Dunyodan
Xitoy endi Pentagonning xavfsizlik ustuvorligi emas
Pentagonning yangi Milliy mudofaa strategiyasiga ko‘ra, Xitoy endi Qo‘shma Shtatlar uchun xavfsizlikning ustuvor yo‘nalishi emas.
To’rt yillik hujjatda o’rniga AQSh vatani va G’arbiy yarim sharning xavfsizligi departamentning asosiy tashvishi ekanligi ta’kidlanib, AQSh hukumati uzoq vaqtdan beri amerikaliklarning “aniq manfaatlari”ni e’tiborsiz qoldirgani qo’shimcha qilinadi.
Pentagon, shuningdek, AQSh ittifoqchilariga “cheklanganroq” yordam berishini aytdi.
Bu o’tgan yili AQShning Milliy xavfsizlik strategiyasi e’lon qilinganidan so’ng, Yevropa “tsivilizatsiya inqirozi” oldida turgani va Rossiya endi AQSh uchun tahdid deb hisoblanmaydi. O‘shanda Rossiya hukumati mazkur hujjat ushbu ko‘rinishga “asosan mos” ekanini aytgan edi.
Bunga javoban, 2022 yilgi Milliy mudofaa strategiyasida Xitoy tomonidan yuzaga keladigan “ko‘p domenli tahdid” mudofaa sohasidagi ustuvor yo‘nalish sifatida qayd etilgan. 2018 yilgi hujjatda aytilishicha, Xitoy va Rossiya kabi “revizionistik kuchlar” AQSh xavfsizligi uchun “markaziy muammo”dir.
Juma kuni e’lon qilingan 34 betlik hujjat Tramp ma’muriyati o’zining birinchi yilida tutgan siyosiy pozitsiyalarini ko’p jihatdan mustahkamlaydi.
Ayni paytda AQSh prezidenti Donald Tramp Venesuela prezidenti Nikolas Maduroni hibsga oldi, Sharqiy Tinch okeani va Karib dengizida giyohvand moddalar kontrabandasida gumon qilingan kemalarga hujum qildi va yaqinda AQSh ittifoqchilariga Grenlandiyani qo‘lga kiritish uchun bosim o‘tkazdi.
Strategiyada yana bir bor taʼkidlanishicha, Pentagon “AQSh harbiylari va tijoriy kuchlarining muhim hududlarga, xususan, Panama kanali, Amerika koʻrfazi va Grenlandiyaga kirishini kafolatlaydi”.
Hujjatda, shuningdek, Tramp maʼmuriyatining yondashuvi “sovuq urushdan keyingi oʻtmishdagi maʼmuriyatlarning buyuk strategiyalaridan tubdan farq qilishi” aytiladi.
U qo’shimcha qildi: “Utopik idealizmdan voz keching va qattiq realizmni qabul qiling”.
Xitoy bilan munosabatlarga “qarama-qarshilik emas, kuch” orqali yondashish kerak. Maqsad “Xitoyda hukmronlik qilmaslik, Xitoyni bo‘g‘ib o‘ldirish yoki kamsitish emas”, deyiladi hujjatda.
Oldingi strategiyalardan farqli o’laroq, Xitoy da’vo qilgan avtonom orol Tayvan haqida hech qanday gap yo’q. Ammo hujjatda aytilishicha, Qo‘shma Shtatlar “hech kim, jumladan, Xitoy ham mamlakatimiz yoki ittifoqchilarimizni nazorat qila olmasligini ta’minlash”ni maqsad qilgan.
O’tgan yil oxirida AQSh Tayvanga 11 milliard dollarlik (8,2 milliard funt sterling) yirik qurol sotishni e’lon qildi va Xitoy bunga javoban orol atrofida harbiy mashqlar o’tkazdi.
Strategiya, shuningdek, Amerikaning “mudofaa subsidiyalari” dan “qoniqarli” bo’lgan Amerika ittifoqchilarining “yukni taqsimlashni” ko’proq talab qiladi.
Biroq, bu “izolyatsionizm” sari intilishdan dalolat berishini inkor etadi.
“Aksincha, bu bizning mamlakatimiz duch kelayotgan tahdidlarga yoʻnaltirilgan, chinakam strategik yondashuvni bildiradi”, deya qoʻshimcha qilib, biz AQSh manfaatlarini “dunyoning qolgan qismi manfaatlari” bilan aralashtirib yubormoqchi emasmiz.
Buning o’rniga, ittifoqchilar, xususan, Evropada “biz uchun unchalik jiddiy bo’lmagan, ammo ular uchun jiddiyroq bo’lgan tahdidlar bo’yicha etakchilik qiladi”.
Qariyb to‘rt yil avval Ukrainaga keng ko‘lamli bosqinni boshlagan Rossiya “NATOning sharqiy a’zolari uchun doimiy, ammo boshqarilishi mumkin bo‘lgan tahdid” sifatida ta’riflangan.
Strategiyada, shuningdek, Shimoliy Koreyani to‘xtatib turishda Qo‘shma Shtatlarning “ko‘proq cheklangan” roli belgilab berilgan. Janubiy Koreya ushbu missiya uchun “asosiy mas’uliyatni o’z zimmasiga olishga qodir”, deya qo’shimcha qildi u.
Kanada Bosh vaziri Mark Karni shu hafta boshida Jahon Iqtisodiy Forumida qilgan chiqishida eski dunyo tartibi “orqaga qaytmaydi” va Janubiy Koreya, Kanada va Avstraliya kabi oʻrta davlatlarni birlashishga chaqirdi.
“O’rta kuchlar birgalikda ishlashi kerak, chunki stolda o’rinimiz bo’lmasa, biz menyuda bo’lamiz”, dedi Karni Davosda.
Bu Frantsiya prezidenti Emmanuel Makron ham “qoidalarsiz dunyoga harakat” haqida ogohlantirgan paytga to’g’ri keldi.
Denver xalqaro aeroportida Airbus A321 samolyoti uchish-qo‘nish yo‘lagida bir odamni urib yubordi. Hodisa Frontier Airlines aviakompaniyasining Los-Anjelesga yo‘l olgan reysi parvozga tayyorlanayotgan vaqtda sodir bo‘lgan.
Maʼlumotlarga koʻra, samolyot uchish-qoʻnish yoʻlagiga harakatlanayotgan vaqtda nomaʼlum shaxs toʻsatdan voqea joyini tark etgan. Uning nima uchun u yerda bo‘lgani hozircha aniq emas.
Dispetcher bilan yozib olingan suhbatda uchuvchi: “Bizni to’xtatib qo’ydik. Biz shunchaki birovni urib yubordik”, dedi. Keyinroq dvigatelning yonishi ham xabar qilingan.
Hodisadan so‘ng aeroportda yaqin atrofdagi samolyotlar harakati to‘xtatilgan, voqea joyida yong‘in va qutqaruv xizmatlari ishlagan. Yo‘lovchilar avtobusda terminalga evakuatsiya qilingan.
Hozirda Frontier Airlines aviakompaniyasi va politsiya voqea yuzasidan hech qanday rasmiy bayonot bermagan. AQSh Milliy transport xavfsizligi kengashi bu borada tekshiruv o‘tkazmoqda.
AQSh prezidenti Donald Tramp Germaniyadan olib ketilayotgan amerikalik harbiylarning bir qismi Polshaga ko‘chirilishi mumkinligini ma’lum qildi.
Uning so‘zlariga ko‘ra, Varshava bunday qarorni qo‘llab-quvvatlaydi. “Bu variant mumkin”, dedi Tramp Polsha prezidenti Karol Nabrodskiy bilan yaxshi munosabatlarini ta’kidlab.
Avvalroq Polsha rahbari mamlakatda AQSh qo‘shinlarini joylashtirish uchun zarur infratuzilma mavjudligini aytgandi. Litva, shuningdek, qoʻshimcha AQSh qoʻshinlarini joylashtirishga tayyorligini maʼlum qildi.
Xabar qilinishicha, AQSh Mudofaa vaziri Pit Xegset bir yil ichida kamida 5000 amerikalik askarni Germaniyadan olib chiqishni buyurgan. Bu qaror Vashington va Berlin o‘rtasidagi siyosiy kelishmovchiliklar fonida qabul qilingani aytildi.
Ayni paytda Germaniyada 36 mingdan ortiq, Polshada esa 10 mingga yaqin amerikalik askar joylashgan.
AQSh kuchlarining Germaniyadan Sharqiy Yevropaga ko‘chirilishi NATOning Rossiyaga qarshi harbiy muvozanat va to‘xtatib turish strategiyasida yangi bosqichga olib kelishi mumkin.
Rossiya AQSh armiyasiga qarshi foydalanish uchun Eronga minglab uchuvchisiz uchoqlarni taqdim etdi.
Bu haqda Economist jurnali Rossiya harbiy razvedkasining maxfiy hujjatlariga asoslanib yozgan.
Maʼlumotlarga koʻra, Moskva Tehronga radioelektron urushlarga bardosh bera oladigan 5000 dona optik tolali FPV va Starlink sunʼiy yoʻldosh aloqasi bilan jihozlangan uzoq masofali uchuvchisiz uchuvchisiz uchuvchisiz uchuvchisiz uchoqlarni taqdim etishni rejalashtirgan.
Nashr maʼlumotlariga koʻra, 10 sahifalik hujjat 2026-yilning mart-aprel oylari orasida, Eronga qarshi AQSh-Isroil urushining dastlabki haftalarida yaratilgan boʻlishi mumkin.
Hujjatga ko‘ra, bu tizimlar AQSh armiyasining desant kuchlari Eron yoki Fors ko‘rfazi orollariga qo‘nishi mumkin bo‘lgan taqdirda foydalanish uchun mo‘ljallangan.
The Economist shuningdek, Rossiya prezidenti Vladimir Putin Eronga dron operatorlarini tayyorlashda yordam berishni taklif qilgani haqida xabar berdi. Rossiyada tahsil olayotgan eronlik talabalardan tashqari, rus va fors tilini tushuna oladigan tojik va suriyalik alaviylar ham ishtirok etadi.
Hujjatda Rossiyadagi 10 ming eronlik talabani ushbu jarayonga jalb qilish imkoniyatlari ham muhokama qilingan.
Dunyodan
Prezident Zelenskiy prezident Putin bilan uchrashishga tayyor, ammo bu Moskvada sodir bo‘lmadi
Ukraina prezidenti Vladimir Zelenskiy Rossiya prezidenti Vladimir Putin bilan uchrashishga tayyor, biroq bunday uchrashuv Moskvada o‘tkazilmasligini aytdi. Bu haqda Ukraina prezidenti maslahatchisi Sergey Leshchenko ma’lum qildi.
Uning aytishicha, Ukraina bunday formatni qabul qilmaydi, chunki Moskva “bosqinchi davlatning poytaxti” hisoblanadi. Shu bilan birga, Zelenskiy boshqa joyda muzokaralar o‘tkazish imkoniyatini istisno etmadi.
Avvalroq Kreml vakillari Putin Moskvada muzokaralar o‘tkazishga tayyorligini bildirgan edi. Rossiya prezidenti yordamchisi Yuriy Ushakov, agar Kiyev xohlasa, Moskva muzokaralar shartlarini belgilashga tayyorligini aytdi.
Yaqinda Moskvaga tashrif buyurgan Slovakiya Bosh vaziri Robert Fizzo Ukraina rahbaridan qandaydir xabar olib kelgan bo‘lishi mumkin degan taxminlar bor edi. Biroq Kreml bunday “maxsus xabar” yo‘qligini aytdi.
NATOning sobiq bosh kotibi Anders Fog Rasmussen Yevropa davlatlarini yangi mudofaa ittifoqi tuzishga chaqirdi.
“Biz hozir koʻrayotgan narsa NATOning qulashi”, dedi u WELT nashriga bergan intervyusida.
Rasmussenning aytishicha, Yevropa o’z xavfsizligini ta’minlashga tayyor bo’lishi kerak. Uning fikricha, yangi mudofaa rejasi ishlab chiqilishi, harbiy imkoniyatlar kengaytirilishi va Ukrainani kelajakdagi xavfsizlik tizimining doimiy qismiga aylantirish kerak.
Ukraina qisqa vaqt ichida yangi qurol va o‘q-dorilarni ishlab chiqayotganini ta’kidlagan sobiq bosh kotib “Ukraina bizga Rossiyaga qarshi qalqon sifatida kerak.
Aytgancha, Anders Fog Rasmussen 2009 yildan 2014 yilgacha NATO bosh kotibi lavozimida ishlagan.
Orzu qilishga qo‘rqadigan yigitga maslahatlar
O‘zbekistonda savdo xizmatlari hajmi 75 trln so‘mdan oshdi
Yaponiya viza tartibini buzgan yana bir o‘zbekistonlikni deportatsiya qildi
-
Dunyodan4 days agoXitoyda pirotexnika zavodining portlashi oqibatida 26 kishi halok bo‘ldi
-
Siyosat3 days agoOliy sud 161 nafar Sovet repressiyasi qurbonlarini reabilitatsiya qiladi
-
Siyosat3 days agoOʻzbekistonda Mudofaa vazirligi tarkibida sunʼiy intellekt boʻlimi va kiberxavfsizlik instituti tashkil etildi
-
Iqtisodiyot5 days ago
budjet tarkibida qaysi soliqlarning ulushi ko‘proq?
-
Dunyodan4 days agoTahlilchilar neft haqida xavotirli ma’lumotlarni e’lon qilishdi
-
Jamiyat4 days ago
Askiya nozikfahm zakiylar bahsi, «tor» hazillar emas!
-
Iqtisodiyot3 days ago
Dollar kursi 12 100 so‘mdan oshib ketdi
-
Jamiyat3 days ago
Farg‘onada sohalar rivoji: sanoat, IT va turizm