Siyosat
Turkiya va Oʻzbekiston logistika sohasidagi hamkorlikni kengaytirishi kerak – Elchi Ufuk Urtash
Turkiya va O‘zbekiston transport va logistika yo‘laklariga sarmoya kiritishni ko‘paytirishi hamda qishloq xo‘jaligi va mintaqaviy ishlab chiqarish kabi rivojlanmagan sohalarda hamkorlikni kengaytirishi kerak, deydi Turkiyaning elchisi Ufuk Urtash.
Kun.uz muxbiriga bergan intervyusida va Markaziy Osiyo xalqaro institutida soʻzlagan nutqida Urtash Yaqin Sharqdagi keskinlik ortib borayotgani va uning global taʼminot zanjirlariga taʼsiri haqida gapirdi. Uning so’zlariga ko’ra, xalqaro savdoning barqarorligi tobora ko’proq mintaqalar o’rtasidagi jismoniy va institutsional aloqalarga bog’liq, ayniqsa global iqtisodiy parchalanish va beqarorlik sharoitida.
“Biz savdo xavfsizligi haqida gapirganda, chegaradan tashqarida ham o‘ylashimiz kerak”, — deya qo‘shimcha qilgan diplomat transport infratuzilmasiga sarmoya kiritish endi ixtiyoriy emas, balki iqtisodiy barqarorlik uchun zarur ekanligini ta’kidladi.
Logistika savdo aloqasining asosi sifatida
Urtashning aytishicha, Turkiya va Oʻzbekiston global savdo geografiyasida bir-birini toʻldiruvchi oʻrinlarni egallaydi, Turkiya Yevropa va Gʻarb bozorlariga darvoza vazifasini oʻtaydi, Oʻzbekiston esa Markaziy Osiyoni Xitoy va sharq iqtisodiyotlari bilan bogʻlaydi. U transport yo‘laklarini rivojlantirish mintaqaviy va xalqaro muvofiqlashtirishni talab qilishini ta’kidladi.
“Buni bir davlat qura olmaydi. G’arbda Yevropa Ittifoqidan tortib sharqda Xitoygacha bo’lgan mintaqaviy va hatto global loyiha bo’lishi kerak. Bu yo’nalishlarning ishlashidan hamma manfaatdor”, – dedi elchi.
Savdo va Yaqin Sharqdagi keskinlik
Yaqin Sharqdagi keskinlik sharoitida 5 milliard dollarlik ikki tomonlama savdo maqsadiga erishish istiqbollari haqidagi savolga Urtash asosiy cheklov sifatida transport xarajatlarini ko’rsatdi.
“Aloqa va transport masalalari ikki davlat oʻrtasidagi asosiy cheklovlardan biridir. Transport xarajatlari prezident tomonidan belgilab berilgan 5 milliard dollarlik koʻrsatkichga hali erisha olmaganimiz sabablaridan biri”, dedi u. U neft bozorlari va logistikaga ta’sir ko’rsatadigan to’qnashuvlarning davom etishi transport xarajatlarini oshirishi va maqsadga erishishni qiyinlashtirishi haqida ogohlantirdi.
Shu bilan birga, savdoni faqat miqdoriy jihatdan baholamaslik kerakligini ta’kidlagan Urtash, mudofaa va qo’shma ishlab chiqarish bo’yicha chuqurroq strategik hamkorlikning vaqt o’tishi bilan iqtisodiy aloqalarni kuchaytirishi mumkinligini aytdi.
Yangi logistika muammolari va yo’nalishlari
Urtashning aytishicha, geosiyosiy beqarorlik allaqachon ta’minot zanjirlarini qayta shakllantirmoqda. “Agar urush davom etsa va logistikaga ta’siri saqlanib qolsa, transport xarajatlari oshadi. Masalan, turk kompaniyalari allaqachon Bandar Abbos kabi Eron portlari orqali o’tadigan an’anaviy yo’nalishdan ko’ra, Xitoy orqali o’tadigan avtomobil transporti va dengiz yo’llari kabi muqobil yo’llardan foydalanmoqda”, – dedi u.
U yaxshi rivojlangan transport yo‘laklari bu kabi xavflarni kamaytiradi va Turkiya bilan O‘zbekiston, Yevropa va Uzoq Sharq o‘rtasida yanada barqaror aloqalarni ta’minlashiga e’tibor qaratdi.
Yirik shaharlardan tashqari investitsiyalarni kengaytirish
O‘zbekistondagi turk biznesi haqida Urtashning aytishicha, bozor keng ko‘lamda sarmoya bilan to‘yingan bo‘lsa-da, ayniqsa, qishloq xo‘jaligi va mintaqaviy rivojlanishda yangi o‘sish yo‘nalishlari saqlanib qolmoqda.
“Turk sarmoyadorlari deyarli barcha sohalarda bor, lekin ular qishloq xo’jaligiga ham qiziqishlari ortib bormoqda”, – deydi u. Diplomatning qoʻshimcha qilishicha, turk kompaniyalari Toshkent, Samarqand va Buxorodan tashqarida ham qoʻshimcha sarmoyaviy imtiyozlar beruvchi hududlarga aylanib bormoqda.
O‘zbekiston birinchi marta Birlashgan Millatlar Tashkilotining Jinoyatchilikning oldini olish va jinoiy odil sudlov bo‘yicha komissiyasiga (CCPCJ) a’zo etib saylandi. Qaror Birlashgan Millatlar Tashkiloti Iqtisodiy va Ijtimoiy Kengashining (ECOSOC) Nyu-Yorkdagi sessiyasi chog‘ida yakunlandi va respublika nomzodi a’zo davlatlar tomonidan bir ovozdan qo‘llab-quvvatlandi.
O‘zbekistonda komissiyaning uch yillik vakolati 2027-yil 1-yanvardan boshlanib, 2029-yil oxirida tugashi rejalashtirilgan.
1992 yilda tashkil etilgan va shtab-kvartirasi Vena shahrida joylashgan CCPCJ EKOSOS tizimidagi markaziy hukumatlararo organ bo’lib xizmat qiladi. U jinoyatchilikning oldini olish bo‘yicha global siyosatni shakllantirish, jinoiy odil sudlov standartlarini ishlab chiqish va qonun ustuvorligini ta’minlashga mas’uldir.
Saylov jarayoni Osiyo-Tinch okeani mintaqaviy guruhi doirasida keskin raqobat bilan ajralib turdi. Dastlab to‘rtta ochiq o‘rin uchun beshta davlat kurash olib bordi: O‘zbekiston, Xitoy, Yaponiya, Hindiston va Saudiya Arabistoni. Hindiston ovoz berishdan oldin o’z nomzodini qaytarib oldi, ammo qolgan raqobat shiddatli bo’lib qoldi. Oxir oqibat, O‘zbekiston Kengashning har tomonlama qo‘llab-quvvatlashi bilan o‘z pozitsiyasini ta’minladi. Ushbu sessiya davomida qo’mitaga saylangan boshqa taniqli davlatlar qatoriga Qo’shma Shtatlar, Buyuk Britaniya, Janubiy Afrika va Peru kiradi.
Oliy Majlis Qonunchilik kengashi a’zosi Muhammad Valiev O‘zbekiston adolatli sudlovning global kun tartibini ilgari surishda faol ishtirok etish niyatida ekanini ta’kidladi. Mamlakatning qo‘shilish davridagi ustuvor yo‘nalishlari qatoriga transmilliy uyushgan jinoyatchilikka qarshi xalqaro hamkorlikni rivojlantirish va jinoiy sudlov siyosatini insonparvarlashtirishga ko‘maklashish kiradi. Bundan tashqari, Respublika sud-huquq tizimini isloh qilish bo’yicha o’z tajribasi bilan o’rtoqlashish va huquq tizimida profilaktika choralari va inson huquqlarini himoya qilish bo’yicha targ’ibot qilishni maqsad qilgan.
U, shuningdek, O‘zbekiston Komissiya va Birlashgan Millatlar Tashkilotining Narkotiklar va jinoyatchilik bo‘yicha boshqarmasi (UNODC) hamda Birlashgan Millatlar Tashkilotining boshqa ixtisoslashgan idoralari bilan birgalikda global xavfsizlik va adolatga yanada integratsiyalashgan yondashuvni ta’minlash uchun o‘zaro mustahkam hamkorlikni rivojlantirishni rejalashtirayotganini ta’kidladi.
Siyosat
O‘zbekiston giyohvand moddalar savdosini moliyalashtirishni yo‘q qilish uchun global raqamli kuzatuvni taklif qilmoqda
20-aprel kuni Samarqandda xalqaro hamjamiyat oldida turgan eng dolzarb vazifalardan birini hal etishga bag‘ishlangan “Aholining salomatligi va xavfsizligiga narkotiklarning transmilliy tahdidlariga qarshi kurashish” mavzusidagi xalqaro forum boshlandi.
Foto: Saida Mirziyoeva/Telegram
Tadbir O‘zbekiston Prezidenti huzuridagi Narkotiklar va o‘qotar qurollarni nazorat qilish boshqarmasi tomonidan Birlashgan Millatlar Tashkilotining Narkotiklar va jinoyatchilik bo‘yicha boshqarmasi (UNODC) bilan hamkorlikda tashkil etildi. Yigʻilishda BMT, Yevropa Ittifoqi, Janubiy Afrika Respublikasi, MDH va JSST kabi 20 dan ortiq xalqaro tashkilotlar vakillari, shuningdek, 50 ga yaqin mamlakat huquq-tartibot idoralari rahbarlari va 500 ga yaqin xalqaro ekspertlar qatnashdi.
Forumda Prezident Administratsiyasi rahbari Saida Mirziyoyev ham ishtirok etib, Prezident Shavkat Mirziyoyev Murojaatnomasini yetkazdi. Prezidentimiz o‘z nutqida bugungi notinch zamonda xalqaro hamjamiyat yanada hamjihat bo‘lishi muhim ekanini ta’kidladi. U uyushgan jinoyatchilik va narkotik moddalar ishlab chiqarishning yangi shakllarining paydo bo‘lishi davom etayotgani insoniyat uchun transmilliy tahdidlar ko‘lamini oshirayotganini ta’kidladi. Bu vazifalarni hal etish uchun Prezidentimiz giyohvandlik bilan bog‘liq jinoyatlarning oldini olishga qaratilgan keng ko‘lamli tashabbuslarni ilgari surdi.
Asosiy takliflar qatoriga huquq-tartibot idoralari o‘rtasida tezkor ma’lumot almashishni ta’minlash uchun sun’iy intellekt asosida ishlaydigan integratsiyalashgan raqamli platforma yaratish kiradi. Platforma narkotrafik yo‘llarini aniqlash, xavfli yuklar harakatini erta aniqlash va real vaqt rejimida transmilliy jinoiy guruhlarni kuzatish uchun mo‘ljallangan.
Bundan tashqari, Prezident Mirziyoyev farmatsevtika korxonalarining moliyaviy asoslariga qaratilgan “raqamli qora kod” tushunchasini kiritdi. Tashabbus noqonuniy savdo milliardlab dollarlik yashirin iqtisodiyot ekanligini tan oladi va kripto birjalari foydalanuvchilarini aniqlash uchun global standartlarni va offshor yurisdiktsiyalar bilan majburiy ma’lumotlarni almashish shartnomalarini talab qiladi. Taklif etilayotgan tizim noqonuniy mablag‘lar harakatini avtomatik ravishda kuzatib boradi va ularni yuqori xavfga ega bo‘lgan moliya institutlarini darhol tasniflaydi.
Davlatimiz rahbari aholi salomatligi nuqtai nazaridan sintetik giyohvandlikni davolashning zamonaviy standartlarini ishlab chiqish uchun doimiy muloqot platformasini tashkil etishni taklif qildi. Shuningdek, u tibbiy reabilitatsiya bo‘yicha ekspertiza almashinuvini yo‘lga qo‘yish maqsadida bosh qarorgohi Samarqandda joylashgan Markaziy Osiyo narkologlar uyushmasini tashkil etishni taklif qildi.
Muammoning asl sabablarini bartaraf etish uchun O‘zbekiston iqtisodiy cheklovlar ko‘pincha giyohvand moddalar yetishtirishga olib keladigan xavfli hududlar uchun maxsus rivojlanish dasturlarini taklif qildi. Tashabbus davlat iqtisodiyotiga sarmoya kiritish, infratuzilmani yaxshilash, ta’lim va sog’liqni saqlashni kuchaytirish orqali kriminal iqtisodiyotga qaramlikni kamaytirish orqali barqaror daromad manbalarini yaratishga qaratilgan.
Tadbirda Saida Mirziyoyeva xalqaro delegatlarning turli yig‘ilishiga Prezident salomini yetkazish sharafini ta’kidladi. Forum shuningdek, sohadagi yuksak natijalarni e’tirof etish platformasi bo‘lib xizmat qildi, bir qancha xalqaro tashkilotlar rahbarlariga ularning global hamkorlikka qo‘shgan salmoqli hissasi e’tirofi sifatida “narkotiklarga qarshi kurashga sodiqliklari” uchun esdalik nishonlari topshirildi.
O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev Qozog‘iston Respublikasi Prezidenti Qasim-Jomart Toqayevning taklifiga binoan Mintaqaviy ekologik sammit va Orolni qutqarish xalqaro jamg‘armasi ta’sischi davlatlari rahbarlari kengashining yig‘ilishida ishtirok etish uchun 21-22-aprel kunlari amaliy tashrif bilan Ostona shahrida bo‘ladi.
Bo‘lajak tadbirlar davomida Markaziy Osiyoning barqaror taraqqiyoti yo‘lida mintaqaviy hamkorlikni mustahkamlash, mintaqaning dolzarb ekologik, iqlim va suv muammolarini hal etish masalalari muhokama qilinadi.
Prezidentimiz ushbu masalalar bo‘yicha o‘z fikr-mulohazalari bilan o‘rtoqlashadi, milliy pavilonlardan iborat maxsus ekologik ko‘rgazmaga tashrif buyuradi.
Sammitlar yakunida qator muhim hujjatlar qabul qilinishi kutilmoqda.
O‘zbekistonda magistratura va doktoranturaga o‘qishga qabul qilishda chet tilidan sertifikat talabini butunlay bekor qilish masalasi ko‘rib chiqilmayapti. Buni 15 aprel kuni boʻlib oʻtgan matbuot anjumanida Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vaziri Qoʻngʻratbay Sharipov tasdiqladi.
Foto: Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi
Vazirning aniqlik kiritishicha, bu talab qisman yumshatilgan, ayrim toifadagi abituriyentlar uchun muayyan imtiyozlar qo‘llaniladi. Prezidentning 2026-yil 10-apreldagi qaroriga muvofiq, xorijiy tillar bo‘yicha bakalavriat darajasini olgan talabalar endilikda aspiranturaga o‘qishga kirishda qo‘shimcha malaka sertifikatlarini taqdim etishlari shart emas.
“Aslida, sertifikat talabi faqat chet tili taʼlim yoʻnalishida oʻqiganlar uchun bekor qilindi”, — dedi Sharipov jurnalistlarga. Uning ta’kidlashicha, ko’pgina boshqa akademik sohalar uchun kengroq talablar qat’iy saqlanib qolmoqda.
Vazir Sharipovning taʼkidlashicha, avvalgi tizim kerak emas, chunki xalqaro dasturlar bitiruvchilari toʻrt yillik oʻqish davomida chet tilida baholangan. Alohida sertifikat talab qilish kurs ishlari va yakuniy imtihonlar orqali o’zini isbotlagan talabalar uchun keraksiz hujjatlar va moliyaviy xarajatlarni keltirib chiqardi.
Departament hozirda ko’proq maqsadli imtiyozlarni ko’rib chiqmoqda. Ushbu imtiyozlar ijodiy va sport bilan bog’liq sohalarga ham qo’llanilishi mumkinligi haqida takliflar kiritildi. Ushbu aniq yo‘nalishlar bo‘yicha tavsiyalar kelgusi yilda Hukumatga ko‘rib chiqish uchun kiritiladi.
Mavjud siyosat muhiti Prezidentning 2024-yil 24-maydagi qaroriga asoslanib, birinchi marta magistratura va oliy ta’lim yo‘nalishlariga o‘qishga kirishda chet tilini bilish bo‘yicha sertifikat taqdim etishni talab qildi. Hukumat “mantiqsiz” to’siqlarni kamaytirishga urinayotgan bo’lsa-da, asosiy maqsad mamlakatdagi aspirantura tadqiqotchilari va mutaxassislari orasida yuqori til standartlarini ta’minlash bo’lib qolmoqda.
Siyosat
O‘zbekistonda o‘qishga qabul qilish to‘xtatilganiga qaramay, sirtqi ta’lim uchun qonunchilik bazasi saqlanib qolgan
Sirtqi va masofaviy ta’lim O‘zbekistonda qonunchilik bazasining bir qismi bo‘lib qolmoqda va talab yetarli bo‘lsa, ro‘yxatga olish qayta tiklanishi mumkin. Bu haqda 15 aprel kuni boʻlib oʻtgan matbuot anjumanida Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vaziri Qoʻngʻratbay Sharipov maʼlum qildi.
Foto: Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi
Vazir ushbu sxema butunlay bekor qilingani haqidagi so’nggi da’volarni rad etib, bunday xabarlar noto’g’ri ekanligini aytdi. Uning ta’kidlashicha, bu format hali ham qonuniy ravishda mavjud bo’lsa-da, hozirgi vaqtda ushbu maxsus ta’lim modeliga talab past.
Sharipovning aytishicha, agar aniq ehtiyoj aniqlansa, ayniqsa sanoatda kadrlar yetishmovchiligi sezilarli bo‘lsa, sirtqi ta’lim dasturlari akademik kalendarga qaytishi mumkin. Agar yaqin to‘rt-besh yil ichida bunday talab yuzaga kelsa, vazirlik ushbu ixtisoslashtirilgan kurslarga qabulni qayta tiklashga tayyor.
Hozirgi maktabdan tashqari to’xtatilishlarning asosiy omili ta’lim muhitining evolyutsiyasidir. Sharipov masofaviy ta’lim bosqichma-bosqich an’anaviy muloqot shakllarini almashtirib borayotganini ta’kidladi. Ushbu o’tish ishlaydigan kattalarga o’z ishlarini tark etmasdan onlayn dasturlar orqali oliy ma’lumot olish imkonini beradi. Shu sababli, yarim kunlik ro’yxatga olishni to’xtatib turish ish bilan band bo’lgan shaxslar ilmiy daraja dasturlariga kirish imkoniyatini yo’qotadi degani emas. Aksincha, etkazib berish usullari modernizatsiya qilindi.
Ushbu siyosatning oldingi muhokamasida vazirlar masofaviy ta’limni to’xtatish qarori birinchi navbatda akademik natijalar bilan bog’liq xavotirlar bilan bog’liqligini ta’kidladilar. Uning ta’kidlashicha, masofaviy ta’lim dasturlari bitiruvchilarning talab qilinadigan professional standartlarga javob berishini ta’minlash uchun sezilarli darajada yaxshilangan monitoring va sifat nazorati bilan yanada mustahkam platformani ta’minlaydi.
O‘zbekiston birinchi marta BMTning jinoyatchilikning oldini olish qo‘mitasiga saylandi
Telefon raqamni boshqa shaxsning nomiga o‘tkazish – endi onlayn shaklda mumkin
Qoraqalpog‘istonda yirik maxsus mayning zonasi tashkil etiladi
-
Siyosat3 days ago
«Muruvvat» internat uylari «G‘amxo‘rlik» markazlariga aylantiriladi
-
Iqtisodiyot5 days ago21 mlrd so‘mdan ortiq davlat xaridlarida qonunbuzilishlar aniqlandi
-
Dunyodan3 days ago
Eron nega Hurmuzni yana qamal qildi?
-
Jamiyat5 days ago
Reklama qonunchiligini buzgan qurilish kompaniyalari jarimaga tortildi
-
Siyosat3 days agoO‘zbekistonda bolalar va nogironligi bo‘lgan shaxslarni ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash va himoya qilishni kuchaytirmoqda
-
Dunyodan2 days ago
Ukraina Turkiyaga Zelenskiy-Putin uchrashuvi boʻyicha soʻrov yubordi
-
Siyosat3 days agoTurk kompaniyalari Farg‘ona xalqaro aeroportini modernizatsiya qilish bo‘yicha hamkorlik qilmoqda
-
Siyosat3 days agoO‘zbekiston bank sektorining foydasi birinchi chorakda 254 million dollarga yetdi