Jamiyat
Ehson ortidagi qopqon – O‘zbekistonda navbatdagi moliyaviy piramida avj ola boshladi
Ml Share nomi ostidagi moliyaviy piramida avvalroq ko‘plab o‘zbekistonliklarni chuv tushirib ketgan PGM kabi “tuxum tarqatish” orqali a’zo ko‘paytirishga intilmoqda. Ushbu platformaning reklama bannerlari hatto o‘quv va tarbiya muassasalarigacha kirib boryapti. Prezident Shavkat Mirziyoyevning tanqidiga qaramay kiberxavfsizlik xodimlari hozircha “ariza yo‘q, muammo ham yo‘q” pozitsiyasida turibdi.
Biri yopilsa boshqasi…
2025 yil may oyida O‘zbekistonda “kitob o‘qish orqali pul topish” bahonasida ko‘plab insonlarni chuv tushirgan OMD moliyaviy piramidasi yopilgach, ko‘p o‘tmay PGM moliyaviy piramida targ‘ibotiga kirishildi. Yaqinda ushbu platforma ham “hosilini” yig‘ishtirib oldi va faoliyatini to‘xtatdi. Oqibatda minglab odamlar unga mehnat depoziti sifatida kiritgan pulidan ayrilib qoldi. Hatto jabrlanuvchilar orasida 146 mln so‘midan ayrilganlar ham bor. Bundaylarning aniq soni ma’lum emas. Kun.uz o‘z surishtiruvida PGM va OMD moliyaviy piramidalari o‘rtasidagi ehtimoliy bog‘liqlikni keltirib o‘tgandi.
IIB xodimlari targ‘ib qilgan XCM moliyaviy piramidasi 2025 yil dekabr oyi o‘rtalarida yopildi. Bu safar ham minglab odam ushbu yolg‘onga aldanib, pulidan ayrildi. XCM yopilgan ayni o‘sha kunlarda esa uning o‘rniga Ml Share nomi ostidagi moliyaviy piramida paydo bo‘ldi.
Oson daromad aldovi
Ml Share moliyaviy piramidasining oldingilaridan hech qanday farqli tomoni yo‘q: uslub ham, targ‘ibot shakli ham bir xil. Platformada pul tikish hamda kunlik vazifani bajargan holda daromad olish taklif qilingan. Kunlik vazifalar esa o‘sha-o‘sha, reklama ko‘rish va layk bosish.
Platformaga pul tikish J1ʼdan J9ʼgacha bo‘lgan bosqichlarga bo‘lingan. Masalan, eng quyi J1 bosqichida 285 600 so‘m tikib, kunlik 5 ta vazifani bajargan holda 9 520 so‘m, yiliga 3 427 200 so‘m daromad ko‘rish taklif etilgan. Eng yuqori J9 darajasida esa 680 mln so‘m tikib, kuniga 600 ta vazifani bajargan holda 24 mln 480 ming so‘m, yiliga esa 8 mlrd 812 mln so‘m (!) daromad olish mumkinligi ko‘rsatilgan. Odam qo‘shganlarga esa alohida sovg‘a va bonuslar va’da qilingan.
Ehson ortidagi qopqon
Ml Share ham avvalgi moliyaviy piramidalar kabi targ‘ibotni ehson tarqatish orqali kuchaytirib bormoqda. Keyingi kunlarda respublikaning turli hududlarida ayni shu moliyaviy piramidaning reklama banneri ilib qo‘yilgan turli tadbirlar ko‘payyapti.
Ularning ayrimlari ehtiyojmand oilaga ehson tarqatish bilan bog‘liq. Bitta gugurt, 20 ta tuxum va 1 litr yog‘ni qabul qilib olib, o‘zlari bilib-bilmagan holda Ml Share sha’niga rahmatlar yog‘dirayotganlar talaygina.
Shuningdek, jamoa bo‘lib, bir dasturxon atrofida o‘tkazilayotgan tadbirlar soni ham ortib bormoqda. Odatda bu kabi “choyli” tadbirlarning xarajati moliyaviy piramida ortida turganlar tomonidan qoplab beriladi.
Ijtimoy tarmoqlardagi guruhlarida Ml Share targ‘iboti hatto ta’lim va tarbiya maskanlariga ham kirib borayotganini ko‘rish mumkin.
O‘zbekiston uchun maxsus ishlab chiqilgan
Kun.uz avvalgi surishtiruvida O‘zbekistonda biri yo‘qolsa, boshqasi paydo bo‘layotgan moliyaviy piramidalar ortida bir guruh turgan bo‘lishi mumkinligi haqidagi taxminni ilgari surgandi. Negaki, ushbu platformalar dasturlari va targ‘ibot materiallari to‘liq o‘zbek tilida tayyorlangan. Jumladan, Ml Share’niki ham.
Shuningdek, Ml Share ilovasida rus va ingliz tilidan tashqari faqatgina o‘zbek tili mavjud.
Ml Share moliyaviy piramidasining Telegram’dagi asosiy kanalida 2025 yil 4 dekabr kuni e’lonlar joylashtira boshlangan. Kanal qisqa vaqt ichida 30 mingdan ortiq a’zo to‘plagan.
Bu ham ushbu platforma avvalroq yopilgan XCM o‘rniga faoliyat boshlaganini, asosan O‘zbekistonda targ‘ib qilinayotganini anglatadi.
“Qancha muddat ishlaydi?”
O‘zbekistonda moliyaviy piramidalar ortidan daromad ko‘rishni, oson pul topishni xayol qiladigan qatlam shakllanib ulgurdi: XCM, PGM, Ml Share kabi platformalarga aldanib qolayotganlarning aksariyati navbatdagi moliyaviy piramida ochilganida unga ham ikkilanmasdan pul tikmoqda.
Hatto ijtimoiy tarmoqlarda shu kabi moliyaviy piramidalar tahliliga ixtisoslashgan maxsus guruhlar paydo bo‘lyapti. Ularda odamlar “bu moliyaviy piramidami?” deb emas, “bunisi ko‘proq muddat ishlaydimi?” degan savollar o‘rtaga tashlanmoqda.
Bu O‘zbekistonda ma’lum bir qatlam orasida moliyaviy piramidalarga qaramlik paydo bo‘layotganini ko‘rsatadi. Agar tezroq oldi olinmasa, bu qaramlik to‘ri kengayib, odamlar cho‘ntagidan o‘marilayotgan millionlar davlat iqtisodiyotiga ta’sir qiladigan darajaga kelishi mumkin. Bu ancha xavfli prognoz.
Kiberxavfsizlik qachon “uyg‘onadi?”
Avvalroq prezident Shavkat Mirziyoyev videoselektor yig‘ilishida 3 yil oldin Ichki ishlar vazirligida tashkil qilingan kiberjinoyatchilikka qarshi kurashish boshqarmasining ishi hali ko‘rinmayotganini tanqid ostiga olgandi. Davlat rahbari o‘tgan yili poytaxtda kiberjinoyatlar soni 16 mingdan ortib, fuqarolar qariyb 2 trillion so‘m moddiy zarar ko‘rganini, ularni fosh etish 8 foizga ham bormaganini aytib o‘tgan edi.
Yig‘ilishda prezident o‘z so‘zida moliyaviy piramidalar haqida ham to‘xtaldi.
“Ilgari faqat “ko‘cha” deb bilgan uyushgan jinoyatchilik bugun biznes niqobi ostida ancha daromadli sohalarga kirib boryapti. Ayniqsa, jinoiy to‘dalar faoliyati ko‘p qavatli uylar, avtomashinalar oldi-sotdisi, moliyaviy piramidalar tashkil qilish, Umra va Haj ziyoratiga yuborishda ancha ko‘paygan”, dedi Shavkat Mirziyoyev.
Biroq prezident tanqidiga qaramay, moliyaviy piramidalar ildiz otishda, biri yo‘qolsa, o‘rniga boshqasi paydo bo‘lishda davom etmoqda. Kiberxavfsizlik mas’ul idoralar hozircha “ariza yo‘q, muammo ham yo‘q” pozitsiyasida turibdi.
Vaholanki, Jinoyat kodeksining 188-1 moddasida (pul mablag‘larini va (yoki) boshqa mol-mulkni jalb etishga doir noqonuniy faoliyat) moliyaviy piramidalar tashkil qilganlik uchun og‘irlik darajasiga qarab 10 yilgacha ozodlikdan mahrum qilish jazosi nazarda tutilgan. Jinoyat protsessual kodeksining 325-moddasiga ko‘ra, bunday jinoyat ishlarini qo‘zg‘atish uchun jabrlanuvchilarning shikoyati talab etilmaydi.
Jamiyat
Andijonda ikki kishini katta pul evaziga haj ziyoratiga yuborishni va’da qilgan shaxs ushlandi
U kelishilgan 18 ming dollar puldan 9 ming dollarini olgan vaqtida ushlangan.
Foto: Bosh prokuratura huzuridagi Departament
Bosh prokuratura huzuridagi Departamentning Asaka tumani bo‘limi va boshqa huquqni muhofaza qiluvchi organ xodimlari hamkorligida tezkor tadbir o‘tkazildi.
Qayd etilishicha, fuqaro M.Ch. 18 000 AQSh dollari evaziga fuqarolar A.I. va B.X.ni haj ziyorati uchun Saudiya Arabistoniga yuborishni va’da qilgan.
U kelishilgan puldan 9 000 AQSh dollarini olgan vaqtida ashyoviy dalillar bilan ushlangan.
Mazkur holat yuzasidan Jinoyat kodeksining 168-moddasi (firibgarlik) bilan jinoyat ishi qo‘zg‘atilib, tergov harakatlari o‘tkazilmoqda.
Avvalroq O‘zbekiston musulmonlari idorasi hajga borishda firibgarlarga aldanib qolmaslikka chaqirgandi.
Hisense va Aux konditsionerlarida kamchiliklar aniqlandi.
Texnik jihatdan tartibga solish sohasida nazorat inspeksiyasining Toshkent shahar bo‘limi tomonidan poytaxtdagi savdo nuqtalarida sotilayotgan Xitoyda ishlab chiqarilgan Aux hamda Hisense rusumli konditsionerlarga nisbatan nazorat xaridi o‘tkazildi.
Tekshiruv natijalariga ko‘ra, Aux konditsionerlari «Texnik vositalarning elektromagnit mosligi to‘g‘risida»gi texnik reglament talablariga mos kelmasligi aniqlandi.
Shuningdek, Hisense rusumli konditsionerlar ham belgilangan standartlarga to‘liq javob bermasligi ma’lum bo‘ldi. Xususan, qurilmaning iste’mol qilinadigan nominal quvvati belgilangan me’yorlardan yuqori ekani qayd etildi.
Ushbu holatlar mazkur mahsulotlarning amaldagi texnik va xavfsizlik talablariga to‘liq mos emasligini ko‘rsatadi.
Fuqarolardan maishiy texnika xarid qilishda mahsulotning muvofiqlik sertifikati hamda texnik hujjatlariga alohida e’tibor qaratish so‘raladi. Aniqlangan kamchiliklar yuzasidan tegishli choralar ko‘rilmoqda, deyiladi xabarda.
Birinchi marta Volandning yonidagi Begimot laqabli gapiradigan mushuk haqida o‘qiganimda rostdan ham qo‘rqqanman. Chunki o‘sha suxtasi sovuq qayerda paydo bo‘lsa, tartib buzilar, odamlar fosh bo‘lar va qandaydir falokat boshlanardi. Umuman, asar ruhi juda og‘ir bo‘lib, ko‘pchilik bu romanni “la’natlangan” deb talqin qilishadi. Aytishlaricha, ba’zi aktyorlar bu asar asosida sahnaga chiqishdan qo‘rqqan.
“5 daqiqa”ning bugungi sonida Mixail Bulgakovning “Usta va Margarita” romani haqida gaplashamiz.
Tasavvur qiling, 1930 yillar Moskvasi. Xudosizlik avj olgan, hamma g‘alati-g‘alati o‘zgarishlarni qabul qilayotgan, tartibli shahar edi go‘yo. Biroq shu tartibli shaharga bir kuni notanish mehmon keladi. Va u kelgan zahoti haqiqat bilan yolg‘on o‘rtasidagi devorlar yorila boshlaydi. Mehmon o‘zini professor Voland deb tanishtiradi, aslida u shayton edi. Yoki uni insonlarning vijdonini sinash uchun yuborilgan kuch, deyish ham mumkin.
Voland va uning jamoasi Moskvada bir nechta sinov o‘tkazadi. Eng mashhur sahnalardan biri – teatrdagi qora seans. Bu yerda odamlarga pul, kiyim, zeb-u ziynat tarqatiladi. Lekin keyinchalik bu narsalar yo‘qoladi va odamlar o‘zlarini sharmandali holatda ko‘radi. Bu epizod orqali insonning ichki qashshoqligini tashqi boylik bilan yashirib bo‘lmasligiga ishora qilinadi. Voland hech kimni majburlamaydi, u faqat imkoniyat beradi. Qolganini odamlarning o‘zlari bajaradi.
Shu o‘rinda asarning ikkinchi, chuqur qatlami ham ochiladi – Ustaning hikoyasi. Usta haqiqatni yozishga jur’at etgan yozuvchi edi. U Pontiy Pilat va Yyeshua Ha-Notsri voqealari aks etgan asar yozadi. Unda Pilat Yyeshuani surishtirish jarayonida uning aybsiz ekanini anglaydi, ammo hokimiyatni yo‘qotish va siyosiy bosimdan qo‘rqib, noto‘g‘ri qaror qabul qiladi.
Pilatning bu xatosi uni abadiy vijdon azobiga mahkum qiladi. U asrlar davomida orom topmaydi. Demak, Bulgakov fikriga ko‘ra, haqiqatni bilib turib uni himoya qilmaslik og‘ir gunoh hisoblanadi.
Kitobdagi Ustaning o‘zi ham murakkab taqdirni boshidan kechiradi. Uning asari rad etiladi, o‘zi ta’qibga uchraydi. Oxirida u qo‘lyozmasini yoqib yuboradi. Yozuvchi go‘yoki o‘z haqiqatini yo‘q qiladi. Lekin aynan shu yerda Bulgakovning mashhur g‘oyasi paydo bo‘ladi: qo‘lyozmalar yonmaydi. Ya’ni haqiqatni yo‘q qilish mumkin emas. Uni vaqtincha ko‘mish mumkin, lekin u baribir qayta tiriladi.
Margarita Ustani sevgani uchun jamiyat qoidalarini buzishga tayyor bo‘lgan isyonkor ayol. U Voland bilan kelishuvga rozi bo‘ladi va jodugarga aylanadi. Margaritaning shayton bazmida qatnashishi asarning eng kulminatsion nuqtalaridan biri. U yerda Margarita gunohkorlar orasida “malika” bo‘ladi. Lekin bu qudratni o‘z manfaati uchun emas, Ustani qutqarish uchun ishlatadi. Bu yerda Bulgakov muhabbat – insonni qutqaradigan qudratli kuch demoqchi bo‘ladi.
Bulgakov bu asarni o‘n yildan ortiq yozgan. Bir necha bor uni yo‘q qilgan, qayta yozgan. Sovet senzurasi uning asarlarini taqiqlagan. Yozuvchi vafotidan keyin esa xotini Yelena Shilovskaya qo‘lyozmani saqlab qoladi. Natijada roman dunyo adabiyotining eng muhim asarlaridan biriga aylanadi.
“Usta va Margarita”ni faqat o‘tmish bilan bog‘lab qo‘yish xato. Chunki undagi savollar hozir ham tirik. Bugun ham odamlar ko‘pincha haqiqatni emas, o‘ziga qulay bo‘lganini tanlaydi. Ijtimoiy tarmoqlardagi “niqoblar”, jamoat fikridan qo‘rqish, manfaat uchun vijdonni qurbon qilish – bularning barchasi Bulgakov tasvirlagan dunyodan unchalik ham farq qilmaydi. Voland bugun kelsa, ehtimol, u teatr emas, internet orqali odamlarni fosh qilgan bo‘lardi.
Ishonaman, siz yaxshi kitobxonsiz, dunyoqarashingiz ham ancha keng ekaniga aminman. Sababi besh daqiqa sabr qilib, ko‘rsatuvning shu soniyasigacha keldingiz. Biroq bu kitobni haligacha o‘qimagan bo‘lsangiz, albatta, o‘qishingiz kerak. Axir dunyodagi eng murakkab va qiziqarli kitoblardan birini o‘qiganmisiz, degan savolga “ha” deb javob berishni istaysiz-ku.
Yevropa Ittifoqining 20-sanksiyalar paketi doirasida O‘zbekistonda joylashgan ayrim kompaniyalar ham cheklovlarga tushgan. Ochiq manbalarda ular orasida Farg‘ona paxta sellyulozasi kimyo zavodi va «Raw Materials Cellulose» kabi korxonalar tilga olinmoqda.
Biroq kompaniyalarning to‘liq rasmiy ro‘yxati YeIning huquqiy hujjatlari (Official Journal) ilovalarida keltiriladi.
Ommaviy axborot vositalarida keltirilishicha, sanksiyalar Rossiyaga qarshi joriy etilgan cheklovlarni chetlab o‘tishda ishtirok etgan deb gumon qilingan xorijiy kompaniyalarga nisbatan qo‘llanilmoqda.
Avvalroq Yevropa Ittifoqi sanksiyalar ro‘yxatiga O‘zbekistonda ro‘yxatdan o‘tgan bir qator kompaniyalar kiritilgani ma’lum qilingan. Xususan, Trade Engine System kabi korxonalar ham ushbu ro‘yxatdan o‘rin olgan.
Ma’lumotlarga ko‘ra, bunday kompaniyalar transport, logistika yoki texnologiya jihozlari savdosi orqali sanksiyalarni chetlab o‘tish zanjirlarida ishtirok etgan deb baholanmoqda.
Yevropa Ittifoqi so‘nggi yillarda Rossiyaga qarshi sanksiyalarini bosqichma-bosqich kuchaytirib, uchinchi davlatlardagi kompaniyalarga ham cheklovlar joriy etish amaliyotini kengaytirgan. Bu choralar Rossiya iqtisodiyotiga bosimni kuchaytirish hamda sanksiyalarni aylanib o‘tish mexanizmlarini cheklashga qaratilgan.
Samarqand viloyati Jomboy tumanida qo‘rqinchli yo‘l-transport hodisasi ro‘y berdi. Ijtimoiy tarmoqlarda tarqalgan kadrlarda qora rangli Gentra yuqori tezlikda harakatlanib, boshqaruvni yo‘qotgani va yo‘l chetida to‘xtab turgan boshqa bir oq rangli Gentra’ga urilgani aks etgan.
Ikkinchi mashina haydovchisi bu vaqtda mashinasidan tashqarida turgandi va mo‘jiza tufayli omon qolgan. Qora Gentra oq Gentra’ni surib borayotganida yo‘l chetida o‘ynab turgan yosh qizcha ham g‘ildirak ostida qolishiga bir baxya qolgan, qizcha qochib darvozadan ichkariga kirishga ulgurgan.
Kuzatuv kamerasiga yozib olingan kadrda ushbu voqea 21 aprel kuni ro‘y bergani ko‘ringan.
Samarqand viloyati ichki ishlar boshqarmasi yo‘l harakati xavfsizligi boshqarmasi aniqlik kiritishicha, holat Jomboy tumanida Samarqand mahallasi hududida ro‘y bergan. Avariya sodir etgan Gentra haydovchisi mast holda rulga o‘tirgani va soatiga 90 km tezlikda harakatlangani ma’lum qilingan. Hodisa oqibatida ikki haydovchi ham shifoxonaga yotqizilgan.
Viloyat IIB YHXB matbuot xizmati holat yuzasidan to‘plangan hujjatlar jinoyat ishlari bo‘yicha Jomboy tuman sudiga yuborilishini ma’lum qilib, shunday harakat sodir etgan haydovchilar haydovchilik guvohnomasidan mahrum etilishi mumkinligidan ogohlantirgan.
Andijonda ikki kishini katta pul evaziga haj ziyoratiga yuborishni va’da qilgan shaxs ushlandi
Texnik talablarga javob bermaydigan konditsionerlar sotilayotgani aniqlandi
Soliq va tadbirkorlik sohasidagi qonunbuzarliklar uchun javobgarlik kuchaytirildi
-
Siyosat5 days agoSaida Mirziyoyeva xalqaro forumda Prezident murojaatini o‘qib eshittirdi
-
Siyosat4 days agoPrezident Mirziyoyev mintaqaviy sammitda yashil savdo yoʻlaklari va yagona iqlim investitsiya strategiyasini taklif qildi
-
Siyosat5 days agoPrezident Shavkat Mirziyoyev JSST bosh direktorini qabul qildi
-
Jamiyat4 days ago
Giyohvand moddalar aylanmasini nazorat qilishning milliy tizimi takomillashtiriladi
-
Iqtisodiyot3 days ago
Markaziy bank: 24-aprelda dollar pasayadi
-
Iqtisodiyot3 days agoQirg‘iziston ilk marta Yevropa Ittifoqining sanksiyalarni chetlab o‘tishga qarshi kurashish mexanizmiga tushdi
-
Siyosat5 days agoPrezident Mirziyoyev Ostonaga Orol dengiziga yordam berish jamg‘armasi yig‘ilishiga keldi
-
Jamiyat4 days agoShavkat Mirziyoyev Ostonaga yetib bordi