Iqtisodiyot
Yevropaga Rossiya gazi eksporti so‘nggi 50 yildagi minimumni yangiladi
2025 yilning dastlabki 10 oyida “Gazprom” yevropalik mijozlarga 14,7 mlrd kub metr gaz yetkazgani qayd etildi. Bu hajm Ukraina orqali tranzit to‘xtashi fonida keskin qisqardi.
Reuters agentligi 3 noyabr kuni xabar qilishicha, Rossiyaning gaz monopolisti — “Gazprom” 2025 yil yanvar—oktyabr oylarida yevropalik mijozlarga 14,7 mlrd kub metr gaz yetkazgan. Hisob-kitoblar Rossiya gazini Yevropaga yetkazib turuvchi oxirgi amaldagi quvur — “Turk oqimi” (Turkish Stream)ning kunlik statistikasiga tayangan. Yil yakuni bo‘yicha hajm “Turk oqimi”ning Yevropa tarmog‘i quvvat chegarasi — 16 mlrd kub metrdan oshishi mumkin, deyiladi xabarda.
O‘tgan yilning shu davri (26,6 mlrd kub metr) bilan solishtirilganda, ilgari eng yirik bozor hisoblangan yo‘nalish yana 45 foizga qisqardi. Bu Ukraina orqali tranzit shartnomasi to‘xtagani bilan bog‘liq: 2024 yilning dastlabki 10 oyida Yevropaga shu yo‘l bilan 12,9 mlrd kub metr rus gazi yetkazilgan edi.
Shu bilan birga, 1 noyabr kuni Yevropaning gaz transporti tarmoqlari operatorlari assotsiatsiyasi — ENsOG saytida e’lon qilingan ochiq ma’lumotlarga ko‘ra, oktyabrda “Turk oqimi” orqali Yevropaga “Gazprom” yetkazib bergan gaz hajmi sentabrga nisbatan 8,7 foizga, 2024 yil oktyabriga nisbatan esa 13 foizga ko‘paygan. Yil boshidan beri ushbu marshrut orqali yetkazilgan umumiy hajm ham o‘tgan yilning shu davriga nisbatan 7,5 foizga yuqori.
Rossiya bu qadar kam gazni Yevropaga 1970-yillar boshidan beri eksport qilmagan: aynan o‘shanda KPSS bosh kotibi Leonid Brejnev Avstriyaga ilk yetkazib berish shartnomasini kelishgan edi. 1975 yilga kelib Yevropaga 19,3 mlrd kub metr, 1980 yilda esa “gazga-quvurlar” bitimi va Germaniya bilan yirik shartnoma tufayli 54,8 mlrd kub metr yetkazilgan. Ukrainada urush boshlanishi oldidan Rossiyaning Yevropaga quvur orqali gaz eksporti 200 mlrd kub metrgacha yetib, shundan beri 12 baravarga kamaydi.
Reuters’ning avvalgi kuzatishlariga ko‘ra, “Gazprom” ortiqcha gazni boshqa yo‘llar bilan joylashtira olmayapti. 2019 yilda ishga tushirilgan “Sibir quvvati” Xitoy hajmning faqat beshdan bir qismini qoplayapti, ikkinchi quvur borasidagi ko‘p yillik muzokaralar esa natija bermadi. 2022 yilda e’lon qilingan Turkiyada gaz habi loyihasi ham amalga oshmay qoldi: Kreml bu orqali yangi Yevropa gaz birjasini ochish va mahalliy bozorni qayta shakllantirishni ko‘zlagan edi.
O‘tgan yili “Gazprom” 416,19 mlrd kub metr gaz qazib oldi, shundan 355,23 mlrd kub metrini ichki va tashqi bozorlarda sotishga muvaffaq bo‘ldi. Natijada kompaniyada taxminan 60 mlrd kub metr sotilmay qoldi — bu ayrim mamlakatlarning yillik qazib olish hajmiga (masalan, BAAda 55 mlrd kub metr) yaqin va Polsha yillik iste’molidan (20 mlrd kub metr) uch baravar ko‘p.
Bu orada “Gazprom” katta zarar ko‘rdi: 2023 yilda xalqaro moliyaviy hisobot standartlari bo‘yicha 629 mlrd rubl yo‘qotish qayd etilgan. 2024 yilda qog‘ozda 1,2 trln rubl foyda ko‘rsatilganiga qaramay, asosiy gaz biznesi 1 trln rubl sof zarar bilan “qizil” zonada qolgan.
Kompaniya hisob-kitoblariga ko‘ra, 2025–2034 yillarda eksport imkoniyatlari cheklangani sabab 15 trln rublgacha yo‘qotish xavfi bor.
Yevropa Ittifoqi 2028 yil 1 yanvargacha rus gazidan butunlay voz kechish niyatida. Rossiyadan suyultirilgan tabiiy gaz (STG)dan esa Yevropada 2027 yil 1 yanvargacha voz kechish rejalashtirilgan.
Iqtisodiyot
O‘zbekistonda kiyim ishlab chiqarish bo‘yicha qaysi hududlar yetakchi?
2026-yil yanvar–iyun oylarida O‘zbekistonda yirik korxonalar tomonidan 19 trln so‘mlik kiyimlar ishlab chiqarilgan. Bu haqda Milliy statistika qo‘mitasi xabar berdi.
Qayd etilishicha, hududlar kesimida eng yuqori ko‘rsatkich Andijon viloyatida qayd etilgan — 7,1 trln so‘m. Bu ko‘rsatkich ikkinchi o‘rindagi Toshkent viloyati natijasidan 3 barobardan ko‘proq yuqori.
Toshkent viloyatida kiyim ishlab chiqarish hajmi 2,1 trln so‘m, Namanganda 1,8 trln so‘m, Toshkent shahrida esa 1,7 trln so‘mni tashkil etgan. Farg‘ona viloyatida ham 1,4 trln so‘mlik mahsulot ishlab chiqarilgan.
Samarqand viloyatida yirik korxonalar 1 trln so‘mlik kiyim mahsulotlari ishlab chiqargan. Qashqadaryoda bu ko‘rsatkich 897,9 mlrd so‘m, Buxoroda 659,8 mlrd so‘m, Xorazmda 620,1 mlrd so‘m bo‘lgan.
Navoiy viloyatida kiyim ishlab chiqarish hajmi 578 mlrd so‘m, Sirdaryoda 324,7 mlrd so‘m, Qoraqalpog‘iston Respublikasida 307,8 mlrd so‘mni tashkil etgan.
Bulardan tashqari, Surxondaryoda 227,1 mlrd so‘m, Jizzax viloyatida esa 203 mlrd so‘mlik kiyim mahsulotlari ishlab chiqarilgan.
Iqtisodiyot
Dushanbadan dollar bilan bog‘liq vaziyat qanday bo‘ladi?
Dushanbadan dollar bilan bog‘liq vaziyat qanday bo‘ladi?
Source link
Iqtisodiyot
O‘zbekistonda xorijiy investitsiyali korxonalar soni 21 mingga yaqinlashdi
Milliy statistika qo‘mitasiga ko‘ra, 2026-yil 1-avgust holatida O‘zbekistonda xorijiy investitsiyalar ishtirokidagi 20 973 ta korxona faoliyat yuritmoqda.
Ularning 4 685 tasi qo‘shma korxona, 16 288 tasi esa xorijiy korxona hisoblanadi. Bu mamlakatda xorijiy kapital ishtirokidagi biznes subyektlari soni sezilarli ko‘payganini ko‘rsatmoqda.
So‘nggi besh yilda xorijiy investitsiyalar ishtirokida faoliyat yuritayotgan korxonalarning umumiy soni 1,7 barobarga oshgan. Korxonalar soni bo‘yicha Xitoy yetakchilik qilmoqda.
Xitoyga tegishli xorijiy investitsiyalar ishtirokidagi 6 241 ta korxona faoliyat yuritmoqda. Bu ko‘rsatkich bilan mamlakatlar reytingida Xitoy birinchi o‘rinni egallagan.
Rossiya 3 512 ta korxona bilan ikkinchi o‘rinda, Turkiya esa 2 327 ta korxona bilan uchinchi o‘rinda qayd etilgan. Keyingi o‘rinlarni Qozog‘iston — 1 321 ta va Janubiy Koreya — 730 ta korxona bilan egallagan.
Shuningdek, Afg‘onistonda 706 ta, Ozarbayjonda 492 ta, Tojikistonda 467 ta, Birlashgan Arab Amirliklarida 453 ta va Hindistonda 439 ta korxona qayd etilgan.
Iqtisodiyot
O‘zbekistonda farmatsevtika ishlab chiqarishi 3 trln so‘mga yetdi
Milliy statistika qo‘mitasiga ko‘ra, 2026-yilning yanvar–iyun oylarida O‘zbekistonda yirik korxonalar tomonidan qariyb 3 trln so‘mlik asosiy farmatsevtika mahsulotlari va preparatlari ishlab chiqarilgan.
Bu ko‘rsatkich 2025-yilning mos davriga nisbatan 22,3 foizga oshgan. Yarim yillik natijalar farmatsevtika sanoatida ishlab chiqarish hajmi o‘sganini ko‘rsatmoqda.
Hududlar kesimida eng katta ishlab chiqarish hajmi Toshkent shahriga to‘g‘ri kelgan. Poytaxtda 1,8 trln so‘mlik farmatsevtika mahsuloti ishlab chiqarilgan.
Sirdaryo viloyati 443,6 mlrd so‘mlik ishlab chiqarish bilan ikkinchi o‘rinni egallagan. Toshkent viloyatida 226,4 mlrd so‘mlik mahsulot ishlab chiqarilgan.
Namangan viloyatida ishlab chiqarish hajmi 169,1 mlrd so‘mni tashkil etgan. Samarqand viloyatida 116,9 mlrd so‘m, Andijonda 71,4 mlrd so‘mlik farmatsevtika mahsuloti ishlab chiqarilgan.
Farg‘onada 53,4 mlrd so‘m, Surxondaryoda 49,3 mlrd so‘m, Qashqadaryoda 15,4 mlrd so‘mlik mahsulot ishlab chiqarilgan.
Xorazm viloyatida 12,1 mlrd so‘m, Buxoroda 7,8 mlrd so‘m, Qoraqalpog‘iston Respublikasida 3,5 mlrd so‘mlik farmatsevtika mahsuloti ishlab chiqarilgan. Jizzax va Navoiy viloyatlarida esa ishlab chiqarish hajmi 0,1 mlrd so‘mdan qayd etilgan.
Iqtisodiyot
Yangi boshlayotgan tadbirkorlar 5 mlrd so‘mgacha kreditni onlayn rasmiylashtirishi mumkin
Prezident Shavkat Mirziyoyevning tadbirkorlar bilan VI ochiq muloqotida biznes uchun barqaror o‘sish trayektoriyasini ta’minlashga qaratilgan yangi tashabbuslar e’lon qilindi.
Qayd etilishicha, banklar kredit portfelida kichik biznes ulushi 45 foizdan 63 foizga oshgan. 2026-yilning birinchi yarmida kichik va o‘rta biznesga 76,5 trln so‘m resurs ajratilgan.
Tadbirkorlar uchun «kredit xizmatlari yagona raqamli portali» ham ishga tushirildi. U orqali tadbirkor bitta ariza topshiradi, banklar esa mijoz uchun raqobat qiladi. Biznesni endi boshlayotganlar 5 mlrd so‘mgacha kreditni onlayn rasmiylashtirishi mumkin bo‘ladi.
Yangi tizimda biznesning turli bosqichlariga mos dasturlar joriy etiladi. Yangi tadbirkorlar uchun «Biznes start», ishlab chiqarishni yo‘lga qo‘yganlar uchun «Biznes lift», yangi o‘sish bosqichiga o‘tayotganlar uchun «Biznes yuksalish» dasturlari ishlaydi.
«Biznes start» doirasida tadbirkorlarga sun’iy intellekt yordamida loyiha ishlab chiqish, kredit hujjatlari va hisobotlarni yuritish o‘rgatiladi.
Bu maqsadlar uchun 100 mlrd so‘m ajratiladi. Dastur doirasida tadbirkorlarga tayyor biznes-reja hamda 200 mln so‘mgacha garovsiz kredit berish nazarda tutilmoqda.
Yangi yondashuvda tadbirkorlikni faqat kredit bilan ta’minlash emas, balki biznesning keyingi bosqichlarida ham qo‘llab-quvvatlash maqsad qilingan.
Prezident Shavkat Mirziyoyev bu tizimning maqsadini shunday ifodaladi: «Tadbirkorga kredit berish emas, uni birinchi qadamidan katta biznesga aylangunicha boshidan oxirigacha qo‘llab-quvvatlaydigan kompleks tizim yaratamiz».
-
Iqtisodiyot5 days ago
O‘zbekiston qaysi davlatlarga ko‘proq eksport qilmoqda?
-
Siyosat22 hours ago
Илҳом Алиев Тошкентда тантанали кутиб олинди
-
Mahalliy3 days ago
O‘zbekistonda 10-sinf o‘quvchilari o‘qishini texnikumga ko‘chirishi mumkin bo‘ladi
-
Iqtisodiyot4 days ago
Yangi boshlayotgan tadbirkorlar 5 mlrd so‘mgacha kreditni onlayn rasmiylashtirishi mumkin
-
Jamiyat3 days ago
O‘zbekistonda endi uylarni «rassrochka»ga olib bo‘lmaydimi?
-
Siyosat4 days ago
Ilhom Aliyev davlat tashrifi bilan O‘zbekistonga keladi
-
Mahalliy4 days ago
O‘zbekistonda xorijiy oliygohlar soni 10 yilda 4,3 barobar oshdi
-
Iqtisodiyot2 days ago
O‘zbekistonda kiyim ishlab chiqarish bo‘yicha qaysi hududlar yetakchi?
