Dunyodan
Ushbu maxfiy raketa zavodi bilan Ukraina o’zining ichki qurol sanoatini mustahkamlamoqda
Mus Kempbell/BBC
“Flamingo” raketasi – bu Ukrainaning yangi uzoq masofali qanotli raketasi bo’lib, Rossiyaga maksimal 3000 km masofaga chuqur zarbalar berish uchun mo’ljallangan.
Mudofaa muxbiri Jonatan Birkyev
Bizni ko‘zlarimiz bog‘lab, Ukraina o‘zining eng yangi qurollaridan birini ishlab chiqarayotgan maxfiy joyga olib borishdi.
Bizga uyali telefonlarimizni o’chirishni aytishadi. Bu Ukrainaning “Flamingo” qanotli raketasini ishlab chiqarish siri.
Ukraina uchun bunday qurollarni ishlab chiqarishni markazsizlashtirish va yashirish omon qolishning kalitidir. Ushbu mahsulotni ishlab chiqaruvchi Firepoint kompaniyasiga tegishli ikkita zavod allaqachon shikastlangan.
Biz tashrif buyurgan binolarning ichida ustunlar, derazalar va shiftlar kabi binolarni suratga olmaslik kerakligi aytiladi. Shuningdek, ulardan konveyer ishchilarining yuzlarini ko’rsatmaslik so’raladi, chunki Flamingo raketalari turli xil yakuniy bosqichda.
Otishma ostida bo’lishiga qaramay, Ukraina qurol sanoatini mustahkamlamoqda. Prezident Vladimir Zelenskiyning aytishicha, hozirda frontda ishlatiladigan qurollarning 50 foizdan ortig‘i mamlakat ishlab chiqarilmoqda. Kompaniyaning uzoq masofaga uchuvchi qurollari inventarizatsiyasi deyarli butunlay mahalliy ishlab chiqarilgan.
Urush boshida Ukraina birinchi navbatda Sovet davridagi qurollarga tayangan. G‘arbning harbiy yordami mamlakat armiyasini modernizatsiya qilishga yordam berdi, u hozirda robotlar va dronlar kabi uchuvchisiz tizimlarni ishlab chiqishda dunyoning ko‘plab mamlakatlarida yetakchilik qilmoqda.
Hozirda mamlakatimizda ishlab chiqarilgan qanotli raketalar Ukrainaning uzoq masofaga uchish imkoniyatlarini mustahkamlamoqda.
Mus Kempbell/BBC
Ukraina maxfiy zavodda raketa qurmoqda – BBC jamoasi u yerga olib ketilgunga qadar ko’zlari bog’langan
Irina Terek Ukrainaning eng yirik dron va raketa ishlab chiqaruvchilardan biri boʻlgan Fire Point kompaniyasining texnologiya direktori boʻlib, uning lotincha shiori “Agar biz boʻlmasak, unda kim?” degan maʼnoni anglatadi.
33 yoshli u bir vaqtlar arxitekturani o’rgangan, ammo hozir Rossiyaning urush mashinasini demontaj qilishga yordam berishga harakat qilmoqda.
U ulkan Flamingo raketasi oldidagi kichkina figurani kesib tashladi va unga pushti o’rniga qora rangga bo’yalganini aytdi (avvalgi prototiplardan farqli o’laroq) “chunki u rus moyini yeydi”.
Yakuniy mahsulot Germaniyaning Ikkinchi Jahon urushidagi V1 raketasiga o’xshaydi. U London avtobusi kabi trubka ustiga o’rnatilgan katta reaktiv dvigateldan iborat.
U allaqachon jangovar harakatlarda qo’llanilmoqda, ammo kompaniya o’zining aniq maqsadlarini oshkor qilmadi.
Mus Kempbell/BBC
Firepoint xodimi Irena Terekning aytishicha, Flamingo raketalari qora rangda, chunki ular “rus neftini iste’mol qiladilar”
Flamingo – bu G’arb etkazib berishni istamagan chuqur hujum quroli.
Qanotli raketalarning masofasi 3000 kilometr (1900 milya) ekani aytilmoqda. U AQShda ishlab chiqarilgan “Tomahawk”ga o‘xshaydi, AQSh prezidenti Donald Tramp Ukrainaga berishdan bosh tortgan ancha murakkab va qimmat qurol.
Biroq, chuqur zarbalar urushning muhim qismi hisoblanadi, chunki Ukraina birinchi navbatda uzoq masofadan hujumlarni amalga oshiradi. Rossiya 1000 kilometrdan ortiqroqqa cho‘zilgan front chizig‘ida hamon noqulay ahvolda. Shuning uchun Ukraina bu yutuqlarni sekinlashtirish uchun Rossiyaning urush iqtisodiyotini tobora ko’proq nishonga olmoqda.
Ukraina armiyasi rahbari general Aleksandr Shirskiyning aytishicha, Ukrainaning uzoq masofali hujumlari joriy yilda Rossiya iqtisodiyotiga 21,5 milliard dollardan ko‘proq zarar keltirgan.
Mus Kempbell/BBC
Flamingo nomi raketaning pushti rangga bo’yalgan dastlabki prototipidan kelib chiqqan.
Ukraina maxsus amaliyot kuchlari zobiti Ruslanning aytishicha, strategiya oddiy: “dushmanning harbiy salohiyati va iqtisodiy salohiyatini kamaytirish”.
Uning so‘zlariga ko‘ra, Ukraina maxsus amaliyot kuchlari dushman hududi ichidagi neftni qayta ishlash zavodlari, qurol-yarog‘ zavodlari va o‘q-dorilar omborlariga yuzlab havo hujumlarini amalga oshirgan.
Albatta, Rossiya ham xuddi shunday ishni qilyapti, lekin ancha keng miqyosda. Biz kuniga o’rtacha 200 ta Shahed dronlarini ishga tushiramiz. Ukrainaning javobi taxminan yarmini tashkil etdi.
Rossiya hujumlarini harbiy nishonlar bilan cheklab qo‘ygani yo‘q. Uzoq masofali raketa va dron hujumlari butun mamlakat bo’ylab elektr ta’minotida keng miqyosda uzilishlarga olib keldi va millionlab tinch aholining hayotini qiyinlashtirdi. “Biz Rossiya kabi ko‘plab dronlarni uchirmoqchimiz”, dedi Ruslan. “Ammo biz juda tez miqyoslashmoqdamiz.”
Firepoint vakili Tarekning aytishicha, Ukraina Rossiya resurslari bilan tenglasha olmasligi mumkin, ammo “biz aql va taktika bilan kurashishga harakat qilmoqdamiz”.
Kompaniyaning bosh dizayneri va asoschisi Dennis Stillerman “wunderwaffe” yoki hayratlanarli qurol degan narsa yo‘qligini tan oladi.
“O’yinni o’zgartiradigan narsa bizning g’alaba qozonish istagimiz”, deydi u.
Kevin Makgregor/BBC
Ukraina maxsus operatsiyalar kuchlari vakili Ruslan mahalliy qurol ishlab chiqarishni jadal sur’atlar bilan kengaytirayotganini aytdi.
Yong’in nuqtasi Rossiya bosqinidan oldin ham mavjud emas edi. Biroq, startap hozirda kuniga 200 ta dron ishlab chiqarmoqda. Kompaniyaning har biri kichik samolyot kattaligidagi FP1 va FP2 dronlari Ukrainaning uzoq masofali hujumlarining 60 foizini amalga oshirgan. Har bir dron taxminan 50 000 dollar turadi, bu Rossiyaning Shahed dronidan uch barobar arzon. Rossiya hali ham oyiga qariyb 3000 dona ishlab chiqaradi.
Ukraina hali ham tashqi yordamga muhtoj, ayniqsa razvedka, nishonga olish va moliyaviy yordam. Lekin biz o’zimizni yanada ta’minlashga intilyapmiz.
Terekning aytishicha, u imkon qadar ko’proq qismlarni Ukrainadan olishga ongli ravishda qaror qilgan.
“Biz ishlab chiqarayotgan qurollarga hech kim ta’sir o’tkaza olmaydi, degan tamoyilga amal qilamiz”, deydi u. Ular ikkita aniq davlatning qismlaridan qochishadi: Xitoy va AQSh.
Nima uchun AQSh komponenti bo’lmasligi kerak degan savolga u shunday dedi: “Biz[AQSh bilan]hissiy vaziyatdamiz. Ertaga kimdir AQShni yopmoqchi bo’lishi mumkin. Shunda biz o’z qurollarimizdan foydalana olmaymiz”.
O’tgan yil oxiriga kelib, prezident Bayden davrida Qo’shma Shtatlar Ukrainaga taxminan 70 milliard dollarlik harbiy yordam ko’rsatdi. Prezident Trump davrida bu tezda to’xtatildi, ammo u o’rniga Evropadagi NATOga Amerika qurollarini sotib olishga ruxsat berish rejasini boshladi. Qo’shma Shtatlar endi Ukrainaning eng yirik harbiy qo’llab-quvvatlovchisi emas va Yevropa Qo’shma Shtatlar qoldirgan bo’shliqni to’ldirish yoki avvalgi yordamiga mos kelish uchun kurashmoqda.
AQShning kelajakdagi yordami haqidagi xavotirlar hozirgi tinchlik muzokaralarining asosiy muammosi bo’lgan AQShning kelajakdagi xavfsizligi haqida gapirdi. Terev davom etayotgan muzokaralarni “taslim bo’lish muzokaralari” sifatida rad etdi va Ukraina uchun o’z qurollarini ishlab chiqarish “haqiqiy xavfsizlikni kafolatlashning yagona yo’li” ekanligini aytdi.
Sobiq arxitektura talabasi, shuningdek, Yevropaning boshqa mamlakatlari ham e’tiborga olishiga va saboq olishiga umid qilmoqda.
“Biz urushga tayyorlik nuqtai nazaridan qonli namunamiz”, deydi u.
Terek ularni hayratda qoldirmoqchi ekanligini aytdi va agar boshqa davlatlar ham Ukraina kabi hujumga duch kelganida, “ular allaqachon bosib olingan bo’lar edi” deb hisoblaydi.
Volodimir Lojko va Kyla Xerrmannsenning qo’shimcha hisoboti.
So‘nggi ommaviy axborot vositalari va ijtimoiy so‘rovlarga ko‘ra, Rossiya prezidenti Vladimir Putinning mamlakatdagi obro‘si muttasil pasayib bormoqda.
Uzoq va barqaror obro‘ga ega bo‘lgan rahbarning obro‘siga nima putur yetkazishi mumkin? Bu masala nafaqat siyosatshunoslarni, balki keng jamoatchilikni ham qiziqtirmoqda.
Kuzatuvchilar va tahlilchilar bu holatning bir qancha asosiy sabablarini tilga oldilar.
Iqtisodiy muammolar va narxlarning oshishi, shu jumladan:
Rossiyaga qarshi xalqaro sanksiyalar va urush xarajatlari mamlakat iqtisodiyotiga jiddiy ta’sir ko‘rsatmoqda. Inflyatsiyaning yuqori darajasi, oziq-ovqat va kundalik ehtiyojlar narxining keskin oshishi, ish haqining real qiymatining pasayishi tufayli mamlakatning turmush darajasi yomonlashdi. Oddiy odamlarning hayoti iqtisodiy jihatdan qiyinlashmoqda va hokimiyatga ishonch tabiiy ravishda pasayib bormoqda.
Davom etayotgan urush:
Ukrainadagi “maxsus harbiy amaliyotlar”ning cho‘zilib ketgani, insoniy va iqtisodiy resurslarning tugashi jamiyatda charchoq hissini uyg‘otmoqda. Vatanparvarlikning birinchi to‘lqini pasaygach, odamlar urushning haqiqiy bahosi va uning kelajagi haqida o‘ylay boshladilar. Ko‘plab oilalarning yaqinlarini yo‘qotishi, safarbarlik tahdidi, urushning kundalik hayotga salbiy ta’siri norozilik kayfiyatini yanada kuchaytirdi.
Ichki siyosiy qarshilik va cheklovlar:
Mamlakatda so‘z erkinligi va siyosiy faoliyatning cheklanishi, muxolifatga bosim o‘tkazilayotgani, internet, ayniqsa, ijtimoiy tarmoqlar va VPN xizmatlarining bloklanishi aholi, ayniqsa, yoshlarning noroziligiga sabab bo‘lmoqda. Davlat ommaviy axborot vositalarining biryoqlama targ‘ibotiga bo‘lgan ishonch pasayib, odamlarni muqobil axborot manbalarini izlashga majbur qilmoqda.
Mahalliy favqulodda vaziyatlar va ijtimoiy muammolar:
So‘nggi paytlarda Rossiyaning turli hududlarida ro‘y bergan tabiiy ofatlar (suv toshqini, yong‘inlar) va ijtimoiy muammolar (sog‘liqni saqlash tizimidagi kamchiliklar, infratuzilmaning eskirishi) hukumatning favqulodda vaziyatlarda harakat qilish qobiliyatiga shubha uyg‘otdi. Markaziy hukumatning mahalliy masalalarga befarqligi mahalliy aholining noroziligini oshirmoqda.
Mutaxassislarning ta’kidlashicha, Rossiya davlat sotsiologiyasi ko’pincha haqiqiy kayfiyatni to’liq aks ettirmaydi. Shu ma’noda, hatto rasmiy manbalar ham pasayish haqida xabar berishini sezilarli belgi deb hisoblash mumkin.
G‘arb tahlil markazlari, jumladan, Levada markazi so‘nggi oylarda aholi o‘rtasida “urush charchoqlari”, iqtisodiy bosim va kelajak tashvishi kuchayganini aytishgan.
Ukraina prezidenti Vladimir Zelenskiy Ozarbayjonga tashrif buyurdi.
Prezident Ilhom Aliyev bilan uchrashuvda prezident Zelenskiy Ozarbayjonda uch tomonlama muzokaralar o‘tkazishga tayyorligini bildirdi.
Ukraina prezidenti Ozarbayjon prezidenti Ilhom Aliyev bilan bergan qo’shma bayonotida: “Biz Turkiyada shunday yig’ilish o’tkazdik va Shveytsariyadagi amerikalik hamkorlarimiz bilan shunday uchrashuv tashkil qildik. Agar Rossiya diplomatiyaga tayyor bo’lsa, Ozarbayjonda bo’lajak muzokaralarga albatta tayyormiz” dedi. (Interfaks Ukrainadan iqtibos)
Zelenskiy Aliyev bilan Ukrainadagi urushni tinch yo‘l bilan hal qilish borasidagi sa’y-harakatlarni muhokama qilganini aytdi.
Bundan tashqari, prezident Zelenskiy Telegram’dagi postida ikki prezident turli sohalarda, jumladan, mudofaa sanoati sohasida hamkorlik bo‘yicha oltita hujjat imzolaganini aytdi.
Bu Zelenskiyning Ozarbayjonga birinchi tashrifi va Aliyev bilan yettinchi uchrashuvi.
Joriy yilning 24 aprel kuni Yaponiya Immigratsiya xizmati agentligi Yaponiyada noqonuniy bo‘lgan ikki nafar O‘zbekiston fuqarosini deportatsiya qildi. Bu haqda Yaponiyaning O‘zbekistondagi elchixonasi ma’lum qildi.
Ma’lum bo‘lishicha, fuqarolardan biri Yaponiyaga “chet elda o‘qish” vizasi bilan kirgan, biroq keyinchalik deportatsiya qilinganiga qaramay, noqonuniy ravishda qolgan va vakolatli organlar tomonidan hibsga olingan.
Ikkinchi fuqaro Yaponiyaga qisqa muddatli viza bilan kirgan va ruxsat etilgan bo‘lish muddati tugagan bo‘lsa ham, mamlakatni tark etmagan.
Xorijdagi elchixonalar ogohlantirganidek, Yaponiyada “sayyohlik”, “qarindoshlar bilan uchrashish” yoki “ish (uchrashuvlar, madaniy almashinuvlar va h.k.)” maqsadlarida qisqa muddatli viza bilan ishlash qat’iyan man etiladi. Yaponiyada o‘qigan, lekin yapon tilini o‘rgana olmagani uchun chiqarib yuborilgan fuqaro O‘zbekistonda kredit olsa ham, uning Yaponiyadagi yashash maqomi bekor qilinadi.
“Yaponiyaga “sayyohlik” yoki “talaba” vizasi yoki “uzoq muddatli qolish” yoki “ish” vizasi bilan kirishingiz mumkinligi haqidagi da’volar mutlaqo yolg’on. Yaponiyaga bunday yolg’on maqsadlarda kirish qabul qilinishi mumkin emas. “O’qish” vizalari ishlash uchun emas, faqat chet elda o’qish uchun beriladi”, – deyiladi elchixona xabarida.
Agar siz Yaponiyada noqonuniy yashayotganingiz aniqlansa, siz politsiya tomonidan hibsga olinadi va immigratsiya muassasasida ushlab turish yoki deportatsiya qilish kabi qat’iy choralar ko’riladi.
“Bundan tashqari, Yaponiya hukumati bunday shaxslar haqida O’zbekiston hukumatiga ma’lumot beradi, shuning uchun ular O’zbekistonga qaytganidan keyin ham tegishli choralar ko’rilishi mumkin. Shuning uchun Yaponiyada ishlash mumkin, degan vositachilarning va’dalariga osonlik bilan ishonmaslikdan ehtiyot bo’ling!” Yaponiyaning Toshkentdagi elchixonasini ogohlantiradi.
Qo’shma Shtatlar Ispaniyaning Eron urushidagi pozitsiyasi tufayli Ispaniyaning NATO a’zoligini vaqtinchalik to’xtatmoqchi.
Maʼlumotlarga koʻra, bu haqda AQSh Mudofaa vazirligi tarqatgan elektron maktubda aytilgan.
Yangilikka munosabat bildirgan NATO vakillari xalqaro tashkilotning taʼsis hujjatlarida biron bir aʼzo davlatning faoliyatini toʻxtatib turish yoki majburan chiqarib yuborish koʻzda tutilmagani, faqat ayrim davlatlar oʻz ixtiyoriga koʻra alyansdan chiqishi mumkinligini aytdi.
Madrid Vashingtonning agressiv siyosatiga ochiqchasiga qarshi. Ma’lumki, joriy yilning 28 fevral kuni AQSh va Isroil Eronga qarshi katta urush boshladi. Ispaniya o’z hududidan Eronga hujum qilish uchun foydalanishga ruxsat bermadi. Bu Ispaniya bilan savdo aloqalarini uzish bilan tahdid qilgan AQSh prezidenti Donald Trampni g’azablantirdi.
Prezident Trampning tahdidlariga qaramay, Ispaniya bosh vaziri Pedro Sanches AQSh va Isroilning Eronga qarshi urushini qattiq tanqid qildi. Siyosatchi urushni insoniyat uchun falokat deb atadi va AQSh hukumatini 2003-yilda Iroqqa bostirib kirishi kabi o‘tmishdagi xatolarni takrorlamaslikka chaqirdi.
Yaqinda prezidentlar va bosh vazirlar prezident Trampning MAGA siyosatiga qarshi chiqish uchun Ispaniyada yig‘ilishdi. U prezident Trampning nafrat, urush va tartibsizliklarga olib keladigan siyosatini keskin qoraladi.
Prezident Tramp NATOning Eronga qarshi urushga qo‘shilmagani va Ispaniya, Fransiya va Italiya kabi davlatlar havo hududini AQSh harbiy samolyotlari uchun yopib qo‘yganidan qattiq xafa bo‘ldi.
Prezident Trampning NATOdan chiqish tahdidi harbiy alyans tarixidagi eng jiddiy inqiroz sifatida baholanmoqda.
Ma’lumki, amaldagi ma’muriyat NATO ittifoqdoshlarini Eron urushiga munosabatiga ko‘ra “yaxshi” va “yomon” toifalarga ajratuvchi hujjat loyihasini ishlab chiqqan.
Prezident Tramp Livan va Isroil oʻrtasidagi oʻt ochishni toʻxtatish rejimini uch haftaga uzaytirganini eʼlon qildi.
Oq uyning bildirishicha, bu qaror Oval kabinetda Isroil va Livanning yuqori martabali rasmiylari bilan bo‘lib o‘tgan uchrashuvdan so‘ng qabul qilingan.
“Qo’shma Shtatlar o’zini Hizbullohdan himoya qilish uchun Livan bilan ishlamoqda”, deb yozgan Prezident Tramp o’zining “Truth Social” ijtimoiy tarmog’idagi sahifasida.
Prezident yaqin orada Isroil bosh vaziri Binyamin Netanyaxu va Livan prezidenti Jozef Aunni Vashingtonda kutib olishini qo‘shimcha qildi.
16 aprel kuni Prezident Tramp Oq uyda Isroil va Livan o‘rtasida 34 yil ichida o‘tkazilgan ilk ikki tomonlama uchrashuvdan so‘ng ikki davlat 10 kunlik sulh imzolaganini e’lon qildi.
Isroil avvalroq Eronni qo‘llab-quvvatlagan va Isroilni o‘qqa tutgan Hizbulloh pozitsiyalariga hujum qilgan edi.
Otashkesim e’lon qilinganiga qaramay, mintaqada zo’ravonlik davom etmoqda. Livan chorshanba kuni jurnalist Amal Xalilning o‘limiga sabab bo‘lgan havo hujumida Isroilni aybladi. Isroil o’z qo’shinlari xavfsizligini ta’minlash uchun harakat qilganini aytadi.
Livanda tinchlik o’rnatilishi Eronning AQSh bilan muzokaralardagi talablaridan biri bo’ldi.
Dam olish kunlari harorat sezilarli ravishda ko‘tariladi
Prezident Putinning reytingi nega bunchalik pasayib ketdi?
Ukraina, Rossiya va Ozarbayjon muzokara olib borishi mumkin
-
Siyosat4 days agoSaida Mirziyoyeva xalqaro forumda Prezident murojaatini o‘qib eshittirdi
-
Siyosat3 days agoPrezident Mirziyoyev mintaqaviy sammitda yashil savdo yoʻlaklari va yagona iqlim investitsiya strategiyasini taklif qildi
-
Siyosat5 days agoHukumat mehnat muhojirlariga til oʻrgatish va malaka olish xarajatlari uchun kompensatsiya toʻlashi kerak
-
Siyosat4 days agoPrezident Shavkat Mirziyoyev JSST bosh direktorini qabul qildi
-
Jamiyat3 days ago
Giyohvand moddalar aylanmasini nazorat qilishning milliy tizimi takomillashtiriladi
-
Iqtisodiyot3 days ago
Markaziy bank: 24-aprelda dollar pasayadi
-
Siyosat5 days agoSaida Mirziyoyeva Samarqandda JSST bosh direktori bilan uchrashdi
-
Iqtisodiyot3 days agoQirg‘iziston ilk marta Yevropa Ittifoqining sanksiyalarni chetlab o‘tishga qarshi kurashish mexanizmiga tushdi