Siyosat
Yaqin Sharq mojarosi Markaziy Osiyoga ta’sir qiladigan mintaqaviy munosabatlarni o’zgartirishi mumkin, deydi ekspertlar
Tahlilchilar Yaqin Sharqda davom etayotgan urushlar Markaziy Osiyoga to’g’ridan-to’g’ri ta’sirlardan ko’ra, birinchi navbatda bilvosita kanallar orqali ta’sir qilishini kutmoqda. Mutaxassislar mintaqadagi, jumladan, Oʻzbekistondagi asosiy muammolar savdo yoʻllaridagi oʻzgarishlar, strategik sheriklik va yirik mintaqaviy davlatlar oʻrtasidagi munosabatlar bilan bogʻliqligini taʼkidlamoqda.
Tahlilchilarning taʼkidlashicha, Markaziy Osiyoga ehtimoliy taʼsirni baholash uchun asosiy eʼtibor jang maydonidagi oʻzgarishlarga emas, balki mojaroning kengroq mintaqaviy taʼsiriga qaratilishi kerak. Jumladan, geosiyosiy konfiguratsiyadagi mumkin boʻlgan oʻzgarishlar, transport yoʻlaklari va Eron, Rossiya, Xitoy, Afgʻoniston va Pokiston kabi davlatlar oʻrtasidagi munosabatlar.
Bilvosita ta’sirlar ustunlik qilishi mumkin
Mutaxassislar fikricha, urushning Markaziy Osiyoga bevosita ta’siri cheklangan bo’lishi mumkin. Aksincha, uning ta’siri kengroq geosiyosiy dinamika orqali seziladi.
“Nightingale” tahlil markazi tadqiqotchisi va geosiyosiy tahlilchi Erdaniz Huseynovning fikricha, mojaroning Markaziy Osiyoga ta’siri uchta asosiy tendentsiya orqali namoyon bo’lishi mumkin.
Birinchisi Eronga tegishli. Agar Eronning siyosiy tizimi saqlanib qolsa va uning hozirgi teokratik hukumati urushdan omon qolsa, Tehron Moskvaga yaqinlashishi mumkin. Bunday o‘zgarishlar Rossiyaning Eron va Afg‘oniston orqali o‘tadigan janubiy transport koridoridagi rolini kuchaytirishi mumkin.
Ikkinchi tendentsiya Xitoyga tegishli. Kengroq Osiyo kontekstida Pekin barqaror qo’shni sifatida Markaziy Osiyoga ko’proq qiziqishni boshlashi mumkin. Mintaqaning nisbatan cheklangan transport tarmog‘ini hisobga olsak, Xitoy Markaziy Osiyoning besh respublikasi ustidan o‘z ta’sirini kuchaytirishi mumkin.
Uchinchi omil Afg’onistonga tegishli. Pokiston bilan keskinlik tufayli muammolarga duch kelayotgan va Eron orqali kirish yo’llari uzilib qolgan Afg’oniston shimoliy transport yo’llari orqali Markaziy Osiyo va Rossiya bilan chuqurroq integratsiyaga intilishi mumkin.
Savdo yo’llari va mintaqaviy aloqalar
Uzoq davom etgan qurolli to‘qnashuv Markaziy Osiyoning Hind okeaniga chiqishni ta’minlash bo‘yicha uzoq yillik intilishlarini ham shubha ostiga qo‘yadi.
Huseynovga ko‘ra, geografiya mintaqa uchun katta muammo bo‘lib qolmoqda. Infratuzilma rivojlanmaganligicha qolmoqda va xalqaro sanksiyalar aloqa va savdoga tizimli cheklovlar qo’yishda davom etmoqda.
Xalqaro savdo eksperti Valijon To’raqulov ham xuddi shunday deb hisoblaydi, urush oqibatlari asosan bilvosita bo’ladi.
Uning ta’kidlashicha, globallashgan dunyoda bir mintaqada sodir bo‘layotgan voqealar boshqa davlatlarga ham ta’sir qilishi muqarrar. Shu bilan birga, mojarolar natijasida yuzaga kelgan ayrim o’zgarishlar ham mintaqaviy savdo yo’llari va sherikliklarning rivojlanishiga qarab cheklangan imkoniyatlarni yaratishi mumkin.
urush maqsadi haqida munozaralar
Yaqin Sharqdagi so‘nggi keskinlik 28-fevralda boshlandi, mojaro ortidagi strategiya ustida bahs-munozaralarni keltirib chiqardi.
Foreign Policy nashriga ko‘ra, AQSh prezidenti Donald Tramp ma’muriyati vakillarining urush boshlanishi haqidagi bayonotlari bir-biriga mos kelmaydi.
Jurnal keltirgan tahlilchilar urushning asosiy maqsadi noaniqligicha qolayotganini ta’kidlamoqda. Pentagon maqsad Erondagi rejimni o’zgartirish degan da’volarni rad etadi, biroq Eronning yadro quroliga ega bo’lishining oldini olish maqsadi ham shubha ostiga qo’yilgan. Prezident Tramp oʻtgan iyun oyida Eron hech qachon bunday qurolga ega boʻlmasligini aytgan edi.
Kuzatuvchilarga ko‘ra, aniq belgilangan strategiyasiz urush qimmatga tushadi va siyosiy jihatdan xavfli bo‘ladi, uzoq davom etgan mojaro esa saylovchilar orasida respublikachi prezidentni qo‘llab-quvvatlashni zaiflashtirishi mumkin.
Bugun, 25-sentyabr kuni O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev Xitoy Xalqaro madaniy kommunikatsiya markazi raisi Long Yuysyan va Gonkongning «JDB Group» kompaniyasi asoschisi Chan Xuntoni qabul qildi. Bu haqda Prezident matbuot xizmati xabar berdi.
Qayd etilishicha, O‘zbekiston bilan Xitoy o‘rtasidagi barcha sharoitlarda har tomonlama strategik sheriklik munosabatlarini yanada chuqurlashtirish va madaniy-gumanitar aloqalarni mustahkamlash masalalari ko‘rib chiqildi.
Markaz O‘zbekistonning Xitoy bilan ko‘p qirrali hamkorligini mustahkamlashga katta hissa qo‘shib kelayotgani qayd etildi. Birgalikda infratuzilmani rivojlantirish, investitsiyalar va «yashil» sanoat sohalarida qator loyihalar amalga oshirildi.
«JDB Group» kompaniyasining O‘zbekistondagi faoliyatining ustuvor yo‘nalishlari sifatida zamonaviy shahar, transport va sanoat infratuzilmasini rivojlantirish hamda geologiya sohasi belgilandi.
Uchrashuv yakunida mazkur kompaniya ishtirokida amalga oshirilayotgan va yangi loyihalarni jadallashtirish yuzasidan kelishuvga erishildi.
Siyosat
Saida Mirziyoyeva Diyene Keyta bilan demografik barqarorlik va inson kapitali bo‘yicha hamkorlikni muhokama qildi
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi rahbari Saida Mirziyoyeva BMT Bosh kotibi o‘rinbosari, BMT Aholishunoslik jamg‘armasi (UNFPA) ijrochi direktori Diyene Keyta bilan uchrashdi.
Muloqotda demografik barqarorlik, inson kapitali va aholi farovonligini ta’minlash bo‘yicha hamkorlikni yanada rivojlantirish masalalari muhokama qilindi.
Saida Mirziyoyeva O‘zbekistonning asosiy kapitali yosh avlod ekanini ta’kidladi. U demografik salohiyatni kelgusida dividend manbaiga aylantirish uchun inson, ayniqsa, ayollar va bolalarning salomatligi, ta’limi hamda xavfsizligiga investitsiya kiritish zarurligini bildirdi.
Saida Mirziyoyeva o‘zining Telegram kanalida demografik prognozlash tizimini yo‘lga qo‘yilayotganini ma’lum qildi. Shuningdek, «Demografik dividend — 2050» strategiyasini ishlab chiqish rejalashtirilayotganini aytdi.
Tomonlar demografik barqarorlikni faqat aholi soni bilan bog‘liq masala sifatida emas, balki ta’lim, sog‘liqni saqlash, bandlik, ijtimoiy himoya va oilalarni qo‘llab-quvvatlashni qamrab oladigan uzoq muddatli taraqqiyot masalasi sifatida ko‘rish zarurligini ta’kidladi.
Shuningdek, demografik ma’lumotlar va tahliliy prognozlar asosida qarorlar qabul qilish hamda inson kapitali va ijtimoiy xizmatlarga investitsiyalarni kuchaytirish bo‘yicha xalqaro hamkorlikni rivojlantirish masalalari muhokama qilindi.
Muloqotda aholining farovonligini oshirish va demografik jarayonlarni samarali boshqarishda ma’lumotlar hamda prognozlarning ahamiyatiga e’tibor qaratildi.
Prezident administratsiyasi rahbari Saida Mirziyoyeva Nyu-Yorkda «BlackRock» rahbariyati bilan uchrashdi.
Unda kompaniya prezidenti Robert Kapito, vitse-rais Tomas Donilon, «Global Infrastructure Partners» raisi va bosh ijrochi direktori Adebayo Ogunlesi, Moliyaviy va strategik investorlar guruhi global rahbari hamda kompaniyaning Yaqin Sharq mintaqasi bo‘yicha rahbari Charlz Hatami qatnashdi.
Muloqot davomida 2027-yilda Toshkent xalqaro moliya markazi faoliyatini yo‘lga qo‘yish masalasini muhokama qilindi. «BlackRock» ushbu Markaz konsepsiyasi va tuzilmasini ishlab chiqishda ko‘maklashmoqda.
AQSh ishbilarmon doiralari vakillari ishtirokidagi qo‘shma davra suhbatida O‘zbekiston hamda mintaqamizning yaqin o‘n yilliklarga mo‘ljallangan rivojlanish istiqbollari yuzasidan fikr almashildi.
O‘zbekiston yirik, samarali, sifatli sarmoyalar uchun yangi imkoniyatlar maydoniga aylanmoqda, dedi Saida Mirziyoyeva.
Mudofaa vaziriga ikki o‘rinbosar tayinlandi. Bu haqda vazirlik matbuot xizmati xabar berdi.
Jumladan, Prezidentning tegishli qaroriga muvofiq, polkovnik Zoidov Qahramonjon Obidjonovich O‘zbekiston mudofaa vazirining qurollanish va qurollantirish bo‘yicha o‘rinbosari lavozimiga tayinlandi.
Adliya polkovnigi Muratov Jahongir Dilshatovich vazirning komplayens va korrupsiyaga qarshi ichki nazorat bo‘yicha o‘rinbosari lavozimiga tayinlandi.
Prezident Shavkat Mirziyoyev Andijon viloyatiga tashrif buyuradi.
Ikki kunlik safar dasturidan hududning sanoat va investitsiya salohiyati, energetika, qishloq xo‘jaligi, transport, turizm va boshqa sohalardagi loyihalar bilan tanishish o‘rin olgan. Davlatimiz rahbari mahallalardagi bunyodkorlik ishlarini ham ko‘zdan kechiradi. Qator yangi quvvatlarni ishga tushirish va istiqbolli loyihalar qurilishini boshlash ko‘zda tutilgan.
Shuningdek, Andijon viloyatini yanada rivojlantirishning ustuvor yo‘nalishlari muhokamasiga bag‘ishlangan yig‘ilish bo‘lib o‘tadi.
