Jamiyat
Yigit-qizlar qarshisidagi muammolar yoxud yoshlar siyosati nega muhim?
Har bir davlatda yoshlar siyosati – bu zerikarli yo‘nalish emas, strategik rivojlanish vazifasi. Chunki ertangi kunini o‘ylagan hukumatlar kelajak egalarini bugungi muammolari bilan yolg‘iz qoldirmaydi, ularni yo‘naltiradi. Xo‘sh, o‘zbek jamiyatida yosh o‘g‘il-qizlarni asosan nimalar qiynayapti? Davlat rahbarining yoshlar bilan uchrashuvida qanday vazifalar belgilandi?
Kecha, 24 fevral kuni prezident Shavkat Mirziyoyev O‘zbekiston yoshlari bilan katta uchrashuv o‘tkazdi. Unda butun respublikadan jami 60 mingga yaqin yoshlar ishtirok etgani aytilmoqda.
«Yoshlar» tushunchasi dunyo bo‘ylab bir xil emas. Ba’zi davlatlarda «yoshlar» deganda 35 yoshgacha aholi qatlami tushuniladi. O‘zbekiston qonunchiligiga ko‘ra, 14 yoshdan 30 yoshgacha bo‘lgan aholimiz – “yoshlar” deyiladi. 2026 yil 1 fevral holatiga, O‘zbekiston aholisi 38 million 300 mingdan yoshdi. Shundan 25,7 foizini yoshlar tashkil qiladi. Bu degani, har to‘rtinchi o‘zbekistonlik – yosh aholi hisoblanadi.
1 yoshdan 13 yoshgacha aholimiz esa «bolalar» deyiladi. Bolalar va yoshlarni qo‘shganda, ular O‘zbekiston aholisining 60 foizini tashkil qiladi. Bu bilan, O‘zbekiston demografik jihatdan juda yosh va o‘sib kelayotgan jamiyat hisoblanadi.
Xo‘sh, O‘zbekiston yoshlarining bugungi kundagi asosiy muammolari nimalar, ularni nima masalalar bezovta qiladi? Dunyoning boshqa davlatlaridagi kabi, O‘zbekiston yoshlari uchun ham, asosiy muammolar juda o‘xshash. Lekin ushbu muammolarning masshtabi, o‘tkirlik darajasi boshqa davlatlarnikidan farq qilishi tabiiy.
Birinchi o‘rinda, O‘zbekiston yoshlarini ishsizlik va ishga joylashish muammosi bezovta qiladi. To‘g‘ri, keyingi yillarda umumiy aholi o‘rtasidagi, jumladan, yoshlar o‘rtasidagi ishsizlik muammosi nisbatan qisqarmoqda. Lekin o‘rta yoshlilarga nisbatan yoshlar o‘rtasida ishsizlik darajasi yuqoriroq. Chunki ish beruvchilar tajribaliroq kadrlarni ma’qul ko‘rishadi, yoshlar esa aksar holatlarda boshlang‘ich past maoshga ko‘nishlariga to‘g‘ri keladi.
Ikkinchi o‘rinda, ta’limning sifati va oliy ta’lim olish imkoniyati. O‘zbekistonda maktab ta’limining sifati katta shaharlar va qishloq joylarida jiddiy farq qiladi. Maktabni bitirayotgan yoshlarning salkam yarmi oliy ta’lim olish imkoniyatiga ega emas – oliy ta’lim tizimida joy yetishmasligi muammosi bor.
Uchinchi o‘rinda, mening nazarimda, yoshlarni uy-joy bilan ta’minlash muammosi juda dolzarb. Ayniqsa, katta shaharlarda, jumladan poytaxt Toshkentda. O‘zbekistonda hozircha ipoteka foizlari juda qimmat. Bu yoshlarni ham, ularning ota-onalarini ham juda mushkul axvolga solib qo‘ygan. Ko‘plab yosh oilalar o‘z xususiy uy-joylariga ega bo‘lishda qiynalishmoqda.
Qolaversa, turli omillarga ko‘ra psixologik muammolar yoshlarni bezovta qilishi ham mavjud muammo. Bugungi yoshlar – global axborot oqimlari ichida dunyoqarashi shakllanayotgan avlod hisoblanadi. Ba’zi kuzatishlarga ko‘ra, O‘zbekistondagi 19-30 yosh oralig‘idagi 54,6 foiz yoshlar barqaror ishga ham, oliy ta’lim yo‘nalishida o‘qishga ham ega emasligi aytiladi. Bu – juda katta raqam. Ayniqsa, qizlar, yosh ayollar orasida bu muammo yanada o‘tkir – ularning 74 foizi na oliy ta’limda o‘qiydi, va na barqaror ishlaydi.
Har bir davlatning yoshlar siyosati – bu zerikarli yo‘nalish emas, balki strategik rivojlanish vazifasi. Bugun davlat yoshlarga qanchalik e’tibor beryapti, ularning bilimi va malakasini qaysi tomon yo‘naltiryapti – bu millatning kelajagini belgilab beruvchi omil hisoblanadi.
O‘zbekiston prezidenti yoshlar bilan kechagi uchrashuvda bir qancha yo‘nalishlar bo‘yicha jami o‘ttizdan ortiq vazifalar va loyihalar e’lon qildi. Jumladan, yosh oilalar uchun ipoteka stavkasining 14 foizdan oshgan qismi davlat budjetidan qoplab beriladi. Yosh tadbirkorlarni moliyaviy qo‘llab-quvvatlash uchun «Kelajak tadbirkori» dasturi ishga tushiriladi. «Yangi avlod tadbirkori» dasturi doirasida Harvard, Stenford kabi xorijiy oliygohlar hamkorligida 40 ming yoshlarimiz biznesga o‘qitiladi.
Ko‘rinib turibdiki, davlatning yoshlar siyosati O‘zbekiston yoshlarida tadbirkorlik ruhiyatini shakllantirishni maqsad qilmoqda: yoshlar sinovlardan qo‘rqmasin, bankrot bo‘lishdan qo‘rqmasin, yangi g‘oyalarga intilsin, yangilik yaratsin, boy bo‘lishga harakat qilsin, mustaqil bo‘lishga intilsin. Natija esa O‘zbekistonning eng asosiy kapitali – inson resurslari, inson kapitalini to‘liq ishga tushishiga xizmat qilsin!
Dastur doirasida 2026 yil davomida turli yo‘nalishdagi aksiyalar, 50 mingdan ortiq tadbirkorni jarayonga jalb qilish hamda 1,5 milliondan ziyod fuqaroga turli ko‘rinishdagi ko‘mak berish rejalashtirilgan. Eng muhimi prezidentimiz tomonidan amalga oshrilayotgan islohotlar har bir xonadonga yetkaziladi.
«Xalq bilan birga» umummilliy dasturining taqdimoti bo‘lib o‘tdi va unga rasmiy start berildi. Loyiha taqdimotida partiya Siyosiy kengashi a’zolari, Oliy Majlis Qonunchilik palatasidagi partiya fraksiyasi a’zolari, mahalliy kengash deputatlari, tadbirkorlar, yoshlar, xotin-qizlar, jamoatchilik faollari, ekspertlar hamda ommaviy axborot vositalari vakillari ishtirok etdi.
Ta’kidlanishicha, mazkur tashabbus ijtimoiy yo‘naltirilgan siyosatni qo‘llab-quvvatlashga qaratilgan bo‘lib, kambag‘allikka qarshi kurashish, ehtiyojmand qatlamlarni qo‘llab-quvvatlash hamda inson qadrini ulug‘lash tamoyillarini amaliyotga keng joriy etishni nazarda tutadi.
Dastur uchun alohida yo‘l xaritasi ishlab chiqilgan. Unga ko‘ra, 2026 yil davomida 10 ta ustuvor yo‘nalish bo‘yicha turli yo‘nalishdagi aksiyalar o‘tkaziladi. Shuningdek, dasturga 50 mingdan ortiq tadbirkor jalb etilishi, 1,5 milliondan ziyod fuqaro turli ko‘rinishdagi yordam bilan qamrab olinishi rejalashtirilgan.
Uyma-uy o‘rganish mexanizmi joriy etiladi
Loyiha doirasida aholi bilan ishlashning yangi tizimli mexanizmlari yo‘lga qo‘yiladi. Jumladan, «Yurakka yo‘l» aksiyasi orqali uyma-uy yurib, 1 milliondan ortiq xonadonning holati o‘rganiladi.
Jarayonda partiya faollari, deputatlar, tadbirkorlar hamda hamkor tashkilotlar vakillari ishtirok etib, ehtiyojmand oilalar aniqlanadi va ularga manzilli yordam ko‘rsatish bo‘yicha aniq chora-tadbirlar ishlab chiqiladi.
Bundan tashqari, hududlarda 10 dan ortiq mobil shtab faoliyati ishga tushirilib, ular tomonidan respublika bo‘ylab 200 dan ortiq sayyor qabullar tashkil etiladi. Ushbu qabullarda fuqarolarning murojaatlari tinglanadi, muammolarni joyida hal qilish choralarini ko‘rish, zarur hollarda qonunchilikni takomillashtirish bo‘yicha takliflar ishlab chiqiladi.
Mahalla bilan hamkorlik kuchaytiriladi
«Mahalla yettiligi» hamda «Inson» ijtimoiy xizmatlar markazlari bilan hamkorlikda ehtiyojmand oilalarni aniqlash va qo‘llab-quvvatlash tizimini takomillashtirish vazifasi ham dasturdan o‘rin olgan. Hududlarda 50 ta davra suhbati, 100 dan ortiq muhokamalar, 50 ta ochiq muloqot, 10 ta konferensiya hamda 25 ta yirik aksiya tashkil etilishi belgilangan.
Bundan tashqari, Telegram-bot orqali onlayn so‘rovnomalar, «Deputat bilan ochiq suhbat» onlayn platformaci hamda «Sizning fikringiz biz uchun muhim» kabi interaktiv loyihalar ishga tushiriladi.
Ijtimoiy aksiyalar o‘tkaziladi
Dastur doirasida kam ta’minlangan oilalarni oziq-ovqat, dori-darmon, kiyim-kechak va zarur jihozlar bilan ta’minlash, tibbiy ko‘riklar tashkil etish, yangi ish o‘rinlari yaratish hamda kasbga o‘qitish kabi manzilli yordam choralari amalga oshiriladi.
«Bir oila – bir homiy», «Yaxshilik marafoni», «Farovon oila», «Inson qadri ulug‘langan yurt», «Keksalarga mehr», «Umid», «Bir kunda – 1000 kitob», «Salomatlik sari» kabi qator ijtimoiy aksiyalar yo‘lga qo‘yiladi.
Dastur ijrosi nazoratga olinadi
Loyiha ijrosini ta’minlashda jamoatchilik va parlament nazoratini kuchaytirish masalalari ham muhokama qilindi. Hududlarda o‘tkaziladigan o‘rganishlar natijasida jamoat eshituvlari tashkil etish, deputatlik so‘rovlari yuborish va qonunchilik tashabbuslarini ilgari surish orqali tizimli muammolarni bartaraf etish choralari ko‘rilishi ta’kidlandi.
Yakunda «Xalq bilan birga» umummilliy dasturiga rasmiy start berildi. Hududlar kesimida aniq vazifalar belgilandi, mas’ullar biriktirildi va dastur ijrosini ta’minlashga qaratilgan yo‘l xaritasi tasdiqlandi.
Mahallalar va jurnalistlar uyushmasi o‘zaro memorandum imzoladi.
O‘zbekiston mahallalari uyushmasi raisi Qahramon Quronboyev hamda O‘zbekiston Jurnalistlar uyushmasi raisi vazifasini bajaruvchi Shuhrat Oripov o‘rtasida uchrashuv bo‘lib o‘tdi.
Unda mahallalarda amalga oshirilayotgan islohotlarni ommaviy axborot vositalari orqali keng yoritish hamda hamkorlikni kuchaytirish masalalari muhokama qilindi.
Hamkorlikning asosiy yo‘nalishlari sifatida birgalikda mediatadbirlar o‘tkazish, jurnalistlar o‘rtasida ko‘rik-tanlovlar e’lon qilish orqali ilg‘or tajribalarni ommalashtirish belgilandi.
Muloqot yakunida tomonlar o‘rtasida o‘zaro hamkorlik to‘g‘risidagi memorandum imzolandi.
Sankt-Peterburg shahrida murakkab vaziyatga tushib qolgan O‘zbekiston fuqarosi va uning uch nafar voyaga yetmagan farzandi Bosh konsulxona ko‘magi bilan vatanga qaytarildi. Bolalarning shaxsini tasdiqlovchi hujjatlari rasmiylashtirilmagani sababli ular vaqtincha davlat idoralari qarmog‘iga olingan edi.
“Dunyo” axborot agentligi xabar qilishicha, O‘zbekiston fuqarosi R.Z. 2020 yilda ishlash maqsadida Sankt-Peterburg shahriga kelgan. 2020–2025 yillar davomida u uch farzandli bo‘lgan, ammo murakkab hayotiy sharoit tufayli bolalarning tug‘ilganlik to‘g‘risidagi guvohnomalari o‘z vaqtida rasmiylashtirilmagan.
Shu bois, voyaga yetmaganlarning shaxsini tasdiqlovchi hujjatlari bo‘lmagan va bu holat ularni vaqtincha davlat muassasasi qaramog‘iga olish hamda ixtisoslashtirilgan muassasaga joylashtirishga sabab bo‘lgan.
O‘zbekistonning Sankt-Peterburgdagi Bosh konsulxonasi vaziyatga aralashib, hamyurtlar huquqlarini himoya qilish bo‘yicha kompleks chora-tadbirlarni amalga oshirgan. Jumladan, diplomatlar tomonidan bolalarning shaxsi va qarindoshlik aloqalarini tasdiqlovchi hujjatlar tayyorlanib, tegishli idoralar bilan tushuntirish ishlari olib borilgan.
Mazkur ish Sankt-Peterburgning Vasileostrovskiy tuman sudida ko‘rib chiqilgan. Sud jarayonida Bosh konsulxona xodimlari fuqaro manfaatlarini himoya qilib, bolalarni oila bag‘riga qaytarish zarurligini asoslab bergan.
Sud ijobiy qaror qabul qilganidan so‘ng, ona va uning uch farzandi O‘zbekistonga qaytarildi.
Odamlarga oson shartlarda Xitoydan mashina keltirib berishni va’da qilgan “Global avto kredit” MChJ mansabdorlarining ishi tergovda. Kun.uz surishtiruvidan so‘ng holat yuzasidan jinoyat ishi qo‘zg‘atilgani ma’lum bo‘ldi.
Toshkent shahridagi “Global avto kredit” MChJ mansabdorlariga nisbatan jinoyat ishi qo‘zg‘atilgan. Ichki ishlar vaziri matbuot kotibi Shohrux G‘iyosov buni Kun.uz’ga tasdiqladi.
Jinoyat ishi 2025 yil 12 noyabr kuni qo‘zg‘atilgan. Kun.uz bundan avvalroq ushbu “avtosalon” faoliyatini shubha ostiga olgandi.
Ma’lumotga ko‘ra, “Global avto kredit” MChJ tomonidan fuqarolarga avtotransport vositalarini qulay shartlarda yetkazib berish va’da qilingan. Ammo amalda tegishli shartnomalar tuzilmasdan ulardan pul olinib, majburiyatlar bajarilmagan.
Holat yuzasidan Jinoyat kodeksining 168-moddasi 4-qismi “a” bandi, ya’ni juda ko‘p miqdorda firibgarlik bilan jinoyat ishi qo‘zg‘atilgan. Biroq “avtosalon”chilar hamon ochiqda. Tergov boshlanganiga yaqinda 5 oy bo‘ladi. Vaholanki, dastlabki tergov muddati 3 oy.
“Global avto” bilan shartnoma tuzgan vatandoshlarning ma’lum qilishicha, ayni vaqtda firma ofisi muhrlab ketilgan.
Avvalroq prezident Shavkat Mirziyoyev aholi murojaatlari bilan ishlash tizimini yangi darajaga ko‘tarish va jamoatchilik fikrini chuqur tahlil qilish bo‘yicha o‘tkazgan yig‘ilishida tergov sifatini tanqid qilgandi.
“Ayniqsa, ichki ishlar xodimlarining qo‘pol muomalasi va tergov sifatidan norozilik ko‘p. Jo‘rayev, Ashrapov har ming kishiga nisbatan eng ko‘p ariza tushayotgan Denov, Urgut tumanlari, Samarqand, Qarshi, Namangan, Jizzax, Farg‘ona, Chirchiq shaharlariga borib, aholi muammolarini yechsa bo‘ladi-ku?” degandi davlat rahbari.
Shuningdek, prezident yanvar oyida o‘tkazgan videoselektor yig‘ilishida uyushgan jinoyatchilik biznes niqobi ostida daromadli sohalarga kirib borayotganini tanqid ostiga olgandi.
“Ilgari faqat “ko‘cha” deb bilgan uyushgan jinoyatchilik bugun biznes niqobi ostida ancha daromadli sohalarga kirib boryapti. Ayniqsa, jinoiy to‘dalar faoliyati ko‘p qavatli uylar, avtomashinalar oldi-sotdisi, moliyaviy piramidalar tashkil qilish, Umra va Haj ziyoratiga yuborishda ancha ko‘paygan”, degandi Shavkat Mirziyoyev.
“Global avto” ishi
2025 yil fevral oyida davlat ro‘yxatidan o‘tgan hamda 30 maydan “sotuv” reklamalarini boshlagan “Global avto kredit” MChJ odamlarga foizsiz bo‘lib to‘lash sharti bilan qimmatbaho elektromobillarni va’da qilgan. Firma ijtimoiy tarmoqlardagi kanaliga bir nechta mashina “mijozlarga yetkazib berilgani” haqida videolavha joylashtirgan. Kun.uz o‘z surishtiruvida bu mashinalar boshqa avtosalonlardan xarid qilinganini aniqlagandi.
Keyinchalik ko‘tarilgan masalalar bo‘yicha “avtosalon” direktori va sotuv bo‘limi boshlig‘i tahririyatga kelib, tushuntirish bergan edi. “Mijozlar bankka to‘lagan pulni dividend shaklida naqdlashtirib, Xitoyga yuboramiz”, degandi ular.
Toshkent viloyatida advokat fuqaroga nisbatan tayinlangan 2 yillik ozodlikdan mahrum qilish jazosini tanishlari orqali yengilroq jazoga almashtirib berishni va’da qilib, 10 ming AQSh dollarini olgan vaqtida qo‘lga olindi.
Davlat xavfsizlik xizmatining Toshkent viloyati bo‘yicha boshqarmasi xodimlari tomonidan o‘tkazilgan tezkor tadbirda advokatlik byurosi advokati ashyoviy dalillar bilan ushlangan.
Ma’lum qilinishicha, u sud idoralari tomonidan mahalliy fuqaroga nisbatan tayinlangan 2 yil muddatga ozodlikdan mahrum qilish jazosini o‘zining sud tizimidagi tanishlari orqali ozodlikni cheklash jazosiga o‘zgartirib berishni va’da qilgan. Buning evaziga esa 10 ming AQSh dollari olgan.
Hozirda mazkur holat yuzasidan advokatga nisbatan jinoyat ishi qo‘zg‘atilgan bo‘lib, tergov harakatlari olib borilmoqda.
DXX fuqarolarni kundalik hayotda shu kabi qonunbuzilish holatlariga duch kelganda, idoraning 1520 qisqa raqami orqali murojaat qilishga chaqirdi. Qayd etilishicha, murojaat qiluvchining shaxsi sir saqlanishi kafolatlanadi.
O‘zbekiston va YUNESKO Toshkentda erta ta’lim markazi tashkil etish to‘g‘risida kelishib oldi
1 mln xonadon o‘rganiladi, 1,5 mln fuqaroga yordam ko‘rsatiladi
Bola kitob orqali o‘z savoliga nom topadi
-
Dunyodan4 days agoOrmuz boʻgʻozi taqdirini hal qiluvchi yetti orol
-
Dunyodan4 days ago
Prezident Tramp Hormuz boʻgʻozini ochish haqidagi soʻrovni yana keyinga qoldirdi
-
Turk dunyosi5 days agoBangladesh va Turkiya axborot almashish memorandumi boʻyicha umumiy kelishuvga erishdilar
-
Siyosat3 days agoOʻzbekiston va Afgʻoniston oʻrtasida iqtisodiy aloqalarni mustahkamlash boʻyicha qoʻshma ishbilarmonlar kengashi tuzildi
-
Dunyodan3 days ago
AQShda hukumatga qarshi ommaviy namoyishlar boshlandi
-
Jamiyat3 days ago
Shaxsga doir muhim ma’lumotlar O‘zbekiston hududida saqlanishi shartligi belgilandi
-
Sport4 days agoEronlik futbolchilar Minob qurbonlarini xotirladi
-
Jamiyat4 days ago
Soliqdan qarzdor fuqaroning qimmatbaho avtomashinasi xatlandi