Iqtisodiyot
Kambag‘allikni qisqartirishga oid forumda qiymati 495 mln dollarlik kelishuv va memorandumlar imzolandi – IMV
Forum doirasida imzolangan kelishuvlar qatorida A-380 “G‘uzor-Buxoro-Nukus-Beyneu” avtomobil yo‘lining 581-673 km qismini rekonstruksiya qilish, “Bir qishloq — bir mahsulot” loyihasini boshlash, maktablarda suv, sanitariya-gigiyena holatini yaxshilash va O‘zbekistonda “ESKO” bozorini rivojlantirish kabilar bor.
2025 yilning 17-18 sentabr kunlari Namangan shahrida bo‘lib o‘tgan “Kambag‘allikdan farovonlik sari” O‘zbekiston kambag‘allikni qisqartirish III xalqaro forumi o‘z ishini yakunladi.
Foto: Iqtisodiyot va moliya vazirligi
Iqtisodiyot va moliya vazirligi xabariga ko‘ra, forum doirasida qiymati 495 mln dollarlik 10 dan ortiq kelishuv va memorandumlar imzolandi.
Forum doirasida 12 ta panel sessiyalar tashkil etildi. Ularda O‘zbekistonda kambag‘allikni qisqartirish borasida yig‘ilgan tajribalar yuzasidan fikr almashildi hamda aholi farovonligini yanada oshirish, inklyuziv iqtisodiy o‘sishni ta’minlash, barqaror rivojlanish maqsadlariga erishishga qaratilgan istiqboldagi rejalar va yangi tashabbuslarga e’tibor qaratildi.
“O‘zbekiston tajribasi shuni ko‘rsatadiki, kambag‘allik taqdir emas, uni dadil rahbarlik, intizomli ijro va innovatsion hamkorlik bilan yengish mumkin. Islom taraqqiyot banki nomidan O‘zbekiston va barcha a’zo davlatlarimiz bilan birga bu yo‘ldan borishga sodiqligimizni yana bir bor tasdiqlayman”, – deya ta’kidladi Islom taraqqiyot banki guruhi raisi Muhammad Al-Jasser
Foto: Iqtisodiyot va moliya vazirligi
Qanday kelishuvlarga erishildi?
Forum doirasida Iqtisodiyot va moliya vazirligi hamda xalqaro hamkorlar tomonidan quyidagi muhim bitimlar tasdiqlandi:
“A-380 “G‘uzor-Buxoro-Nukus-Beyneu” avtomobil yo‘lining 581-673 km (92 km) qismini rekonstruksiya qilish” loyihasi bo‘yicha bitim;
O‘zbekistonda “Bir qishloq — bir mahsulot” loyihasining dastlabki bosqichini boshlash yuzasidan bayonnoma;
Surxondaryo viloyatida aholini ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash va iqtisodiy faoliyatini rivojlantirish loyihasi bo‘yicha grant bayonnomasi;
“Uzbekistan Vision – 2030” Ishonch jamg‘armasi mablag‘lari hisobidan ta’lim sohasida “Maktablarda suv, sanitariya-gigiyena holatini yaxshilash hamda iqlim o‘zgarishiga chidamlilikni oshirish” loyihasi;
O‘zbekiston maktablari va shifoxonalarining energiya samaradorligini oshirish loyihasi yuzasidan hamkorlik bayonnomasi;
Korxonalarning energiya samaradorligini moliyalashtirish loyihasi yuzasidan hamkorlik bayonnomasi;
Demografik barqarorlik, gender tengligi, xotin-qizlar imkoniyatlarini kengaytirish yuzasidan anglashuv memorandumi;
Mahalliy rivojlanishni mustahkamlash va bandlik tashabbuslarini qo‘llab-quvvatlash yuzasidan anglashuv memorandumi;
Mikro, kichik va o‘rta tadbirkorlikni qo‘llab-quvvatlash va rivojlantirish yuzasidan hamkorlik bitimi;
O‘zbekistonda “ESKO” bozorini rivojlantirish loyihasi bo‘yicha hamkorlik aloqalarini rivojlantirish yuzasidan anglashuv memorandumi.
Forumda nimalar muhokama qilindi?
Forumda bozor talablariga mos ko‘nikmalarning kambag‘allikni qisqartirishdagi o‘rni sessiyasi tashkil etildi. Unda “xarajat-daromadlar” tahlilidan kelib chiqib, zamonaviy kasblarning an’anaviy kasblarga nisbatan 2-3 barobarga ko‘proq daromad keltirishi hamda nisbatan kam investitsiya talab etilishini inobatga olib, kambag‘al oila a’zolarini mazkur kasblarga o‘qitish kambag‘allikni qisqartirish sur’atini tezlashtirishi mumkinligi aytib o‘tildi.
Foto: Iqtisodiyot va moliya vazirligi
«Kambag‘allikni qisqartirishda islom moliyasining yangi imkoniyatlari» sessiyasida zakot, vaqf va foizsiz moliyalashtirish kabi islom moliyasi vositalari orqali mamlakatda moliyaviy inklyuzivlikni oshirish, iqtisodiy o‘sishni rag‘batlantirish masalalari muhokama qilindi. Xususan, tadbirkorlik bilan shug‘ullanishni istagan kambag‘al oilalarning o‘z bizneslarini boshlashi uchun qo‘shimcha moliyaviy imkoniyatlar yaratishi haqida fikr almashildi.
O‘tish davrida ijtimoiy himoya tizimi – inklyuzivlikni oshirish bo‘yicha global tajribalar sessiyasida esa “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazlarida 110 turdagi yordam va xizmatlar ko‘rsatish yo‘lga qo‘yilgani, 2021–2025-yillarda qariyb 48 trillion so‘m miqdorida yordam ko‘rsatilishi rejalashtirilgani ma’lum qilindi.
Inson kapitaliga sarmoya – demografik dividend imkoniyatlaridan kambag‘allikka qarshi kurashda foydalanish sessiyasida O‘zbekistonda demografik o‘rtacha yillik o‘sish 2 foizni tashkil etgani hamda mamlakat aholisining 54,3 foizi yoshlardan iboratligi aytildi.
Bundan tashqari, forumda mamlakatning 140 ta tuman va shaharlarining iqtisodiy salohiyatidan kelib chiqib, 227 ta urbanizatsiya, turizm, yo‘l bo‘yi infratuzilmasini rivojlantirish hamda hududlarni kompleks iqtisodiy rivojlantirishga qaratilgan master-rejalar ishlab chiqilayotgani ma’lum qilindi.
Iqtisodiyot
Markirovkali suv va ichimliklarni agregatsiyalash kechiktiriladi
Tadbirkorlar noroziligiga sabab bo‘lgan suv va ichimliklarni majburiy agregatsiyalash amaliyoti kechiktiriladigan bo‘ldi. Bu haqda prezident huzuridagi yig‘ilishdan keyin biznes-ombudsman Abdumannop Bo‘riyev ma’lum qildi. Soliq qo‘mitasi vakiliga ko‘ra, markirovka talablarini buzganlik uchun sanksiya yumshatiladi.
O‘zbekistonda 1 apreldan suv va salqin ichimliklarni raqamli markirovkalash tizimida majburiy agregatsiya kuchga kirgan va bu tadbirkorlarda ko‘plab e’tirozlarga sabab bo‘lib kelayotgan edi. 5 may kuni prezident huzuridagi yig‘ilishda bu yangi talabni amaliyotga majburiy joriy etishni kechiktirish masalasi ko‘tarildi.
Biznes-ombudsman Abdumannop Bo‘riyev “O‘zbekiston 24” telekanaliga bergan intervyusida aytishicha, prezident tomonidan tadbirkorlik muhitiga ta’sir qilayotgan muammolarni o‘rganish borasida topshiriq berilgan. Taqdimotda 15 ta masala ko‘tarilgan. Ulardan biri – markirovkalangan suv va ichimliklarni agregatsiyalash.
“2026 yil 1 apreldan boshlab markirovka tizimi yo‘lga qo‘yilgan. Bu, ayniqsa, suv ishlab chiqaruvchi korxonalarga ta’sir o‘tkazyapti. Korxonalarni tahlil qilganimizda 90 foiz bozorni egallagan 10 ta yirik ishlab chiqaruvchining 5 tasi ushbu jarayonga tayyor emasligi ma’lum bo‘ldi. Prezidentimizga buni aytganimizda, cho‘zish bo‘yicha taklif berdilar. Bu jarayon 2 marta cho‘zilgan. 2024 yil apreldan 2026 yilgacha. “Mayli, yana cho‘zamiz, qachonki tadbirkorlarimiz tayyor bo‘lganda yo‘lga qo‘yiladi”, dedilar”, – deydi Bo‘riyev.
Uning qo‘shimcha qilishicha, taqdimotda tadbirkorlarni qiynayotgan peshlavhalar, dizayn kod masalalari ham muhokama qilingan. “Tadbirkorlarning ovozini yetkazdik, hammasini prezidentimiz qo‘llab-quvvatladi”, – dedi biznes ombudsman.
Abdumannop Bo‘riyev
Soliq qo‘mitasining Soliq solish metodologiyasi departamenti direktori Aziz Umrzoqov yig‘ilishda raqamli markirovkalash borasida ikkita masala muhokama qilinganini ma’lum qildi.
“Tovarning ishlab chiqaruvchidan ulgurji sotuvchi, undan keyin yakuniy iste’molchigacha bo‘lgan harakatini kuzatish imkonini beruvchi tizim yetarli darajada yuqori texnologik ekanidan kelib chiqib, qo‘yilgan maqsadlarga erishish uchun bunday vositalarni samarali joriy etish muddatini kechiktirishga qaror qilindi”, – dedi u.
Mas’ulning so‘zlariga ko‘ra, ko‘plab tadbirkorlarni markirovka bo‘yicha tashvishga solgan ikkinchi masala – ularga qo‘llanadigan jarimalar miqdori ham muhokama qilingan.
“Prezident uni kamaytirish tashabbusini ilgari surdi, ya’ni ishlab chiqaruvchilar, ulgurji sotuvchilar hamda import qiluvchilar uchun sanksiyalar kamaytiriladi, umumiy ovqatlanish va savdo korxonalari uchun esa jarimalar daromad summasidan kelib chiqib emas, balki qat’iy belgilangan summada bo‘ladi”, – dedi Soliq qo‘mitasi mas’uli.
O‘zbekistonda ichimliklarni raqamli markirovkalash tizimi joriy etilishi ko‘plab bahs-munozaralarga sabab bo‘ldi. Joriy yil 1 apreldan boshlab ichimliklar uchun majburiy agregatsiya talabi ham kuchga kirdi. Bu tizim mahsulot harakatini bosqichma-bosqich kuzatish va yashirin aylanmani qisqartirishni maqsad qiladi, biroq bozor ishtirokchilari yangi tartibni amaliyotga joriy etishda qator muammolar borligini ta’kidlamoqda.
Avvalroq soliq maslahatchilari Nodirbek Xo‘jabekov va Murod Muhammadjonov ham Kun.uz’ga bergan intervyusida markirovkalashga oid talablar amaliyotda nimalarga olib kelayotgani haqida gapirib o‘tgandi.
Iqtisodiyot
Raqobat qo‘mitasi peshlavhalarga oid hujjat loyihasini e’lon qildi
Tegishli nizom loyihasiga ko‘ra, peshlavhalar reklama hisoblanmaydi. Peshlavha uchun reklama joyining pasportini olish va to‘lov qilish talablari bekor qilinadi. Loyiha 25 aprel kuni jamoatchilik muhokamasiga qo‘yilgan bo‘lib, Raqobat qo‘mitasi bu haqda 6 may kuni xabar berdi va tadbirkorlarni muhokamada faol qatnashishga chaqirdi. Bir kun oldin muammo yechimi davlat rahbari huzurida ko‘rib chiqilgan edi.
Foto: Chilonzor tumani hokimligi
Tashqi reklamani joylashtirish tartibi tadbirkorlar foydasiga qayta ko‘rib chiqilmoqda. Bu haqda Raqobat qo‘mitasi xabar berdi.
Qo‘mita tashqi axborot vositalarini, xususan peshlavhalarga oid tartiblarni nazarda tutuvchi “Tashqi yozuvlarni tartibga solish to‘g‘risida”gi nizom loyihasini jamoatchilik muhokamasiga qo‘ygan.
Hujjat bilan amaliyotda turli kelishmovchilikni keltirib chiqarayotgan va qonunchilikdagi bo‘shliq hisoblangan ayrim jarayonlarga va tushunchalarga aniqlik kiritilmoqda.
Xususan, “tashqi axborot vositasi, “tashqi yozuv”, axborot ko‘rsatkichi”, “peshlavha”, “e’lon”, “ma’lumotlar taxtasi” kabi tushunchalarga aniq tarif berilmoqda.
Bunda, “tashqi axborot vositasi” va “tashqi yozuvlar” tashqi muhitga qaratilgan hamda tijorat maqsadi ko‘zlanmagan axborot, ya’ni reklama tusiga ega bo‘lmagan vositalar hisoblanib, tashqi axborot vositalarini ularga reklama yoki tijorat tusiga ega bo‘lgan axborot yoki tasvirni joylashtirish orqali o‘rnatishga va foydalanishga yo‘l qo‘yilmaydi.
Shuningdek, peshlavhalar – savdo, umumiy ovqatlanish va maishiy xizmat ko‘rsatish obektlarida faoliyati tasnifi (tashkilot nomi, ixtisoslashuvi) to‘g‘risidagi ma’lumot hisoblanib (misol uchun: dorixona, sartaroshxona, AYoQSh, milliy taomlar, supermarket, shifoxona, oziq-ovqat, qurilish va xo‘jalik mollari do‘koni), bunday peshlavhalar tashqi reklama obekti hisoblanmaydi va reklama joyining pasportini olish shart emas.
Ya’ni, muayyan tadbirkorlik sub’yekti egallab turgan binoning tashqi tomonida binoga kirish joyida o‘zi va faoliyat turi (ixtisosligi) to‘g‘risida joylashtirilgan yoki mazkur tadbirkorning mahsuloti haqida shu bino vitrinasidagi axborot (peshlavha) reklama hisoblanmaydi va buning uchun tegishli ruxsat etish xususiyatidagi hujjatlarni olish hamda to‘lovlarni amalga oshirish talab etilmaydi.
Loyiha muhokamasi joriy yilning 25 aprelidan boshlangan va 10 mayga qadar davom etadi.
Raqobat qo‘mitasi tadbirkorlik sub’yektlarini hujjat loyihasi bo‘yicha muhokamada o‘z fikr-mulohazalari va takliflari bilan faol ishtirok etishga chaqirdi.
Eslatib o‘tamiz, Toshkentda tadbirkorlik sub’yektlarining peshlavhalarini ommaviy buzib tashlash kampaniyasi tadbirkorlar e’tirozlariga sabab bo‘layotgan edi. 5 may kuni prezident huzuridagi yig‘ilishda bu muammo ham ko‘tarilib, peshlavhani reklama deb baholash va pasport rasmiylashtirish tartibi bekor qilinadigan bo‘ldi.
Iqtisodiyot
Dollar to‘xtovsiz o‘sib bormoqda
Dollar to‘xtovsiz o‘sib bormoqda
Source link
Iqtisodiyot
O‘zbekistonda mol go‘shti narxi jahon narxlari bilan taqqoslandi
Mamlakat 101 ta davlat ichida 66-o‘rinni egalladi.
O‘zbekiston mol go‘shti nisbatan arzon mamlakatlar ro‘yxatiga kirdi. Bu Numbeo portali ma’lumotlaridan oydinlashmoqda.
5 may kuni yangilangan reytingda 101 ta davlat ishtirok etgan. O‘zbekiston mol go‘shtining bir kilogrammi 10,86 dollar (≈130 ming so‘m) narx bilan 66-o‘rinni egalladi. Shu bilan birga, O‘zbekistonda go‘sht possovet hududining boshqa mamlakatlariga qaraganda qimmatroq, masalan, Ozarboyjon (10,53 dollar), Belarus (9,25 dollar), Qozog‘iston (8,72 dollar).
Portal ma’lumotlariga ko‘ra, eng qimmat mol go‘shti Shveytsariya (45,58 dollar), Norvegiya (32,89 dollar) va Lyuksemburgda (27,65 dollar) sotiladi. Umuman olganda, aksariyat rivojlangan mamlakatlarda go‘sht O‘zbekistonga qaraganda 3-4 baravar qimmatroq. Reytingning dastlabki 15 ta qatorini mol go‘shti 20 dollardan qimmat bo‘lgan davlatlar egallagan. Bular Yevropa davlatlarining bir qismi (Germaniya, Shvetsiya, Fransiya, Finlyandiya, Avstriya, Italiya, Belgiya va boshqalar), shuningdek, Isroil, Janubiy Koreya va Singapurdir.
Reytingga ko‘ra, mol go‘shti eng arzon davlatlar – Pokiston (4,68 dollar), Nigeriya (4,73 dollar) va Keniya (5,23 dollar).
Numbeo – bu foydalanuvchilar tomonidan yaratilgan ma’lumotlar bazasi bo‘lib, u dunyoning turli shaharlari va mamlakatlarida yashash narxi haqidagi raqamlarni to‘playdi va e’lon qiladi. Xizmat asosan foydalanuvchilarning o‘z ma’lumotlaridan, shuningdek, qisman rasmiy statistikadan foydalanadi. Shuning uchun reytingdagi raqamlar vaziyat haqida umumiy tasavvur beradi, lekin har doim ham aniq bo‘lavermaydi.
Iqtisodiyot
Charm sanoatida ishlab chiqarish hajmi 12 trln so‘mga yetkaziladi
Prezident Shavkat Mirziyoyev charm-poyabzal sanoatida amalga oshirilayotgan ishlar va kelgusidagi rejalar yuzasidan taqdimot bilan tanishdi.
So‘nggi yillarda soha korxonalarini qo‘llab-quvvatlash, ishlab chiqarishni kengaytirish va eksportni ko‘paytirish bo‘yicha qator choralar ko‘rildi. Joriy yil birinchi choragida charm sanoatida ishlab chiqarish hajmi 962 milliard so‘mni tashkil etib, o‘sish 25 foizdan oshdi. 2030- yilga qadar charm-poyabzal sanoatida ishlab chiqarish hajmini 12 trillion so‘mga, eksportni 500 million dollarga yetkazish, 12 mingta yangi ish o‘rni yaratish maqsad qilingan.
Shu bilan birga, sohada ishga solinmagan imkoniyatlar ko‘pligi ko‘rsatib o‘tildi. Respublikada katta hajmda teri va jun xomashyosi hosil bo‘layotgan bo‘lsa-da, ularni chuqur qayta ishlash darajasi pastligicha qolmoqda. Xususan, qo‘y va echki terisini qayta ishlash darajasi 30 foiz atrofida. Yiliga tayyorlanadigan 40 ming tonna jun xomashyosining esa atigi 6 ming tonnasi, ya’ni 15 foizi qayta ishlanmoqda.
Taqdimotda korxonalar quvvatidan samarali foydalanish, xomashyoni chuqur qayta ishlash, tayyor mahsulot ulushini oshirish va eksport geografiyasini kengaytirish bo‘yicha takliflar ko‘rib chiqildi.
Jumladan, Toshkent viloyatining Ohangaron tumani va Andijon viloyatining Shahrixon tumanida charm-poyabzal sanoatiga ixtisoslashgan sanoat zonalarini tashkil etish rejalashtirilgan. Bu zonalarda ishlab chiqarish binolari, muhandislik-kommunikatsiya tarmoqlari, logistika, dizayn va malaka oshirish markazlari barpo etiladi. Sanoat zonalari boshqaruvi Yengil sanoatni rivojlantirish agentligi huzurida tashkil etiladigan maxsus direksiyaga yuklatiladi.
Ohangaronda terini qayta ishlash korxonalari uchun ekologik talablarga javob beradigan zamonaviy sanoat zonasi tashkil etiladi. Respublikadagi 32 ta terini qayta ishlash korxonasida suv tozalash inshootlarining 70 foizi eskirgan, yagona markazlashgan tizim mavjud emas. Shu bois, yangi zonada markazlashgan suv tozalash inshooti qurilib, kuniga 8 ming kub metrgacha tozalangan suvni texnologik jarayonlarda qayta ishlatish imkoniyati yaratiladi.
Xomashyo bazasini kengaytirish masalasiga alohida e’tibor qaratildi. Qo‘shni davlatlardan mol terisini markazlashgan holda import qilish, bu jarayonda tadbirkorlarga “yagona darcha” tamoyili asosida ko‘maklashish, transport xarajatlarini kompensatsiya qilish va qayta ishlovchi korxonalarni aylanma mablag‘ bilan ta’minlash taklif etildi.
Mayda shoxli mol terilarini yig‘ish va birlamchi qayta ishlash tizimini takomillashtirish ham muhim vazifa sifatida belgilandi. Navoiy, Qashqadaryo, Surxondaryo va Toshkent viloyatlarida terini yig‘ish va birlamchi ishlov berish punktlarini tashkil etish, qayta ishlash korxonalarini rag‘batlantirish choralari ko‘rib chiqildi.
Jun xomashyosini qayta ishlashni kengaytirish bo‘yicha Sirdaryo viloyatida yangi kompleks tashkil etish taklif qilindi. Uning quvvati 30 ming tonna junni qayta ishlashga mo‘ljallanadi. Loyiha ishga tushsa, xomashyodan tayyor mahsulot ishlab chiqarish zanjiri shakllanib, qo‘shilgan qiymat bir necha barobarga oshadi, eksport va ish o‘rinlari ko‘payadi.
Poyabzal, shu jumladan, maxsus poyabzal ishlab chiqarish hajmini oshirish, bu borada xorijiy hamkorlar bilan kooperatsiya va qo‘shma loyihalarni ko‘paytirish rejalari ko‘rib chiqildi.
Taqdimotda sun’iy charm ishlab chiqarishni kengaytirish masalasiga ham to‘xtalib o‘tildi. Jahon bozorida yirik brendlar ekologik talablar, narx va texnologik qulayliklar nuqtai nazaridan sun’iy charmdan foydalanishni kengaytirmoqda.
Mamlakatimizda mazkur yo‘nalishda 7 ta istiqbolli loyihani amalga oshirish rejalashtirilgan. Ular natijasida 50 million pogon metr mahsulot ishlab chiqarish quvvati yaratilib, ichki talabning katta qismi qoplanadi, eksport oshadi.
Davlatimiz rahbari sohaga berilgan imtiyozlar o‘z-o‘zidan natija bermasligini, har bir korxona, loyiha va bozor bo‘yicha aniq hisob-kitob va amaliy harakat zarurligini ta’kidladi.
Mutasaddilar va hududlar rahbarlariga korxonalarni moliyaviy sog‘lomlashtirish, quvvatlardan to‘liq foydalanish, import o‘rnini bosuvchi raqobatbardosh mahsulotlar ishlab chiqarish, xalqaro sertifikatlar olishda tadbirkorlarga ko‘maklashish bo‘yicha topshiriqlar berildi.
-
Dunyodan3 days ago
Sudya Terranovaning o’ldirilishi
-
Sport5 days ago
FIDE reytingi yangilandi: ikki o‘zbekistonlik «top-5»talikda!
-
Jamiyat4 days ago
O‘zbekistonning ikki qo‘shnisi bilan tutashgan chegarasida «Tinchlik parki» tashkil etilishi mumkin
-
Jamiyat4 days agoJinoiy guruh yetakchisidan 2,7 ming dollar olgan profilaktika inspektori ushlandi
-
Jamiyat4 days agoDiyetolog qarishning asosiy «dushmani»ni ma’lum qildi
-
Dunyodan5 days ago
Smartfonlar nutqni o’ldiradiganmi?
-
Dunyodan3 days ago
Prezident Tramp Eronga qarshi harbiy harakatlar toʻxtatilishini eʼlon qildi…
-
Iqtisodiyot3 days ago
qaysi modellar ko‘p ishlab chiqarilmoqda?
