Dunyodan
Yangi ilmiy tadqiqot miya rivojlanishida to’rtta muhim yoshni aniqlamoqda
Jeyms Galgraghhexbetning sog’liqni saqlash fanlari muxbiri
Monty Rachnen / Getti
Olimlar miya hayotning besh xil bosqichlaridan o’tib ketishini, 92 yosh, 66 va 83 yoshdagi asosiy ballar bilan.
90 yoshgacha bo’lgan taxminan 4000 kishi miya hujayralari orasidagi aloqalarni ochib berdi.
Kembrij universitetida tadqiqotchilar, bizning 30-yillarimizga etib borguncha, o’smirliklarimiz o’smirlik davrida qolishini ko’rsatdi.
Tadqiqotchilarning ta’kidlashicha, topilmalar hayotning ruhiy kasalliklari va demansning ummanida o’zgarishi xavfini tushunishga yordam beradi, deya ta’kidlaydi tadqiqotchilar.
Miya yangi bilim va tajribalarga javoban doimiy ravishda o’zgarib turadi, ammo tadqiqot shuni ko’rsatadiki, bu tug’ilishdan boshlab bir xil silliq na emas.
Buning o’rniga beshta miya bosmalari mavjud:
Bolaligi – tug’ilishdan 9 yoshgacha bo’lgan – 90 yoshdan 32 yoshgacha – 66 yoshdan 83 yoshgacha – 83 yoshdan 83 yoshgacha – 83 yoshdan 83 yoshgacha bo’lgan.
“Miya butun hayot davomida miya tiklanadi. Ulanish doimiy ravishda kuchayib boradi va bu miyani qayta ishlayotganda o’zgarishi va bosqichlari mavjud”, dedi Doktor Aleksa Maudsli BBCga.
Ba’zi odamlar bu joylarga avvalgi yoki undan keyinroq etib borsa ham, tadqiqotchilar bu asrlar ma’lumotlarda qanday ko’rinishini hayratda qoldirdi.
Tabiat aloqalari jurnalida chop etilgan ushbu tadqiqotda mavjud bo’lgan miya tekshiruvida mavjud bo’lgan miya tekshiruvi. Bu naqshlar nihoyat ravshan bo’lmoqda.
Miyaning 5 bosqichlari
Bolalik – birinchi davr – miya tez ortib boradi, chunki hayotning boshida hosil bo’lgan turli xil ichimliklar orasidagi ortiqcha ulanishlar, hayotning boshida hosil bo’ladi.
Ushbu bosqichda miya kamroq samaraliroq bo’ladi. Bu parkning atrofida to’xtashga o’xshash va qayerda bo’lmasin, uni A dan B. gacha bo’lgan joyga boring.
O’smirlik – to’qqiz yoshidan keyin tezkor o’zgarishlar, miyadagi ulanishlar yanada samaraliroq bo’ladi. “Bu katta o’zgarish”, dedi doktor Moosli miya bosqichlari o’rtasidagi eng chuqur o’zgarishlarni tavsiflab, aytilgan.
Bu, shuningdek, ruhiy salomatlik buzilishini rivojlantirish xavfi eng yuqori.
Agar balog’at balog’at balog’at boshlanishini boshlaydi, ammo bu biz taxmin qilinganimizdan ancha keyin tugaganidan ancha keyin tugaydigan eng so’nggi dalillar. Bir marta o’spirinlar bilan cheklangan deb o’ylagan, neyroserologiya 20 va hozir sizning 30-yillarning boshida bo’lishini anglatadi.
Ushbu bosqich miyaning neyronlarning tarmog’i yanada samaraliroq bo’ladi. Doktor Maudsley miya funktsiyasini 30-yillarning boshlarida miya funktsiyasini taklif qiladigan ko’plab miya funktsiyasini qo’llab-quvvatladi, ammo to’qqiz va 3 yoshdagi asrlar orasidagi bir bosqichda qoldi.
Balog’at yoshi – bu miya, keyin 30 yil davom etadigan eng uzoq vaqt davomida barqarorlik davriga kiradi.
Ushbu davrda o’zgarishlar avvalgi otashunoslik bilan taqqoslaganda juda sekinroq, ammo bu erda biz miya samaradorligini o’zgartirishning o’sishini ko’ramiz.
Doktor Mausley bu “Intellektual va shaxsiy davrlar davrlariga mos keladi”, deb aytgan Amerika guvohi yoki tajribasi.
Erta qarish – bu 66 yoshida boshlanadi, ammo tez pasayishiga olib kelmaydi. Buning o’rniga, miyada ulanish naqshlarida o’zgarishlar mavjud.
Butun miya sifatida birga ishlashning o’rniga, a’zolar o’z shaxsiy loyihalarini boshlagan guruh a’zolari singari hamkorlik qiladigan hududlarga tobora ajratib turadi.
Ushbu tadqiqot sog’lom miyalarga e’tibor qaratgan bo’lsa-da, bu miya salomatligiga ta’sir qiladigan demansiya va yuqori qon bosimi bo’lgan asrdir.
Keyingi yillarida u yakuniy bosqichga 83 yoshida kiradi. Ular boshqa guruhlarga qaraganda kamroq ma’lumotlarga ega, chunki ular skanerlash uchun sog’lom miyalarni topish qiyinroq edi. Miyadagi o’zgarishlar erta qarishlarga o’xshaydi, ammo ko’proq aniqlanadi.
Doktor Mausley unga haqiqatan ham jiddiy bosqichma-bosqich muhim bosqichlarga, shu jumladan balog’at, sog’liqni saqlash xavotirlari, shuningdek, yoshlarning o’sishi kabi juda katta ijtimoiy o’zgarishlarga to’g’ri keldi.
“Bu haqiqatan ham ajoyib tadqiqotlar.”
Garchi ushbu tadqiqot erkaklar va ayollarga alohida qaramagan bo’lsa-da, menopauza ta’siri kabi savollar qolmoqda.
Kembrij universitetida: “Ko’plab nevodevevodchilik va nevrologik sharoitlar” miya simli bo’lib, miya simli, miyaning simi bilan bog’liq farqlar.
Edinburg universitetida kashfiyot va miya fanlari markazi direktori, deydi: “Bu bizning hayotimiz davomida miyamizni o’zgartiradigan juda hayajonli tadqiqotlar.”
Uning so’zlariga ko’ra, natijalar miya qarishini tushunishimiz bilan “yaxshi kelishuv”, ammo “hamma ham xuddi shu yoshda ushbu tarmoqni o’zgartirmaydi” deb ogohlantirgan.
Dunyodan
Rossiyada muhojirlar uchun patent olish va ularni uzaytirish uchun yangi shartlar belgilandi.
Rossiya prezidenti Vladimir Putin mehnat muhojirlari Rossiyada yashovchi o‘zlari va qaramog‘ida bo‘lgan shaxslarni hech bo‘lmaganda kunlik ish haqi bilan ta’minlashni talab qiluvchi qonunni imzoladi.
Qonunga ko‘ra, chet el fuqarosi patent olganida, u nafaqat o‘zi, balki voyaga yetmagan barcha farzandlari uchun ham belgilangan miqdorda shaxsiy daromad solig‘ini (NDFL) oldindan to‘lashi kerak.
Ushbu talab tadbirkorlik faoliyatidan qat’i nazar, jismoniy shaxslarga mahalliy yoki shaxsiy xizmatlar ko’rsatadigan chet el fuqarolariga ham tegishli.
Agar bu talablar bajarilmasa, immigrantning patenti yoki ishlash uchun ruxsatnomasi uzaytirilmaydi. Shundan so’ng, agar Rossiyada vaqtincha qolish uchun boshqa qonuniy asos bo’lmasa, ular 15 kun ichida voyaga etmagan bolalari bilan mamlakatni tark etishlari kerak.
Shuningdek, qonunga ko’ra, chet ellik voyaga etmagan bolaning Rossiyada vaqtincha bo’lish muddati uning ota-onasiga berilgan patentning amal qilish muddatidan (uzaytirish yoki qayta rasmiylashtirish) oshmasligi kerak. Biroq, bu muddat 18 yoshga to’lgunga qadar amal qiladi, buning uchun siz NDFL uchun ma’lum miqdorni oldindan to’lashingiz kerak.
Bola 18 yoshga to’lganda va Rossiyada qolish uchun boshqa qonuniy sabab bo’lmasa, u 30 kun ichida mamlakatni tark etishi yoki ushbu muddat ichida patent olish uchun ariza topshirishi va tegishli avans to’lovini amalga oshirishi kerak.
Yangi qonunga ko’ra, Rossiya Ichki ishlar vazirligiga chet elliklarning daromadlari va NDFLning belgilangan avans to’lovlari amalga oshirilganligini tekshirish vakolati berildi. Shuningdek, vaqtinchalik propiska yoki propiska olgan xorijliklarning davlat migratsiya axborot tizimi orqali soliq organlarida ro‘yxatdan o‘tganligini nazorat qilish mumkin bo‘ladi.
Kyushu yaqinida kuchli zilzila sodir bo’ldi. Bu haqda Osiyo OAVlari mamlakatning Yaponiya meteorologiya agentligiga asoslanib xabar berdi.
Zilzila magnitudasi: 7,1 Sana va vaqt: Bugun, 28-iyul, mahalliy vaqt bilan 16:27 atrofida Joylashuvi: Kumamoto prefekturasi yaqinida Zilzila o‘chog‘ining chuqurligi 10 km.
NHK telekanali zilziladan keyin sunami xavfi e’lon qilinganini ma’lum qildi.
Isroil atrof-muhitni muhofaza qilish vaziri Yidit Shirman Nil timsohini ko’payuvchi yovvoyi hayvon deb e’lon qildi. Bu chora Isroil qamoqxona maʼmuriyatiga falastinlik mahbuslar saqlanayotgan qamoqxonalarni qoʻriqlash uchun timsohlardan foydalanish imkonini beradi.
Euronews xabariga ko‘ra, vazirlik huquqshunoslari bu qarorga qarshi chiqishgan.
Mamlakat Tabiat va milliy bog‘lar vazirligi ham yovvoyi hayvonlarni faqat ilmiy va o‘quv maqsadlarida saqlash mumkinligi haqida bayonot berdi.
2025-yil dekabrida Isroil hukumatining radikal aʼzosi va Davlat xavfsizlik vaziri Itamar Ben Gvir falastinlik mahbuslar saqlanayotgan qamoqxonalarni qoʻriqlash uchun timsohlardan foydalanishni taklif qildi.
Tashabbus egalari timsohlardan AQSh va Janubiy Amerika mamlakatlaridagi qamoqxonalarni qo‘riqlashda foydalanilayotganini da’vo qilishdi. Biroq huquqshunoslarning aytishicha, amaliyot vaqti-vaqti bilan kuzatilgan bo‘lsa-da, muntazam ravishda amalga oshirilmagan.
Inson huquqlari tashkilotlari Isroilni xavfsizlik nuqtai nazaridan falastinliklarni aybsiz qamoqqa tashlaganlikda tanqid qilmoqda. Bu amaliyot, ayniqsa, 2023-yil 7-oktabrdan keyin kuchaydi.
BBC maʼlumotlariga koʻra, Gʻarbiy Sohildagi deyarli har bir oila vakillari Isroil qamoqxonalarida vaqt oʻtkazgan. Harbiy asirlar Isroilning ichki qismida saqlanayotganligi sababli, ularning qarindoshlari ularning qayerda ekanligi haqidagi xabarlarga ega emaslar.
Birlashgan Millatlar Tashkiloti hisobotiga ko’ra, 1967 yildan beri Isroil 800 mingdan ortiq falastinlikni sababsiz yoki mayda ayblar bilan hibsga olgan.
“Isroil harbiy bosqinchi rejimi bosib olingan Falastin hududlarini ochiq qamoqxonalarga aylantirdi”, – dedi BMT maxsus ma’ruzachisi Francheska Albanese.
Hibsga olingan falastinliklarning ko‘pchiligining bolalar bo‘lishi xavotirga sabab bo‘lmoqda.
Xalqaro Amnistiya inson huquqlari tashkiloti Isroil qamoqxonalarida falastinlik mahbuslarga nisbatan qiynoqlar, jismoniy va jinsiy zo‘ravonliklardan xavotir bildirdi.
Tashkilotning Yaqin Sharq va Shimoliy Afrika boʻyicha direktor oʻrinbosari Sara Xasash Negev choʻlidagi Sde Teyman qamoqxonasida falastinlik mahbuslarga nisbatan gʻayriinsoniy muomala va qiynoqlarga oid dalillar borligini aytdi.
Mart oyida Isroil parlamenti (Knesset) terrorchilik hujumlarida ayblangan falastinliklar uchun o‘lim jazosini standart jazo sifatida belgilovchi qonunni qabul qildi.
Birlashgan Millatlar Tashkilotining Falastinlik qochqinlar agentligi rahbari va Yevropa davlatlari, jumladan, Buyuk Britaniya, Fransiya, Germaniya va Italiya vakillari qonunni demokratik tamoyillarga zid deb qoraladi.
Yaponiya ayollarning uzoq umr ko‘rishi bo‘yicha yana dunyoda birinchi o‘rinni egalladi
Yaponiya ayollarning umr ko‘rish davomiyligi bo‘yicha dunyoda yetakchi bo‘lib qolmoqda. Yaponiya Sogʻliqni saqlash vazirligi maʼlumotlariga koʻra, yapon ayollarining oʻrtacha umr koʻrishi 2025-yilda 87,33 yoshni tashkil qiladi.
Shunisi e’tiborga loyiqki, Yaponiya 41 yil davomida ayollarning o’rtacha umr ko’rish davomiyligi bo’yicha dunyoda yetakchilik qilmoqda.
Yaponiyalik erkaklarning o‘rtacha umri 81,35 yoshni tashkil qilgan. Bu borada Shvetsiya, Norvegiya, Italiya va boshqa bir qancha davlatlarni ortda qoldirib, dunyoda ettinchi o‘rinda turadi.
Bir necha yil oldin, COVID-19 pandemiyasi Yaponiyada o’rtacha umr ko’rishning biroz qisqarishiga olib keldi. Biroq, 2023 yildan boshlab bu ko’rsatkich yana o’sish nuqtasiga yetdi va pandemiyadan oldingi darajadan ham yuqori.
Suriya hukumati Isroil bilan ziddiyatni istamaydi va Isroil bilan xavfsizlik kelishuviga erishmoqchi, dedi Suriya prezidenti Ahmad al-Sharah Al-Jazira telekanaliga.
“Biz Isroil bilan to’qnashuvni istamaymiz va bundan manfaatdor ham emasmiz. Isroil bilan muvaffaqiyatli xavfsizlik kelishuvi Suriya bosib olingan Golan tepaliklariga bo’lgan huquqidan voz kechmasdan turib, dunyo tinchligiga yo’l ochadi”, – dedi al-Sharah.
Prezident Suriya va Isroildan tashqari barcha davlatlar kelishuv imzolashni taklif qilib, Damashq Livan ishlariga harbiy aralashuvni istamasligini aytdi. “Biz mintaqada urush zonasining kuchayishidan xavotirdamiz. “Biz Livanga harbiy aralashish niyatimiz yo’q”, dedi u.
Janob Al-Sharah Damashq Livan hukumatining kuch ishlatish va harbiy harakatlar bo‘yicha o‘z ixtiyori bilan foydalanish huquqini qo‘llab-quvvatlashini ta’kidladi. Prezident “Livandagi har qanday tartibsizlik Suriyaga bevosita ta’sir qiladi”, deya qo‘shimcha qildi.
Aprel oyi o‘rtalarida al-Shara Turkiyaning Antaliya shahrida bo‘lib o‘tgan diplomatik forumda Damashq Isroil bilan Suriya janubidan Isroil qo‘shinlarini olib chiqishni o‘z ichiga olgan xavfsizlik bo‘yicha kelishuvga erishish niyatida ekanini aytdi. Uning aytishicha, bunday kelishuv Suriya hukumatiga Isroil bilan bosib olingan Golan tepaliklari yuzasidan muzokaralarni boshlash imkonini beradi.
Shavkat Mirziyoyev rasmiy tashrif bilan Serbiyaga boradi
Bojxona sohasida tadbirkorlar uchun bir qator yengilliklar joriy etiladi
Dushanba kuni ham dollar kursi pastlaydi
-
Siyosat5 days ago
Шавкат Мирзиёев Бишкекда кутиб олинди
-
Mahalliy4 days ago
«Enamdan qolgan dalalar» (Esse)
-
Jamiyat5 days ago
BYD CHAZOR UzPride – O‘zbekiston mustaqilligining 35 yilligiga bag‘ishlangan maxsus taklif
-
Jamiyat5 days ago
Bu yilgi Mustaqillik bayrami ijtimoiy tarmoqlarda chin ma’noda portladi!
-
Iqtisodiyot3 days agoPrezidentning bojxona xizmatiga oid farmoni qabul qilindi
-
Jamiyat5 days ago
Yangi o‘quv yilida 806 mingdan ziyod 6 yoshli bola maktabga tayyorlov guruhlariga qamrab olinadi
-
Jamiyat3 days ago
Prezident 7 milliy dastur haqida e’lon qildi
-
Iqtisodiyot3 days ago
O‘zbekiston mahsulotlari AQShning eng yirik savdo tarmog‘i orqali Amerika bozoriga chiqishi mumkin