Jamiyat
Yigit-qizlar qarshisidagi muammolar yoxud yoshlar siyosati nega muhim?
Har bir davlatda yoshlar siyosati – bu zerikarli yo‘nalish emas, strategik rivojlanish vazifasi. Chunki ertangi kunini o‘ylagan hukumatlar kelajak egalarini bugungi muammolari bilan yolg‘iz qoldirmaydi, ularni yo‘naltiradi. Xo‘sh, o‘zbek jamiyatida yosh o‘g‘il-qizlarni asosan nimalar qiynayapti? Davlat rahbarining yoshlar bilan uchrashuvida qanday vazifalar belgilandi?
Kecha, 24 fevral kuni prezident Shavkat Mirziyoyev O‘zbekiston yoshlari bilan katta uchrashuv o‘tkazdi. Unda butun respublikadan jami 60 mingga yaqin yoshlar ishtirok etgani aytilmoqda.
«Yoshlar» tushunchasi dunyo bo‘ylab bir xil emas. Ba’zi davlatlarda «yoshlar» deganda 35 yoshgacha aholi qatlami tushuniladi. O‘zbekiston qonunchiligiga ko‘ra, 14 yoshdan 30 yoshgacha bo‘lgan aholimiz – “yoshlar” deyiladi. 2026 yil 1 fevral holatiga, O‘zbekiston aholisi 38 million 300 mingdan yoshdi. Shundan 25,7 foizini yoshlar tashkil qiladi. Bu degani, har to‘rtinchi o‘zbekistonlik – yosh aholi hisoblanadi.
1 yoshdan 13 yoshgacha aholimiz esa «bolalar» deyiladi. Bolalar va yoshlarni qo‘shganda, ular O‘zbekiston aholisining 60 foizini tashkil qiladi. Bu bilan, O‘zbekiston demografik jihatdan juda yosh va o‘sib kelayotgan jamiyat hisoblanadi.
Xo‘sh, O‘zbekiston yoshlarining bugungi kundagi asosiy muammolari nimalar, ularni nima masalalar bezovta qiladi? Dunyoning boshqa davlatlaridagi kabi, O‘zbekiston yoshlari uchun ham, asosiy muammolar juda o‘xshash. Lekin ushbu muammolarning masshtabi, o‘tkirlik darajasi boshqa davlatlarnikidan farq qilishi tabiiy.
Birinchi o‘rinda, O‘zbekiston yoshlarini ishsizlik va ishga joylashish muammosi bezovta qiladi. To‘g‘ri, keyingi yillarda umumiy aholi o‘rtasidagi, jumladan, yoshlar o‘rtasidagi ishsizlik muammosi nisbatan qisqarmoqda. Lekin o‘rta yoshlilarga nisbatan yoshlar o‘rtasida ishsizlik darajasi yuqoriroq. Chunki ish beruvchilar tajribaliroq kadrlarni ma’qul ko‘rishadi, yoshlar esa aksar holatlarda boshlang‘ich past maoshga ko‘nishlariga to‘g‘ri keladi.
Ikkinchi o‘rinda, ta’limning sifati va oliy ta’lim olish imkoniyati. O‘zbekistonda maktab ta’limining sifati katta shaharlar va qishloq joylarida jiddiy farq qiladi. Maktabni bitirayotgan yoshlarning salkam yarmi oliy ta’lim olish imkoniyatiga ega emas – oliy ta’lim tizimida joy yetishmasligi muammosi bor.
Uchinchi o‘rinda, mening nazarimda, yoshlarni uy-joy bilan ta’minlash muammosi juda dolzarb. Ayniqsa, katta shaharlarda, jumladan poytaxt Toshkentda. O‘zbekistonda hozircha ipoteka foizlari juda qimmat. Bu yoshlarni ham, ularning ota-onalarini ham juda mushkul axvolga solib qo‘ygan. Ko‘plab yosh oilalar o‘z xususiy uy-joylariga ega bo‘lishda qiynalishmoqda.
Qolaversa, turli omillarga ko‘ra psixologik muammolar yoshlarni bezovta qilishi ham mavjud muammo. Bugungi yoshlar – global axborot oqimlari ichida dunyoqarashi shakllanayotgan avlod hisoblanadi. Ba’zi kuzatishlarga ko‘ra, O‘zbekistondagi 19-30 yosh oralig‘idagi 54,6 foiz yoshlar barqaror ishga ham, oliy ta’lim yo‘nalishida o‘qishga ham ega emasligi aytiladi. Bu – juda katta raqam. Ayniqsa, qizlar, yosh ayollar orasida bu muammo yanada o‘tkir – ularning 74 foizi na oliy ta’limda o‘qiydi, va na barqaror ishlaydi.
Har bir davlatning yoshlar siyosati – bu zerikarli yo‘nalish emas, balki strategik rivojlanish vazifasi. Bugun davlat yoshlarga qanchalik e’tibor beryapti, ularning bilimi va malakasini qaysi tomon yo‘naltiryapti – bu millatning kelajagini belgilab beruvchi omil hisoblanadi.
O‘zbekiston prezidenti yoshlar bilan kechagi uchrashuvda bir qancha yo‘nalishlar bo‘yicha jami o‘ttizdan ortiq vazifalar va loyihalar e’lon qildi. Jumladan, yosh oilalar uchun ipoteka stavkasining 14 foizdan oshgan qismi davlat budjetidan qoplab beriladi. Yosh tadbirkorlarni moliyaviy qo‘llab-quvvatlash uchun «Kelajak tadbirkori» dasturi ishga tushiriladi. «Yangi avlod tadbirkori» dasturi doirasida Harvard, Stenford kabi xorijiy oliygohlar hamkorligida 40 ming yoshlarimiz biznesga o‘qitiladi.
Ko‘rinib turibdiki, davlatning yoshlar siyosati O‘zbekiston yoshlarida tadbirkorlik ruhiyatini shakllantirishni maqsad qilmoqda: yoshlar sinovlardan qo‘rqmasin, bankrot bo‘lishdan qo‘rqmasin, yangi g‘oyalarga intilsin, yangilik yaratsin, boy bo‘lishga harakat qilsin, mustaqil bo‘lishga intilsin. Natija esa O‘zbekistonning eng asosiy kapitali – inson resurslari, inson kapitalini to‘liq ishga tushishiga xizmat qilsin!
Ularning taxminan 75 foizini bolalar tashkil etadi.
Birinchi gumanitar operatsiya 2019 yil 30 mayda prezident Shavkat Mirziyoyevning shaxsiy topshirig‘i bilan amalga oshirilgan va missiya davomida urush domida qolgan Suriyadan 156 nafar O‘zbekiston fuqarosi, asosan ayollar va bolalar vatanga qaytarilgandi.
So‘ng o‘sha yilning oktyabr oyida «Mehr-2», 2020 yil dekabr oyida «Mehr-3», 2021 yil fevral oyida «Mehr-4» gumanitar operatsiyalari tashkil etildi. Ushbu operatsiyalari natijasida Iroq, Suriya va Afg‘onistondan o‘nlab ayol va bolalar O‘zbekistonga qaytarildi.
«Mehr-5» operatsiyasining yakunlovchi bosqichi 2021 yil aprel oyida amalga oshirilib, Suriyadan 92 nafar kishi – 24 nafar ayol va 68 nafar bola vatanga olib kelindi.
Jami «Mehr» operatsiyalari natijasida 530 dan ortiq kishi qaytarildi, ularning taxminan 75 foizini bolalar tashkil etadi.
Repatriantlarning barchasi hujjatlar bilan ta’minlandi. Mojarolar zonasida tug‘ilgan har bir bolaga O‘zbekiston Respublikasining tug‘ilganlik haqidagi guvohnomasi berildi.
Qaytarilgan bolalar maxsus maktablarda emas, balki oddiy sinflarda o‘qiydi. Bugungi kunda 10 nafarga yaqin repatriant oliy o‘quv yurtlarida tahsil olmoqda, 9 nafar bola esa respublika va viloyat fan olimpiadalarining g‘olibi hamda sovrindori bo‘ldi.
Farg‘ona shahrida yashovchi fuqaroga tegishli xonadonda 38 turdagi 29,4 ming donadan ziyod dori vositalari saqlanayotganligi, xonadonga kelgan «Gazel» avtomashinasida 25 turdagi 16,5 ming donadan ziyod dori vositalari olib kelinganligi aniqlandi.
Farg‘ona viloyati bojxona boshqarmasi Kontrabandaga qarshi kurashish bo‘limi xodimlari viloyat DXX xodimlari bilan hamkorlikda tezkor tadbir o‘tkazdi.
Tadbir davomida Farg‘ona shahrida yashovchi fuqaroga tegishli xonadonga «Gazel» rusumli transport vositasidan dori vositalari tushirilayotgan vaqtda to‘xtatilib, transport vositasi va xonadon ko‘zdan kechirildi.
Natijada xonadonda 38 turdagi 29,4 ming donadan ziyod dori vositalari saqlanayotganligi, shuningdek, «Gazel»da 25 turdagi 16,5 ming donadan ziyod dori vositalari olib kelinganligi aniqlandi.
O‘tkazilgan tezkor qidiruv tadbiri natijasida dastlabki qiymati 1 mlrd 247 mln so‘mlik 46 ming donaga yaqin sifati kafolatlanmagan va tegishli hujjatlari bo‘magan dori vositalarining saqlash hamda tashish qoidalari qo‘pol ravishda buzilganligi aniqlanib vaqtincha saqlovga olindi.
Mazkur holat yuzasidan tergovga qadar tekshiruv harakatlari olib borilmoqda.
Taklif etilayotgan ish o‘rinlari uchun 900 dollardan 1650 dollargacha oylik maosh belgilangan.
Dunyodagi yirik dengiz boshqaruv kompaniyalaridan biri — V.Ships Global Recruitment O‘zbekiston fuqarolari uchun kruiz kemalarida ishlash bo‘yicha vakansiyalar e’lon qildi.
Migratsiya agentligining bildirishicha, taklif etilayotgan ish o‘rinlari uchun 900 dollardan 1650 dollargacha oylik maosh belgilangan.
Vakansiyalar orasida xizmat ko‘rsatish yordamchisi, bar ofitsianti, ikkinchi oshpaz, oshpaz yordamchisi va oshxona xodimi kabi 45ta ish o‘rni mavjud.
Ta’kidlanishicha, xodimlarning ish samaradorligiga qarab maosh va lavozimning oshib borishi kafolatlangan.
Nomzodlar 18–45 yosh oralig‘ida bo‘lishi, ingliz tilini kamida B1 darajasida bilishi kerak. Yevropa davlatlari tillarini biladiganlarga ustunlik berilishi mumkin.
Qayd etilishicha, ishga qabul qilinganlarga turli mamlakatlarga sayohat qilish imkoniyati, AQSh ishchi vizasi hamda Migratsiya agentligi ishtirokida tuziladigan uch tomonlama shartnoma asosida huquqiy himoya kafolatlanadi.
Ishga joylashish uchun nomzodlar kompaniya saytida ariza qoldirishi kerak. Ma’qul kelgan nomzodlar bilan kompaniya mutaxassislari bog‘lanadi, suhbatdan muvaffaqiyatli o‘tganlar intervyuga taklif etiladi. Ish beruvchi tanlagan nomzodlar bilan uch tomonlama shartnoma tuzilib, AQSh ishchi vizasi rasmiylashtiriladi.
Jamiyat
Andijonda tarkibida kuchli ta’sir qiluvchi modda bo‘lgan mahsulotlar savdosiga chek qo‘yildi
Musodara qilingan 11 kg “Keto coffee mix” mahsuloti tarkibida “sibutramin” kuchli ta’sir qiluvchi moddasi mavjud bo‘lib, respublika hududida uning savdosi taqiqlangan.
Foto: Davlat xavfsizlik xizmati
Davlat xavfsizlik xizmati va Bojxona organlari xodimlari hamkorligida Andijon viloyatida o‘tkazilgan tezkor tadbirda Marhamat tumani markazidagi savdo majmuasida fuqaro shartli xaridorga 900 dona “Keto coffee mix” mahsulotini 6 mln so‘mga sotgan vaqtida ashyoviy dalillar bilan ushlandi.
Ushbu mahsulot Andijon shahridagi “Jahon savdo kompleksi”da joylashgan do‘kondan xarid qilinganligi ma’lum bo‘lib, tezkor tadbir davom ettirildi.
Natijada Andijon shahrida yashovchi fuqaroga tegishli do‘kondan 480 dona “Keto coffee mix” mahsuloti olindi.
Musodara qilingan jami 11 kg “Keto coffee mix” mahsuloti tarkibida “sibutramin” kuchli ta’sir qiluvchi moddasi mavjud bo‘lib, respublika hududida uning savdosi taqiqlangan.
Hozirda mazkur shaxslarga nisbatan jinoyat ishi qo‘zg‘atilib, tergov harakatlari olib borilmoqda.
Andijon viloyatining Marhamat tumanida kuchli ta’sir qiluvchi moddani 6 mln so‘mga sotgan shaxs qo‘lga olindi.
1991-y.t. fuqaro tuman markazidagi savdo majmuasida shartli xaridorga 900 dona «Keto coffee mix» mahsulotini sotgan vaqtida ashyoviy dalillar bilan ushlangan.
Ushbu mahsulot Andijon shahridagi «Jahon savdo kompleksi»da joylashgan do‘kondan xarid qilinganligi ma’lum bo‘lgach, tezkor tadbir davom ettirilgan. Bu jarayonda Andijon shahrida yashovchi, 1987-y.t. fuqaroga tegishli do‘kondan jami 480 dona «Keto coffee mix» mahsuloti olindi.
Ashyoviy dalil sifatida musodara qilingan jami 11 kg «Keto coffee mix» mahsuloti tarkibida «sibutramin» kuchli ta’sir qiluvchi moddasi mavjud bo‘lib, respublikamiz hududida uning muomalasi taqiqlangan.
Hozirda mazkur shaxslarga nisbatan jinoyat ishi qo‘zg‘atilib, tergov harakatlari olib borilmoqda.
«Mehr» operatsiyalari natijasida 530 dan ortiq kishi O‘zbekistonga qaytarildi
«PSJ» ketma-ket ikki marta YeChL g‘olibi bo‘ldi
Dzyudo bo‘yicha Osiyo kubogida o‘smirlarimiz umumjamoa hisobida birinchi bo‘lishdi (foto)
-
Iqtisodiyot3 days ago1 dollar ≠ 1 so‘m ≠ 1 rubl. Valutalar qiymati nega har xil?
-
Jamiyat4 days agoToshkentda uy savdosi bilan bog‘liq mojaro tergov qilinmoqda
-
Iqtisodiyot5 days agoO‘zbekistonga Qozog‘iston nefti yetkazib berilishi mumkin
-
Jamiyat5 days agoKitobxon yoshlar uchun 50 ming dollarlik mukofot joriy etildi
-
Jamiyat5 days agoBugun O‘zbekiston bo‘ylab qisqa muddatli yomg‘ir yog‘ishi kutilmoqda
-
Mahalliy4 days ago
Oliy attestatsiya komissiyasi rahbari ishdan olindi
-
Sport3 days agoForbes dunyoning eng serdaromad sportchilari reytingini e’lon qildi
-
Iqtisodiyot2 days agoBirjada bug‘doy va sement narxi pasaydi