Siyosat
Turkiya va Oʻzbekiston logistika sohasidagi hamkorlikni kengaytirishi kerak – Elchi Ufuk Urtash
Turkiya va O‘zbekiston transport va logistika yo‘laklariga sarmoya kiritishni ko‘paytirishi hamda qishloq xo‘jaligi va mintaqaviy ishlab chiqarish kabi rivojlanmagan sohalarda hamkorlikni kengaytirishi kerak, deydi Turkiyaning elchisi Ufuk Urtash.
Kun.uz muxbiriga bergan intervyusida va Markaziy Osiyo xalqaro institutida soʻzlagan nutqida Urtash Yaqin Sharqdagi keskinlik ortib borayotgani va uning global taʼminot zanjirlariga taʼsiri haqida gapirdi. Uning so’zlariga ko’ra, xalqaro savdoning barqarorligi tobora ko’proq mintaqalar o’rtasidagi jismoniy va institutsional aloqalarga bog’liq, ayniqsa global iqtisodiy parchalanish va beqarorlik sharoitida.
“Biz savdo xavfsizligi haqida gapirganda, chegaradan tashqarida ham o‘ylashimiz kerak”, — deya qo‘shimcha qilgan diplomat transport infratuzilmasiga sarmoya kiritish endi ixtiyoriy emas, balki iqtisodiy barqarorlik uchun zarur ekanligini ta’kidladi.
Logistika savdo aloqasining asosi sifatida
Urtashning aytishicha, Turkiya va Oʻzbekiston global savdo geografiyasida bir-birini toʻldiruvchi oʻrinlarni egallaydi, Turkiya Yevropa va Gʻarb bozorlariga darvoza vazifasini oʻtaydi, Oʻzbekiston esa Markaziy Osiyoni Xitoy va sharq iqtisodiyotlari bilan bogʻlaydi. U transport yo‘laklarini rivojlantirish mintaqaviy va xalqaro muvofiqlashtirishni talab qilishini ta’kidladi.
“Buni bir davlat qura olmaydi. G’arbda Yevropa Ittifoqidan tortib sharqda Xitoygacha bo’lgan mintaqaviy va hatto global loyiha bo’lishi kerak. Bu yo’nalishlarning ishlashidan hamma manfaatdor”, – dedi elchi.
Savdo va Yaqin Sharqdagi keskinlik
Yaqin Sharqdagi keskinlik sharoitida 5 milliard dollarlik ikki tomonlama savdo maqsadiga erishish istiqbollari haqidagi savolga Urtash asosiy cheklov sifatida transport xarajatlarini ko’rsatdi.
“Aloqa va transport masalalari ikki davlat oʻrtasidagi asosiy cheklovlardan biridir. Transport xarajatlari prezident tomonidan belgilab berilgan 5 milliard dollarlik koʻrsatkichga hali erisha olmaganimiz sabablaridan biri”, dedi u. U neft bozorlari va logistikaga ta’sir ko’rsatadigan to’qnashuvlarning davom etishi transport xarajatlarini oshirishi va maqsadga erishishni qiyinlashtirishi haqida ogohlantirdi.
Shu bilan birga, savdoni faqat miqdoriy jihatdan baholamaslik kerakligini ta’kidlagan Urtash, mudofaa va qo’shma ishlab chiqarish bo’yicha chuqurroq strategik hamkorlikning vaqt o’tishi bilan iqtisodiy aloqalarni kuchaytirishi mumkinligini aytdi.
Yangi logistika muammolari va yo’nalishlari
Urtashning aytishicha, geosiyosiy beqarorlik allaqachon ta’minot zanjirlarini qayta shakllantirmoqda. “Agar urush davom etsa va logistikaga ta’siri saqlanib qolsa, transport xarajatlari oshadi. Masalan, turk kompaniyalari allaqachon Bandar Abbos kabi Eron portlari orqali o’tadigan an’anaviy yo’nalishdan ko’ra, Xitoy orqali o’tadigan avtomobil transporti va dengiz yo’llari kabi muqobil yo’llardan foydalanmoqda”, – dedi u.
U yaxshi rivojlangan transport yo‘laklari bu kabi xavflarni kamaytiradi va Turkiya bilan O‘zbekiston, Yevropa va Uzoq Sharq o‘rtasida yanada barqaror aloqalarni ta’minlashiga e’tibor qaratdi.
Yirik shaharlardan tashqari investitsiyalarni kengaytirish
O‘zbekistondagi turk biznesi haqida Urtashning aytishicha, bozor keng ko‘lamda sarmoya bilan to‘yingan bo‘lsa-da, ayniqsa, qishloq xo‘jaligi va mintaqaviy rivojlanishda yangi o‘sish yo‘nalishlari saqlanib qolmoqda.
“Turk sarmoyadorlari deyarli barcha sohalarda bor, lekin ular qishloq xo’jaligiga ham qiziqishlari ortib bormoqda”, – deydi u. Diplomatning qoʻshimcha qilishicha, turk kompaniyalari Toshkent, Samarqand va Buxorodan tashqarida ham qoʻshimcha sarmoyaviy imtiyozlar beruvchi hududlarga aylanib bormoqda.