Connect with us

Iqtisodiyot

Antimonopolistik choralar fonida propan narxi sezilarli darajada arzonlashdi

Published

on


Raqobat qo‘mitasining tegishli ko‘rsatmasi bilan birjada suyultirilgan gaz bahosining boshlang‘ich narxga nisbatan oshish chegarasi 20 foizdan 10 foizgacha pasaytirildi. Bunga 2026 yilning dastlabki 4 birja kunida propanning qariyb 15 foizga oshib ketgani sabab bo‘ldi. Ko‘rilgan choralar natijasida narxlar barqarorlasha boshlagan.

12 yanvardan boshlab Raqobat qo‘mitasining tegishli ko‘rsatmasi bilan Respublika tovar xomashyo birjasida suyultirilgan gaz narxining boshlang‘ich narxga nisbatan oshish chegarasi 20 foizdan 10 foizgacha pasaytirilgan. Bu haqda Kun.uz manbasi xabar berdi.

Shuningdek, boshlang‘ich narx har tonna uchun 7,5 mln so‘mdan oshsa, birja propan importchilari va mahalliy ishlab chiqaruvchilarning takliflarini qabul qilmaydi. Bu birjada maksimal narx 8,25 mln so‘mdan oshmasligini anglatadi.

Nega cheklov joriy etildi?

2026 yilning dastlabki 4 birja kunida propan narxi 14,7 foizga ko‘tarildi. O‘tgan yilning so‘nggi ish kuni – 30 dekabrdagi savdolarda suyultirilgan gazning 1 tonnasi uchun narx o‘rtacha 8 mln 87 ming so‘mni tashkil etgan. 5-8 yanvar kunlari esa narx qariyb 1,2 mln so‘mga yoki 14,7 foizga ko‘tarilib, 9 mln 277 ming so‘mgacha yetdi. Shu 4 kun davomida sotilgan mahsulot hajmi kuniga o‘rtacha 2 ming tonnaga teng bo‘ldi. Taqqoslash uchun, 2025 yil so‘ngidagi oxirgi 4 birja kunida kuniga o‘rtacha 2390 tonnadan propan sotuvi amalga oshirilgan.

2025 yil 1-4 dekabr kunlari (dushanba–payshanba) birjada propanning o‘rtacha narxi tonnasiga 7 mln 337 ming so‘mni tashkil etgan bo‘lsa, 2026 yil 5-8 yanvar kunlari (dushanba–payshanba) o‘rtacha narx bundan 18,8 foizga ko‘tarilib, 8 mln 716 ming so‘mni tashkil etdi.

Raqobat qo‘mitasining izohi

Raqobat qo‘mitasi propan qimmatlashgani yuzasidan izoh berib, bu bozorda import mahsulot ulushi va narxining oshishi hisobiga yuzaga kelayotganini bildirdi.

Qo‘mita ma’lumotlariga ko‘ra, 2025 yilda birja savdolarida jami 358 ming tonna propan sotilgan bo‘lib, shundan 61 foizi (219 ming tonna) mahalliy va 39 foizi import mahsulot hissasiga to‘g‘ri kelgan. Yanvar-iyul oylarida ichki bozorda mahalliy mahsulotning ulushi yuqori bo‘lib, o‘rtacha 80 foizgachani tashkil etgan. Avgust oyidan boshlab bu ko‘rsatkich kamayib borgan va dekabr (35 foiz) oyi va yanvarning o‘tgan davrida 10 foizgacha qisqargan.

«Bunga asosiy sabab – mahalliy mahsulotning aholi va ijtimoiy soha obektlariga yo‘naltirilganligi», — deyiladi qo‘mita xabarida.

Qayd etilishicha, qo‘mita tomonidan propan narxiga nisbatan boshlang‘ich narxdan oshirish chegarasi ko‘pi bilan 20 foiz (spred) etib belgilanishi, 1 ta savdo sessiyasida 5 tonna (bungacha – 10 tonna) xarid limiti o‘rnatilishi hisobiga mahalliy mahsulot sotilish narxi yil davomida tonnasiga 7 mln so‘mdan oshmagan. Ayni paytda import mahsulot narxi 8 mln so‘mgacha shakllangan.

«Mahalliy va import mahsulotning boshlang‘ich (50 foiz) va sotilish (35 foiz) narxi o‘rtasida 40 foizgacha tafovut mavjud, – deya aniqlik kiritdi qo‘mita. – Biroq so‘nggi oylarda ichki bozorda import mahsulot ulushi va talabning oshishi hisobiga birja savdolaridagi o‘rtacha narx import mahsulot hisobiga shakllanmoqda. Shuningdek, tadbirkorlik sub’yektlari tomonidan import mahsulotning boshlang‘ich narxlari oshirilishi sababli bugungi kunda 1 tonna suyultirilgan gaz mahsuloti o‘rtacha 9,5 mln so‘mgacha sotilmoqda – dekabrga nisbatan o‘sish 20 foiz».

O‘z navbatida, Raqobat qo‘mitasi ichki bozorda propan narxini barqarorlashtirish maqsadida o‘z vakolati doirasida tezkor chora-tadbirlar amalga oshirilayotgani, AYoQShlarda narxlar ustidan doimiy monitoring olib borilayotganini ma’lum qildi. 

Narx arzonlasha boshladi

Propanning boshlang‘ich narxiga nisbatan 10 foiz miqdorida cheklov (spred) joriy etilishi fonida narxlar barqarorlasha boshlagan. Raqobat qo‘mitasining 12 yanvar kunidagi xabariga ko‘ra, birjada o‘rtacha narxlar 9,3 mln so‘mdan 7,8 mln so‘mgacha yoki 18 foizga pasaygan.

2025 yilning noyabr-dekabr va joriy yilning yanvar oyida birja savdolarida propanning boshlang‘ich narxlarini asossiz oshirish va hajmlarni sun’iy ravishda chiqarmaslik maqsadida raqobatga zid bo‘lgan muvofiqlashtirilgan harakatlarni amalga oshirish alomatlari bilan 92 import qiluvchi korxonaga nisbatan monopoliyaga qarshi ish qo‘zg‘atilgan.

«Chakana narxlar asossiz oshib ketmasligi bo‘yicha yoqilg‘i quyish shoxobchalarida doimiy monitoring amalga oshirilmoqda», deyiladi qo‘mita xabarida.

Ma’lumot uchun, 2024 yilning noyabr oyida Raqobat qo‘mitasi narxlar 5 oyda qariyb 2 barobargacha qimmatlashib ketgani ortidan birjaga chiqarilayotgan propanning boshlang‘ich narxiga nisbatan 20 foizlik spred (cheklov) o‘rnatgandi.



Source link

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Iqtisodiyot

Rubl keskin «sho‘ng‘imoqda». Bayramdan keyin vaziyat qanday bo‘ladi?

Published

on



Rubl keskin «sho‘ng‘imoqda». Bayramdan keyin vaziyat qanday bo‘ladi?



Source link

Continue Reading

Iqtisodiyot

Xizmatlar bozorining qariyb 40 foizi Toshkentda — statistika

Published

on


Xizmatlar bozorining qariyb 40 foizi poytaxt Toshkent shahri hissasiga to‘g‘ri keladi. Bu haqda Milliy statistika qo‘mitasi xabar berdi. 

Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, 2026-yilning yanvar oyida O‘zbekistonda ko‘rsatilgan bozor xizmatlari hajmi 80,5 trln so‘mni tashkil etdi.

Hududlar kesimida bozor xizmatlari hajmi quyidagicha:

Qoraqalpog‘iston Resp. – 2,5 trln so‘m

Andijon viloyati – 3,9 trln so‘m

Buxoro viloyati – 3,1 trln so‘m

Jizzax viloyati – 1,7 trln so‘m

Qashqadaryo viloyati – 3,9 trln so‘m

Navoiy viloyati – 1,9 trln so‘m

Namangan viloyati – 4,1 trln so‘m

Samarqand viloyati – 5,9 trln so‘m

Surxondaryo viloyati – 2,6 trln so‘m

Sirdaryo viloyati – 1 trln so‘m

Toshkent viloyati – 5,2 trln so‘m

Farg‘ona viloyati – 5,3 trln so‘m

Xorazm viloyati – 2,7 trln so‘m

Toshkent shahri – 32,3 trln so‘m. 



Source link

Continue Reading

Iqtisodiyot

NBU auksion ob’yektlar bo‘yicha Telegram-guruhni ishga tushirdi

Published

on


O‘zbekiston Milliy banki o‘z mulk ob’yektlarini E-auksion elektron (https://e-auksion.uz/home) savdo platformasi orqali sotmoqda. Ushbu aktivlarni shaffof shartlar asosida xarid qilish mumkin, potensial xaridorlar esa takliflar bilan oldindan tanishib, o‘zlariga mos variantlarni tanlashlari mumkin.

Qulaylik yaratish va xaridorlarni tezkor xabardor qilish maqsadida “NBU MULKLAR MARKAZI” Telegram-guruhi (https://t.me/+y1TR4UMS1hAyOTIy) tashkil etilgan bo‘lib, unda auksionga qo‘yilgan ob’yektlar va ularni xarid qilish imkoniyatlari to‘g‘risidagi ma’lumotlar muntazam e’lon qilib boriladi.

Mavjud ob’yektlar haqida batafsil ma’lumotni Telegram-guruh (https://t.me/+y1TR4UMS1hAyOTIy) orqali yoki quyidagi telefon raqamiga qo‘ng‘iroq qilib bilib olishingiz mumkin:

☎️ +998 93 111-55-11



Source link

Continue Reading

Iqtisodiyot

Jahon gigantlari energiyani qaysi manbalardan oladi?

Published

on


Yangi infografikada dunyoning eng yirik 10 iqtisodiyotining energetik balansi taqqoslandi va ular umumiy energiya iste’molining qaysi ulushi neft, tabiiy gaz, ko‘mir, atom energiyasi, gidroenergiya hamda boshqa qayta tiklanuvchi manbalar hissasiga to‘g‘ri kelishi ko‘rsatildi.

Vizualizatsiya uchun ma’lumotlar Energetika institutining 2025 yilgi jahon energetikasi statistik sharhidan olingan.

Neft eng yirik 10 iqtisodiyotning 6 tasida, jumladan AQSh, Germaniya, Yaponiya, Buyuk Britaniya va Italiyada asosiy energiya manbai bo‘lib qolmoqda. Bu davlatlarda neft transport sektori va sanoatda hal qiluvchi o‘rin tutadi.

Ushbu guruh ichida neftga eng katta qaramlik Italiyada kuzatiladi — mamlakat energiyasining qariyb 46 foizi neft hissasiga to‘g‘ri keladi. Germaniya va Buyuk Britaniya ham neftga kuchli darajada bog‘langan, garchi so‘nggi yillarda har ikki mamlakat qayta tiklanuvchi energetika quvvatlarini faol ravishda oshirayotgan bo‘lsa ham.


Foto: Visual Capitalist

Hatto iqtisodiy jihatdan rivojlangan va iqlim maqsadlari katta bo‘lgan davlatlarda ham neft o‘rnini bosish qiyin vazifa bo‘lib qolmoqda. Bu, avvalo, uning global transport tizimlaridagi markaziy o‘rni bilan izohlanadi.

Ko‘mir esa dunyodagi aholisi eng ko‘p bo‘lgan ikki davlatning energetik balansida hali ham ustunlik qilmoqda. Xitoyda ko‘mir umumiy energiya iste’molining 58 foizini, Hindistonda esa taxminan 59 foizini tashkil qiladi.

Bunday qaramlik har ikki mamlakatning yirik sanoat bazasi va o‘zining ko‘mir resurslariga egaligi bilan bog‘liq. Ko‘mir sanoat ishlab chiqarishi va elektr energiyasi generatsiyasi uchun nisbatan arzon va ishonchli energiya manbai bo‘lib qolmoqda.

Shu bilan birga, Xitoy va Hindiston iqtisodiy o‘sishni chiqindilarni kamaytirish bilan uyg‘unlashtirishga intilar ekan, qayta tiklanuvchi manbalar va atom energetikasiga ham faol sarmoya kiritmoqda.

Ayrim davlatlar faqat qayta tiklanuvchi manbalarga emas, balki atom energiyasi yoki gidroenergiyaga ham tayanadi.

Fransiya atom energiyasiga yuqori darajada bog‘liqligi bilan ajralib turadi — u mamlakat umumiy energiya iste’molining 46 foizdan ortig‘ini ta’minlaydi.

Kanada esa, aksincha, gidroenergetika resurslarining mo‘lligi hisobiga ustunlikka ega: mamlakat energiyasining 10 foizdan ortig‘i gidroenergiya hissasiga to‘g‘ri keladi. Bundan tashqari, Kanadaning energetik balansi neft va tabiiy gaz o‘rtasida nisbatan muvozanatli hisoblanadi.

Rossiya bu guruh ichida qayta tiklanuvchi energiyaning eng past ulushini ko‘rsatmoqda — atigi 0,2 foiz. Bu holat mamlakatning ulkan qazilma yonilg‘i zaxiralari va energetik balansida yarmidan ko‘prog‘ini tashkil etadigan tabiiy gazga kuchli qaramligini aks ettiradi.



Source link

Continue Reading

Iqtisodiyot

Valuta operatsiyalari bo‘yicha yangi tartib joriy etilishi mumkin

Published

on


O‘zbekistonda valuta operatsiyalarini amalga oshirish qoidalarini takomillashtirishga qaratilgan o‘zgartish va qo‘shimchalar loyihasi ishlab chiqildi. Hujjatda valuta ayirboshlash, pul o‘tkazmalari va banklar faoliyatiga oid qator yangi normalar nazarda tutilgan.

Loyihaga ko‘ra, qator bandlardagi “tijorat banklari” atamasi “banklar” atamasi bilan almashtirilishi taklif etilmoqda. Shuningdek, jismoniy shaxslar o‘rtasidagi nosavdo tusdagi pul o‘tkazmalariga aniqlik kiritilmoqda.

Yangi tartibga muvofiq, banklar va Markaziy bank o‘rtasida, shuningdek mijozlar bilan valutaviy svop va derivativ operatsiyalarini xalqaro standartlar asosida amalga oshirish imkoniyati belgilanmoqda.

Bundan tashqari, banklarning valuta operatsiyalari bo‘yicha ma’lumotlarini Markaziy bankning maxsus axborot tizimiga kiritish tartibi joriy etilishi ko‘zda tutilgan.

Loyihada chet ellik investorlar va xo‘jalik yurituvchi sub’yektlar uchun ham qator yengilliklar nazarda tutilgan. Jumladan, qimmatli qog‘ozlar bo‘yicha daromadlarni to‘lash va mablag‘larni repatriatsiya qilish uchun chet el valutasini sotib olish tartibi aniqlashtirilmoqda.

Shuningdek, norezident jismoniy shaxslar bilan valuta ayirboshlash operatsiyalarini amalga oshirishda mablag‘larning qonuniy manbalari tasdiqlanishi talab etilishi belgilanmoqda.

Hujjatda naqd chet el valutasi bilan operatsiyalar, banknotalarni qabul qilish va qayta muomalaga chiqarishga oid talablar ham qayta ko‘rib chiqilgan.

Mazkur o‘zgartishlar valuta operatsiyalarini yanada shaffof va samarali tashkil etishga, moliyaviy bozor infratuzilmasini rivojlantirishga xizmat qilishi kutilmoqda.



Source link

Continue Reading

Trending

Copyright © 2025 Xabarlar. powered by Xabarlar.