Iqtisodiyot
nazorat va ishonchning yangi bosqichi
O‘zbekistonda 2025 yil 1 martdan biologik faol qo‘shimchalarni (BFQ) ixtiyoriy raqamli markirovkalash loyihasi ishga tushdi. Bu tashabbus farmatsevtika va nutritsevtika bozorlaridagi nazoratni kuchaytirish, shuningdek, kontrabanda va soxta mahsulotlar bilan bog‘liq xavflarni kamaytirishga qaratilgan. Loyiha iste’molchilar huquqlarini himoya qilish va tovarlar aylanmasining shaffofligini oshirishga qaratilgan bo‘lib, sohada halol va xavfsiz raqobatni rivojlantirish uchun sharoit yaratadi.
Ixtiyoriy markirovkalash doirasida ishlab chiqaruvchilar, importyorlar va BFQ bozorining boshqa ishtirokchilari tizimning yangi versiyasiga ulanib, mahsulotlarni DataMatrix kodlari bilan bepul markirovkalashlari mumkin.
Bugungi kunga qadar loyihaga 284 ta mahsulotni markirovkalovchi 63 ta ishtirokchi qo‘shildi. XTrace platformasining yangilangan shaxsiy kabineti va funksiyalari nafaqat qulayroq, tushunarli va tezkor bo‘ldi, balki kengaytirilgan imkoniyatlarga ham ega bo‘ldi. Bular qatoriga xodimlarni shaxsiy kalit orqali avtorizatsiya qilish, kirish huquqlarini moslashuvchan sozlash, qulay qidiruv, filtrlar, agregatsiya haqida batafsil ma’lumot, transport qadoqlarining tarkibi va boshqalar kiradi.
Bu afzalliklardan foydalanish va BFQlarni majburiy markirovkalash boshlanishidan oldin ishlab chiqarish jarayonlarini yo‘lga qo‘yishga “GLORIOUS HEALTHY NUTRITION” MChJ qaror qildi. Kompaniya 2023 yildan beri NOW, JARROW FORMULAS, Doktor More, SWANSON, Childlife kabi taniqli jahon brendlarining BFQlari, sport ozuqalari va shaxsiy gigiyena vositalarini tarqatish bilan shug‘ullanadi. U O‘zbekistondagi eng yirik FMCG kompaniyalaridan biri bo‘lib, mamlakatning yetakchi beshta distribyutori qatoriga kiradi.
Biz “GLORIOUS HEALTHY NUTRITION” MChJ direktori Viktoriya Vasilevadan markirovkalash jarayoni qanday amalga oshirilayotgani va bugungi kungacha nimalar qilinganligi haqida so‘radik:
— Hozirgi bosqichda bizda markirovkalash jarayoni to‘liq yakunlandi. Biz “Asl belgi”sida ro‘yxatdan o‘tdik, mahsulot tavsifi yozilgan kartochkalarni to‘ldirdik, zarur uskunalarni xarid qildik va omborimizda markirovkalash jarayoni allaqachon yo‘lga qo‘yildi.
— Sizningcha, nima uchun BFQlarni markirovkalashni majburiy qilish kerak?
— BFQlar bozori juda katta va tez rivojlanmoqda. Ayniqsa, import qismi. Ammo importning katta qismi «kulrang» yo‘l bilan kirib kelmoqda. Bu esa, o‘z navbatida, soliq to‘lovlarining yo‘qligiga va mahsulotlarning noto‘g‘ri olib kirilishi hamda saqlanishiga olib keladi. Shuningdek, tarkibiy qismlari SanQvaN normalari yoki Sog‘liqni saqlash vazirligi tomonidan cheklangan yoki taqiqlangan BFQlar ham mavjud. Afsuski, «kulrang» importda bunday holatlar tez-tez uchraydi. Raqamli markirovka bozorni tartibga solish, uni shaffof qilish va iste’molchilarga sertifikatlangan, sifatli mahsulotlar yetkazib berishga imkon yaratadi.
Ta’kidlash joizki, BFQlarni ixtiyoriy raqamli markirovkalash loyihasida nafaqat mahalliy ishlab chiqaruvchilar, balki yirik importyorlar va distribyutorlar ham ishtirok etmoqda. Buning foydasi aniq:
1. Brendga bo‘lgan ishonchni mustahkamlash: raqamli markirovkali mahsulotlar rasmiy, sifatli va xavfsiz deb qabul qilinadi.
2. Ixtiyoriy markirovka bosqichida bepul kodlar: ishtirokchilar loyiha sinov rejimida amalga oshirilayotganda bepul markirovka kodlarini olishadi.
3. Soxta va «kulrang» importdan himoya: raqamli markirovkalash mahsulotning qonuniyligini nazorat qilishga yordam beradi.
4. Shaffof logistika va hisob: mahsulotni ishlab chiqarishdan to yakuniy sotuvgacha bo‘lgan butun zanjir bo‘ylab kuzatish osonlashadi.
5. Majburiy markirovkaga tayyorgarlik: ixtiyoriy ishtirok etish talablarga oldindan moslashish, XTrace platformasining imkoniyatlarini o‘rganish va ichki biznes jarayonlarini sozlash imkonini beradi.
6. Davlat idoralari bilan hamkorlikni soddalashtirish: ma’lumotlarning shaffofligi tekshiruvlardan o‘tishni osonlashtiradi va hujjat aylanishini soddalashtiradi.
7. Ichki va tashqi bozorlarda raqobatbardoshlikni oshirish: markirovkaning mavjudligi xalqaro standartlarga moslik belgisidir.
BFQlarni ixtiyoriy markirovkalashning dastlabki yakunlari haqida CRPT TURON tajriba loyihalari bo‘limi mutaxassisi Gaziyeva Alisha so‘zlab berdi:
— O‘tgan davr mobaynida biologik faol qo‘shimchalarni ixtiyoriy markirovkalash loyihasi doirasida sezilarli natijalarga erishdik. Bugungi kunga kelib loyihada 76 ta tadbirkorlik sub’yekti ro‘yxatdan o‘tgan, bu esa mahsulotlar shaffofligi va kuzatuviga biznesning yuqori qiziqishidan dalolat beradi. Markirovkalanayotgan mahsulotlar reestrida (MMR) uch yuzdan ortiq tovar ro‘yxatga olingan bo‘lib, bu bozor ishtirokchilari va iste’molchilarga mahsulot haqida to‘liq va ishonchli ma’lumot olish imkonini beradi. Bundan tashqari, qisqa vaqt ichida ishlab chiqaruvchilar 3 milliondan ortiq markirovka kodlarini shakllantirgani kompaniyalarning markirovkalash jarayonida faol ishtirok etayotgani va mahsulot aylanmasiga raqamli yechimlarni joriy etishga tayyorligini tasdiqlaydi. Bu ko‘rsatkichlar jarayonning barcha ishtirokchilari hamjihatlikda ishlayotganining natijasi bo‘lib, ixtiyoriy bosqich hozirdanoq BFQlarning shaffof va madaniy bozori uchun poydevor yaratayotganini ko‘rsatmoqda.
Ekspertlar baholashicha, O‘zbekiston hududida sotilayotgan biologik faol qo‘shimchalarning aksariyati noqonuniy aylanmoqda. Ushbu toifadagi mahsulotlar aylanmasi va xavfsizligini nazorat qilishning samarali mexanizmlari yo‘qligi iste’molchilar salomatligi uchun jiddiy xavf tug‘diradi, shuningdek, davlat uchun sezilarli iqtisodiy yo‘qotishlarga sabab bo‘ladi.
BFQlarni raqamli markirovkalashni joriy etish iste’molchilarni soxta mahsulotlardan himoya qilishga, mahsulot aylanmasini hisobga olish va nazorat qilishning shaffof tizimini yaratishga, noqonuniy bozor ulushini kamaytirishga, shuningdek, qonuniy ishlab chiqaruvchilar va import qiluvchilarga bo‘lgan ishonchni mustahkamlashga qaratilgan.
Loyihaga qo‘shilishni xohlagan tashkilotlar tizimda ro‘yxatdan o‘tish bo‘yicha batafsil yo‘riqnoma bilan quyidagi havola orqali tanishishlari mumkin: https://help.crpt-turon.uz/hc/ru/articles/32039062914193.
Barcha qo‘shimcha savollar bo‘yicha murojaat qilishingiz mumkin:
• elektron pochta orqali: support@crpt-turon.uz
• Telegram-bot orqali: @aslbelgisiuz_bot
• mijozlarga xizmat ko‘rsatish xizmati telefoni orqali: +998 71 203-88-72.
BFQlarni raqamli markirovkalash bozor shaffofligini oshirish, iste’molchilarni himoya qilish va qonuniy ishlab chiqaruvchilar hamda import qiluvchilarga ishonchni mustahkamlash uchun yangi imkoniyatlar yaratadi. Loyihaga qo‘shilish nafaqat mahsulot nazorati va sifatini yaxshilash uchun qadam, balki raqobatbardoshlikni oshirish va brendingizni himoya qilish imkoniyatidir.
Prezident Shavkat Mirziyoyev G‘uzor tumanida «Qashqadaryo Jingu» korxonasi tomonidan Shinjon usulida paxta yetishtirilayotgan dalada bo‘ldi.
Davlatimiz rahbariga chigit ekish, g‘o‘zani sug‘orish va parvarishlashda qo‘llanayotgan texnologiyalar haqida ma’lumot berildi. Bu yerda 2,2 ming gektar maydonga chigit plyonka ostiga qo‘sh qatorlab ekilgan, tomchilatib sug‘orish to‘liq joriy qilingan.
Plyonka tuproqdagi namlik va haroratni saqlab, chigitning erta hamda bir tekis unib chiqishiga yordam beradi. Suv va o‘g‘it esa tomchilatib sug‘orish tizimi orqali bevosita g‘o‘za ildiziga yetkaziladi. Natijada suv sarfi 30-40 foizga, o‘g‘it sarfi qariyb 30 foizga kamayadi. Hosil an’anaviy maydonlarga nisbatan 10-15 kun oldin pishib yetiladi.
Prezidentimiz paxtazorda yetishtirilgan hosil va agrotexnik tadbirlarni tashkil etish jarayoni bilan tanishdi. An’anaviy usulda gektaridan 30-35 sentner paxta olinsa, Shinjon texnologiyasida bu ko‘rsatkich 60-70 sentnergacha yetishi mumkin. Korxona dalalarida hosildorlik gektariga 55 sentnerni, yalpi hosil esa 12,3 ming tonnani tashkil etmoqda.
Dala ishlarida agrodronlardan ham foydalanilmoqda. Bu ayrim agrotexnik tadbirlarni tezroq bajarish, yonilg‘i sarfini kamaytirish imkonini bermoqda.
Xitoy sarmoyasi ishtirokida tashkil etilgan «Qashqadaryo Jingu» agroklasteri Koson, Nishon, G‘uzor, Ko‘kdala va Mirishkor tumanlarida jami 18,3 ming gektar maydonda faoliyat yuritadi. Ushbu yerlarning katta qismi ilgari foydalanilmagan cho‘l va qarovsiz maydonlar bo‘lgan. Loyihaga 128 million dollar investitsiya kiritilib, 50 ta ish o‘rni yaratilgan. Eksport hajmi esa 8,5 million dollarni tashkil etadi.
Shu yerda davlatimiz rahbariga viloyat qishloq xo‘jaligida amalga oshirilayotgan ishlar haqida ham axborot berildi.
O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev «Wabtec» kompaniyasi direktorlar kengashi raisi va bosh ijrochi direktori Rafael Santanani qabul qildi. Bu haqda Prezident matbuot xizmati xabar berdi.
Uchrashuvda mamlakatda temir yo‘l infratuzilmasi va tranzit salohiyati rivojlanayotganini hisobga olib, lokomotivlar parkini yangilash va kengaytirish masalalari ko‘rib chiqildi.
AQSh moliya institutlari ishtirokida lokomotivlarni uzoq muddatli servis xizmati bilan birga yetkazib berish imkoniyatlari muhokama qilindi.
Shuningdek, O‘zbekistonda texnik xizmat ko‘rsatishni yo‘lga qo‘yish, butlovchi qismlar ishlab chiqarish va mutaxassislar tayyorlash masalalari ko‘rib chiqildi.
Tog‘-kon korxonalari karer texnikasiga xizmat ko‘rsatuvchi servis markazini tashkil etish hamda dizel-generator qurilmalari bo‘yicha hamkorlik qilishga ham e’tibor qaratildi.
«Wabtec» lokomotivlar, temir yo‘l texnikasi, raqamli va servis yechimlarini ishlab chiqarish bo‘yicha jahondagi yetakchi kompaniyalardan biri hisoblanadi. Kompaniya Markaziy Osiyo mamlakatlarida ham loyihalarni amalga oshirmoqda.
Iqtisodiyot
Saida Mirziyoyeva Gonkongning Henderson Land Group xoldingi boshqaruvi raisi bilan uchrashdi
Prezident Administratsiyasi rahbari Saida Mirziyoyeva XXRning Gonkong maxsus ma’muriy hududidagi eng yirik xoldinglardan biri — Henderson Land Group boshqaruvi raisi Piter Li bilan uchrashuv o‘tkazdi.
Tomonlar qayta tiklanuvchi energetika, Yangi Toshkent infratuzilmasini rivojlantirish va ta’lim sohalaridagi istiqbolli qo‘shma loyihalarni muhokama qildi.
«Mamlakatimiz investitsiyalar uchun ochiq va biz Gonkongning yetakchi biznes doiralari bilan hamkorlikdan manfaatdormiz. Sheriklikdagi tashabbuslarni, jumladan, yangi tashkil etilayotgan Toshkent xalqaro moliya markazi orqali ham qo‘llab-quvvatlashga tayyormiz», — deb yozdi Saida Mirziyoyeva.
Administratsiya rahbari O‘zbekiston va Gonkong o‘rtasida uzoq muddatli iqtisodiy hamkorlikni rivojlantirish uchun katta imkoniyatlar borligiga ishonch bildirdi.
Markaziy bank 2026-yil 9-oktyabrdan valyutalarning yangi kursini belgiladi.
AQSh dollari 37,38 so‘mga oshib, 11 846,57 so‘m etib belgilandi.
Yevro kursi 34,69 so‘mga oshdi va 13 240,91 so‘m bo‘ldi. Funt-sterling 15 631,55 so‘mni tashkil qildi (29,25).
Rossiya rubli 138,95 so‘m etib belgilandi (+0,8).
Markaziy bank 2026-yil 6-oktyabrdan valyutalarning yangi kursini belgiladi.
AQSh dollari 5,5 so‘mga oshib, 11 778,45 so‘m etib belgilandi.
Yevro kursi 25,62 so‘mga tushdi va 13 198,93 so‘m bo‘ldi. Funt-sterling 15 580,53 so‘mni tashkil qildi (+31,99).
Rossiya rubli 138,35 so‘m etib belgilandi (-2,79).
Shavkat Mirziyoyev Shinjon usulida yetishtirilgan paxta dalasini ko‘zdan kechirdi
O‘zbekiston do‘konlarida 73 turdagi mahsulot sifatsiz deb topildi
Tadbirkorlar jarimaning 50 foizini to‘lab, qolgan qismidan ozod etilishi mumkin
-
Iqtisodiyot3 days ago
O‘zbekiston «Wabtec» kompaniyasi bilan lokomotivlar parkini yangilashni muhokama qildi
-
Jamiyat3 days ago
Tadbirkorlar jarimaning 50 foizini to‘lab, qolgan qismidan ozod etilishi mumkin
-
Jamiyat3 days ago
O‘zbekiston do‘konlarida 73 turdagi mahsulot sifatsiz deb topildi
-
Iqtisodiyot1 day ago
Shavkat Mirziyoyev Shinjon usulida yetishtirilgan paxta dalasini ko‘zdan kechirdi