Toshkent shahridagi muhim ko‘chalardan bir qismiga Turkiya Respublikasi asoschisi va birinchi prezidenti Mustafo Kamol Otaturk nomi beriladi. Bu haqda tegishli prezident qarori qabul qilindi.

Prezidentning 2026 yil 15 iyundagi qaroriga muvofiq, poytaxtning Yashnobod tumanida barpo etilayotgan “O‘zbek-turk do‘stligi” xiyoboniga tutash hududda joylashgan Abdulla Qodiriy ko‘chasining bir qismi Mustafo Kamol Otaturk nomi bilan ataladi.

Hujjatga ko‘ra, yangi nom Istiqbol, Farg‘ona yo‘li va Nukus ko‘chalari kesishmasidan boshlanib, Abdulla Qodiriy ko‘chasi hamda Mahtumquli shohko‘chasi kesishmasigacha bo‘lgan hududga beriladi.

Qaror O‘zbekiston va Turkiya o‘rtasidagi strategik sheriklik munosabatlarini yanada mustahkamlash, ikki xalq o‘rtasidagi tarixiy do‘stlik va yaqinlik rishtalarini e’tirof etish maqsadida qabul qilingani ta’kidlanmoqda.

Mustafo Kamol Otaturk XX asrda Turkiya davlatchiligini shakllantirgan eng muhim siyosiy arboblardan biri sifatida tanilgan. U mamlakat mustaqilligi uchun kurashga rahbarlik qilgan, respublika boshqaruv tizimini joriy etgan hamda keng ko‘lamli siyosiy, iqtisodiy va ijtimoiy islohotlarni amalga oshirgan.

Mazkur tashabbus Toshkentda yaratilayotgan “O‘zbek-turk do‘stligi” xiyoboni bilan uyg‘un holda ikki mamlakat o‘rtasidagi do‘stona munosabatlarning yana bir ramzi sifatida baholanmoqda.

Qarorning amaliy ijrosi doirasida tegishli davlat organlari va mahalliy hokimliklarga ko‘chani qayta nomlash hamda manzil ma’lumotlarini yangilash bilan bog‘liq tashkiliy choralarni amalga oshirish vazifasi yuklatilgan.

Source link

Surxondaryo viloyatida Davlat xavfsizlik xizmati, ichki ishlar, Chegara qo‘shinlari va bojxona organlari hamkorligida o‘tkazilgan tezkor tadbirlar natijasida Afg‘onistondan O‘zbekistonga kontrabanda yo‘li bilan olib kirilgan jami 37,6 kilogramm giyohvandlik vositalari musodara qilinib, ushbu jinoyatlarga aloqador shaxslar qo‘lga olindi.

Davlat xavfsizlik xizmati ma’lum qilishicha, Surxondaryo viloyati bo‘yicha boshqarma va viloyat Ichki ishlar boshqarmasi xodimlari hamkorligida o‘tkazilgan tezkor tadbir davomida Afg‘onistondan mamlakat hududiga 25 kg 444 gramm «opiy» hamda 11 kg 86 gramm «gashish» moddalari kontrabanda qilingani aniqlangan.

Shundan so‘ng giyohvandlik vositalarining buyurtmachilarini aniqlash va qo‘lga olish maqsadida maxsus choralar ko‘rilgan. Natijada nazorat ostida Samarqand shahriga yetkazilgan narkotik moddalarni qabul qilib olish vaqtida 1989 va 1997 yillarda tug‘ilgan ikki nafar mahalliy fuqaro hamda 1993 va 1995 yillarda tug‘ilgan ikki nafar xorijlik fuqaro ushlangan.

Bundan tashqari, DXXning Surxondaryo viloyati bo‘yicha boshqarmasi, Chegara qo‘shinlari, ichki ishlar va bojxona organlari hamkorligida o‘tkazilgan yana bir tezkor tadbirda ikki nafar Afg‘oniston fuqarosi Termiz xalqaro savdo markazida 1 kg 76 gramm «opiy» moddasini shartli xaridorga 5 ming AQSh dollariga sotish vaqtida qo‘lga olingan.

Tergov jarayonida mazkur shaxslar giyohvandlik vositalarini mamlakat hududiga yashirin olib kirish uchun o‘z ichki organlaridan «jonli konteyner» sifatida foydalangani ma’lum bo‘lgan.

Har ikki holat bo‘yicha Jinoyat kodeksining 246-moddasi 2-qismi va 273-moddasi 5-qismi bilan jinoyat ishlari qo‘zg‘atilgan. Gumonlanuvchilarga nisbatan «qamoq» ehtiyot chorasi qo‘llanib, tergov harakatlari davom ettirilmoqda.

Source link

Toshkent shahrining Uchtepa tumanida sodir bo‘lgan og‘ir yo‘l-transport hodisasi uch nafar insonning hayotiga zomin bo‘ldi. Fojiali to‘qnashuvda Lacetti avtomobili haydovchisi va uning ikki nafar yo‘lovchisi voqea joyida halok bo‘lgan.

Dastlabki ma’lumotlarga ko‘ra, hodisa 16 iyun kuni tungi vaqtda Toshkent halqa avtomobil yo‘lida yuz bergan. Chorrahada harakatlanayotgan Lacetti hamda qarama-qarshi tomondan kelayotgan BYD avtomobili o‘rtasida kuchli to‘qnashuv sodir bo‘lgan.

Huquqni muhofaza qiluvchi organlar ma’lumotlariga ko‘ra, BYD avtomobilini voyaga yetmagan shaxs boshqargan bo‘lib, u haydovchilik huquqini beruvchi hujjatga ega bo‘lmagan.

To‘qnashuvning kuchli zarbasi oqibatida Lacetti avtomashinasida bo‘lgan uch nafar shaxs og‘ir jarohatlar olgan va ularning hayotini saqlab qolishning imkoni bo‘lmagan. Voqea joyidagi tasvirlarda avtomobillarga jiddiy shikast yetgani hamda yo‘l infratuzilmasining ayrim qismlari zarar ko‘rganini ko‘rish mumkin.

Mazkur holat bo‘yicha transport harakati xavfsizligi qoidalarini buzish alomatlari bilan jinoyat ishi qo‘zg‘atilgan. Ayni paytda mutaxassislar hodisa sabablari va unga olib kelgan barcha holatlarni o‘rganmoqda.

Source link

O‘zbekistonda xodimlarning ish tashlash huquqi rasman e’tirof etildi. Tegishli qonun 11 iyun kuni prezident tomonidan imzolandi va uch oydan keyin kuchga kiradi. Yaponiyaning Nagoya universitetida ish tashlash huquqiga oid doktorlik dissertatsiyasini yoqlagan huquqshunos Hasanboy Rahimberganov Kun.uz’ga taqdim etgan maqolasida yangi qonunning asosiy normalarini tushuntirib berdi.

Qonuniy ish tashlash mezonlari

Qonuniy ish tashlash mezonlarini tushunish uchun avvalo Mehnat kodeksiga kiritilayotgan ish tashlash tushunchasiga e’tibor qaratish lozim.

Qonunda yozilgan ta’rifga ko‘ra, ish tashlash – xodimlarning mehnatga oid, ijtimoiy-iqtisodiy va kasbiy manfaatlarini himoya qilish maqsadida ish beruvchi bilan jamoaviy mehnat nizosini hal etish usuli sifatida mehnat majburiyatlarini vaqtincha, ixtiyoriy va birgalikda to‘liq yoki qisman bajarishni to‘xtatishidir.

Ushbu ta’rifdan kelib chiqib, qonuniy ish tashlashni to‘rt asosiy mezon orqali tahlil qilish mumkin: sub’yekt, maqsad, tartib va shakl.

Birinchi mezon: sub’yekt

Yangi qonunga ko‘ra, ish tashlash alohida bitta xodimning individual harakati emas, balki xodimlarning jamoaviy harakatidir. Ya’ni bir xodimning yakka tartibda ishni bajarishdan bosh tortishi ish tashlash deb baholanmaydi. Ish tashlash aynan jamoaviy mehnat nizosi doirasida, xodimlarning umumiy manfaatlarini himoya qilish vositasi sifatida amalga oshiriladi.

Buni jamoaviy mehnat nizosi tushunchasi ham tasdiqlaydi. Jamoaviy mehnat nizosi xodimlar yoki ularning vakillari bilan ish beruvchi yoki uning vakillari o‘rtasida yuzaga keladigan nizo hisoblanadi. Demak, ish tashlash ham aynan xodimlarning yakka tartibdagi emas, balki birgalikdagi harakati sifatida ko‘riladi.

Ish tashlash to‘g‘risidagi qaror ham bitta xodim tomonidan emas, balki umumiy yig‘ilishda yoki konferensiyada qabul qilinadi. Bunda umumiy yig‘ilish yoki konferensiya ishtirokchilarining 50 foizidan ko‘prog‘i yoqlab ovoz berishi talab etiladi. “Xodimlar” deganda esa ish beruvchi bilan mehnat shartnomasi asosida ishlayotgan barcha xodimlar nazarda tutiladi.

Demak, ish beruvchi bilan mehnat shartnomasi asosida ishlayotgan xodimlar ish tashlash huquqiga ega. Biroq bu huquq yakka tartibda emas, balki jamoaviy mehnat nizosi doirasida amalga oshiriladi. Shu ma’noda, qonun ish tashlashni individual emas, jamoaviy huquq sifatida belgilayotgani to‘g‘ri yondashuvdir.

Shu bilan birga, ish tashlashga rahbarlik qilish masalasi alohida e’tibor talab qiladi. Ish tashlash to‘g‘risida qaror qabul qilgan mehnat jamoasi ish tashlashga rahbarlik qiluvchi vakilni tanlaydi. Bu vakil boshlang‘ich kasaba uyushmasi qo‘mitasi yoki xodimlarning boshqa vakillik organi vakili bo‘lishi mumkin.

Ikkinchi mezon: maqsad

Qonundagi ta’rifga ko‘ra, ish tashlashning maqsadi – xodimlarning mehnatga oid, ijtimoiy-iqtisodiy va kasbiy manfaatlarini himoya qilishdan iborat. Bu juda muhim mezondir.

Demak, har qanday norozilik ish tashlash deb hisoblanmaydi. Ish tashlash mehnat munosabatlari bilan bog‘liq bo‘lishi kerak. Masalan, ish haqi, mehnat sharoitlari, ish vaqti, dam olish vaqti, xavfsiz mehnat sharoitlari, jamoa shartnomasi shartlari, kasbiy manfaatlar bilan bog‘liq da’vosiz xususiyatga ega bo‘lgan nizolar ish tashlashga asos bo‘lishi mumkin.

Aksincha, siyosiy talablar, umumiy norozilik yoki mehnat munosabatlari bilan bevosita bog‘liq bo‘lmagan masalalar ushbu qonun doirasidagi ish tashlash sifatida baholanmaydi. Chunki ish tashlash amalga oshirilishi uchun manfaatga doir jamoaviy mehnat nizosi mavjud bo‘lishi va talablar bevosita ish beruvchiga qaratilgan bo‘lishi kerak.

Bu yondashuvning ijobiy tomoni shundaki, ish tashlash huquqi aniq mehnat-huquqiy maydonda saqlanadi. Ya’ni ish tashlash siyosiy norozilik shakli emas, balki xodimlarning mehnatga oid manfaatlarini himoya qilish vositasi sifatida tartibga solinadi.

Uchinchi mezon: tartib

Avvalo, jamoaviy mehnat nizosini yarashtiruv-vositachilik taomillari orqali hal qilishga urinish talab etiladi. Mehnat kodeksi mazmunidan kelib chiqib, bunday taomillarga yarashtirish komissiyasi, mediator ishtirokida ko‘rib chiqish va mehnat arbitraji kiradi. Ushbu yo‘llar orqali kelishuvga erishilmasa, ish beruvchi ularda ishtirok etishdan bosh torsa yoki erishilgan kelishuvni bajarmasa, xodimlar ish tashlash to‘g‘risida qaror qabul qilishi mumkin.

Bu yerda muhim bir jihat bor: ish tashlashni oddiygina “eng oxirgi vosita” deb tushunish har doim ham to‘g‘ri emas. Agar masalan, yarashtirish komissiyasida kelishuvga erishilgan bo‘lsa-yu, ish beruvchi bu kelishuvni bajarmasa, xodimlar barcha boshqa taomillarni qaytadan bosib o‘tmasdan ish tashlash to‘g‘risida qaror qabul qilishi mumkin. Bu esa ish tashlash faqat barcha protseduralar tugagandan keyingina qo‘llanadigan mutlaq oxirgi chora emasligini ko‘rsatadi.

Bundan tashqari, ish tashlash boshlanganidan keyin ham nizo avtomatik hal bo‘lib qolmaydi. Xodimlar va ish beruvchi ish tashlash davomida ham yarashtiruv-vositachilik tartib-taomillari orqali nizoni hal qilishga harakat qilish majburiyati belgilanmoqda. Demak, ish tashlashning maqsadi nizoni keskinlashtirish emas, balki ish beruvchini muzokaraga qaytarish va kelishuvga erishishdir.

Shuningdek, sudlar tomonidan ish tashlash qonuniyligiga baho berishda umumiy yig‘ilish tartibi, ovoz berish natijalari, ish beruvchini yozma xabardor qilish va tegishli davlat organlarini ogohlantirish muddatlari amaliyotda hal qiluvchi ahamiyatga ega bo‘lishi mumkin.

To‘rtinchi mezon: shakl

Qonundagi ta’rifga ko‘ra, ish tashlash mehnat majburiyatlarini vaqtincha, ixtiyoriy va birgalikda to‘liq yoki qisman bajarishni to‘xtatishdir. Bu ta’rifdan uchta muhim belgi kelib chiqadi.

Birinchidan, ish tashlash vaqtinchalik bo‘ladi. U mehnat munosabatlarini butunlay tugatish emas, balki jamoaviy mehnat nizosini hal qilish uchun qo‘llanadigan vaqtinchalik bosim vositasidir.

Ikkinchidan, ish tashlash ixtiyoriy bo‘lishi kerak. Hech kim xodimni ish tashlashda qatnashishga ham, qatnashmaslikka ham majbur qila olmaydi.

Uchinchidan, ish tashlash to‘liq yoki qisman bo‘lishi mumkin. Ya’ni xodimlar barcha ishni to‘xtatishi ham, ayrim mehnat majburiyatlarini bajarishni vaqtincha rad etishi ham mumkin.

Bu ta’rif nisbatan keng va amaliyot uchun foydali. Chunki ish tashlash har doim korxona yoki tashkilotning butunlay to‘xtab qolishi degani emas. Ba’zan xodimlar ayrim ish turlarini bajarishni to‘xtatish orqali ham jamoaviy talablarini bildirishi mumkin.

Shu bilan birga, ish tashlashni amalga oshirishda jamoat tartibi, ish beruvchi va xodimlarning mol-mulki xavfsizligi, shuningdek, to‘xtatilishi inson hayoti va sog‘lig‘iga bevosita xavf tug‘diradigan uskunalarning ishlashi ta’minlanishi kerak. Bu talab ish tashlash huquqi bilan jamiyat manfaatlari o‘rtasidagi muvozanatni saqlashga qaratilgan.

Ish tashlashga oid cheklovlar

Qonunda ish tashlash huquqi tan olinishi bilan birga, ayrim cheklovlar ham nazarda tutilmoqda. Bu tabiiy holat, chunki ish tashlash huquqi mutlaq huquq emas. Ayniqsa, inson hayoti, sog‘lig‘i, jamoat xavfsizligi, davlat xavfsizligi yoki uzluksiz ishlashi zarur bo‘lgan xizmatlar bilan bog‘liq sohalarda ish tashlash masalasi ehtiyotkorlik bilan tartibga solinadi.

Biroq cheklovlar qanchalik zarur bo‘lmasin, ular ish tashlash huquqining o‘zini amalda yo‘qqa chiqarib qo‘ymasligi kerak. Agar taqiqlangan sohalar doirasi haddan tashqari keng talqin qilinsa yoki “jamoat tartibiga xavf” kabi umumiy tushunchalar asosida har qanday ish tashlash cheklansa, qonun bilan tan olingan huquq amalda ishlamaydigan institutga aylanib qolishi mumkin.

Shu sababli ish tashlashga oid cheklovlar aniq, asosli va mutanosib qo‘llanishi lozim. Bu yerda asosiy mezon shunday bo‘lishi kerak: cheklov jamiyat uchun zarur bo‘lgan minimal xavfsizlikni ta’minlashi kerak, lekin xodimlarning jamoaviy manfaatlarini himoya qilish imkoniyatini butunlay yo‘qqa chiqarmasligi lozim.

Shu nuqtayi nazardan, Mehnat kodeksida bunday muvozanatni ta’minlash uchun ikki asosiy mexanizm qo‘llanishi nazarda tutiladi. Birinchisi, ish tashlash davomida aholining hayoti, sog‘lig‘i yoki xavfsizligi uchun zarur bo‘lgan minimal xizmatlar saqlab qolinishi. Ikkinchisi esa ayrim muhim xizmatlar sohasida ish tashlash o‘rniga nizoni majburiy mehnat arbitraji orqali hal etish tartibini joriy etishdir.

Qonunga ko‘ra, favqulodda holat paytida, urush holatida, umumiy safarbarlik e’lon qilingan davrda ish tashlash taqiqlanadi.

Quyidagi shaxslarning ish tashlashda qatnashishi mumkin emas: tibbiyot xodimlari; davlat fuqarolik xizmatchilari; harbiy xizmatchilar, sudyalar, sud va huquqni muhofaza qiluvchi organlar xodimlari; energiya va suv ta’minoti tizimi tashkilotlari xodimlari; aloqa tizimi xodimlari.

Ish tashlashdagi kafolatlar

Xodimni qonuniy ish tashlashda qatnashgani uchun intizomiy javobgarlikka tortish mumkin emas. Bu – ish tashlash huquqining eng muhim kafolatlaridan biridir.

Shu bilan birga, qonunda ayrim masalalar aniqlik talab qiladi. Masalan, agar ish tashlash keyinchalik sud tomonidan noqonuniy deb topilsa, xodimlar yoki ish tashlashga rahbarlik qilgan organ qanday oqibatlarga duch keladi? Kimlar intizomiy javobgarlikka tortiladi? Yoki faqat ma’muriy va jinoiy javobgarlik masalasi qo‘llanadimi? Bu masala amaliyotda muhim ahamiyatga ega bo‘ladi.

Yana bir bahsli jihat ma’muriy javobgarlik bilan bog‘liq. Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeksda ish tashlash to‘g‘risidagi qonunchilikni buzish uchun javobgarlik 201-2-modda sifatida belgilanmoqda. E’tiborli jihati shundaki, 201-modda yig‘ilishlar, mitinglar, ko‘cha yurishlari yoki namoyishlar uyushtirish va o‘tkazish tartibini buzish haqida. Ish tashlash esa bu institutlardan farqli ravishda bevosita mehnat munosabatlari va birlashish erkinligi doirasida yuzaga keladigan huquqiy institutdir.

Shu sababli ish tashlashni ommaviy tadbirlar bilan bir huquqiy mantiqda ko‘rish ehtiyotkorlikni talab qiladi. Ish tashlash – bu ko‘cha namoyishi emas. U xodimlar va ish beruvchi o‘rtasidagi jamoaviy mehnat nizosini hal qilish vositasidir. Agar javobgarlik masalasida bu farq yetarli hisobga olinmasa, ish tashlash huquqi mehnat huquqi instituti sifatida emas, jamoat tartibiga oid xavf sifatida talqin qilinishi mumkin.

Xalqaro sud xulosasi nima uchun muhim?

Bu masala xalqaro huquq nuqtayi nazaridan ham dolzarb. 2026 yil 21 may kuni Xalqaro sud ish tashlash huquqi Xalqaro mehnat tashkilotining 87-sonli “Birlashmalar erkinligi va birlashish huquqini himoya qilish to‘g‘risida”gi konvensiyasi doirasida himoyalanishini e’tirof etdi.

Ushbu xulosa O‘zbekiston uchun ham muhim. Chunki O‘zbekiston – mazkur konvensiyani ratifikatsiya qilgan davlatlardan biridir. Xalqaro sudning maslahat xulosasi shuni ko‘rsatadiki, ish tashlash huquqi birlashish erkinligining ajralmas qismi hisoblanadi. Agar xodimlar tuzgan tashkilotlar o‘z a’zolarining manfaatlarini himoya qilish uchun real vositalarga ega bo‘lmasa, birlashish erkinligi amaliy mazmunini yo‘qotadi.

Shu bilan birga, Xalqaro sud ish tashlash huquqini mutlaq va cheksiz huquq sifatida talqin qilmagan. Davlat ushbu huquqni tan olishi, lekin uni xodimlar, ish beruvchilar va jamiyat manfaatlari o‘rtasidagi muvozanatni saqlagan holda tartibga solishi mumkin.

O‘zbekistonning yangi qonuni aynan shu yo‘nalishda tashlangan muhim qadamdir. Qounn ish tashlash huquqini tan oladi, uni amalga oshirish tartibini belgilaydi va ayrim cheklovlarni nazarda tutadi. Endi asosiy masala – ushbu normalarning qog‘ozda qolib ketmasligi va amalda ishlaydigan mexanizmga aylanishidir.

Hasanboy Rahimberganov,

Toshkent davlat yuridik universiteti

katta ilmiy xodimi,

yuridik fanlar doktori

Source link

Toshkent shahrining Yunusobod tumanida tovlamachilik bilan shug‘ullanganlikda gumon qilinayotgan uyushgan jinoiy guruhning to‘rt nafar a’zosi qo‘lga olindi. Ular orasida 15 va 16 yoshli ikki nafar maktab o‘quvchisi ham bor.

 Ichki ishlar vazirligi ma’lumotiga ko‘ra, gumonlanuvchilardan biri bir fuqaroni videoga olib, uni giyohvandlik vositalarini tarqatishda ayblagan. Keyin esa tasvirlarni tarqatmaslik evaziga undan 500 dollar talab qilgan.

Guruh a’zolari pul berilmagan taqdirda jabrlanuvchiga nisbatan jismoniy kuch ishlatish va uni o‘ldirish bilan tahdid qilgan.

Tezkor tadbir davomida gumonlanuvchilar Yunusobod tumanidagi avtoturargohlardan birida tovlamachilik yo‘li bilan talab qilingan mablag‘ning bir qismi — 300 dollar va 2,4 million so‘mni olayotgan vaqtida qo‘lga olingan.

Tekshiruv jarayonida ulardan olingan pul mablag‘lari, oltita mobil telefon, pichoq hamda o‘tkir tig‘li buyum ashyoviy dalil sifatida musodara qilindi.

Tergov ma’lumotlariga ko‘ra, guruhga 20 yoshli shaxs rahbarlik qilgan. Uning sherigi hamda ikki nafar voyaga yetmagan shaxs jinoiy faoliyatga jalb etilgan.

Guruh rahbariga nisbatan Jinoyat kodeksining tovlamachilik, voyaga yetmaganlarni g‘ayriijtimoiy faoliyatga jalb qilish va o‘ldirish bilan tahdid qilish moddalari bo‘yicha ayblov e’lon qilingan. Qolgan gumonlanuvchilarga esa tovlamachilik aybi qo‘yilgan.

Hozirda mazkur holat yuzasidan jinoyat ishi qo‘zg‘atilib, tergov harakatlari olib borilmoqda.

Source link