2025-yilda jahon davlatlari qurol-aslaha uchun 2 trillion 887 milliard dollar miqdorida mablag‘ sarfladi. Bu 2024-yilga nisbatan 2,9 foiz ko‘pdir.

Stokholm xalqaro tinchlik tadqiqotlari instituti (SIPRI) hisobotiga ko‘ra, AQSh, Xitoy va Rossiya harbiy xarajatlar borasida peshqadam bo‘lib turibdi. Jahon bo‘yicha jami xarajatlarning 51 foizi (1 trillion 480 milliard dollar) mazkur uch davlat hissasiga to‘g‘ri keladi.

«2025-yilda global miqyosda harbiy xarajatlar o‘sdi. Chunki davlatlar urush, mavhumlik va geosiyosiy miqyosdagi larzalarga qurollanishni kuchaytirish orqali javob bermoqda. Inqirozlar ko‘lami va ko‘plab davlatlarning maqsad-mo‘ljallari inobatga olinsa, 2026-yilda va undan keyin ham harbiy xarajatlar o‘sib boradi», – deydi Stokholm xalqaro tinchlik tadqiqotlari instituti ilmiy xodimi Syao Lyan.

O‘tgan yili AQSh qurol-yarog‘ uchun 954 milliard dollar sarflagan. Bu 2024-yilga nisbatan 7,5 foiz kam ko‘rsatkich. Bu holat Qo‘shma Shtatlar o‘tgan yili Ukrainaga hech qanday harbiy ko‘mak ko‘rsatmagani bilan izohlanadi. Ammo Vashington G‘arbiy yarimsharda ustunlikni saqlash va Hind-Tinch okeani mintaqasida Xitoyni jilovlash uchun yadro va boshqa qurollarga sarmoyani ko‘paytirgan.

2026-yilda AQSh qurol-aslaha uchun 1 trillion, 2027-yilda esa 1,5 trillion dollar sarflashi kutilmoqda.

O‘tgan yili Yevropada ham mudofaa jabhasida keskin o‘sish kuzatildi: Yevropa davlatlari harbiy xarajatlarni 864 milliard dollarga yetkazdi.

O‘zaro urushayotgan ikki davlat – Rossiya va Ukraina 190 milliard va 84,1 milliard dollardan sarflagan.

Qurolli ziddiyat va mintaqaviy raqobatga qaramay, Yaqin Sharqdagi harbiy xarajatlar nisbatan barqaror holda. Mintaqa davlatlari mazkur maqsadda 218 milliard dollar xarjladi. Jumladan, qurol-aslaha uchun Isroil 48,3 milliard, Turkiya 30 milliard, Eron esa 7,4 milliard dollar sarfladi.

Osiyo va Okeaniyada harbiy xarajatlarning keskin o‘sishi qayd etildi. Jumladan, Xitoy bu boradagi budjetini 7,4 foizga oshirdi va 336 milliard dollarga yetkazdi.

Yaponiya 1958-yildan buyon ilk bor YaIMning 1,4 foizi miqdoridagi mablag‘ni (62,2 milliard dollar) harbiy jabhaga yo‘naltirdi.

So‘nggi yillarda harbiy xarajatlarning muttasil o‘sishi qayd etilmoqda. 

Avvalroq ekspertlar AQSh va Rossiya o‘rtasida imzolangan Strategik hujum qurollarini cheklash va qisqartirish to‘g‘risidagi shartnoma muddati yakunlanishi ortidan «sovuq urush» davridan keyin ilk bor yadro quroli bo‘yicha chegarasiz poyga avj olishidan ogohlantirgandi.

Source link

Prezident Shavkat Mirziyoyev Farg‘ona shahrida Farg‘ona viloyatini ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish masalalari yuzasidan yig‘ilish o‘tkazmoqda. 

Davlatimiz rahbari avvalo keyingi yillarda viloyat iqtisodiyotida ro‘y bergan o‘zgarishlarga to‘xtalib o‘tdi. 

Ilgari viloyat daromadining 70 foizi neft-kimyo va qurilish materiallari sohasidagi 6-7 ta yirik korxona hisobidan shakllanardi. 

O‘tgan davrda viloyatda 8 milliard 200 million dollar investitsiya evaziga 8 mingta zamonaviy quvvatlar ishga tushdi, tadbirkorlik uchun 100 trillion so‘m resurs berildi, tijorat maydoni 10 million kvadratga ko‘paydi, 13,5 ming kichik va o‘rta korxona tashkil etilib, ularning soni qariyb 2 karra o‘sdi. 

Natijada yalpi hududiy mahsulot 1,7 barobarga, sanoat 1,5 barobarga, xizmatlar 3 barobarga oshdi. Asosiysi, so‘nggi to‘rt yilda ishsizlik 9,2 foizdan 4,6 foizga, kambag‘allik darajasi 11,6 foizdan 5,2 foizga tushdi. 

Mahalliy budjet bo‘yicha hokimlarga juda katta imkoniyat yaratilgani uchun bu yil birinchi chorakda har bir tumanda kamida 5-10 milliard so‘m qo‘shimcha mablag‘ qoldi.Aholining uy-joy sharoitini yaxshilash bo‘yicha ham katta o‘zgarishlar bo‘lmoqda. 

Masalan, ilgari Marg‘ilonda bir xonadonda o‘rtacha 2-3 oila yashardi. Bir yilda Ipakchi va Qirguli mahallalarining o‘zida 241 ta eski hovlilar o‘rnida 2,5 ming xonadonli ko‘p qavatli uylar barpo etildi. Marg‘ilonning Navro‘z mahallasida barpo etilayotgan «Yangi O‘zbekiston» massiviga bu yil yana 6,5 ming oila ko‘chib kiradi. 

Bunday ishlar Yozyovon, Quva tumanlari, Qo‘qon va Farg‘ona shaharlarida ham jadal ketmoqda. 

So‘nggi o‘n yilda Farg‘onada 74 ming o‘rinli maktab, 145 ming o‘rinli bog‘cha hamda 3 ming koykali shifoxonalar ishga tushirildi. Shu bilan birga, 167 ta xususiy maktab paydo bo‘ldi, ularda 40 mingdan ortiq o‘quvchi ta’lim olyapti. 

Ta’lim sifati keskin oshgani uchun yoshlarning oliygohga kirish ko‘rsatkichi bo‘yicha viloyat respublikada 3-o‘ringa ko‘tarildi. 

Tibbiyotda ham o‘zgarishlar katta. Birgina Beshariq tumanida o‘n yil oldin atigi 2 ta xususiy klinika bo‘lgan bo‘lsa, hozir 50 taga yetdi.

Source link

Shveytsariya Federal Jinoyat sudi Gulnora Karimova ustidan jinoiy daromadlarni legallashtirishda ayblangan sud jarayonini to‘xtatdi.

Reuters axborot agentligining xabar berishicha, Karimova sud jarayoniga shaxsan qatnashish uchun O‘zbekistondan chiqib ketishiga ruxsat berilmagani uchun sud ishni to‘xtatib turishga qaror qilgan va bu sud jarayonini davom ettirishga jiddiy huquqiy to‘siq qo‘ygan.

Gulnora Karimova hamisha barcha ayblovlarni rad etib keladi va poraxo‘rlik va “Ofis” deb nomlanuvchi jinoiy tashkilotga rahbarlik qilishda ayblanadi. Prokurorlar guruh 2005-2013 yillarda Shveytsariya banklaridagi hisob raqamlariga yuzlab million dollar oʻtkazganini daʼvo qilmoqda. Ayblovlarga koʻra, Karimova oʻz taʼsiridan foydalanib, Oʻzbekiston bozoriga kirish uchun telekommunikatsiya kompaniyalaridan pora undirgan.

Karimovaning advokati Greguar Mangerning Reuters agentligiga aytishicha, sudning Shveytsariya qonunchiligiga muvofiq ish yuritishni to‘xtatish to‘g‘risidagi qarori amalda oqlov hukmi hisoblanadi. U sud taraqqiyotga jiddiy to’siqni aniqlaganini ta’kidlab, o’z himoyachisining o’z mamlakatida jazoni o’tash vaqtida sudda ishtirok eta olmasligini ta’kidladi.

Karimova ayni damda O‘zbekistonda jazo muddatini o‘tamoqda, uning qamoq muddati 2028-yil dekabrigacha davom etishi rejalashtirilgan. E’tiborlisi, Shveytsariya Bosh prokuraturasi tomonidan ayblangan jinoyatlar bo‘yicha da’vo muddati ham o‘sha yili tugaydi.

Huquqiy doston 2012-yilda Shveytsariya Bosh prokuraturasi Karimova va uning biznes sheriklariga qarshi korrupsiya, jinoiy tashkilotda ishtirok etish va pul yuvishda ayblanib jinoiy ish qo‘zg‘aganidan boshlangan. Oradan ko‘p o‘tmay, 2013-yilda u O‘zbekistonda tergov mavzusiga aylandi. 2019-yilning mart oyida Toshkent shahar sudi uni 13 yil 4 oyga ozodlikdan mahrum qildi, bu muddat 2015-yil 21-avgustdan hisoblanadi.

Ishning xalqaro jihati 2019-yil mart oyida Karimova va Uzdunlovita kompaniyasining sobiq rahbari Bevzod Axamedovni korrupsiya va 865 million dollardan ortiq pul yuvishda ayblagan Qo‘shma Shtatlarga ham tegishli.

Sud jarayoni to‘xtatilgan bo‘lsa-da, hibsga olingan mol-mulkni vataniga qaytarish harakatlari davom etmoqda. 2019-yil iyun oyida Shveytsariya Bosh prokuraturasi muzlatib qo‘yilgan taxminan 133,7 million dollar mablag‘ O‘zbekistonga qaytarilishini ma’lum qilgandi. Shveysariya va O‘zbekiston hukumatlari musodara qilingan aktivlarni 2020-yil sentabrigacha qaytarish shartlari bo‘yicha rasmiy kelishuvga erishib, Karimovaning Shveytsariyadagi hisobidan 131 million dollar O‘zbekiston davlatiga o‘tkazilishini tasdiqladi.

Source link

Farg‘ona viloyatida o‘tkazilgan yig‘ilishda Prezident Shavkat Mirziyoyev investitsiyalarni jalb qilish va ular samaradorligini oshirish masalalariga alohida to‘xtaldi.

Qayd etilishicha, viloyatdagi 1 ming 77 gektar ekin yerlari sanoat zonalari uchun ajratilgan. Endi tuman hokimlari har bir gektar yerdan yiliga kamida 50 milliard so‘mlik mahsulot olishni ta’minlashi shart.

Shuningdek, sanoat zonalarida umumiy qiymati 5 milliard dollarlik loyihalarni boshlash topshirildi. Beshariq tumanidagi Andarxon mahallasida 7 gektar maydonda erkin savdo zonasi tashkil etilishi belgilandi.

Qo‘qonda 11 gektar maydonda joylashgan mexanika zavodi atigi 20 foiz quvvatda ishlayotgani tanqid qilindi. Ushbu hududda 70 million dollarlik yirik savdo kompleksi barpo etish taklifi qo‘llab-quvvatlandi.

«Tarixiy obidalar va betakror tabiatni o‘zida jamlagan Farg‘onada xorijiy turistlar oqimini yana 2-3 karra oshirsa bo‘ladi», – dedi Prezident.

Shu maqsadda Qo‘qon va Marg‘ilonni ziyorat turizmiga, So‘x, Quva, Beshariq va Farg‘ona tumanlarini tibbiy va ekoturizmga ixtisoslashtirish rejalashtirilmoqda.

Ta’kidlanishicha, Quva tumanidagi «Karkidon» suv ombori atrofida turizm infratuzilmasi rivojlantirilib, xavfsizlikni ta’minlash uchun favqulodda vaziyatlar markazi ishga tushirildi. Shu kabi yana 25 ta suv omborini bosqichma-bosqich turistik maskanlarga aylantirish reja qilingan.

Marg‘ilonda «Burhoniddin Marg‘inoniy» ilmiy-ma’rifiy va turizm majmuasi ochilishi hududning madaniy salohiyatini oshirishga xizmat qiladi.

Shuningdek, Farg‘ona tumanida «Shohimardon – Yordon» xalqaro kurort zonasi, «Vodil» agroturizm klasteri va boshqa majmualar barpo etilmoqda. Barcha imkoniyatlardan unumli foydalanib, 2027-yil yakuniga qadar 300 million dollarlik 50 ta loyihani ishga tushirish vazifasi qo‘yildi.

Source link

Yaqinda Prezident Shavkat Mirziyoyev raisligida Farg‘ona viloyatini ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish masalalariga bag‘ishlangan anjumanda mamlakatimiz iqtisodiyotidagi muhim o‘zgarishlarga alohida to‘xtalib o‘tdi.

Foto: Prezident matbuot xizmati

Prezident matbuot kotibi Sherzod Asadovning soʻzlariga koʻra, viloyat yuqori darajada diversifikatsiyalangan iqtisodiy tuzilmaga oʻtmoqda va yil oxirigacha umumiy eksport hajmini 2 milliard dollarga yetkazishni rejalashtirmoqda.

Tarixan Farg‘ona viloyati bir necha yirik sanoat korxonalariga qattiq qaram bo‘lgan. 2017-yilgacha mintaqa daromadining qariyb 70 foizi neft, gaz va qurilish materiallari sanoatidagi 6-7 yirik kompaniya tomonidan ishlab chiqarilgan. Biroq 8,2 milliard dollarlik ulkan sarmoya oqimi bu holatni tubdan o‘zgartirib, 8 mingdan ortiq zamonaviy ishlab chiqarish quvvatlarini ishga tushirish imkonini berdi.

Ushbu sanoat siljishini qo‘llab-quvvatlash maqsadida moliya institutlari tomonidan mahalliy tadbirkorlik subyektlariga 100 trillion so‘m kredit resurslari ajratildi. Ushbu ko‘mak natijasida kichik va o‘rta korxonalar soni ikki barobarga ko‘payib, 13 ming 500 taga yetdi, viloyatning umumiy savdo maydoni 10 million kvadrat metrga yetdi. Bu sa’y-harakatlar aniq samaralar berib, yalpi hududiy mahsulot 1,7 barobar, sanoat mahsuloti 1,5 barobar, xizmat ko‘rsatish sohasi 3 barobar o‘sdi.

Mahalliy hukumatlar ham aholi turmush darajasini oshirishda sezilarli yutuqlarga erishilgani haqida xabar bermoqda. 2022 yildan boshlab ishsizlik darajasi 9,2 foizdan 4,6 foizga, qashshoqlik darajasi esa 11,6 foizdan 5,2 foizga tushdi. Marg‘ilon viloyatining Ipakchi va Qilguli tumanlarida amalga oshirilayotgan shaharni obodonlashtirish loyihalarida ham uy-joy ta’minoti ustuvor vazifa bo‘lib qolmoqda. U yerda 241 ta eskirgan uy o‘rniga 2500 xonadondan iborat zamonaviy ko‘p qavatli majmua qurildi. Bundan tashqari, Marg‘ilon shahrining Navro‘z tumanida qurilayotgan yangi o‘zbek turar-joy massiviga 6,5 ​​ming oila ko‘chib o‘tishi kutilmoqda. Farg‘ona shahridan tashqari, Qo‘qon, Yozyovon, Quva shaharlarida ham keng ko‘lamli qurilish ishlari olib borilmoqda.

Iqtisodiyot bilan birga ta’lim va ijtimoiy infratuzilma ham kengaydi. So‘nggi o‘n yil ichida viloyatda 74 ming yangi maktab, 145 ming maktabgacha ta’lim muassasasi, 3 ming shifoxona o‘rinlari qo‘shildi. Xususiy ta’lim sektori ham rivojlanmoqda, 167 xususiy maktabda ayni paytda 40 ming bola ta’lim bermoqda. Ana shunday yaxshilanishlar tufayli Farg‘ona viloyati oliy ta’lim muassasalariga muvaffaqiyatli o‘qishga kirgan abituriyentlar foizi bo‘yicha bugungi kunda mamlakatimizda uchinchi o‘rinni egalladi.

Viloyatda qishloq xo‘jaligida 15 ming gektar sanoat bog‘lari va uzumzorlari barpo etildi, yana 6 ming gektar maydon yangilandi. Dehqonchilikning bunday intensiv usullari mahalliy bog‘bonlarga gektariga 500 million so‘mgacha daromad olish imkonini beradi. Farg‘ona hozirda meva-sabzavot eksporti bo‘yicha O‘zbekistonga yetakchilik qilib, 400 million dollardan ortiq daromad keltirdi, bu o‘tgan yilga nisbatan 3 barobar ko‘pdir.

Turizm, ayniqsa, Farg‘ona, Marg‘ilon, Qo‘qon, Kva va Soukning tarixiy markazlarida yana bir muhim iqtisodiy tayanch sifatida shakllanmoqda. 2025-yilda viloyatga 500 mingdan ortiq xorijiy sayyoh va 3 million mahalliy sayyoh tashrif buyurib, 185 million dollar daromad keltirdi.

Oldinga qarab, hukumat joriy yil uchun iqtisodiy o‘sishni 9,1 foizga, sanoat ishlab chiqarishini esa 9 foizga oshirishni maqsad qilgan qat’iy vazifalarni qo‘ydi. Mintaqaning asosiy eksport va sayyohlik markaziga aylanish traektoriyasi davom etar ekan, jami sarmoya oqimi 4,5 milliard dollarga yetishi kutilmoqda.

Source link