Connect with us

Jamiyat

Xokisor, asabiy va serjahl Mendeleyev

Published

on


 U serqirra olim – kimyogar, fizik, tabiatshunos va pedagog edi. 1869 yili yaratgan kimyoviy elementlarning davriy jadvali olamshumul kashfiyotlardan biri sifatida tarix sahifalariga muhrlandi. Shu bois ahli dunyo Dmitriy Ivanovich Mendeleyevni tom ma’noda haqli ravishda kimyogarlar otasi deb tan oldi.

Bundan tashqari, D.Mendeleyev kimyo, kimyo texnologiyalari, fizika, havoda uchish, meteorologiya, qishloq xo‘jaligi, iqtisodiyot, xalq maorifi va boshqa sohalar bo‘yicha ko‘plab tadqiqotlar o‘tkazdi. Gazlarning solishtirma og‘irlikka nisbatan siqiluvchanligi hamda eritmalar nazariyasiga oid izlanishlar olib bordi, suyuqliklar qarshiligi masalalari bilan jiddiy shug‘ullandi. Donetskdagi toshko‘mir zaxiralarining iqtisodiy imkoniyatlarini puxta o‘rganib, ulardan unumli foydalanish yuzasidan foydali tavsiyalar berdi. Neftni sanoat asosida qayta ishlab, fraksiyalarga ajratish usulini ishlab chiqdi, ma’danli o‘g‘itlarni amaliyotda qo‘llash va qurg‘oqchil yerlarga suv chiqarishni targ‘ib qildi.

Mendeleyev, hatto quyoshning to‘liq tutilishini kuzatish maqsadida 1887 yili havo sharida samoga parvoz uyushtirdi. Ilmiy izlanishlarining samarasi o‘laroq, 500 ga yaqin maqola, risola va kitob yozdi. Dastlabki eng mukammal «Kimyo asoslari» hamda o‘z davri uchun muhim ahamiyatga molik «Organik kimyo» darsligini yaratdi. Tinimsiz izlanishlari va erishgan muvaffaqiyatlari sharofati bilan Rossiya kimyo jamiyati asoschilaridan biri, Peterburg universiteti professori, o‘lchov va og‘irliklar bosh palatasining tashkilotchisi va birinchi direktori, dunyodagi eng nufuzli fan akademiyalari hamda ilmiy kengashlarning haqiqiy va faxriy a’zosi sifatida dong taratdi.

Avval Tobolsk gimnaziyasini, keyin Peterburgdagi yetakchi pedagogika institutini bitirgan zahmatkash olimning ustozlik faoliyati ham samarali kechgan. U sog‘lig‘i zaiflashgani sababli bir muddat Simferopol va Odessada oddiy o‘qituvchi bo‘lib ishladi. Salomatligi tiklangach, Sankt-Peterburgga qaytib, kimyo fani bo‘yicha «Solishtirma hajmlar haqida» magistrlik darajasi ishini yoqladi. 23 yoshida esa Peterburg universiteti dotsentiga aylanib, yoshlarga nazariy va organik kimyo bo‘yicha saboq bera boshladi. 1859–1861 yillarda chet el safarida bo‘lib, Geydelbergda taniqli olimlarning shaxsiy laboratoriyalarida suyuqliklar kapillyarligi va sirtqi tarangligi muammolari bilan jiddiy shug‘ullandi. Sankt-Peterburgga qaytgach, universitetda organik kimyo faniga doir yangi mavzularda ma’ruzalar o‘qishga kirishdi.

1864 yili Dmitriy Ivanovich Peterburg texnologiya instituti professori etib saylandi. «Spirtning suv bilan birikmalari» mavzusida kimyo fani bo‘yicha doktorlik dissertatsiyasini muvaffaqiyatli himoya qildi. Ikki yilga qolmay, Peterburg universitetining noorganik kimyo kafedrasiga rahbar etib tayinlandi va 23 yil shu lavozimda ishladi. Aynan o‘sha davrda uning ilmiy va pedagoglik faoliyati gullab-yashnadi.

Ammo 1890 yil bahorida eskicha ta’lim tizimidan norozi bo‘lgan universitet talabalari isyon ko‘tarishadi. O‘zlarining haqli e’tirozlar bitilgan arznomalarini vazirga yetkazishni D.Mendeleyevdan so‘rashadi. U yoshlar iltimosini bajonidil ado etadi. Afsuski, hech qancha o‘tmay, vazirdan arznomani ko‘rib chiqishni rad etuvchi javob keladi.

Talabalar g‘alayoni qaytadan boshlanadi. Ularga xayrixoh D.Mendeleyev ro‘y bergan nohaqliklarga chiday olmay, universitetni tashlab ketadi. So‘ngra bor kuch-g‘ayratini amaliy ishlarga sarflaydi. Chunonchi, yangi bojxona tarifi loyihasini yaratib, unga bag‘ishlangan «Izohli tarif» kitobini nashr ettiradi. Dengiz floti va harbiy vazirlik topshirig‘iga ko‘ra, tutunsiz poroxni kashf qiladi. Shuningdek, bir qancha xalqaro ko‘rgazmalarda qatnashadi. Turli qomusiy lug‘atlarning kimyo faniga tegishli qismlariga muharrirlik qiladi. Ural mintaqasi sanoatiga oid monografiya yozadi. Shuning barobarida o‘zining tavsiyalari asosida qayta tashkil etilgan o‘lchov va og‘irliklar bosh palatasi boshqaruvchisi vazifasini bajaradi

Dmitriy Mendeleyev tinib-tinchimas va izlanuvchan olimlar sirasiga kirgan. U o‘zining mashhurligiga ham, sha’niga aytilayotgan hamdu sanolarga unchalik e’tibor bermasdi. Eng qizig‘i, Mendeleyev o‘ta xokisor, ayni chog‘da, ancha asabiy va serjahl inson edi. Buning qator sabablari bor edi.

Avvalo, u 1834 yil yanvarida eng katta oilalardan birida tug‘ilgan o‘n yettinchi farzand edi. O‘zidan oldin dunyoga kelgan opa va akalarining sakkiz nafari go‘dakligidayoq nobud bo‘lgan, birovi esa 14 yoshida olamdan o‘tgandi. Shu bois kelib chiqishi savdogarlar va sanoatchilar shajarasiga mansub onasi Mariya Dmitreyevna jigargo‘shalari dog‘ida kuyib, adoyi tamom bo‘lgandi. Muqaddam Tobolsk shahridagi gimnaziya va okrug o‘quv yurti direktori bo‘lib ishlagan otasi Ivan Mendeleyev esa umrining oxirida ko‘r bo‘lib qolib, ming bir azob-uqubatda umr kechirgan. Eng achinarlisi, Dmitriy 13 yoshida otasidan, 16 yoshida onasidan judo bo‘ladi.

Ikkinchidan, uning oilaviy hayotda ham omadi yurishmaydi. Avvaliga o‘zidan olti yosh katta Fiza ismli ayolga uylanib, uch farzand ko‘radi. Lekin bolalaridan to‘ng‘ichi chaqaloqligida, ikkinchisi 33 yoshida vafot etadi. Keyinchalik D.Mendeleyev aktrisa Agnessani yoqtirib qoladi. Afsuski, u bilan ham birga uzoq yashamaydi. Axiyri, Anna Popova ism-sharifli ayolni o‘ziga umr yo‘ldoshi qilib tanlaydi. Oqibatda har xil ta’na-malomatlarga giriftor bo‘ladi. Hatto, ayrim g‘alamislar imperator Aleksandr Uchinchiga «Mendeleyevning bir nechta xotini bor» degan ig‘vogarona gapni yetkazishadi. Xayriyatki, imperator bag‘rikenglik qiladi. «Mendeleyevning rafiqasi o‘nta bo‘lishi ham mumkin, lekin u ulug‘ olim sifatida hammamiz uchun yagonadir!» deydi miyig‘ida kulib.

Yuqorida tilga olingan og‘ir yo‘qotishlar D.Mendeleyevning o‘ksik qalbida mangu armon bo‘lib qolgandi. O‘zi haqidagi ig‘volar ham asabini egovlardi. Eng yomoni, uyidayam tinchlik yo‘q edi. Allaqachon to‘rt farzandning onasiga aylangan Annaning jag‘i tinmas, uzzukun xarxasha qilaverib, jonga tegardi. D.Mendeleyev esa boshqa aksariyat allomalar singari faqat bola-chaqa, oila tashvishi bilan o‘ralashib qolishni istamas, o‘z orzu-xayollari og‘ushida yashagisi kelardi. Shuning uchun ayni qartaygan chog‘ida, qachon qaramang, sochlari yelkasiga tushgan, soqoli o‘sgan holda yurardi. Ko‘pincha eski bichimdagi juldurvoqi kamzulga o‘ralib, Sankt-Peterburg ko‘chalari bo‘ylab sandiroqlardi. Gohida hovlisidagi bahaybat daraxt kavagiga kirib olib, soatlab xayol surar yoki ertangi ob-havo qanday bo‘lishini, yerdagi va tepadagi namlik o‘rtasidagi tafovutni aniqlardi. Ishdan bo‘sh paytlarida esa ixcham va bejirim jomadonlar yasash bilan shug‘ullanardi. Inchunin, hamshaharlari uni ko‘proq olim emas, balki qo‘li gul usta sifatida hurmat qilishardi. Xalq orasida «Mendeleyev zo‘r kimyogarmi yoki mohir jomadonchimi?» qabilidagi uchirma savollar og‘izdan-og‘izga o‘tib yurardi.

Ko‘pchilikning e’tirof etishicha, Dmitriy Mendeleyev o‘ta kamtar inson bo‘lgan. Masalan, bir gal uni universitet laboratoriyasi mudirligiga taklif etib, o‘ttiz ming rubl (o‘sha paytda bu juda pul hisoblangan) miqdorida maosh to‘lashni va’da qilishadi. Ammo olim bu vazifada ishlashga rozi bo‘lmaydi. «Menga ming rubl ham yetadi, – deydi qariyalarga xos bosiqlik bilan. – Chunki kam maoshli ishni istagan paytda tashlab ketish mumkin va buning uchun achinmasa ham bo‘ladi».

Darvoqe, u pulga muhtojlik sezganida, boya aytganimizdek, ustachilik qilib kunini o‘tkazaverardi. Lekin xayrli ishlardan, davlat topshiriqlarini bajarishdan hech qachon bosh tortmasdi. Olimning ezgu maqsadi insoniyatni ming bir balolarga giriftor qilish emas, balki kelgusida shusiz ham avj olib ketishi muqarrar bo‘lgan ichkilikbozlikning salbiy asoratlarini kamaytirish va aholi sog‘lig‘ini asrab-avaylashga imkon qadar hissa qo‘shish edi.

D.Mendeleyev 1907 yil 20 yanvarda o‘pka zotiljami tufayli vafot etadi. Hamshaharlari uni dafn etish marosimini dabdaba bilan o‘tkazishadi. Ammo negadir qabr toshiga tug‘ilgan va qazo qilgan yillarini yozishni unutishadi. Bu ancha bahs-munozaralarga sabab bo‘ladi. Shunda Mendeleyevning Lyuba ismli qiziga uylangan, doimo qari qaynotasining odatlaridan hayratga tushib, «Bu chol biz yashayotgan dunyoning odami emas», deb yuradigan mashhur shoir Aleksandr Blok ko‘pchilikka ma’qul gapni aytadi. «Juz’iy xatodan ranjib, shovqin ko‘tarishning hojati yo‘q. Negaki, daholarning tug‘ilgan va o‘lgan sanasi bo‘lmaydi. Ularning nomi tarix sahifalarida, xotirasi esa xalq qalbida mangu yashaydi!» deydi.

Rossiya Fizika-kimyo jamiyati kimyo sohasidagi eng yaxshi ishlar uchun Dmitriy Mendeleyev nomida ikkita mukofot ta’sis etdi. Olimning kutubxonasi va ish kabineti esa Petrograd universiteti tasarrufiga o‘tkazilib, bebaho meros sifatida qat’iy muhofazaga olindi.

Abdunabi Haydarov.

 

 

 

 

 

 

 



Source link

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Jamiyat

Prezident 7 milliy dastur haqida e’lon qildi

Published

on


Prezident o‘z nutqida 7 milliy dastur haqida e’lon qildi. 

Birinchi milliy dastur bilim va malakani kelgusi taraqqiyotning asosiy kapitaliga aylantirishdan iborat bo‘ladi.

Bolalarning 6 yoshli tayyorlov guruhlariga qamrov qisqa muddatda 100 foizga olib chiqiladi. Xususiy bog‘cha tashkil qilish bo‘yicha mavjud imtiyozlar saqlab qolinadi.

Barcha maktablar xalqaro baholash dasturlari bilan to‘liq qamrab olinadi.

Yurtimizdagi texnikumlarda xalqaro ta’lim standartlarini joriy etiladi. Ularda yoshlarimizni yuqori daromadli kasblarga o‘qitishni yo‘lga qo‘yib, qamrovni 1 millionga yetkaziladi. Bir so‘z bilan aytganda, Yangi O‘zbekistonda kasb egallamagan birorta yigit-qiz qolmaydi.

Ikkinchi milliy dastur xalqimizning sog‘lom bo‘lishi va uzoq umr ko‘rishini ta’minlashga xizmat qiladi.

Shu maqsadda aholi salomatligi bilan bog‘liq davlat xarajatlarini kelgusi besh yilda yalpi ichki mahsulotga nisbatan 5 foizga yetkaziladi.

Tibbiyotda profilaktikani kuchaytirish orqali salomatlikni asrash modeliga o‘tiladi. Davlat tibbiy sug‘urtasi mamlakatning barcha xonadonlariga kirib boradi

Ixtisoslashgan tibbiyotda raqobat muhitini kuchaytirish maqsadida dunyoning eng nufuzli kamida 5 ta klinikasi olib kelinadi.

Uchinchi milliy dastur – iqtisodiyotimizni yuqori texnologiya va mehnat unumdorligi modeliga o‘tkazish.

Buning uchun kelgusi o‘n yilda 450 milliard dollar xorijiy investitsiya jalb qilinadi. Iqtisodiyotda yuqori o‘sish sur’atini saqlagan holda, 2030 yilgacha yalpi ichki mahsulot hajmi 300 milliard dollarga yetkaziladi, sanoatda 2 millionta yuqori daromadli ish o‘rni yaratiladi.

Yoshlarimizning salohiyatini to‘liq ro‘yobga chiqarishda startap, venchur va sun’iy intellektni rivojlantirish ustuvor yo‘nalishga aylanadi.

Shuningdek, kichik biznes – o‘rta biznesga, o‘rta korxonalar esa yirik kompaniya va korporatsiyalarga aylanishi uchun yaxlit ekotizimni yo‘lga qo‘yamiz. Bularning hisobiga kelgusi o‘n yilda jon boshiga yalpi ichki mahsulot hajmi 10 ming dollarlik marradan oshadi.

Global iqlim o‘zgarishi sharoitida suv va ekologiya masalalari yanada dolzarb bo‘lib bormoqda.

Shu bois, to‘rtinchi milliy dastur suv va tabiatga munosabatni tubdan o‘zgartirishga qaratiladi.

Kelgusi besh yilda ekin maydonlarida suv tejaydigan texnologiyalar qamrovini 100 foizga olib chiqiladi. Bu – umummilliy marraga aylanadi.

Adolat qaror topgan joyda iqtisodiy o‘sish ham, ijtimoiy ishonch ham yuksaladi.

Bu borada beshinchi milliy dastur – sud mustaqilligini kuchaytirish va qonun ustuvorligini ta’minlashni umumiy qadriyatga aylantirishdan iborat.

“Buning uchun huquqiy tarbiyani maktabdan boshlab aniq tizim asosida yo‘lga qo‘yamiz. Fuqarolar va tadbirkorlarning qonuniy kafolatlarini kuchaytirish bo‘yicha islohotlarimizni qat’iy davom ettiramiz. Kiberjinoyatchilik, giyohvandlik va odam savdosining oldini olish bo‘yicha choralarni yanada kuchaytiramiz.

“Yashirin iqtisodiyot”, uyushgan jinoyatchilik, ayollar va bolalar huquqini kamsitishga qarshi kurashni yangi bosqichga ko‘taramiz.

Odamlarimizning kayfiyati, oilalarning farovonligi, yoshlarning orzu-istagi, tadbirkorlarning tashabbuskorligi, eng avvalo, mahallada namoyon bo‘ladi.

Shuning uchun oltinchi milliy dastur mahallani jamiyat taraqqiyotining asosiy buyurtmachisiga aylantirishga yo‘naltiriladi.

Endi davlat dasturlarini ishlab chiqish bo‘yicha yondashuv butkul o‘zgaradi. Tuman budjeti, investitsiya dasturi hamda infratuzilma loyihalari mahalla buyurtmasi asosida ishlab chiqiladi. Bunda fuqarolarning talab va ehtiyoji, mahallaning farovonligi – eng asosiy mezon sifatida belgilanadi”, dedi Prezident.  

Yettinchi milliy dastur – O‘zbekistonning tinchlik va do‘stlik diyori, bag‘rikeng o‘lka sifatidagi nufuzini har tomonlama yuksaltirishdan iborat.

Bizning ochiq, pragmatik va tinchlikparvar siyosatimiz uzoq muddatli taraqqiyotimizni ta’minlashga qaratilgan.



Source link

Continue Reading

Jamiyat

Bu yilgi Mustaqillik bayrami ijtimoiy tarmoqlarda chin ma’noda portladi!

Published

on


Bu yilgi Mustaqillik bayrami ijtimoiy tarmoqlarda chin ma’noda portladi. Prezident Shavkat Mirziyoyevning nutqi, bayram ssenariysi va sahnadagi chiqishlarga foydalanuvchilardan juda katta, samimiy va kuchli reaksiya bo‘ldi.

Izohlarni o‘qib, bir narsa yaqqol ko‘rinadi: odamlar bayramni shunchaki tomosha qilmagan — his qilgan.

“Juda zo‘r!”, “Boshqacha bo‘ldi!”, “Ta’sirli!”, “Gap yo‘q!”, “Sahnadagi energiya va jonli ijro odamni lol qoldirdi, haqiqiy bayram kayfiyati!”, “Harbiylarning safdagi kelishgan va qat’iy qadamlari qalbimizni g‘ururga to‘ldiradi”, “Juda go‘zal bayram, betakror bayram”… — ijtimoiy tarmoqlardagi minglab fikrlarda bir xil kayfiyat.

Ayniqsa, Prezident nutqidagi fikrlar alohida muhokama qilindi. Vatan tarixi, bugungi islohotlar va kelajakka ishonch uyg‘unlashgan nutq ko‘pchilikda kuchli taassurot qoldirdi.

Bu yilgi Mustaqillik bayrami sahnada o‘zgacha bo‘ldi — ijtimoiy tarmoqlardagi reaksiya esa bundan ham kuchli!

Bu shunchaki izohlar emas. Bu — xalqning bayramga bo‘lgan kayfiyati.



Source link

Continue Reading

Jamiyat

BYD CHAZOR UzPride – O‘zbekiston mustaqilligining 35 yilligiga bag‘ishlangan maxsus taklif

Published

on


BYD Central Asia mahalliy ishlab chiqarilayotgan BYD CHAZOR UzPride modelining rasmiy sotuvi boshlanganini e’lon qiladi. Mahalliylashtirish darajasi yuqori bo‘lgani tufayli 55 KM Luxe jamlanmasi 255 900 000 so‘m narxda taklif etilmoqda.

Modelning nomi uning mazmun-mohiyatini aks ettiradi: brend mahalliy bozorda izchil rivojlanib, texnik mutaxassislarni tayyorlash va mamlakat avtomobilsozlik sanoatini zamonaviylashtirishga ko‘maklashmoqda. Shu bilan birga, zamonaviy texnologiyalarni aholining tobora keng qatlamlari uchun qulay va hamyonbop qilmoqda. Shu sababli yangi talqin O‘zbekiston va uning xalqiga chuqur hurmat ramzi sifatida UzPride nomini oldi.

O‘zbekiston Respublikasi mustaqilligining 35 yilligi munosabati bilan xaridorlar uchun maxsus moliyalashtirish dasturi tayyorlandi:

– boshlang‘ich to‘lov – 35%;

– bo‘lib to‘lash muddati – 35 oy;

– foiz stavkasi – 0%;

– moliyalashtirishni rasmiylashtirish – faqat OFB hamkor banki orqali.

Mustaqillikning 35 yilligiga bag‘ishlangan moliyalashtirish dasturi shartlari 2026 yil 29 avgustdan 1 sentyabrgacha amal qiladi.

Dastur shartlari qutlug‘ sana bilan ramziy tarzda uyg‘unlashtirilgan bo‘lib, yangi supergibrid sedanni O‘zbekiston bo‘ylab xaridorlar uchun yanada qulayroq shartlarda sotib olish imkonini beradi.

BYD CHAZOR UzPride haqida

BYD CHAZOR UzPride DM-i supergibrid tizimi bilan jihozlangan. Unda elektr yuritmaning afzalliklari 1,5 litr hajmli yuqori samarali benzin dvigatelining imkoniyatlari bilan uyg‘unlashtirilgan.

132 kVt quvvatga ega elektr dvigatelining eng yuqori burovchi kuchi 316 N·m ni tashkil etadi. Avtomobil 0 dan 100 km/soat tezlikka 7,9 soniyada chiqadi. NEDC o‘lchov tartibi bo‘yicha faqat elektr quvvatida yurish masofasi 55 kilometrgacha yetadi. Akkumulyator quvvati past bo‘lganda yoqilg‘i sarfining eng kam ko‘rsatkichi 100 kilometrga 3,8 litrni tashkil etadi.

55 KM Luxe jamlanmasiga aylantiriladigan 12,8 dyuymli multimedia ekrani, 8,8 dyuymli displeyga ega raqamli ko‘rsatkichlar paneli, o‘zbek tilidagi aqlli ovozli boshqaruv tizimi, 4G va Bluetooth ulanishi, shuningdek, OTA orqali masofadan yangilash imkoniyati kiradi.

Haydovchiga yanada ko‘proq qulaylik yaratish maqsadida avtomobil kalitsiz kirish tizimi, NFC-karta, masofadan ishga tushirish, o‘rindiqni elektr yordamida sozlash, elektr yuritmali tom tuynugi hamda orqa o‘rindiq yo‘lovchilari uchun havo yo‘naltirgichlarga ega iqlim tizimi bilan jihozlangan.

360° atrofni ko‘rsatuvchi panoramali HD-kamera hamda old va orqa to‘xtash datchiklari avtomobilni boshqarish va tor joylarda harakatlanishni osonlashtiradi.

Xavfsizlik tizimlari qatoriga tezlikni bir maromda saqlash tizimi, yo‘nalish barqarorligini nazorat qilish, g‘ildiraklarning sirpanishiga qarshi tizim, shinalardagi bosimni kuzatish, qiyalikda harakatni boshlashga ko‘maklashish, avtomobilni avtomatik ushlab turish, old va yon xavfsizlik yostiqchalari, shuningdek, parda turidagi xavfsizlik yostiqchalari kiradi.

BYD CHAZOR UzPride modelining mahalliy ishlab chiqarilishi yangi energiya manbalarida harakatlanuvchi zamonaviy avtomobillar tanlovini kengaytiradi hamda mamlakat avtomobilsozlik sanoatining rivojlanishiga hissa qo‘shadi.

BYD Central Asia kompaniyasining mustaqillikning 35 yilligiga bag‘ishlangan dasturi – O‘zbekiston Respublikasi mustaqilligining 35 yilligini mamlakatimizda ishlab chiqarilgan yangi avtomobil boshqaruvida kutib olish uchun ajoyib imkoniyatdir.

*Mustaqillikning 35 yilligiga bag‘ishlangan moliyalashtirish dasturi 2026 yil 29 avgustdan 1 sentyabrgacha, 1 sentyabr kuni ham, amal qiladi. Dastur doirasidagi moliyalashtirish faqat OFB hamkor banki orqali rasmiylashtiriladi. Dastur bo‘yicha taklif etiladigan avtomobillar soni cheklangan. Texnik ko‘rsatkichlar ma’lumot berish maqsadida keltirilgan bo‘lib, yo‘l va ob-havo sharoiti, avtomobilning yuklanish darajasi hamda haydash uslubiga qarab farq qilishi mumkin. Avtomobilni sotib olish shartlari va jamlanmasi haqidagi batafsil ma’lumotni BYD kompaniyasining rasmiy dilerlaridan olishingiz mumkin.

BYD kompaniyasining O‘zbekistondagi aloqa ma’lumotlari

Rasmiy ishonch telefoni: 1811

Rasmiy veb-sayt: bydauto.uz

Instagram: @bydauto.uz

Telegram: t.me/bydautouz





Source link

Continue Reading

Jamiyat

Yangi o‘quv yilida 806 mingdan ziyod 6 yoshli bola maktabga tayyorlov guruhlariga qamrab olinadi

Published

on


E-qaror tizimida Maktabgacha va maktab ta’limi vazirligining maktabgacha ta’lim tashkilotlarini 2026/2027 o‘quv yiliga tayyorlash va bolalarni qabul qilish jarayonini samarali tashkil etishga oid buyrug‘i e’lon qilindi. Hujjatning ilovalari Maktabgacha va maktab ta’limi vazirining 2026-yil 18-avgustdagi 299-son buyrug‘i bilan tasdiqlangan.  

Hujjatga ko‘ra, 2026/2027 o‘quv yilida respublika bo‘yicha 811 ming 586 nafar 6 yoshli bola hisobga olingan. Ularning 806 ming 290 nafarini maktabga tayyorlov guruhlariga qamrab olish rejalashtirilgan. Natijada qamrov darajasi 99,3 foizga yetkazilishi ko‘zda tutilmoqda.

Maktabga tayyorlov guruhlari bilan qamrab olinmagan 6 yoshli bolalar uchun 485 ta bir yillik bepul majburiy tayyorlov guruhi tashkil etiladi. Ularda jami 13 ming 104 nafar bolani qamrab olish rejalashtirilgan.

Shundan:

— umumiy o‘rta ta’lim maktablarida 413 ta guruh tashkil etilib, 11 ming 163 nafar bola;

— davlat maktabgacha ta’lim tashkilotlarida 65 ta guruh ochilib, 1 ming 766 nafar bola;

— boshqa mos binolarda 7 ta guruh tashkil qilinib, 175 nafar bola qamrab olinadi.

Chora-tadbirlar rejasiga muvofiq, avval hududlardagi 6 yoshli bolalar xatlovdan o‘tkaziladi. Xatlov natijasida tayyorlov bilan qamrab olinmagan bolalar mavjud bo‘sh guruh va o‘rinlarga joylashtiriladi.

Shundan keyin ham qamrovdan tashqarida qolgan bolalar uchun umumta’lim maktablari, davlat maktabgacha ta’lim tashkilotlari, «Kelajak markazlari» va boshqa obyektlarning bo‘sh xonalarida yangi tayyorlov guruhlari tashkil etiladi. Ularni sentyabr–oktyabr oylarida ishga tushirish belgilangan.



Source link

Continue Reading

Jamiyat

Qonunchilikdagi noaniqliklar tadbirkor foydasiga talqin qilinadi

Published

on


Prezident farmonida tadbirkorlik subyektlarining huquqiy himoyasini kuchaytirishga qaratilgan «tadbirkorlik subyektining haqlilik prezumpsiyasi» belgilandi.

Unga ko‘ra, davlat organi tomonidan aksi isbotlanmaguncha tadbirkorlik subyekti va uning mansabdor shaxsi qonunchilikka muvofiq harakat qilgan hamda o‘z majburiyatlarini lozim darajada bajargan deb hisoblanadi.

Sudda tadbirkorga nisbatan huquqiy ta’sir chorasi qo‘llash uchun uning asosli, qonuniy va mutanosib ekanini, shuningdek, huquqbuzarlik faktini isbotlash majburiyati davlat organiga yuklanadi.

Qonunchilikdagi bartaraf etib bo‘lmaydigan ziddiyatlar, noaniqlik va tushunmovchiliklar, shuningdek, dalillar yetarli emasligi tufayli yuzaga keladigan shubhalar tadbirkorlik subyekti foydasiga talqin qilinadi.



Source link

Continue Reading

Trending

Copyright © 2025 Xabarlar. powered by Xabarlar.