Siyosat
Yashirin byudjet oʻzgarishlari Oʻzbekistonning 2025 yilgi xarajatlariga 41 trillion Oʻzbekiston qoʻshdi
Davlat idoralari va tashkilotlari 2025-yilda qonunda kutilganidan qariyb 41 trillion iyen ko‘proq mablag‘ sarfladi. Bu taxminan 14,5% dan ortiq. Ma’lum bo’lishicha, ushbu xarajatlarni orqaga qaytarish to’g’risidagi qonun loyihasi qonun chiqaruvchi yuanning jonli efirsiz o’tkazilgan yig’ilishida ma’qullangan. Senatda deputatlar qo‘shimcha xarajatlarning qariyb 26 trillion so‘mi qanday sarflanganini oshkor qildi, ammo qolgan 15 trillion so‘m qanday yo‘naltirilishiga aniqlik kiritmadi.
Dekabr oyi boshida Oliy Majlis Qonunchilik kengashi 2025-yilgi davlat byudjeti to‘g‘risidagi qonunga davlat xarajatlarini sezilarli darajada oshiradigan o‘zgartishlarni ma’qulladi.
“Gazeta.uz”ning taʼkidlashicha, mazkur oʻzgartirishni koʻrib chiqish va qabul qilish toʻgʻrisidagi maʼlumotlar Vakillar palatasining rasmiy platformalarida eʼlon qilinmagan, tegishli majlislar efirga uzatilmagan.
Hujjat 2026-yilga mo‘ljallangan Davlat byudjeti va soliq tizimi to‘g‘risidagi qonun ko‘rib chiqilib, qabul qilingan kunning 3 va 5 dekabr kunlari muhokama qilindi.
Senatning 18-dekabr kuni bo‘lib o‘tgan majlisida 2025-yilgi Davlat budjetiga o‘zgartirishlar qabul qilinganligi e’lon qilindi. Belgilangan tartiblarga rioya qilgan holda, qonun loyihasi birinchi navbatda Qonunchilik Yuanida uchta o’qishda ko’rib chiqiladi va keyin Senatga yoki Yuqori palataga yuboriladi.
Iqtisodiyot va Moliya vazirligi tomonidan yil davomida parlament muhokamasiga byudjet xarajatlarini oshirish bo‘yicha hech qanday tashabbus kiritilmagan, qo‘shimcha xarajatlar zarurligini tushuntiruvchi qonuniy hujjatlar deputatlarga taqdim etilmagan. Yil oxirida Milliy byudjetga o’zgartirishlar kiritish to’g’risidagi qonun loyihasi qonun chiqaruvchi yuanga taqdim etildi.
Xuddi shunday holat 2024-yil oxirida davlat idoralari va tashkilotlari xarajatlari qonunda belgilangan 10 trillion so‘mdan oshib ketgan edi. O’sha paytda Qonun chiqaruvchi Yuan hukumat so’ragan tuzatishni to’qqiz daqiqa ichida barcha uchta o’qishdan o’tkazdi, birorta a’zo unga qarshi ovoz bermadi.
2023-yilda Milliy byudjet to‘g‘risidagi qonunga yil yakuniga 15 kun qolganida o‘zgartirishlar kiritildi. 20 daqiqa ichida qonunchilar konsolidatsiyalangan byudjet taqchilligi chegarasini YaIMning 3 foizdan 5,5 foizigacha va yillik tashqi qarz limitini 4,5 milliard dollardan 5,5 milliard dollarga oshirishni ma’qulladilar.
2022 yilgi davlat byudjeti to‘g‘risidagi qonunda ham byudjet taqchilligi chegarasi 3 foiz qilib belgilangan. Biroq, xarajatlar daromadlardan sezilarli darajada oshib ketganligi sababli, qonunga o’zgartirishlar kiritildi va chegara 4% ga ko’tarildi.
41 trln.soʻm qoʻshimcha xarajatlar
Senatning Byudjet va iqtisodiyot qo‘mitasi raisi Erkin Gadoyev 2025-yilda qo‘shimcha xarajatlar 40,9 trillion so‘mni tashkil etishini ma’lum qildi. U buni tashqi xatarlarning ortib borayotgani, masalan, global iqtisodiy o‘sishning sekinlashishi, oziq-ovqat va energiya narxlarining oshishi, jahon moliya bozorlarida foiz stavkalarining oshishi, milliy byudjetlarga bosim kuchayib borayotgani bilan izohladi.
O‘zgartishlar natijasida birlamchi byudjet nazoratchilariga (vazirliklarga) Respublika byudjetidan ajratmalarning yuqori chegarasi ilgari tasdiqlangan 281,6 trillion so‘mdan 322,5 trillion so‘mgacha oshirildi.
Gadoyevning soʻzlariga koʻra, qoʻshimcha xarajatlarning salmoqli qismi aholi turmush darajasini oshirish bilan bogʻliq. Ish haqi va unga tenglashtirilgan to‘lovlar uchun jami 5,8 trillion so‘m mablag‘ yo‘naltirildi. Shundan 5,3 trillion so‘mi 2025-yil 1-iyuldan pensiya va nafaqalarni 10 foizga, 1-avgustdan esa byudjet mablag‘lari hisobidan xodimlarning ish haqi va nafaqalarini 10 foizga oshirishga yo‘naltiriladi.Budjetning dastlabki parametrlarida 1-oktabrdan 1-sentabrdan boshlab pensiya va nafaqalar miqdorini 7 foizga oshirish nazarda tutilgan edi.
Ayrim tarmoqlarda ish haqini oshirish uchun ham qo‘shimcha mablag‘lar ajratildi.
Bolalar musiqa maktablari va san’at maktablari xodimlarining ish haqini oshirish uchun 79 mlrd. Shtatdagi madaniyat muassasalari va tashkilotlarining ish haqini oshirish bilan bog’liq qo’shimcha xarajatlar 298 mlrd. Milliy statistika komissiyasi xodimlarining mehnatga haq to‘lash shartlaridagi o‘zgarishlarni qoplash uchun 76 mlrd.
Issiqlik ta’minoti tizimini isloh qilish doirasida ijtimoiy soha ob’ektlari va ko‘p qavatli uylarning energiya samaradorligini oshirishga 2,7 trillion so‘m yo‘naltiriladi.
Ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash chora-tadbirlari doirasida jami 1,9 trillion so‘m ajratildi, jumladan:
Milliy sog’liqni saqlash xizmatlari sifatini oshirish uchun 435 milliard bedana. Tibbiyot va taʼlim muassasalaridagi qoʻl yuvish vositalarini zarur sanitariya-gigiyena vositalari bilan jihozlashga 311 milliard soʻm.
“Qashshoqlikdan farovonlik sari” dasturi doirasida 2025-yilga mo‘ljallangan 3,2 trillion so‘mga qo‘shimcha ravishda 1,6 trillion so‘m mablag‘ ajratildi.
Milliy futbol markazini tashkil etish va ushbu sohani raqamlashtirish uchun 458 milliard so‘m miqdorida mablag‘ ajratilishi rejalashtirilgan. Qishloq va suv xo‘jaligidagi islohotlarni qo‘llab-quvvatlash, jumladan, paxta yetishtirish, suvni tejaydigan texnologiyalarni joriy etish, yaylovlarni tiklash uchun jami 3,6 trillion so‘m mablag‘ ajratiladi.
Birja savdolari orqali sotilgan paxtaning har tonnasi uchun 1 million so‘mlik klasterlarga 3 trillion so‘m miqdorida subsidiya beriladi. Suvni tejovchi texnologiyalarni joriy qilishni yanada qo‘llab-quvvatlash uchun 308 mlrd. Yaylovlarni tiklash va irrigatsiya inshootlarini qurish uchun 112 mlrd.
Shuningdek, intensiv investitsiya loyihalari va hududlar infratuzilmasini rivojlantirishga 5,8 trillion so‘m yo‘naltiriladi. Maktabgacha taʼlim vazirligi xarajatlari limiti 737 milliard soʻmga oshib, 59,2 trillion soʻmdan 59 trillion 901 milliard soʻmga yetdi. Qishloq xoʻjaligi vazirligining chegarasi 222,6 mlrd. soʻmdan 2021 trln. soʻmga koʻtarilib, 12,4 foizga oʻsdi. Shundan 191,7 milliard bedana bog‘chalari va umumta’lim maktablarini qurish va jihozlashga yo‘naltirildi.
Davlat budjetidan davlat maqsadli jamg‘armasiga transfert 4,1 trillion so‘mga, xarajatlari esa 7,7 trillion so‘mga oshadi.
Senatorlar qoʻshimcha xarajatlarga qariyb 26 trillion soʻm ajratilishini belgilab berdilar, biroq qolganlari umumiy koʻrinishda koʻrsatilib, qariyb 15 trillion soʻm sarflanishi aniqlanmagan.
Bugun, 25-sentyabr kuni O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev Xitoy Xalqaro madaniy kommunikatsiya markazi raisi Long Yuysyan va Gonkongning «JDB Group» kompaniyasi asoschisi Chan Xuntoni qabul qildi. Bu haqda Prezident matbuot xizmati xabar berdi.
Qayd etilishicha, O‘zbekiston bilan Xitoy o‘rtasidagi barcha sharoitlarda har tomonlama strategik sheriklik munosabatlarini yanada chuqurlashtirish va madaniy-gumanitar aloqalarni mustahkamlash masalalari ko‘rib chiqildi.
Markaz O‘zbekistonning Xitoy bilan ko‘p qirrali hamkorligini mustahkamlashga katta hissa qo‘shib kelayotgani qayd etildi. Birgalikda infratuzilmani rivojlantirish, investitsiyalar va «yashil» sanoat sohalarida qator loyihalar amalga oshirildi.
«JDB Group» kompaniyasining O‘zbekistondagi faoliyatining ustuvor yo‘nalishlari sifatida zamonaviy shahar, transport va sanoat infratuzilmasini rivojlantirish hamda geologiya sohasi belgilandi.
Uchrashuv yakunida mazkur kompaniya ishtirokida amalga oshirilayotgan va yangi loyihalarni jadallashtirish yuzasidan kelishuvga erishildi.
Siyosat
Saida Mirziyoyeva Diyene Keyta bilan demografik barqarorlik va inson kapitali bo‘yicha hamkorlikni muhokama qildi
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi rahbari Saida Mirziyoyeva BMT Bosh kotibi o‘rinbosari, BMT Aholishunoslik jamg‘armasi (UNFPA) ijrochi direktori Diyene Keyta bilan uchrashdi.
Muloqotda demografik barqarorlik, inson kapitali va aholi farovonligini ta’minlash bo‘yicha hamkorlikni yanada rivojlantirish masalalari muhokama qilindi.
Saida Mirziyoyeva O‘zbekistonning asosiy kapitali yosh avlod ekanini ta’kidladi. U demografik salohiyatni kelgusida dividend manbaiga aylantirish uchun inson, ayniqsa, ayollar va bolalarning salomatligi, ta’limi hamda xavfsizligiga investitsiya kiritish zarurligini bildirdi.
Saida Mirziyoyeva o‘zining Telegram kanalida demografik prognozlash tizimini yo‘lga qo‘yilayotganini ma’lum qildi. Shuningdek, «Demografik dividend — 2050» strategiyasini ishlab chiqish rejalashtirilayotganini aytdi.
Tomonlar demografik barqarorlikni faqat aholi soni bilan bog‘liq masala sifatida emas, balki ta’lim, sog‘liqni saqlash, bandlik, ijtimoiy himoya va oilalarni qo‘llab-quvvatlashni qamrab oladigan uzoq muddatli taraqqiyot masalasi sifatida ko‘rish zarurligini ta’kidladi.
Shuningdek, demografik ma’lumotlar va tahliliy prognozlar asosida qarorlar qabul qilish hamda inson kapitali va ijtimoiy xizmatlarga investitsiyalarni kuchaytirish bo‘yicha xalqaro hamkorlikni rivojlantirish masalalari muhokama qilindi.
Muloqotda aholining farovonligini oshirish va demografik jarayonlarni samarali boshqarishda ma’lumotlar hamda prognozlarning ahamiyatiga e’tibor qaratildi.
Prezident administratsiyasi rahbari Saida Mirziyoyeva Nyu-Yorkda «BlackRock» rahbariyati bilan uchrashdi.
Unda kompaniya prezidenti Robert Kapito, vitse-rais Tomas Donilon, «Global Infrastructure Partners» raisi va bosh ijrochi direktori Adebayo Ogunlesi, Moliyaviy va strategik investorlar guruhi global rahbari hamda kompaniyaning Yaqin Sharq mintaqasi bo‘yicha rahbari Charlz Hatami qatnashdi.
Muloqot davomida 2027-yilda Toshkent xalqaro moliya markazi faoliyatini yo‘lga qo‘yish masalasini muhokama qilindi. «BlackRock» ushbu Markaz konsepsiyasi va tuzilmasini ishlab chiqishda ko‘maklashmoqda.
AQSh ishbilarmon doiralari vakillari ishtirokidagi qo‘shma davra suhbatida O‘zbekiston hamda mintaqamizning yaqin o‘n yilliklarga mo‘ljallangan rivojlanish istiqbollari yuzasidan fikr almashildi.
O‘zbekiston yirik, samarali, sifatli sarmoyalar uchun yangi imkoniyatlar maydoniga aylanmoqda, dedi Saida Mirziyoyeva.
Mudofaa vaziriga ikki o‘rinbosar tayinlandi. Bu haqda vazirlik matbuot xizmati xabar berdi.
Jumladan, Prezidentning tegishli qaroriga muvofiq, polkovnik Zoidov Qahramonjon Obidjonovich O‘zbekiston mudofaa vazirining qurollanish va qurollantirish bo‘yicha o‘rinbosari lavozimiga tayinlandi.
Adliya polkovnigi Muratov Jahongir Dilshatovich vazirning komplayens va korrupsiyaga qarshi ichki nazorat bo‘yicha o‘rinbosari lavozimiga tayinlandi.
Prezident Shavkat Mirziyoyev Andijon viloyatiga tashrif buyuradi.
Ikki kunlik safar dasturidan hududning sanoat va investitsiya salohiyati, energetika, qishloq xo‘jaligi, transport, turizm va boshqa sohalardagi loyihalar bilan tanishish o‘rin olgan. Davlatimiz rahbari mahallalardagi bunyodkorlik ishlarini ham ko‘zdan kechiradi. Qator yangi quvvatlarni ishga tushirish va istiqbolli loyihalar qurilishini boshlash ko‘zda tutilgan.
Shuningdek, Andijon viloyatini yanada rivojlantirishning ustuvor yo‘nalishlari muhokamasiga bag‘ishlangan yig‘ilish bo‘lib o‘tadi.
O‘zbekiston do‘konlarida 73 turdagi mahsulot sifatsiz deb topildi
Tadbirkorlar jarimaning 50 foizini to‘lab, qolgan qismidan ozod etilishi mumkin
O‘zbekiston «Wabtec» kompaniyasi bilan lokomotivlar parkini yangilashni muhokama qildi
-
Iqtisodiyot3 days ago
Saida Mirziyoyeva Gonkongning Henderson Land Group xoldingi boshqaruvi raisi bilan uchrashdi
-
Jamiyat3 days ago
Toshkentda xalqaro moda akademiyasi tashkil etiladi
-
Iqtisodiyot10 hours ago
O‘zbekiston «Wabtec» kompaniyasi bilan lokomotivlar parkini yangilashni muhokama qildi
-
Jamiyat6 hours ago
Tadbirkorlar jarimaning 50 foizini to‘lab, qolgan qismidan ozod etilishi mumkin
-
Jamiyat5 hours ago
O‘zbekiston do‘konlarida 73 turdagi mahsulot sifatsiz deb topildi