Jamiyat
54 kun qidirilgan murda: navoiylik oshiq-ma’shuq qotillar
2024 yil 29 noyabr. “Navoiy-Toshkent” yo‘nalishida qatnaydigan avtobusda “posadchik” bo‘lib ishlaydigan yigit uyiga qaytmaydi. O‘zbekiston karlar jamiyati Navoiy viloyat hududiy bo‘limi raisi lavozimida ishlaydigan turmush o‘rtog‘i “Sizlar bilan ketgandi, topib beringlar”, deya avvaliga avtobuschining oldiga boradi. So‘ngra IIBga murojaat qiladi. Hamma uni izlar, biroq 33 yoshli yigit hech qayerda yo‘q edi. Oradan 54 kun o‘tib u topildi, faqat murdasi: yigit qotillik qurboni bo‘lgandi.
{Yii::t(}
O’tkazib yuborish 6s
O’tkazib yuborish
Shunday jinoyatlar bo‘ladiki, qaysidir jihati bilan yillar davomida odamlar xotirasida muhrlanib qoladi. 2024 yilning noyabr oyi oxirida Karmana tumanida sodir etilgan qotillikni ham navoiyliklar, ayniqsa g‘avvoslar hali-beri unutishmasa kerak. Chunki qotillik qurboni bo‘lgan 33 yoshli yigitning murdasi Zarafshon daryosidan qariyb 2 oy davomida izlangan. Maqolada ushbu jinoyat tafsilotlari haqida to‘xtalib o‘tamiz.
Yo‘qolib qolgan “posadchik”
Davron Kenjayev va Maftuna Husainova 2012 yilda turmush qurishgan. Ular ikki farzandi bilan Karmana tumanining Kattamachid mahallasida istiqomat qilishardi.
Davron Kenjayev “Navoiy-Toshkent” yo‘nalishida qatnaydigan avtobuslarning birida yo‘lovchilarni yo‘naltiruvchi (posadchik) bo‘lib ishlagan. U mehnatkash, uyim-joyim deydigan oddiy yigit bo‘lgan. 1990 yilda tug‘ilgan Maftuna Husainova esa O‘zbekiston karlar jamiyati Navoiy viloyat hududiy bo‘limi raisi lavozimida ishlagan.
Davron 2024 yil 29 noyabr kuni erta tongda ishga ketganicha uyiga qaytmaydi. Ertasi kuni ham daragi bo‘lavermagach, turmush o‘rtog‘i avvaliga eri bilan birga ishlaydiganlarga qo‘ng‘iroq qilib, uni so‘raydi. “Sizlar bilan birga ketgan edi-ku”, deydi ayol xavotirli ohangda. So‘ngra turmush o‘rtog‘i yo‘qolib qolgani haqida ichki ishlar bo‘limiga xabar beradi.
Ishi tugashi bilan uyiga yuguradigan Davronning birdan yo‘qolib qolishi uning yaqinlarini oyoqqa turg‘izgandi: hamma uni izlashga tushadi, biroq ha deganda topilavermaydi. Davron mudhish qotillik qurboni bo‘lganini bu paytda hech kim bilmasdi.
Oshiq taksist
Davron va Maftuna bir qarashda atrofdagilarga baxtli oila kabi ko‘rinardi: har ikkisi ishli, farzandlari bor, birovdan kam joylari yo‘q. Hatto Maftuna bolalarini maktab va bog‘chaga olib borib-keltirish, o‘zining yumushlari uchun shaxsiy taksist ham tutib qo‘ygandi. Bu 1992 yilda tug‘ilgan Soyib Primov edi.
Soyib oylik to‘lov evaziga har kuni ertalab Maftunaning o‘g‘lini maktabga, qizini esa bog‘chaga olib borib, darslar tugagach keltirib qo‘yardi. Undan hech kim shubha qilmagan. Ammo oldindan tanish bo‘lgan Soyib va Maftuna 2023 yilning dekabr oyidan boshlab don olisha boshlagandi. Davron Toshkentga ketganida Maftuna Soyibni ko‘ngli tusab, uni kechasi uyiga chaqirar, oshiqlarning bunday diydorli tunlari haftada bir-ikki bo‘lib turardi.
Kutilmagan “mehmon”
2024 yilning 29 noyabr kuni tunda ham oshiq-ma’shuqlarning ana shunday uchrashuvi bo‘lib o‘tadi: o‘sha kuni soat 21:00 dan keyin Soyib Maftunaga borishini aytib xabar jo‘natadi.
Maftuna avvaliga o‘g‘lini, keyin qo‘shni xonaga olib o‘tib qizini uxlatadi. Keyin tashqariga chiqib darvozani ochadi va Soyib kirib keladi. Ular xonaga kirishadi va o‘tirib, birga ovqatlanishadi. So‘ngra ayol uxlab yotgan qizi yonida boshqa erkak bilan oshiq-ma’shuq o‘yinini o‘ynaydi.
Soat tungi 1:00 lar atrofida Soyib kech bo‘lib qolganini aytadi va ketishga chog‘lanadi. Tashqariga chiqqanda kutilmaganda darvozadan Davron kirib keladi. Yo‘l azobi – go‘r azobi deganlariday, u xorib-tolgan holatda edi. Ammo xiyonat ustidan chiqqan Davron yarim tunda uyida taksistni ko‘rib, Soyibning yoqasidan oladi. 12 yillik turmushi davomida ishonib kelgan ayolining qilmishi uni esankiratib qo‘ygandi.
Tundagi qotillik
Davron va Soyib janjallasha boshlaydi. Biroq Maftunani ularning janjali emas, mahalla-ko‘y va qarindoshlari oldidagi sharmandalik ko‘proq o‘ylantira boshlagandi.
Soyib Davronning yuziga ketma-ket musht tushiradi va uni yerga yiqitadi. Eri yordam so‘rab baqira boshlaganini ko‘rgan ayol yugurib borib qo‘llari bilan uning og‘zini yopadi. Bundan foydalangan oshiq taksist Davronning egnidagi kurtkasi yoqasi bilan uni bo‘g‘ib, qasddan o‘ldiradi.
Shu tariqa, Davron o‘z uyida qotillik qurboni bo‘ladi. Mudhish jinoyatga qo‘l urgan oshiq-ma’shuqning oldida endi murda va jinoyatni yashirish muammosi turgandi. Maftuna va Soyib o‘lib yotgan Davronning qo‘llarini orqasiga qilib bog‘lashadi va Nexia mashinasi yukxonasiga yuklashadi. So‘ngra Karmana va Navbahor tumanlarini bog‘lovchi ko‘prikdan o‘tib, murdani Zarafshon daryosiga tashlab yuborishadi.
Shuningdek, ular Davronni go‘yoki bedarak yo‘qolgan shaxs sifatida ko‘rsatish maqsadida unga tegishli fuqarolik pasportini yoqib yuborishgan.
Maftuna Soyib bilan ishqiy munosabati hamda Davronning o‘ldirilishi yopiqligicha qoladi, deb o‘ylagandi. Ammo unaqa bo‘lmadi.
Yo‘qotilgan izlar va soxta xavotir
Erining murdasi daryoga tashlab qaytilgach Maftuna tonggacha uxlolmaydi. Erta tongda tashqariga chiqib, hovlini supurib, izlarni yo‘qotadi.
Soat 9:00 larda Davron bilan birga ishlaydigan yigit Maftunaga qo‘ng‘iroq qiladi va erini so‘raydi. Shunda ayol ovoziga biroz xavotir tusini berib, “Iye, axir sizlar kecha birga Toshkentga ketgandingizlar-ku, qaytib keldingizlarmi?” deb so‘raydi. Bunga javoban yigit bu safar Toshkentga bormaganini, Davronning qayerdaligini amakisidan so‘rab aniqlashini aytadi. Oradan ko‘p o‘tmay o‘sha yigit yana qo‘ng‘iroq qilib, Davron kechasi uyiga ketganligini bildiradi. Maftuna esa turmush o‘rtog‘i hali kelmaganini aytadi.
So‘ngra ayol ishga, u yerdan chiqib maktabga ota-onalar majlisiga boradi. Soat 17:30 larda uyga keladi. Keyin “102” raqamiga murojaat qilib, turmush o‘rtog‘i uyga qaytib kelmaganini aytadi.
Jinoyatning ochilishi
Maftuna va Soyib jinoyatni qancha yashirishga urinmasin, buning uddasidan chiqa olishmaydi. 2024 yil 5 dekabr kuni Maftunani tuman prokuraturasiga chaqirishadi va nima bo‘lganini so‘rashadi. U o‘zi oldindan to‘qib qo‘ygan cho‘pchagini aytib beradi.
So‘ngra ayolni tuman ichki ishlar bo‘limiga chaqirishadi. Maftuna u yerda ham qilt etmasdan yolg‘onini aytib turaveradi. Shunda unga Soyibning telefon raqamini ko‘rsatishib, kimligini so‘rashadi. Haydovchim, deydi ayol.
Soyib ham ichki ishlar bo‘limiga chaqiriladi. Oshiq taksist hammasi oshkor bo‘libdi, degan o‘yda bo‘lib o‘tgan voqealarini aytib beradi.
Aslida zinokorlar qilgan qotilliklari oshkor bo‘lmasligi uchun tish-tirnoqlari bilan harakat qilishgan. Hatto Soyib Maftunani Navoiy shahrida yashovchi Tuyg‘un Nazarovning oldiga olib borgan. U esa duo o‘qish orqali ish ochilmasligini tashkillashtirib berish uchun 1000 dollar so‘ragan.
Maftuna ertasiga 10 mln so‘m kredit olib, Tuyg‘un Nazarov aytgan bank kartasiga o‘tkazib bergan. Erkak esa bir hayvon terisini ayolga tutqazib, unga duo o‘qiganini, terini chap ko‘kragiga skotch yordamida ilib qo‘yishni, shunda IIB xodimlari chaqirsa ham undan shubha qilmasliklarini aytgan. Bundan tashqari, bir qulf berib, uni oqar suvga tashlashni, bu orqali qilgan ishlari folbinga borib, “fol” ochtirilsa ham chiqmasligini bildirgan.
“Tush ko‘rding, o‘g‘lim”
Hammasi aniq bo‘lgan, ammo Davronning murdasi topilmagandi. Qish kuni emasmi, havoning sovuqligi ham g‘avvoslarga qiyinchilik tug‘dirardi. Tinimsiz davom etgan qidirish ishlaridan so‘ng oradan 54 kun o‘tib murda topiladi.
Maftuna Husainova sudda aybiga to‘liq iqrorlik bildirgan, turmush o‘rtog‘ining o‘lishini ham, tirik qolishini ham istamaganini aytgan.
“Davronga Soyibni oylik taksist sifatida yollaganimni aytgandim. Soyib bilan 2024 yil 30 noyabr kunidan keyin har kuni jinoyat fosh bo‘lmasligi uchun suhbatlashib turdik. 1 dekabr kuni u bilan ko‘chada taksi yollab, kamera bor yoki yo‘qligini bilish maqsadida Davronni daryoga tashlab yuborgan joyga ham borib keldik.
Men birinchi navbatda sharmanda bo‘lishdan, keyin javobgarlikdan qo‘rqdim. Men Soyib Davronni hushsiz holatga keltirganda u o‘lgan ham bo‘lishi mumkin deb o‘ylagandim, ammo o‘lganiga to‘liq ishonchim komil bo‘lmagandi. Uning tirik qolishini ham xohlamagandim. Chunki tirik qolsa, bizlar sharmanda bo‘lardik. Qasd olish uchun bizni o‘ldirishi mumkin edi. Shu uchun uni yo‘q qilish fikri tug‘ilgandi.
Soyib hovlida Davron bilan janjallashayotgan vaqtda men yugurib uyga kirdim va to‘shalgan ko‘rpa-to‘shakni yig‘ib, so‘ngra qaytib hovliga chiqdim. Uyga kirgan vaqtimda o‘g‘lim uyg‘oq turganini ko‘rdim. Undan nimaga uxlamayotganini so‘radim. O‘g‘lim “dadamning ovozini eshitdim” dedi. O‘g‘limga tush ko‘rganini aytib, yotib uxlashini buyurdim va xonadan chiqib ketdim.
Ertalab maktabga olib borayotganimda ham o‘g‘lim kechqurun dadasining ovozini eshitganini aytdi. Shunda o‘g‘limga bu haqda hech kimga aytmasligini, agar biror kishiga aytadigan bo‘lsa, meni qamab qo‘yishlari mumkinligini tayinladim”, degan ayol o‘z ko‘rsatmasida.
Jazo
Maftuna va Soyibning jinoyati o‘zlarining iqrorligidan tashqari rad qilib bo‘lmas ko‘plab dalillar, o‘nlab ekspertiza xulosalari asosida isbotini topgan.
Jinoyat ishlari bo‘yicha Qiziltepa tuman sudining 2025 yil 6 maydagi hukmi bilan oshiq-ma’shuqlar qotillik jinoyatini sodir qilishda aybli deb topilgan. Maftuna Husainovaga 13 yil 1 oy, Soyib Primovga 18 yil 6 oy muddatga ozodlikdan mahrum qilish jazosi tayinlangan. Jazoni umumiy tartibli koloniyalarda o‘tash belgilangan.
Shuningdek, hukm bilan Tuyg‘un Nazarovga ham jazo qo‘llangan. U firibgarlik hamda jinoyat haqida xabar bermaslik yoki uni yashirish jinoyatini sodir qilgan deb topilib, 2 yil 6 oyga ozodlikdan mahrum qilingan.
Ruslan Saburov,
Kun.uz
Sud materiallari asosida tayyorlandi.
Raqobat qo‘mitasi tomonidan 2026 yilning dastlabki sakkiz oyida o‘tkazilgan tekshiruvlar davomida 73 nomdagi mahsulot sifat va xavfsizlik talablariga javob bermasligi aniqlandi. Bu haqda qo‘mita matbuot xizmati xabar berdi.
Ma’lum qilinishicha, qo‘mita hamkor tashkilotlar bilan birgalikda chakana savdo nuqtalarida sotilayotgan xalq iste’moli tovarlarining sifat va xavfsizlik talablariga muvofiqligini tekshirish uchun muntazam ravishda nazorat xaridlarini o‘tkazib kelmoqda. Xarid qilingan mahsulotlar akkreditatsiyadan o‘tgan laboratoriyalarda tekshirilib, ularning davlat standartlari hamda normativ-texnik hujjatlar talablariga mosligi baholanadi.
Xususan, 2026 yilning sakkiz oyida 60 turdagi jami 558 nomdagi mahsulot laboratoriya ekspertizasidan o‘tkazilgan. Natijada ulardan 73 nomdagisi belgilangan normativ-texnik talablarga javob bermasligi ma’lum bo‘lgan.
Ushbu mahsulotlarni savdo rastalaridan qaytarib olish va qonunchilikka muvofiq choralar ko‘rish uchun tegishli materiallar O‘zbekiston texnik jihatdan tartibga solish agentligi hamda Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qo‘mitasiga yuborilgan.
Qonunchilik palatasi deputatlari bugungi majlisida moliyaviy jarimalarni qo‘llash tartibini yengillashtirishga qaratilgan qonun loyihasini uchinchi o‘qishda qabul qilib, Senatga yubordi.
Hujjatga ko‘ra, tadbirkorlar jarima solish to‘g‘risidagi qaror topshirilgan kundan boshlab bir oy ichida jarimaning 50 foizini ixtiyoriy to‘lasa, qolgan qismini to‘lashdan ozod etilishi mumkin.
Shuningdek, jarimani 6 oy davomida bo‘lib-bo‘lib to‘lash imkoniyati nazarda tutilmoqda.
Agar jarima to‘g‘risidagi qaror bekor qilinsa yoki haqiqiy emas deb topilsa, noqonuniy undirilgan mablag‘ qaytariladi. Qaytarish kechiktirilgan taqdirda, Markaziy bank asosiy stavkasining uch yuzdan biri miqdorida foiz to‘lash tartibi joriy etiladi.
Hozircha bu qoidalar qonun loyihasida nazarda tutilgan, kuchga kirmagan.
O‘zbekistonda moda va dizayn sohasi uchun malakali mutaxassislar tayyorlashga ixtisoslashgan yangi davlat oliy ta’lim muassasasi tashkil etiladi.
Prezidentning 2026-yil 16-oktyabrdagi PQ–378-son qaroriga muvofiq, Toshkent xalqaro moda akademiyasi tashkil etiladi. Akademiya Yengil sanoatni rivojlantirish agentligi tizimida faoliyat yuritadi.
Yangi oliygoh Toshkent to‘qimachilik va yengil sanoat instituti hamda Parij xalqaro moda akademiyasining qo‘shma ta’lim dasturi negizida tashkil etiladi.
Mazkur dasturda tahsil olayotgan barcha talabalar o‘qishini yangi akademiyada davom ettiradi. Bitiruvchilarga Toshkent xalqaro moda akademiyasining diplomi beriladi.
O‘quv jarayoni 2026/2027 o‘quv yilidan boshlanadi. Akademiyada xalqaro qo‘shma dasturlar bilan bir qatorda, mustaqil ta’lim dasturlari asosida bakalavr va magistrlar tayyorlashga ham ruxsat etiladi.
2027/2028 o‘quv yilidan boshlab to‘qimachilik, tikuvchilik, trikotaj va charm-poyabzal sohalarida korxonalar buyurtmasi asosida dual ta’lim joriy qilinadi. Bunda talabalar nazariy bilim olish bilan birga ishlab chiqarish jarayonlarida ham ishtirok etadi.
Shuningdek, yengil sanoat yo‘nalishidagi texnikumlarni muvaffaqiyatli tamomlagan, o‘rtacha bahosi akademiya belgilagan talabga javob beradigan bitiruvchilarga bakalavriatning uchinchi bosqichidan to‘lov-kontrakt asosida o‘qishni davom ettirish imkoniyati yaratiladi.
Akademiya bazasida davlat buyurtmasi asosida turli tashkilotlar uchun kiyim-bosh dizaynini ishlab chiqish va milliy brendlarni shakllantirish ham yo‘lga qo‘yiladi.
Qarorda xorijiy mutaxassislar va talabalarni jalb qilish uchun ko‘p martalik vizalar rasmiylashtirish tartibi ham nazarda tutilgan.
Bundan tashqari, 2028-yil yakuniga qadar davlat-xususiy sheriklik asosida 400 o‘rinli talabalar turar joyi quriladi. Ungacha akademiyaga o‘tkazilgan talabalar Toshkent to‘qimachilik va yengil sanoat instituti yotoqxonasidan belgilangan tartibda foydalanishi mumkin.
Xorijda o‘zbek milliy taomlariga ixtisoslashgan restoran yoki oshxona tashkil etgan mahalliy tadbirkorlar ayrim xarajatlarining 50 foizigacha bo‘lgan qismini subsidiya sifatida qaytarib olishi mumkin.
Ushbu xizmat Turizm qo‘mitasi tomonidan my.gov.uz Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali orqali bepul ko‘rsatiladi.
Subsidiya O‘zbekistonda davlat ro‘yxatidan o‘tgan va xorijda milliy restoran tashkil etgan tadbirkorlik subyektlariga ajratiladi.
Ariza topshirishda restoranning xorijiy davlatda ro‘yxatdan o‘tganini va binodan foydalanish huquqini tasdiqlovchi hujjatlar, sanitariya va yong‘in xavfsizligi talablariga muvofiqlik bo‘yicha ma’lumotlar taqdim etilishi kerak.
Shuningdek, restoranni tashkil etish bilan bog‘liq amalga oshirilgan xarajatlarni tasdiqlovchi hujjatlar, zaruratga qarab O‘zbekistondan mahsulot yetkazib berilganini tasdiqlovchi ma’lumotlar va ularning rasmiy tarjimasi so‘ralishi mumkin.
Restoranning ichki va tashqi ko‘rinishini aks ettiruvchi fotosuratlar ham arizaga ilova qilinadi.
Ariza my.gov.uz portali orqali elektron shaklda yuboriladi va 18 ish kuni ichida ko‘rib chiqiladi. Ijobiy qaror qabul qilinsa, subsidiya mablag‘lari 7 ish kuni ichida tadbirkorning bank hisobvarag‘iga o‘tkaziladi.
Arizada kamchiliklar aniqlangan taqdirda, tadbirkorga ularni bartaraf etib, hujjatlarni qayta taqdim qilish imkoniyati beriladi.
Qoraqalpog‘iston Respublikasidagi Ekologiya va iqlim o‘zgarishi milliy qo‘mitasi huzuridagi «Sayg‘ochiy» kompleks landshaft buyurtma qo‘riqxonasida yovvoyi hayvonlarni suv bilan ta’minlash maqsadida beshta avtonom suv ichish tizimi o‘rnatildi.
Tashabbus Ekologiya qo‘mitasi tomonidan BMT Taraqqiyot dasturi (BMTTD) va Global ekologik jamg‘arma (GEF) bilan hamkorlikda «Aral Sea Wetlands» loyihasi doirasida amalga oshirildi.
Suv resurslari cheklangan Ustyurt cho‘li sharoitida qo‘shimcha suv manbalarining mavjudligi sayg‘oqlar va mahalliy faunaning boshqa vakillarini saqlab qolishda muhim ahamiyatga ega.
Avtonom tizimlar quyosh energiyasida ishlaydi va to‘liq avtomatlashtirilgan. Ularning har biri 3 kub metr sig‘imga ega suv havzalari, nasoslar, datchiklar va hisoblagichlar bilan jihozlangan. Bu markazlashgan elektr energiyasi va suv ta’minoti manbalariga doimiy ulanish zaruratisiz suvni barqaror yetkazib berish imkonini beradi.
Suv ichish tizimlari bilan bir qatorda hududga 10 ta kamera va 10 ta fototuzoq ham o‘rnatildi. Ular hayvonlarni sutka davomida kuzatish, harakatlanishi va suv ichish joylaridan foydalanishini qayd etish, shuningdek, populyasiyalar holatini keyingi monitoring qilish uchun ma’lumot to‘plash imkonini beradi.
Ustyurtning og‘ir tabiiy sharoitida yashaydigan sayg‘oqlar uchun qo‘shimcha suv manbalarining yaratilishi yovvoyi hayvonlar populyasiyalarini saqlash va tiklashda muhim ahamiyat kasb etadi.
Avtonom suv ichish tizimlarining o‘rnatilishi Ustyurtda bioxilma-xillikni asrash bo‘yicha amalga oshirilayotgan chora-tadbirlardan biri bo‘lib, zamonaviy kuzatuv vositalari orqali hayvonlar holatini monitoring qilish va zarur ma’lumotlarni to‘plash imkonini ham beradi.
