Dunyodan
Yevropa Ittifoqi yetakchilari Rossiyaning muzlatilgan naqd pullarini Ukrainaga berish-bermaslik to‘g‘risida qaror qabul qilishmoqda
Pol Kirby Yevropa raqamli muharriri
Ukrinform/NurPhoto
Belgiya Bosh vaziri Bart de Veber Belgiyadagi mablag’larni Ukrainaga qarzga berish kerakligiga hali ham ishonchi komil emas (fotosurat fayli)
Yevropa Ittifoqi yetakchilari Bryusseldagi sammit uchun yig‘ilishmoqda, unda harbiy va iqtisodiy ehtiyojlarni moliyalashtirish uchun Ukrainaga muzlatilgan Rossiya aktivlarining o‘nlab milliard yevrolarini qarz berish yoki bermaslik borasida muhim qaror qabul qilinadi.
Rossiyaning 210 milliard yevro (185 milliard funt sterling, 245 milliard dollar) qiymatidagi Yevropa Ittifoqi aktivlarining katta qismi Belgiyada joylashgan Euroclear tashkilotiga tegishli bo‘lib, u va boshqa Yevropa Ittifoqiga a’zo davlatlar hozirgacha naqd puldan foydalanishga qarshi ekanliklarini bildirishgan.
Ko‘proq mablag‘ ajratilmasa, Ukraina moliyasi bir necha oy ichida qurib ketishi kutilmoqda.
Yevropa hukumati amaldorlaridan biri kelishuvga erishilishiga “haddan tashqari optimistik emas, balki ehtiyotkorlik bilan optimistik” ekanini aytdi. Rossiya Yevropa Ittifoqini mablag‘lardan foydalanmaslik haqida ogohlantirdi.
Kompaniya o‘z mablag‘larini undirish uchun Euroclearga qarshi Moskva sudiga da’vo arizasi bilan murojaat qildi.
Bryussel sammiti urushning hal qiluvchi pallasiga to’g’ri keladi va barchaning e’tibori Belgiya Bosh vaziri Bart de Weberga qaratiladi, u payshanba kuni Belgiya parlamentida shunday dedi: “Men Belgiyani o’z pozitsiyasini o’zgartirishga ko’ndiradigan hujjatni hali ko’rmadim”.
AQSh prezidenti Donald Tramp Rossiyaning 2022-yil fevralida Ukrainaga keng ko‘lamli bostirib kirishi bilan boshlangan urushni tugatish bo‘yicha kelishuvga har qachongidan ham yaqinroq ekanini aytdi.
AQSh va Rossiya rasmiylari tinchlik rejasi bo’yicha keyingi muzokaralar uchun shu hafta oxirida Mayamida uchrashishni rejalashtirmoqda, dedi Oq uy rasmiysi AFPga. Kreml elchisi Kirill Dmitriev Trampning elchilari Stiv Vitkoff va Jared Kushner bilan uchrashishi kutilmoqda. Ukraina rasmiylari ham AQShga ketmoqda.
Rossiya soʻnggi tinchlik taklifiga hozircha javob bermadi, biroq Kreml AQSh koʻmagida Ukrainada Yevropa boshchiligidagi koʻp millatli kuchlar tuzish rejalari qabul qilib boʻlmasligini taʼkidladi.
Prezident Vladimir Putin chorshanba kuni Yevropaga nisbatan his-tuyg‘ularini aniq aytib, qit’a “butunlay tanazzulga yuz tutgan” holatda ekanligini va “Yevropalik cho‘chqa bolalari” (Ukrainaning Yevropa ittifoqchilari uchun haqoratomuz atama) Rossiyaning qulashidan foyda olishga urinayotganini aytdi.
Aleksandr Kazakov/Hovuz/AFP
Ukrainaga kredit berish tarafdorlari bu Putinni urushni davom ettirishdan qaytarishga yordam beradi, deb hisoblaydi.
Yevropa Ittifoqining ijroiya organi bo‘lmish Yevropa komissiyasi Rossiyaning Yevropadagi 210 milliard yevro aktividan Kiyevga yaqin ikki yil ichida 90 milliard yevro (79 milliard funt sterling) kredit berishni taklif qildi.
Bu 2026-2027 yillarda Kiyevga kerak bo‘lgan 137 milliard yevroning uchdan ikki qismini tashkil qiladi.
Shu paytgacha Yevropa Ittifoqi Ukrainaga naqd puldan olingan foizlarni berib kelgan, ammo naqd pulning o‘zi emas.
Finlyandiya hukumati rasmiysi BBCga: “Bu Ukraina uchun kelasi yil urushni davom ettirishi uchun juda muhim lahzadir” dedi. “Albatta, tinchlik muzokaralari davom etmoqda, ammo bu Ukrainaga “Biz umidsiz emasmiz va jangni davom ettirish uchun resurslarimiz bor” deyish uchun vosita beradi.”
Komissar Ursula fon der Leyenning aytishicha, Rossiyaning urush xarajatlari ham ortadi.
Rossiyadagi muzlatilgan aktivlar Yevropa Ittifoqi yetakchilari uchun yagona imkoniyat emas. Belgiya tomonidan qo’llab-quvvatlanadigan yana bir g’oya – Yevropa Ittifoqining xalqaro bozorlarda pul qarz olishi, bunda Yevropa Ittifoqi byudjetidan kafolat sifatida foydalanish.
Ammo buning uchun bir ovozdan ovoz berish kerak bo’ladi va vengriyalik Viktor Orban Ukrainani qo’llab-quvvatlash uchun boshqa YeI mablag’larini ma’qullamasligini ochiq aytdi.
Keyingi bir necha soat Ukraina uchun juda muhim, prezident Vladimir Zelenskiy Bryusselda Yevropa Ittifoqi sammiti uchun.
Yevropa Ittifoqi yetakchilari kredit berish qarorlari muhimligini ta’kidlamoqchi.
“Biz shoshilinchlikni bilamiz. Bu jiddiy. Buni hamma his qilmoqda. Hamma buni ko’rib turibdi”, dedi fon der Leyen Yevropa parlamentiga.
EPA
Ursula fon der Leyen Yevroparlamentga Yevropa Ittifoqi yetakchilarida ikkita variant borligini aytdi.
Rossiya aktivlaridan foydalanishni rag‘batlantirishda yetakchi rol o‘ynagan Germaniya kansleri Fridrix Merts sammit arafasida Bundestagga qilgan chiqishida maqsad Moskvaga urushni davom ettirish ma’nosizligi haqida “aniq signal” berish ekanini aytdi.
Yevropa Ittifoqi rasmiylari muzlatilgan Rossiya aktivlaridan foydalanish uchun mustahkam huquqiy asos bor deb hisoblasa-da, Belgiya bosh vaziri hozircha ishonchsizligicha qolmoqda. Mudofaa vaziri Teo Franken muzokaralar oldidan Euroclear’ga naqd pul berish katta xato bo‘lishini ogohlantirdi.
Vengriya bu harakatning eng katta raqibi sifatida ko’rilmoqda va sammit oldidan Bosh vazir Viktor Orban va uning yordamchilari hatto muzlatilgan aktivlar rejasini sammit kun tartibidan olib tashlashni taklif qilishdi. Yevropa Komissiyasi rasmiylari buning o‘rniga sammitda qatnashadigan 27 a’zo davlatning ishi bo‘lishini ta’kidladi.
Slovakiyalik Robert Fiko ham Rossiya aktivlaridan foydalanishga qarshi, agar bu mablag’lar rekonstruksiya qilishdan ko’ra qurol sotib olishga sarflanishini anglatsa.
Agar juda muhim ovoz berish nihoyat bo’lib o’tishi uchun a’zo davlatlarning uchdan ikki qismining ko’pchilik ovozi talab qilinadi. Nima bo’lishidan qat’iy nazar, Yevropa Kengashi prezidenti Antonio Kosta belgiyaliklarning fikrlarini e’tiborsiz qoldirmaslikka va’da berdi.
“Biz Belgiyaga qarshi ovoz bermoqchi emasmiz”, dedi u Belgiyaning RTBF telekanaliga. “Biz Belgiya hukumati bilan juda jadal ishlashni davom ettiramiz, chunki biz Belgiya uchun maqbul bo’lmagan narsani ma’qullamoqchi emasmiz.”
Belgiya, shuningdek, Fitch reyting agentligi Euroclearni salbiy kuzatuvga qo’yganidan xabardor bo’ladi, chunki qisman Evropa Komissiyasining Rossiya aktivlaridan foydalanish rejalari uning balansi uchun “past” huquqiy xavf tug’diradi. Euroclear bosh direktori ham rejadan ogohlantirdi.
“Albatta, yo’lda ko’plab muammolar va to’siqlar bor. Belgiyaning xavotirlariga javob berish yo’lini topishimiz kerak”, – deya qo’shimcha qildi Finlyandiya rasmiysi. “Biz Belgiya bilan bir tomondamiz. Biz birgalikda barcha xavflar imkon qadar tekshirilishi uchun yechim topamiz”, dedi u.
Ammo Belgiya o’z shubhalarida yolg’iz emas va ko’pchilikka ega emas.
Italiya bosh vaziri Giorgia Meloni italiyalik parlamentariylarga “agar u mustahkam huquqiy asosga ega bo‘lsa” kelishuvni qo‘llab-quvvatlashini aytdi.
“Ushbu tashabbus uchun mustahkam huquqiy asos bo’lmasa, biz Rossiyaga ushbu mojaro boshlanganidan beri birinchi haqiqiy g’alabasini beramiz.”
Malta, Bolgariya va Chexiya ham bahsli taklifga ishonmagani aytiladi.
Agar kelishuv amalga oshsa va Rossiya aktivlari Ukrainaga o’tkazilsa, Belgiya uchun eng yomon stsenariy sud Rossiyadan mablag’larni qaytarishni talab qilishi mumkin.
Ba’zi davlatlar milliardlab evro moliyaviy kafolatlar berishga tayyorligini aytishdi, ammo Belgiya bu raqamlar qo’shilishidan umid qiladi.
Har holda, Yevrokomissiya rasmiylari Rossiya uchun tovon pullarini undirishning yagona yo‘li Ukrainaga tovon puli to‘lash, deb hisoblaydi, shundan so‘ng Ukraina YeIga “tovon puli”ni qaytaradi.
Xurmuz bo‘g‘ozi orqali suzib ketayotgan yuk kemasi snaryadga uchradi. Britaniya harbiylari hodisada kemaning boshqaruv qismi shikastlanganini, biroq qurbonlar va atrof-muhitga zarar yetkazilgani haqida xabar berilmaganini aytdi.
Hodisa Ummon qirg‘oqlaridan 12,5 dengiz mili uzoqlikda sodir bo‘lgan. Hodisa Eron Islom inqilobi qo‘riqchilari korpusi Tehron ruxsatisiz Hormuz bo‘g‘ozi orqali o‘tadigan kemalar haqida navbatdagi ogohlantirish berganidan bir necha soat o‘tib sodir bo‘lgan.
Ijtimoiy tarmoqlarda tarqalayotgan videoda IIMK dengiz floti nomidan radio ogohlantirish eshitilishi mumkin. Unda aytilishicha, Hormuz boʻgʻozi orqali oʻtish faqat Eron ruxsati bilan va belgilangan yoʻnalishlar boʻylab amalga oshirilishi kerak.
Shu bilan birga, Ummon Birlashgan Millatlar Tashkilotining Xalqaro dengiz tashkiloti bilan hamkorlikda kemalar uchun yangi xavfsiz marshrutni ishga tushirdi. Maʼlumotlarga koʻra, ushbu yoʻnalish boʻylab oʻtuvchi kemalar soni tez surʼatlar bilan ortib bormoqda.
Eron bu yo‘nalishni “qabul qilib bo‘lmaydigan va o‘ta xavfli” deb atadi, chunki u o‘z roziligisiz o‘rnatilgan.
AQSh Davlat kotibi Marko Rubio Fors ko‘rfazi mamlakatlari tashqi ishlar vazirlari bilan uchrashuvda AQSh va uning ittifoqchilari Hormuz bo‘g‘ozi orqali yuk tashish erkinligini ta’minlashda davom etishini aytdi. Uning aytishicha, yangi dengiz yo‘llari ochiq qolishi muhim.
Venesuela shimolida sodir bo‘lgan ikki kuchli zilzila oqibatida vayron bo‘lgan binolar va uylar vayronalari ostidan tirik qolganlarni qidirish ishlari davom etmoqda. Rasmiylarga ko’ra, 235 kishi halok bo’lgan va 4300 kishi yaralangan.
“Afsuski, bizda jasadlari tibbiy muassasalarimizga olib ketilgan yoki to’g’ridan-to’g’ri vafot etgan 235 qurbon haqida ma’lumot bor”, dedi payshanba kuni sog’liqni saqlash vaziri Karlos Alvarado davlat televideniyesida.
Chorshanba kuni kechki 7,2 va 7,5 magnitudali zilzilalar ortidan minglab odamlar bedarak yo‘qolganligi sababli qurbonlar soni yanada ortishi kutilmoqda. Ushbu zilzilalar Venesuelada 100 yildan ortiq vaqt davomida sodir bo’lgan eng kuchli zilzilalar qatoriga kirdi va ular butun mintaqada sezildi.
Ushbu fojiaga javoban, AQSh Moliya vazirligi Venesueladagi zilzila oqibatlarini bartaraf etish bilan bog’liq faoliyatga ruxsat berish uchun 23 oktyabrgacha ba’zi sanksiyalardan voz kechishga qaror qildi.
Shu bilan birga, Venesuela shimolidagi shaharlarning vahimaga tushgan aholisi vayronalar orasidan bedarak yo‘qolganlarni qidirish uchun ko‘chalarga chiqdi.
Chang va qonga botgan qurbonlar vayronalar ostidan olib chiqildi. Ular orasida bolalar va hayvonlar ham bor edi.
Venesuela davlat televideniyesi qutqaruv operatsiyasining dramatik lavhalarini namoyish etdi.
Biroq tabiiy ofat yuz bergan hudud aholisi qutqaruv guruhlari yetarli emasligidan noligan. Ba’zilar rasmiylar va’da qilgan og’ir texnika qayerdaligini so’rashdi, aholi va qo’shnilar esa vayronalarni o’zlari olib tashlashga majbur bo’lganidan shikoyat qilishdi.
Uch farzandning onasi Diana Delgado bedarak yo‘qolgan 8 yoshli o‘g‘li haqida “Men farzandim qayerdaligini bilmoqchiman, u vayronalar ostidami yoki evakuatsiya markazidami, bilishni xohlayman”, dedi.
Poytaxt Karakasdan shimolda joylashgan La Guayra qirg‘oq mintaqasi bo‘ronning eng og‘ir qismini ko‘tardi. U yerda mamlakatning asosiy aeroporti joylashgan. Zarar tufayli yopilgan, bu esa yordam yetkazilishini imkonsiz qilgan.
Dunyoning turli burchaklaridan, jumladan, shu yil boshida Venesuelaning o‘sha paytdagi prezidenti Nikolas Maduroni harbiy amaliyotda qo‘lga olgan AQShdan yordam va materiallar takliflari kelib tushdi.
Belarus Rossiya va Ukraina o’rtasidagi urushda qatnashish niyatida emas. Bu haqda Aleksandr Lukashenko Rossiyaning Belarusdagi elchisi Boris Grizlov va Moskva viloyati gubernatori Andrey Vorobyov bilan uchrashuvda gapirdi.
Bu Lukashenko Kreml Boris Grizlov orqali Belarusni mojaroda faolroq ishtirok etishga undayotganini birinchi marta oshkora tan oldi.
Lukashenko Grizlovga shunday dedi: “Urushga aralashishning hojati yo’q. Boris Vyacheslavovich bizni urushga tortish jarayonini uyushtirmoqda. Bizni bunga undash ham kerak emas”.
Lukashenko bu masalani Rossiya prezidenti Vladimir Putin bilan bir necha bor muhokama qilganini va belaruslar ukrainaliklar bilan jang qilishni istamasligini aytdi.
Shu bilan birga, u Belarus Rossiya mintaqasini, jumladan, Moskva viloyatini iqtisodiy va xavfsizlik sohalarida qo‘llab-quvvatlashga tayyorligini bildirdi.
Wall Street Journal gazetasining yozishicha, Ukraina neftni qayta ishlash zavodlaridagi ish tashlashlar tufayli Belarus Rossiyaga benzin va boshqa neft mahsulotlarini yetkazib bermoqda.
Nashr Rossiya va Yevropaning sobiq va amaldagi rasmiylariga tayanib, Rossiya yil boshidan beri Belarus hududidan Ukrainaga hujum qilish va NATO davlatlariga qarshi gibrid operatsiyalarni o‘tkazish uchun ruxsat so‘raganini xabar qiladi. Manbalarning aytishicha, bu muzokaralarga birinchi navbatda Boris Grizlov rahbarlik qiladi.
Hisobotda, shuningdek, Fransiya prezidenti Emmanuel Makron may oyida janob Lukashenkoga qo‘ng‘iroq qilib, uni urushga qo‘shilmaslikka chaqirgan.
AQSh Oliy sudi prezident Donald Tramp ma’muriyati mamlakatda qonuniy istiqomat qilayotgan 350 ming gaitilik va 6 ming suriyalikni gumanitar himoyadan zudlik bilan mahrum qilishi mumkinligi haqida qaror chiqardi.
Avvalroq quyi sud prezidentning muhojirlarni vaqtincha himoyalangan maqomdan (TPS) mahrum qilish haqidagi farmonini bloklagan edi. 1990 yilda Kongress tomonidan kiritilgan dastur deportatsiya xavfi ostida bo’lgan muhojirlarni himoya qilishga qaratilgan.
Oliy sud qarori immigratsiya organlariga ko‘proq vakolatlar beradi. Shu nuqtai nazardan, bu qaror Trampning immigratsiya bo‘yicha navbatdagi g‘alabasi sifatida ko‘rilmoqda.
Hozirda 17 mamlakatda 1,3 millionga yaqin odam vaqtinchalik himoyaga ega. Gaitiliklarga bu maqom birinchi marta 2010 yilda dahshatli zilziladan keyin berilgan edi. Mamlakatdagi qurolli guruhlarning zo‘ravonliklari tufayli 1 milliondan ortiq odam o‘z uyini tashlab ketishga majbur bo‘lganidan keyin bu himoya muddati bir necha bor uzaytirildi.
Suriyaliklar bu maqomga 2012-yilda fuqarolar urushi tufayli erishgan.
2025-yil yanvar oyida Oq uyga qaytganidan beri Tramp 17 mamlakatdan 13 tasida TPS maqomini olib tashlashga harakat qildi. Oliy sudning so‘nggi qarori ushbu sa’y-harakatlarni davom ettirish uchun huquqiy asos yaratadi.
Qaror, shuningdek, hali ham TPS maqomiga ega bo’lgan to’rtta davlat vakillariga ham tegishli: Salvador, Livan, Sudan va Ukraina, chunki ularning kafolatlari joriy yilda tugaydi.
Avval xabar qilinganidek, ayni damda Qo‘shma Shtatlar ham siyosiy boshpana so‘ragan xorijlik fuqarolarni qabul qilishni to‘xtatmoqda.
Joriy yilning boshida Qo’shma Shtatlar 75 davlat fuqarolariga immigratsion vizalar berishni to’xtatdi.
2025-yil sentabrida Tramp ma’muriyati chet elliklar uchun immigratsion bo‘lmagan vizalar, jumladan B1/B2 turistik vizalar berish tartib-taomillarini kuchaytirdi.
2025-yil may oyida Oq uy Qo‘shma Shtatlarda o‘qish uchun ariza topshirgan barcha xalqaro talabalar ijtimoiy tarmoqlardagi ma’lumotlar tekshiruvidan o‘tkazilishini e’lon qildi. Vashington AQShning butun dunyodagi elchixonalariga majburiy tekshiruvga tayyorgarlik ko’rish maqsadida yangi talaba vizalari uchun rejalashtirilgan suhbatlarni bekor qilishni buyurdi.
2025-yilning 4-iyunida Tramp ma’muriyati Afg‘oniston, Chad, Kongo, Ekvatorial Gvineya, Gaiti, Somali va Eron kabi 12 davlat fuqarolari uchun AQSh eshiklarini yopdi va ikki hafta o‘tib, AQShga kirishi taqiqlangan davlatlar ro‘yxatiga yana 36 davlat qo‘shildi.
Buyuk Britaniya qiroli Charlz III Bukingem saroyining 10 yillik rekonstruksiya ishlaridan keyin ko‘chib o‘tmaydi. Bu haqda qirollik vakili xabar berdi.
Deyarli ikki asr davomida Britaniya monarxining asosiy qarorgohi bo‘lib kelgan Bukingem saroyi bundan buyon monarxning doimiy qarorgohi bo‘lmaydi.
Qirollik ma’murlari, shuningdek, Charlz III 2024/25 moliyaviy yilida 12,9 million funt sterling (17 million AQSh dollari) soliq to’laganini aniqladi. Ushbu indeks birinchi marta ommaga taqdim etilmoqda. Bu Qirollik oilasini Buyuk Britaniyadagi eng yaxshi 100 soliq to’lovchilar qatoriga kiritadi.
Qirollik oilasi 2022-yilda qirolicha Yelizaveta II vafotidan keyin moliyaviy ahvoli keskin tanqid qilinganidan keyin shaffofroq bo‘lishga va’da bergani aytiladi.
Qirollik oilasining Bukingem saroyiga ko’chib o’tmaslik qarori 369 million funt sterlinglik ta’mirlash ishlari yakunlanishi arafasida paydo bo’ldi. Qayta tiklash ishlari doirasida eskirgan elektr tarmoqlari, quvurlar va isitish tizimi to‘liq yangilanmoqda.
Charlz III o’zining uzoq vaqtdan beri Londondagi qarorgohi Klarens Xausda yashashni davom ettiradi.
Qirollik g’aznachisi Jeyms Chalmers Bukingem saroyi qirollik oilasining asosiy qarorgohi bo’lib qolishini aytdi. U yerda davlat tashriflari, tantanali marosimlar va boshqa rasmiy tadbirlar davom ettiriladi.
“Bu monarxiyaning uyi va Oliy hazratlari Londonda bo’lganida, qirollik bayrog’i saroy tomida hilpirab turadi”, dedi janob Chalmers.
Eron Hormuz boʻgʻozi orqali oʻtayotgan kemalarni ogohlantirdi
Javaharla’l Neru qidirgan jadid Po‘lat Soliyev kim edi?
Venesueladagi zilzila oqibatida 235 kishi halok bo‘ldi
-
Jamiyat4 days ago«Andijon polkasi» tadbiriga ketayotgan o‘quvchilar YTHga uchradi
-
Sport3 days agoYaponiya futbolining buyuk sabog‘i: mag‘lubiyatdan to‘g‘ri xulosa chiqarish
-
Dunyodan2 days agoQirgʻiziston va Oʻzbekiston chegarani delimitatsiya qilish doirasida hudud almashadilar
-
Dunyodan4 days agoQirg‘izistonda navbatdagi prezidentlik saylovlari qachon o‘tkazilishi ma’lum qilindi.
-
Siyosat5 days agoAshraf Xo‘jayev O‘zbekistonning Efiopiyadagi birinchi elchisi etib tayinlandi.
-
Iqtisodiyot4 days ago
Dollar bir necha kunlik ko‘tarilishdan so‘ng pastladi
-
Mahalliy5 days ago
Endi rahbarni ham to‘g‘ridan-to‘g‘ri fosh qilish mumkin!
-
Jamiyat3 days agoVatanparvar jurnalistlarni o‘zimga do‘st va maslakdosh deb bilaman