943 yilda Qashqadaryo Buxoro viloyatidan mustaqil bo‘lib ajrab chiqdi. 1944 yilda Boqijon Akramovning yaqinlari G‘uzorga ko‘chib kelishadi. Chunki cinglisi Narzi Akramova G‘uzor partiya qo‘mitasiga ishga tayinlangan edi.
Boqijon Akramov yashagan hovli, Buxoro
1945 yilning oxirida Boqijon Akramov urushdan qaytib keladi. Yaqinlarini Buxorodan topa olmay, G‘uzorga ketadi va Telman nomidagi maktabda dars bera boshlaydi. 1946 yilning oktyabrida Boqijon Akramovning ikkinchi farzandi Nazira tug‘iladi.
Shahodat Fattayeva, Boqijon Akramovning jiyani
Ko‘p o‘tmay Boqijon Akramov betob bo‘lib qoladi. U yaqinlariga konslagerda qanday qiyinchiliklar ko‘rganlari, nemis askarlari boshiga har daqiqada rezina darralari bilan urganlari va Jyersi orolidan qochib ketgani, britan oilasi uyidan joy berib hayotini saqlab qolgani haqida aytib bergan. Boqijon Akramov vafotidan so‘ng uning turmush o‘rtog‘i va farzandlari Buxoro shahriga ko‘chib ketishadi.
Boqijon Akramovning yaqinlari qabri, Buxoro shahri
Boqijon Akramovning 86 yoshli kuyovi Sayfullo Haydarov
Shuhrat Akramov, Boqijon Akramovning nevarasi
Shahlo Akramova, Boqijon Akramovning nevarasi
Boqijon Akramovning nevaralari
***
Tasvirga olish jarayonida Boqijon Akramovning jiyani Shahodat Fattayeva, nevaralari Shuhrat Akramov, Sobir Haydarov, Akmal Akramov, Shahlo va Ra’no Akramova bobolarining hayotini saqlab qolgan Le Bretonlar oilasi vakili, 90 yoshli Dulsi xonimga alohida minnatdorchilik bildirishib, uni O‘zbekistonga taklif qilishdi.
Buxoro viloyati hokimiga birinchi o‘rinbosar tayinlandi.
Jamshid Sharopov Buxoro viloyati hokimining moliya-iqtisodiyot va kambag‘allikni qisqartirish masalalari bo‘yicha birinchi o‘rinbosari – viloyat iqtisodiyot va moliya boshqarmasi boshlig‘i lavozimiga tayinlandi.
Jamshid Sharopov 1984-yil 27-yanvarda G‘ijduvon tumanida tug‘ilgan. 2005-yilda Buxoro davlat universiteti, 2009 yilda Toshkent davlat iqtisodiyot universitetini tamomlagan. Ma’lumoti bo‘yicha mutaxassisligi-iqtisodchi.
Mehnat faoliyatini 2002-yilda AT “Paxta Bank”ning Buxoro viloyati boshqarmasi bank jarayonlari bo‘limi iqtisodiy bo‘linmasi mutaxassisi sifatida boshlab, ATB “Agrobank” Buxoro viloyati boshqarmasi boshlig‘i (2014-2020), O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki Buxoro viloyati bosh boshqarmasi boshlig‘i (2020-2021), Shofirkon tumani hokimi (2021-2023), ATB “Agrobank” agrosanoat majmuasi korxonalarini moliyalashtirish departamenti direktori o‘rinbosari (2023-2026) lavozimlarida faoliyat yuritgan.
Ayni paytga qadar u ATB “Agrobank” muammoli kreditlar bilan ishlash departamenti direktori vazifasida ishlab kelayotgan edi.
«O‘zbekiston Respublikasi mustaqilligining o‘ttiz besh yilligi munosabati bilan chet el fuqarolari va xorijda istiqomat qilayotgan vatandoshlarimizni mukofotlash to‘g‘risida»gi Prezident farmoni e’lon qilindi.
Mukofotlanganlar ro‘yxati:
“Do‘stlik” ordeni bilan
Ivan Sao – “BYD Auto” kompaniyasining Yevropa sotuv bo‘limi bosh direktori o‘rinbosari
Klod Imoven – Fransiyaning “MEDEF International” harakatining O‘zbekiston-Fransiya ishbilarmonlar kengashi raisi
Masayoshi Fujimoto – “Sojitz” kompaniyasi direktori
Sabine Maxl – BMTning O‘zbekistondagi doimiy koordinatori
Turaman Sinan – Shayxontohur tumanidagi “Outdoor Factory Toshkent” mas’uliyati cheklangan jamiyati kuzatuv kengashi raisi, Toshkent shahri
II darajali “Salomatlik” ordeni bilan
Qahorova Nilufar Hamroyevna – AQShning Garvard universiteti huzuridagi Boston bolalar shifoxonasi loyiha menejeri
Yuldasheva Nodira Muxamedovna – Kanadaning Toronto shahridagi Kanadadagi o‘zbekistonliklar uyushmasi asoschisi, “Sog‘lom yo‘l” tibbiy va diagnostik markazi rahbari
“Shuhrat” medali bilan
Abdullayeva Shahlo Abdirashidovna – Koreya Respublikasining Kvangju shahridagi Migrant ayollar huquqlarini himoya qilish va ta’lim berish markazi rahbari.
Podpolkovnik Baxtiyor Inoqov Surxondaryo viloyati ichki ishlar boshqarmasi boshlig‘i etib tayinlandi. U bunga qadar Ichki ishlar vazirligi Akademiyasi magistratura bosqichida tahsil olgan.
Tayinlov Xalq deputatlari Surxondaryo viloyati Kengashining jamoat xavfsizligi va kriminogen vaziyatga bag‘ishlangan navbatdan tashqari sessiyasida ma’lum qilindi.
Sessiyada viloyatdagi jinoyatchilik holati ham tahlil qilindi. Joriy yilning hisobot davrida hududdagi 723 ta mahallaning 528 tasida (73 foiz) bironta ham jinoyat sodir etilmagan. Ichki ishlar xodimlarining tashabbusi bilan aniqlanadigan jinoyatlar soni 40 foizga yaxshilangan.
Shu bilan birga, 28 ta mahalla «qizil» toifada qolayotgani qayd etildi.
Yangi IIB boshlig‘iga jinoyatchilikka qarshi kurashish samaradorligini oshirish, har bir mahallada xavfsizlikni ta’minlash, aholi bilan yaqin muloqotni yo‘lga qo‘yish va fuqarolarning ichki ishlar organlariga ishonchini mustahkamlash vazifalari yuklatildi.
Yangi o‘quv yili arafasida O‘zbekiston hududidagi umumta’lim maktablari, dehqon bozorlari va savdo majmualarida mavsumiy «Maktab bozorlari» tashkil etilmoqda.
Raqobat qo‘mitasi mavsumiy savdo jarayonlarida iste’molchilarning huquq va manfaatlarini himoya qilish, raqobat muhitini ta’minlash hamda aholini sifatli va hamyonbop mahsulotlar bilan ta’minlash muhimligini ta’kidladi.
Qo‘mita ota-onalar va o‘quvchilarga xarid vaqtida mahsulotning sifati, ishlab chiqaruvchisi, narxi va boshqa muhim ma’lumotlarga e’tibor qaratishni tavsiya qildi.
Tadbirkorlarga esa «Maktab bozorlari»da sotilayotgan mahsulotlar sifati va narxlarining asosliligini ta’minlash, iste’molchilarga zarur axborotlarni taqdim etish hamda ularning huquqlariga rioya qilish majburiyati eslatildi.
Raqobat qo‘mitasi maktab bozorlarida faoliyat yuritayotgan tadbirkorlarni darsliklar, maktab formalari, o‘quv-yozuv qurollari va boshqa anjomlar narxlarini asossiz oshirmaslikka hamda qonunchilik talablariga qat’iy amal qilishga chaqirdi.
Fuqarolar «Maktab bozorlari»da narxlarni asossiz oshirish holatlariga duch kelsa, Raqobat qo‘mitasining 1159 ishonch telefoni orqali murojaat qilishi mumkin.
Qo‘mita tomonidan maktab bozorlarida narxlar barqarorligini ta’minlash maqsadida monitoring ishlari olib borilishi ma’lum qilindi.
Prezidentning 2026-yil 14-avgustdagi PQ–294-son qarori bilan 2027-yil 1-yanvardan muddatli to‘lov xizmati operatorlari faoliyati tartibga solinadi.
Ma’lum qilinishicha, muddatli to‘lov xizmatini ko‘rsatuvchi yuridik shaxslar operator hisoblanadi. Ular iste’molchiga tovar yoki xizmatni muddatli to‘lov asosida olish imkoniyatini vositachi sifatida taqdim etadi.
Qarorning 3-bandi «d» kichik bandiga ko‘ra, ko‘chmas mulk operator ko‘rsatadigan muddatli to‘lov xizmatining obyekti bo‘la olmaydi. Shu sababli vositachi operator orqali uy-joyni «rassrochka»ga olish imkoniyati nazarda tutilmagan.
Biroq bu qoida uy-joyni bo‘lib-bo‘lib to‘lash asosida sotishni umumiy tarzda taqiqlamaydi.
Qarorning 3-bandi «a» kichik bandida sotuvchi tomonidan iste’molchiga tovarni to‘g‘ridan-to‘g‘ri sotish holatlari muddatli to‘lov xizmati tushunchasidan mustasno qilingan.
Shunga ko‘ra, quruvchi o‘zining qurgan uy-joyini xaridorga bevosita bo‘lib-bo‘lib to‘lash sharti bilan sotishi mumkin. Ya’ni yangi tartib quruvchi va xaridor o‘rtasidagi to‘g‘ridan-to‘g‘ri savdoni taqiqlamayapti.
Demak, ijtimoiy tarmoqlarda tarqalayotgan «endi uyni rassrochkaga olib bo‘lmaydi» degan talqin to‘liq to‘g‘ri emas. Cheklov aynan muddatli to‘lov operatorlari orqali ko‘chmas mulkni moliyalashtirishga taalluqli.
Yangi tartibga ko‘ra, muddatli to‘lov operatorlari maxsus reyestrga kiritiladi va ularning faoliyati Markaziy bank nazorati ostida bo‘ladi. Shuningdek, operatorlar bilan tuziladigan shartnomalar, ustama va komissiyalarga nisbatan aniq talablar belgilanadi.
Shunday qilib, 2027-yildan operator orqali uy-joyni «rassrochka»ga olish cheklanadi, ammo quruvchining xaridorga uyni bevosita bo‘lib-bo‘lib to‘lash sharti bilan sotishi saqlanib qoladi.
Oziq-ovqat ishlab chiqarishda qaysi hududlar yetakchi?
Prezident ishtirokida umumiy qiymati 50 trln so‘mlik loyihalar ishga tushirildi
«Milliy manfaatlarni himoya qilish dunyodan yopilish degani emas» — Sherzod Asadov
-
Siyosat4 days ago
Илҳом Алиев Тошкентда тантанали кутиб олинди
-
Siyosat4 days ago
To‘qayev prezidentlikka qayta nomzod qo‘yishi haqidagi savolga javob berdi
-
Siyosat3 days ago
Ўзбекистон ва Озарбайжон раҳбарлари Бухоронинг машҳур обидаларини зиёрат қилдилар (фото)
-
Iqtisodiyot5 days ago
O‘zbekistonda kiyim ishlab chiqarish bo‘yicha qaysi hududlar yetakchi?
-
Siyosat4 days ago
O‘zbekiston va Ozarbayjon o‘rtasida Abadiy do‘stlik shartnomasi imzolandi
-
Siyosat4 days ago
Shavkat Mirziyoyev «Haydar Aliyev» ordeni bilan taqdirlandi
-
Siyosat2 days ago
«Milliy manfaatlarni himoya qilish dunyodan yopilish degani emas» — Sherzod Asadov
-
Siyosat3 days ago
Shavkat Mirziyoyev AQSh kongressmenlari delegatsiyasini qabul qildi