Iqtisodiyot
nazorat va ishonchning yangi bosqichi
O‘zbekistonda 2025 yil 1 martdan biologik faol qo‘shimchalarni (BFQ) ixtiyoriy raqamli markirovkalash loyihasi ishga tushdi. Bu tashabbus farmatsevtika va nutritsevtika bozorlaridagi nazoratni kuchaytirish, shuningdek, kontrabanda va soxta mahsulotlar bilan bog‘liq xavflarni kamaytirishga qaratilgan. Loyiha iste’molchilar huquqlarini himoya qilish va tovarlar aylanmasining shaffofligini oshirishga qaratilgan bo‘lib, sohada halol va xavfsiz raqobatni rivojlantirish uchun sharoit yaratadi.
Ixtiyoriy markirovkalash doirasida ishlab chiqaruvchilar, importyorlar va BFQ bozorining boshqa ishtirokchilari tizimning yangi versiyasiga ulanib, mahsulotlarni DataMatrix kodlari bilan bepul markirovkalashlari mumkin.
Bugungi kunga qadar loyihaga 284 ta mahsulotni markirovkalovchi 63 ta ishtirokchi qo‘shildi. XTrace platformasining yangilangan shaxsiy kabineti va funksiyalari nafaqat qulayroq, tushunarli va tezkor bo‘ldi, balki kengaytirilgan imkoniyatlarga ham ega bo‘ldi. Bular qatoriga xodimlarni shaxsiy kalit orqali avtorizatsiya qilish, kirish huquqlarini moslashuvchan sozlash, qulay qidiruv, filtrlar, agregatsiya haqida batafsil ma’lumot, transport qadoqlarining tarkibi va boshqalar kiradi.
Bu afzalliklardan foydalanish va BFQlarni majburiy markirovkalash boshlanishidan oldin ishlab chiqarish jarayonlarini yo‘lga qo‘yishga “GLORIOUS HEALTHY NUTRITION” MChJ qaror qildi. Kompaniya 2023 yildan beri NOW, JARROW FORMULAS, Doktor More, SWANSON, Childlife kabi taniqli jahon brendlarining BFQlari, sport ozuqalari va shaxsiy gigiyena vositalarini tarqatish bilan shug‘ullanadi. U O‘zbekistondagi eng yirik FMCG kompaniyalaridan biri bo‘lib, mamlakatning yetakchi beshta distribyutori qatoriga kiradi.
Biz “GLORIOUS HEALTHY NUTRITION” MChJ direktori Viktoriya Vasilevadan markirovkalash jarayoni qanday amalga oshirilayotgani va bugungi kungacha nimalar qilinganligi haqida so‘radik:
— Hozirgi bosqichda bizda markirovkalash jarayoni to‘liq yakunlandi. Biz “Asl belgi”sida ro‘yxatdan o‘tdik, mahsulot tavsifi yozilgan kartochkalarni to‘ldirdik, zarur uskunalarni xarid qildik va omborimizda markirovkalash jarayoni allaqachon yo‘lga qo‘yildi.
— Sizningcha, nima uchun BFQlarni markirovkalashni majburiy qilish kerak?
— BFQlar bozori juda katta va tez rivojlanmoqda. Ayniqsa, import qismi. Ammo importning katta qismi «kulrang» yo‘l bilan kirib kelmoqda. Bu esa, o‘z navbatida, soliq to‘lovlarining yo‘qligiga va mahsulotlarning noto‘g‘ri olib kirilishi hamda saqlanishiga olib keladi. Shuningdek, tarkibiy qismlari SanQvaN normalari yoki Sog‘liqni saqlash vazirligi tomonidan cheklangan yoki taqiqlangan BFQlar ham mavjud. Afsuski, «kulrang» importda bunday holatlar tez-tez uchraydi. Raqamli markirovka bozorni tartibga solish, uni shaffof qilish va iste’molchilarga sertifikatlangan, sifatli mahsulotlar yetkazib berishga imkon yaratadi.
Ta’kidlash joizki, BFQlarni ixtiyoriy raqamli markirovkalash loyihasida nafaqat mahalliy ishlab chiqaruvchilar, balki yirik importyorlar va distribyutorlar ham ishtirok etmoqda. Buning foydasi aniq:
1. Brendga bo‘lgan ishonchni mustahkamlash: raqamli markirovkali mahsulotlar rasmiy, sifatli va xavfsiz deb qabul qilinadi.
2. Ixtiyoriy markirovka bosqichida bepul kodlar: ishtirokchilar loyiha sinov rejimida amalga oshirilayotganda bepul markirovka kodlarini olishadi.
3. Soxta va «kulrang» importdan himoya: raqamli markirovkalash mahsulotning qonuniyligini nazorat qilishga yordam beradi.
4. Shaffof logistika va hisob: mahsulotni ishlab chiqarishdan to yakuniy sotuvgacha bo‘lgan butun zanjir bo‘ylab kuzatish osonlashadi.
5. Majburiy markirovkaga tayyorgarlik: ixtiyoriy ishtirok etish talablarga oldindan moslashish, XTrace platformasining imkoniyatlarini o‘rganish va ichki biznes jarayonlarini sozlash imkonini beradi.
6. Davlat idoralari bilan hamkorlikni soddalashtirish: ma’lumotlarning shaffofligi tekshiruvlardan o‘tishni osonlashtiradi va hujjat aylanishini soddalashtiradi.
7. Ichki va tashqi bozorlarda raqobatbardoshlikni oshirish: markirovkaning mavjudligi xalqaro standartlarga moslik belgisidir.
BFQlarni ixtiyoriy markirovkalashning dastlabki yakunlari haqida CRPT TURON tajriba loyihalari bo‘limi mutaxassisi Gaziyeva Alisha so‘zlab berdi:
— O‘tgan davr mobaynida biologik faol qo‘shimchalarni ixtiyoriy markirovkalash loyihasi doirasida sezilarli natijalarga erishdik. Bugungi kunga kelib loyihada 76 ta tadbirkorlik sub’yekti ro‘yxatdan o‘tgan, bu esa mahsulotlar shaffofligi va kuzatuviga biznesning yuqori qiziqishidan dalolat beradi. Markirovkalanayotgan mahsulotlar reestrida (MMR) uch yuzdan ortiq tovar ro‘yxatga olingan bo‘lib, bu bozor ishtirokchilari va iste’molchilarga mahsulot haqida to‘liq va ishonchli ma’lumot olish imkonini beradi. Bundan tashqari, qisqa vaqt ichida ishlab chiqaruvchilar 3 milliondan ortiq markirovka kodlarini shakllantirgani kompaniyalarning markirovkalash jarayonida faol ishtirok etayotgani va mahsulot aylanmasiga raqamli yechimlarni joriy etishga tayyorligini tasdiqlaydi. Bu ko‘rsatkichlar jarayonning barcha ishtirokchilari hamjihatlikda ishlayotganining natijasi bo‘lib, ixtiyoriy bosqich hozirdanoq BFQlarning shaffof va madaniy bozori uchun poydevor yaratayotganini ko‘rsatmoqda.
Ekspertlar baholashicha, O‘zbekiston hududida sotilayotgan biologik faol qo‘shimchalarning aksariyati noqonuniy aylanmoqda. Ushbu toifadagi mahsulotlar aylanmasi va xavfsizligini nazorat qilishning samarali mexanizmlari yo‘qligi iste’molchilar salomatligi uchun jiddiy xavf tug‘diradi, shuningdek, davlat uchun sezilarli iqtisodiy yo‘qotishlarga sabab bo‘ladi.
BFQlarni raqamli markirovkalashni joriy etish iste’molchilarni soxta mahsulotlardan himoya qilishga, mahsulot aylanmasini hisobga olish va nazorat qilishning shaffof tizimini yaratishga, noqonuniy bozor ulushini kamaytirishga, shuningdek, qonuniy ishlab chiqaruvchilar va import qiluvchilarga bo‘lgan ishonchni mustahkamlashga qaratilgan.
Loyihaga qo‘shilishni xohlagan tashkilotlar tizimda ro‘yxatdan o‘tish bo‘yicha batafsil yo‘riqnoma bilan quyidagi havola orqali tanishishlari mumkin: https://help.crpt-turon.uz/hc/ru/articles/32039062914193.
Barcha qo‘shimcha savollar bo‘yicha murojaat qilishingiz mumkin:
• elektron pochta orqali: support@crpt-turon.uz
• Telegram-bot orqali: @aslbelgisiuz_bot
• mijozlarga xizmat ko‘rsatish xizmati telefoni orqali: +998 71 203-88-72.
BFQlarni raqamli markirovkalash bozor shaffofligini oshirish, iste’molchilarni himoya qilish va qonuniy ishlab chiqaruvchilar hamda import qiluvchilarga ishonchni mustahkamlash uchun yangi imkoniyatlar yaratadi. Loyihaga qo‘shilish nafaqat mahsulot nazorati va sifatini yaxshilash uchun qadam, balki raqobatbardoshlikni oshirish va brendingizni himoya qilish imkoniyatidir.
Iqtisodiyot
Oziq-ovqat ishlab chiqarishda qaysi hududlar yetakchi?
Milliy statistika qo‘mitasiga ko‘ra, 2026-yil yanvar–iyun oylarida O‘zbekistonda yirik korxonalar tomonidan 75,2 trln so‘mlik oziq-ovqat mahsulotlari ishlab chiqarilgan.
Bu ko‘rsatkich 2025-yilning mos davriga nisbatan 12 foizga oshgan. Hududlar kesimida eng yuqori natija Toshkent shahrida qayd etilgan — 13,9 trln so‘m.
Keyingi o‘rinlarda Toshkent viloyati 10,7 trln so‘m va Samarqand viloyati 10,1 trln so‘m bilan joylashgan. Andijon va Farg‘ona viloyatlarining har birida 5,6 trln so‘mlik oziq-ovqat mahsulotlari ishlab chiqarilgan.
Buxoro viloyatida oziq-ovqat mahsulotlari ishlab chiqarish hajmi 4,7 trln so‘m, Qashqadaryoda 4,6 trln so‘m, Namanganda 4,5 trln so‘mni tashkil etgan.
Qoraqalpog‘iston Respublikasi va Navoiy viloyatida ko‘rsatkich bir xil — 3,2 trln so‘mdan. Xorazm viloyatida 2,4 trln so‘m, Sirdaryo va Surxondaryo viloyatlarining har birida 2,3 trln so‘mlik mahsulot ishlab chiqarilgan. Jizzax viloyatida esa yirik korxonalar tomonidan 2,1 trln so‘mlik oziq-ovqat mahsuloti ishlab chiqarilgan.
Iqtisodiyot
Prezident ishtirokida umumiy qiymati 50 trln so‘mlik loyihalar ishga tushirildi
Prezident Shavkat Mirziyoyev ishtirokida mamlakatimiz mustaqilligining 35 yilligi munosabati bilan hududlarda yangi obyektlarni ishga tushirish marosimi bo‘lib o‘tdi.
Tadbirda davlatimiz rahbari hududlardagi studiyalarga yig‘ilgan keng jamoatchilik vakillarini, ular orqali butun xalqimizni yaqinlashib kelayotgan ulug‘ bayram bilan tabrikladi.
Ortda qolgan o‘n yilda O‘zbekistonda inson qadrini ulug‘lash va aholi farovonligini oshirishga qaratilgan keng ko‘lamli islohotlar yuz berdi. Tadbirkorlikka keng yo‘l ochilib, iqtisodiyotni diversifikatsiya qilish, raqobatbardosh sanoat tarmoqlarini yaratish, chekka tuman va qishloqlar infratuzilmasini yaxshilash bo‘yicha ulkan ishlar bajarildi. Ta’lim, tibbiyot va madaniyat sohalariga e’tibor yangi bosqichga ko‘tarildi.
– So‘nggi o‘n yil mamlakatimiz tarixida yangi Uyg‘onish davri – Uchinchi Renessans poydevorini qurish bosqichi sifatida abadiy muhrlandi, – dedi Prezidentimiz.
Bu davrda iqtisodiyotimiz hajmi 2,5 barobardan ziyod oshdi. Iqtisodiyot tarmoqlariga 160 milliard dollar xorijiy investitsiya jalb qilinib, umumiy qiymati 76 milliard dollarlik 2 ming 163 ta yirik sanoat loyihasi ishga tushirildi, qariyb 6 million nafar aholi doimiy ish o‘rni bilan ta’minlandi.
Bugun yurtimizda dunyoning yetakchi kompaniyalari, yirik investorlari va xalqaro moliya institutlari ishtirokida ko‘plab loyihalar amalga oshirilmoqda. Investitsiyalar ko‘payishi bilan sanoatimiz qiyofasi ham tubdan o‘zgarmoqda.
– Biz xomashyo eksport qilgan davlatdan uni chuqur qayta ishlash zanjiri asosida tayyor mahsulotni jahon bozoriga olib chiqadigan iqtisodiyotga o‘tyapmiz. Eng muhimi, yangi korxonalar bilan birga zamonaviy texnologiyalar, yangi kasblar va yuqori malakali ish o‘rinlari ham paydo bo‘lmoqda, – dedi davlatimiz rahbari.
Joriy yilning o‘zida 1,7 milliard dollarlik 56 ta yirik zamonaviy sanoat va servis obyekti ish boshladi, 8,8 mingta yuqori daromadli ish o‘rni yaratildi.
Shuningdek, budjetdan ajratilgan 46 trillion so‘m hisobidan 385 ta maktab, 113 ta bog‘cha, 81 ta shifoxona, 7,5 ming kilometr yo‘l, 3,2 ming kilometr ichimlik suvi va kanalizatsiya tarmoqlari qurildi, ta’mirlandi va rekonstruksiya qilindi.
Bugungi marosimda mamlakatimizning barcha hududlarida umumiy qiymati qariyb 50 trillion so‘m bo‘lgan 72 ta yirik sanoat va servis loyihasi hamda 91 ta ijtimoiy soha obyekti foydalanishga topshirildi. Ularning ochilishi Mustaqillik bayramiga munosib tuhfa bo‘ldi.
Yangi loyihalar hisobiga 15 mingta ish o‘rni yaratiladi, budjetga yiliga qo‘shimcha 1 trillion so‘m tushum tushishi ta’minlanadi.
Investitsiya loyihalari energetika, qishloq xo‘jaligi va oziq-ovqat sanoati, metallurgiya, avtomobilsozlik, elektrotexnika, qurilish materiallari, tog‘-kon, to‘qimachilik va yengil sanoat kabi muhim yo‘nalishlarni qamrab olgan.
Jumladan, Sirdaryo viloyatida 1 ming 573 megavattli elektr energiyasi ishlab chiqarish quvvati, Qoraqalpog‘iston Respublikasida 200 megavattli shamol elektr stansiyasi va 100 megavattli energiya saqlash tizimi ishga tushirildi. Navoiy viloyatidagi yangi energetika loyihalari yiliga 657 million kilovatt-soat elektr energiyasini ishlab chiqaradi.
Mazkur loyihalar orasida mamlakatimizning eksport salohiyatini sezilarli oshiradigan quvvatlar ham bor. Andijon, Namangan va Jizzax viloyatlarida ishga tushirilgan to‘qimachilik, trikotaj va gilam mahsulotlari ishlab chiqarish korxonalari millionlab dollarlik eksportni ta’minlaydi. Samarqand va Toshkent viloyatlarida barpo etilgan yangi metallurgiya korxonalari ham sanoat kooperatsiyasini kengaytirish va import o‘rnini bosishga xizmat qiladi.
Prezidentimiz bugungi loyihalarni faqat investitsiya va eksport ko‘rsatkichlari bilan o‘lchash to‘g‘ri bo‘lmasligini ta’kidladi. Yangi o‘quv yili arafasida ijtimoiy sohada ham ko‘plab zamonaviy obyektlar foydalanishga topshirilmoqda. Ular orasida 36 ta bolalar bog‘chasi, 43 ta maktab, 7 ta oliy ta’lim muassasasi va 3 ta shifoxona bor.
Yangi Toshkent hududida jahon standartlari asosida 10 gektar maydonda barpo etilgan Yangi O‘zbekiston universitetining zamonaviy majmuasi shular jumlasidandir. Bu yerda 7 ming nafar talaba tahsil olishi uchun sharoit yaratilgan.
Oliy ta’lim muassasasida Garvard universiteti bilan hamkorlikda Rektorlar maktabi faoliyati yo‘lga qo‘yildi. Oksford universiteti bilan birgalikda davlat xizmatchilarining malakasini oshirish bo‘yicha “Ta’lim xabi” tashkil etiladi. 1-oktyabrdan Sun’iy intellekt instituti ish boshlaydi.
Shuningdek, 30 ming kvadrat metr maydonga ega besh qavatli yangi Milliy kutubxona eng zamonaviy texnikalar bilan jihozlangan. U bir vaqtning o‘zida 1,5 ming nafar kitobxonga xizmat ko‘rsata oladi. Bu yerda 28 dan ziyod o‘quv xonasi va zallar, turli sig‘imdagi konferensiya zallari tashkil etilgan, 200 mingdan ortiq kitob jamlangan.
Qarshi shahrida 400 milliard so‘mlik Iqtisodiyot va pedagogika universitetining zamonaviy bino va inshootlari barpo etildi. Bu yerda 3 ming nafar talaba tahsil oladi, 700 nafar aholi daromadli ish bilan ta’minlanadi.
Farg‘ona viloyatidagi yangi zamonaviy tibbiyot muassasasida esa yiliga 60 ming nafar bemorni davolash va 30 ming nafar ayolni skriningdan o‘tkazish imkoniyati yaratildi.
Davlatimiz rahbari yangi obyektlarni barpo etishda ishtirok etgan investor va tadbirkorlar mehnatini yuksak baholadi.
– Siz kiritayotgan har bir investitsiya O‘zbekiston kelajagining poydevorini mustahkamlaydi. Siz yaratayotgan har bir ish o‘rni oilalar farovonligiga xizmat qiladi. Siz ishlab chiqarayotgan har bir mahsulot mamlakatimiz iqtisodiy salohiyatini yangi bosqichga olib chiqadi. Siz eksport qilayotgan har bir tovar O‘zbekistonning jahon bozoridagi raqobatbardoshligini oshiradi, – dedi Prezidentimiz.
Ushbu loyihalarni barpo etishda fidoyilik ko‘rsatgan quruvchilar, muhandis va loyihachilar, tadbirkor va investorlarga minnatdorlik bildirildi.
Shundan so‘ng davlatimiz rahbari ramziy tugmani bosdi va 72 ta yirik investitsiya loyihasi hamda 91 ta ijtimoiy soha obyekti foydalanishga topshirildi.
Iqtisodiyot
O‘zbekiston kartoshkani asosan qaysi davlatlardan sotib oldi?
O‘zbekiston kartoshkani asosan qaysi davlatlardan sotib oldi?
Source link
Iqtisodiyot
O‘zbekistonda kiyim ishlab chiqarish bo‘yicha qaysi hududlar yetakchi?
2026-yil yanvar–iyun oylarida O‘zbekistonda yirik korxonalar tomonidan 19 trln so‘mlik kiyimlar ishlab chiqarilgan. Bu haqda Milliy statistika qo‘mitasi xabar berdi.
Qayd etilishicha, hududlar kesimida eng yuqori ko‘rsatkich Andijon viloyatida qayd etilgan — 7,1 trln so‘m. Bu ko‘rsatkich ikkinchi o‘rindagi Toshkent viloyati natijasidan 3 barobardan ko‘proq yuqori.
Toshkent viloyatida kiyim ishlab chiqarish hajmi 2,1 trln so‘m, Namanganda 1,8 trln so‘m, Toshkent shahrida esa 1,7 trln so‘mni tashkil etgan. Farg‘ona viloyatida ham 1,4 trln so‘mlik mahsulot ishlab chiqarilgan.
Samarqand viloyatida yirik korxonalar 1 trln so‘mlik kiyim mahsulotlari ishlab chiqargan. Qashqadaryoda bu ko‘rsatkich 897,9 mlrd so‘m, Buxoroda 659,8 mlrd so‘m, Xorazmda 620,1 mlrd so‘m bo‘lgan.
Navoiy viloyatida kiyim ishlab chiqarish hajmi 578 mlrd so‘m, Sirdaryoda 324,7 mlrd so‘m, Qoraqalpog‘iston Respublikasida 307,8 mlrd so‘mni tashkil etgan.
Bulardan tashqari, Surxondaryoda 227,1 mlrd so‘m, Jizzax viloyatida esa 203 mlrd so‘mlik kiyim mahsulotlari ishlab chiqarilgan.
Iqtisodiyot
Dushanbadan dollar bilan bog‘liq vaziyat qanday bo‘ladi?
Dushanbadan dollar bilan bog‘liq vaziyat qanday bo‘ladi?
Source link
-
Siyosat3 days ago
Илҳом Алиев Тошкентда тантанали кутиб олинди
-
Siyosat3 days ago
Shavkat Mirziyoyev «Haydar Aliyev» ordeni bilan taqdirlandi
-
Mahalliy4 days ago
O‘zbekistonda 10-sinf o‘quvchilari o‘qishini texnikumga ko‘chirishi mumkin bo‘ladi
-
Siyosat3 days ago
O‘zbekiston va Ozarbayjon o‘rtasida Abadiy do‘stlik shartnomasi imzolandi
-
Jamiyat5 days ago
O‘zbekistonda endi uylarni «rassrochka»ga olib bo‘lmaydimi?
-
Iqtisodiyot4 days ago
O‘zbekistonda kiyim ishlab chiqarish bo‘yicha qaysi hududlar yetakchi?
-
Siyosat3 days ago
To‘qayev prezidentlikka qayta nomzod qo‘yishi haqidagi savolga javob berdi
-
Siyosat2 days ago
Ўзбекистон ва Озарбайжон раҳбарлари Бухоронинг машҳур обидаларини зиёрат қилдилар (фото)
