Iqtisodiyot
turk tadbirkorining Shveytsariya bankiga qarshi moliyaviy urushi
Turkiyalik tadbirkor Said Ali Bayrak otasidan meros qolgan boylikni qaytarib olish uchun qariyb 21 yildan beri kurash olib boryapti. Gap Shveytsariya bankida saqlanayotgani aytilayotgan 6 tonna oltin haqida ketyapti. Qiymati 2 milliard dollarga baholanayotgan ushbu xazina atrofidagi mojaro xalqaro moliya olamida katta shov-shuvga sabab bo‘ldi. Shveytsariya banki “da’vo muddati o‘tgani” va “manbani isbotlash” kabi omillarni ro‘kach qilayotgan bo‘lsa-da, Bayrak oilasi Turkiyadagi “Boylikni qaytarish” qonuniga tayangan holda o‘z haqini talab qilishda davom etyapti.
Shveytsariya banklarining ishonchliligi va u yerdagi maxfiy omborlar haqidagi qarash juda ommaviylashgan. Ammo turkiyalik tadbirkor Said Ali Bayrak bilan bog‘liq voqea bu qarashlarga jiddiy zarba berishi mumkin. Gap qiymati bugungi hisobda 2 milliard dollardan oshadigan 6 tonna oltin va Usmoniylar davriga oid bebaho boyliklar haqida ketyapti. Mojaro shu darajaga yetdiki, unga diplomatlar va nufuzli siyosatchilar aralashdi, 66 ta xalqaro advokat bir necha yildan beri Bayraklar oilasi manfaatlarini himoya qilish va adolat qaror topishi uchun kurashyapti.
Buncha boylik qayerdan kelgan?
Bayraklar oilasi oddiy tadbirkorlar emas. Ular tarixan Turkiyaning sharqiy Elazig‘ mintaqasida katta ta’sirga ega bo‘lgan va qariyb 35 000 a’zoni o‘zida jamlagan Heylani Kebir qabilasiga boshchilik qiladi. Ushbu mintaqada ularning kuch va nufuzi an’anaviy ravishda avloddan-avlodga o‘tgan va yillar davomida mustahkamlanib kelgan.
Bayraklar oilasi boyligining tarixiy ildizlari Usmoniylar imperiyasi davriga borib taqaladi. Said Ali Bayrakning bobosi mintaqada imperiyaning soliq yig‘uvchisi lavozimida ishlagan bo‘lib, bu oilaga misli ko‘rilmagan hajmdagi qimmatbaho metallarni to‘plash imkonini beradi. Tarixiy ma’lumotlarga ko‘ra, bu meros bank hisoblari yoki qimmatli qog‘ozlar ko‘rinishida emas, balki 800 mingtaga yaqin Usmoniylar oltin tangalari, noyob qadimiy qo‘lyozmalar va kitoblar, shuningdek, marjonlar hamda og‘ir oltin kamarlardan iborat bo‘lgan. Umumiy hisobda xazinaning og‘irligi 6 tonnani tashkil etadi va bugungi kundagi qiymati 2 milliard dollardan oshadi.
Turkiyadagi siyosiy inqiroz
1970 yillarning oxiriga kelib Turkiya chuqur siyosiy va iqtisodiy inqiroz girdobiga tushib qoladi. Yirik shaharlar va viloyatlar ko‘chalari radikal so‘l va o‘ng guruhlar o‘rtasidagi keskin, ko‘pincha qurolli to‘qnashuvlar maydoniga aylanadi. Hukumat institutlari falaj holatga kelib qoladi, inflatsiya keskin oshib ketadi va davlat xavfsizligi tahdid ostida qoladi. Bunday sharoitda “qonun va tartib”ni tiklash uchun harbiylar siyosiy jarayonga aralashishga tayyorgarlik ko‘rishni boshlaydi.
Harbiylar yirik yer egalari va qabila boshliqlarini davlat barqarorligiga potensial tahdid yoki yangi hokimiyat manfaatlari yo‘lida musodara qilinishi mumkin bo‘lgan resurslar manbai sifatida ko‘ra boshlaydi. Bu esa zamonaviy Turkiya tarixidagi kapitalni ko‘chirish bo‘yicha eng yirik va maxfiy operatsiyalardan birining yuz berishiga turtki bo‘ladi.
Ma’lumotlarga ko‘ra, Hasan Bayrak oltinlarini mamlakatdan olib chiqib ketishda britaniyalik xristian missioneri Devid Xo‘ja yordamidan foydalanadi. Ulkan xazina dastlab Istanbul shahriga olib boriladi. Keyin esa kemaga ortilib Yevropaga tashiladi va Shveytsariyaning eng yirik banklaridan bo‘lgan Credit Suisseʼning zirhli omboriga joylashtiriladi. Misli ko‘rilmagan maxfiy operatsiya general Kenan Evrenning tanklari Turkiya shaharlari ko‘chalariga chiqib, shafqatsiz harbiy rejim boshlanganini e’lon qilgan 1980 yil 12 sentabrdan atigi bir yarim oy oldin muvaffaqiyatli yakunlanadi.
O‘lim to‘shagidagi onaning siri
Aktivlar Credit Suisseʼga muvaffaqiyatli o‘tkazilgach, Hasan Bayrak to o‘limiga qadar oltinni qaytarib olish yoki uning holatini tekshirish uchun hech qanday harakatni amalga oshirmaydi. 1999 yilda uning sog‘lig‘i tez-tez yomonlasha boshlaydi. O‘zining so‘nggi kunlari yaqinlashayotganini tushungan otaxon sirni rafiqasi Vohida Bayrak bilan baham ko‘radi, ammo unga qat’iy shart qo‘yadi: oltinlar haqida katta o‘g‘li Said Ali 40 yoshga to‘lmaguncha unga hech narsa aytmaslik kerak. Hasan Bayrak 1999 yil 13 mayda vafot etadi.
2005 yilga kelib Vohida ona saraton xastaligiga chalinadi. Kundan kunga ahvoli og‘irlashib borarkan, u eriga bergan va’dasini buzishga majbur bo‘ladi. O‘sha paytda 38 yoshda bo‘lgan Said Alini o‘z xonasiga chaqiradi va “o‘g‘lim, Shveytsariyada bir seyf bor, u yerda bizning bor boyligimiz saqlanyapti”, deydi. Shundan so‘ng Vohida Bayrak o‘g‘liga oilaviy uyda yashiringan va nemis tilida yozilgan rasmiy bank hujjatlari saqlanadigan eski sandiqni topshiradi. Bu qog‘ozlarda bank hisobraqamlari, Tsyurixdagi seyflar kodlari va Hasan Bayrak qoldirgan batafsil ko‘rsatmalar bor edi. Shu tariqa mijoz bilan bank o‘rtasida tarixdagi eng uzoq davom etgan huquqiy urushlardan biri boshlanadi.
Bank bilan ziddiyatlar
Rasmiy hujjatlar, otasining o‘lim haqidagi guvohnoma va yagona qonuniy merosxo‘r ekanini tasdiqlovchi dalillar bilan qurollangan Said Ali aktivlarni qaytarish jarayonini boshlaydi. Dastlab u Credit Suisseʼga xat yuboradi. 2005 yil sentabr oyida olingan javob maktubi byurokratik bo‘lsa-da, umidbaxshdek tuyuladi: bank vafot etgan shaxslarning hisoblari bo‘yicha ma’lumot faqat qonuniy merosxo‘rlarga yoki ularning rasmiy vakillariga berilishi mumkinligini ma’lum qiladi. Biroq bu konstruktiv ohang tezda qat’iy inkor etish pozitsiyasi bilan almashadi.
2005 yil dekabr oyida Credit Suisse yuridik bo‘limi Bayrakka mutlaqo boshqacha mazmundagi xat yuboradi. Unda bankda Hasan Bayrak nomiga hech qanday hisob mavjud emasligi va taqdim etilgan raqamlar ularning reyestrlarida ko‘rsatilmagani ta’kidlangandi. Shundan so‘ng turkiyalik tadbirkor Tsyurixga boradi va bankning martabali amaldorlari bilan yuzma yuz uchrashuvlar o‘tkazadi. Ammo aytarli natijaga erisha olmaydi.
Rad etib bo‘lmaydigan dalillar oldida aktivlar mavjudligini inkor etish imkonsiz ekanini tushunib, Credit Suisse vakillari taktikani o‘zgartiradi. O‘sha davrdagi Shveytsariya qonunchiligiga ko‘ra, agar hisob bo‘yicha hech qanday operatsiyalar amalga oshirilmasa va 10 yil davomida egasidan murojaat bo‘lmasa, hisob “yo‘qolgan” yoki “harakatsiz” toifasiga o‘tkazilgan. Shu asosda bank merosxo‘rning hisobni boshqarish huquqi tugaganini ma’lum qiladi. Bunga qo‘shimcha ravishda, bank kutilmaganda “mablag‘larning kelib chiqish manbasini isbotlash” talabini qo‘yadi.
Qarama-qarshilikning kulminatsion nuqtasi yuzma-yuz uchrashuvlardan birida sodir bo‘ladi. Shveytsariyalik bankir Said Alidan 6 tonna oltinni olganidan keyin nima qilmoqchi ekanini so‘raydi. Bayrak bu oilaviy merosligi hamda uni Turkiyaga qaytarish niyatida ekanini aytadi. Bankir: “Bizning bankimiz bunday ulkan resurslarning mamlakat tashqarisiga olib chiqilishiga qat’iyan qarshi”, deya javob beradi. Bayrakka ko‘ra, unga muqobil taklif berilgan: agar boyliklar Shveytsariyada qolishiga kafolat bersa va oilasi bilan shu yerga ko‘chib o‘tsa, masalani mahalliy tarzda hal qilish imkoniyati paydo bo‘lishi mumkin. Ammo bu taklif rad etiladi.
Diplomatik inqiroz
Mazkur ish vaqt o‘tishi bilan nafaqat huquqiy, balki diplomatik darajaga ham chiqdi. Shveytsariyaning Turkiyadagi elchisi Raymund Kuntz masalani tinch yo‘l bilan hal qilish maqsadida Elazig‘ga borib, Bayrak oilasining uyida mehmon ham bo‘ladi. Turk tadbirkoriga ko‘ra, elchi Shveytsariya hukumati muammoni tinch va adolatli hal qilish mas’uliyatini o‘z zimmasiga olishiga kafolat berishini aytadi, buning evaziga esa Said Ali sukut saqlash, matbuotga murojaat qilmaslik va ommaviy janjallar ko‘tarmaslikka qat’iy va’da berishi kerak bo‘ladi. Bayrak bu shartlarga rozi bo‘ldi, ammo va’da qilingan yechim taklif qilinmaydi. Usmoniylar davriga oid ziynat buyumlari va oltin kamarlar haqidagi da’volar siyosiy doiralarning ham e’tiborini tortadi. Hatto o‘sha paytdagi bosh vazir bo‘lgan Rajab Toyyib Erdo‘g‘anning maslahatchilari ham bu ishga aralashadi. Tashqi ishlar vazirligi boylikni diplomatik yo‘l bilan qaytarish uchun Turkiya va Shveytsariya adliya vazirliklari o‘rtasida huquqiy yordam ko‘rsatish jarayoniga tayyorgarlikni boshlaydi.
Ayni paytdagi vaziyat
2023 yilda bir yarim asrlik tarixga ega Credit Suisse misli ko‘rilmagan likvidlilik inqiroziga yuz tutdi. Yillar davomidagi muvaffaqiyatsiz sarmoyalar, pul yuvish mojarolari va mijozlarning ommaviy chiqib ketishi moliya gigantini bankrotlik yoqasiga olib keldi. Vaziyatni yumshatish maqsadida Shveytsariya regulyatori Credit Suisseʼni uning asosiy raqobatchisi UBC banki tomonidan sotib olinishi va ularning birlashishini tashkil etadi. Said Ali Bayrak uchun bu korporativ qo‘shilish juda katta ahamiyatga ega edi. UBC bankiga nafaqat aktivlar, balki Credit Suisseʼning bajarilmagan barcha majburiyatlari va sud da’volari ham meros bo‘lib o‘tdi.
Ayni paytda oltinlarni qaytarish uchun turkiyalik tadbirkor nomidan 66 ta xalqaro advokat ish olib boryapti. Shveytsariya banki “da’vo muddati o‘tgani” va “manbani isbotlash” kabi bahonalarni ro‘kach qilayotgan bo‘lsa-da, Bayrak oilasi Turkiyadagi “Boylikni qaytarish” qonuniga tayangan holda o‘z haqini talab qilishda davom etyapti. Mazkur holat allaqachon Shveytsariya seyflarining ishonchliligi va betarafligi haqidagi ishonchga jiddiy zarba berdi. Agar Bayrak oilasi sudlarda g‘alaba qozonsa, XX asrda mojaroli hududlardan olib chiqilgan boyliklarning minglab merosxo‘rlari seyflarni ochish uchun huquqiy asosga ega bo‘ladi. Ehtimol, aynan shunday zanjir reaksiyasi xavfi UBC’ni tish-tirnog‘i bilan kurashishga majbur qilayotgan bo‘lishi mumkin.
Iqtisodiyot
Gaz va elektr energiyasi uchun oldindan to‘lov qilinganda 2 oy eski tariflar amal qiladi
2026 yil 1 iyundan boshlab O‘zbekistonda gaz va elektr energiyasi tariflari oshiriladi. Amaldagi qoidalarga ko‘ra, gaz va elektr energiyasi uchun oldindan to‘lov qilinganda, aholi uchun ikki oy mobaynida, tadbirkorlar uchun esa bir oy davomida eski tariflar amalda bo‘ladi.
Sun’iy intellekt yaratgan surat
«Elektr energiyasi va tabiiy gazdan foydalanish qoidalarini tasdiqlash to‘g‘risida»gi hukumat qaroriga ko‘ra, iste’molchilar gaz va elektr energiyasi uchun oldindan to‘lov qilgan bo‘lsa, ikki oy mobaynida eski tariflar amalda bo‘ladi. Xususan, tarif o‘zgargan taqdirda, yangi tariflar kuchga kirgan kundan boshlab:
maishiy iste’molchilar avvaldan to‘langan hajm uchun ikki oydan oshmaydigan muddatga qo‘shimcha to‘lovlardan ozod qilinadi;
boshqa iste’molchilar (jumladan, tadbirkorlar) esa bir oydan oshmaydigan muddatga qo‘shimcha to‘lovlardan ozod etiladi.
Xususan, 1 iyungacha oldindan to‘lovni amalga oshirganda ikki oy davomida (1 avgustgacha) eski tariflar amal qiladi. Ammo bu faqat ijtimoiy me’yor doirasidagi iste’mol hajmiga — 100 kub metr gaz va 200 kVt/soat elektr energiyasiga taalluqlidir. Ushbu hajmlar oshib ketganda, oshirilgan yangi narxlarda hisob-kitob qilishga o‘tiladi. Agar Xolmatovlar oilasi iyun oyida 280 kVt/soat elektr energiyasi iste’mol qilsa va oldindan to‘lovni amalga oshirgan bo‘lsa, ularga 200 kVt/soat uchun to‘lov 120 ming so‘mni (eski tarif bo‘yicha 600 so‘m), keyingi 80 kVt/soat uchun ham 72 ming so‘mni (201 kVt/soatdan 500 kVt/soatgacha — 900 so‘m) tashkil etadi.
Eslatib o‘tamiz, 1 iyundan elektr energiyasi va tabiiy gazning yangi tariflari quyidagicha bo‘ladi:
Ovqat tayyorlash uchun markazlashgan holda elektr plitalar bilan jihozlangan ko‘p kvartirali uylar va yotoqxonalarda yashovchi aholi uchun:
— oyiga 200 kVt soatgacha — 325 so‘m;
— 201 kVt soatdan 500 kVt soatgacha — 450 so‘m;
— 501 kVt soatdan 1 000 kVt soatgacha — 550 so‘m etib belgilandi.
Qolgan maishiy iste’molchilar uchun esa:
— oyiga 200 kVt soatgacha — 650 so‘m;
— 201 kVt soatdan 500 kVt soatgacha — 900 so‘m;
— 501 kVt soatdan 1 000 kVt soatgacha — 1 ming 100 so‘m bo‘ladi.
Yuqori hajmdagi iste’mol uchun oshirilgan koeffitsiyentli tariflar saqlanib qoladi.
Tabiiy gaz bo‘yicha barcha iste’molchilar uchun (alohida toifalardan tashqari) 1 kub metr gaz narxi 2 ming so‘m etib belgilandi. Avtomobillarga gaz to‘ldirish kompressor shoxobchalari uchun tarif 1 kub metr uchun 2 ming 750 so‘mni tashkil etadi.
Aholi uchun tabiiy gaz tariflari ham tabaqalashtirilgan tartibda saqlanib, isitish mavsumida oyiga 500 kub metrgacha, boshqa mavsumlarda esa 100 kub metrgacha iste’mol uchun 1 kub metr gaz 1 ming 100 so‘mdan hisoblanadi.
Tadbirkorlarning ham, aholining ham kommunal xizmatlarning qimmatlashishi, shuningdek, yoqilg‘i va energiya narxlarining oshishidan xavotirlari ko‘paygan. Hududlar kesimida aholi inflyatsion kutilmalarining eng yuqori ko‘rsatkichi Toshkent shahri (11,7 foiz) hamda Qashqadaryo (11,4 foiz) va Surxondaryo viloyatlarida (11,4 foiz) kuzatilgan bo‘lsa, eng past ko‘rsatkich Qoraqalpog‘iston Respublikasi (9,6 foiz) va Samarqand viloyatida (9,8 foiz) qayd etilgan.
Aprel oyidagi Markaziy bank so‘rovnomasi natijalariga ko‘ra, aholi inflatsiya kutilmalari martga nisbatan 0,4 foiz bandga pastlab, 10,6 foiz atrofida shakllandi. Biznes kutilmalari esa 10,3 foizni tashkil etib, oylik nisbatda 0,4 foiz bandga qisqardi.
Respondentlar inflyatsion fonni shakllantirayotgan asosiy omillar qatorida quyidagilarni ko‘rsatgan:
kommunal xizmatlarning qimmatlashishi (51 foiz);
yonilg‘i va energiya resurslari narxlari oshishi (44 foiz);
asosiy oziq-ovqatlarning qimmatlashishi (28 foiz).
So‘rovnomada qatnashganlar orasida eng yuqori inflyatsion kutilma pensionerlarda (12,6 foiz) kuzatilgan. Eng past kutilmani talabalar (9 foiz) belgilagan. Tadbirkorlik sub’yektlari orasida eng pessimistik kutilma madaniyat (12 foiz) sohasiga, eng optimistik kutilma esa tashish xizmatlari (9 foiz) sohasiga to‘g‘ri kelgan.
Hududlar kesimida aholi inflyatsion kutilmalarining eng yuqori ko‘rsatkichi Toshkent shahri (11,7 foiz) hamda Qashqadaryo (11,4 foiz) va Surxondaryo viloyatlarida (11,4 foiz) kuzatilgan bo‘lsa, eng past ko‘rsatkich Qoraqalpog‘iston Respublikasi (9,6 foiz) va Samarqand viloyatida (9,8 foiz) qayd etilgan. O‘z navbatida tadbirkorlarning kutilmalari Toshkent shahrida (11,4 foiz) baland, Qoraqalpog‘iston Respublikasida (9,2 foiz) esa eng past bo‘lgan.
Daromadlari 30 mln so‘mdan yuqori bo‘lgan aholining inflyatsion kutilmalari respublika bo‘yicha eng yuqori darajada shakllangan – 16,5 foiz. Jizzax, Qashqadaryo va Toshkent viloyatlarida 17 foiz va undan yuqori inflatsiya kutayotganlar ulushi 19 foiz bo‘lgan.
Qozog‘iston O‘zbekistonga neft va neft mahsulotlari eksport qilish imkoniyatini ko‘rib chiqmoqda. Bu haqda Qozog‘iston energetika vaziri Yerlan Akkenjyenov ma’lum qildi.
Uning aytishicha, Ostona Rossiya nefti va gazini O‘zbekistonga tranzit qilishdan tashqari, qo‘shni mamlakatga o‘zining xom nefti hamda neft mahsulotlarini yetkazib berishga ham tayyor.
Masala Ostona shahrida bo‘lib o‘tayotgan RES 2026 mintaqaviy ekologik sammiti doirasida muhokama qilingan. Shuningdek, tomonlar neft-kimyo sanoati va neftni qayta ishlash quvvatlarini modernizatsiya qilish bo‘yicha qo‘shma loyihalarni ham ko‘rib chiqmoqda.
Ma’lum qilinishicha, O‘zbekistonda energiya resurslariga bo‘lgan talab oshib bormoqda. Davlat bojxona qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, 2026 yilning birinchi choragida neft va neft mahsulotlari importi 42,2 foizga o‘sib, 449,1 million dollarga yetgan.
Shu davrda benzin importi ikki barobardan ko‘proq oshib, 428,2 million litrni tashkil etgan. Dizel yoqilg‘isi importi esa 38 foizga o‘sib, 125,5 ming tonnaga yetgan.
Avvalroq Rossiya bosh vaziri Mixail Mishustin Moskva va Toshkent neft hamda gaz yetkazib berish hajmini yanada oshirish bo‘yicha kelishuvga erishganini ma’lum qilgan edi.
Prezident Shavkat Mirziyoyev kichik va o‘rta biznesni moliyaviy qo‘llab-quvvatlashni kengaytirish hamda moliyaviy xizmatlar ommabopligini oshirishga qaratilgan takliflar taqdimoti bilan tanishdi.
Tadbirkorlikni rivojlantirish, kichik va o‘rta biznesning iqtisodiyotdagi ulushini oshirish, ular uchun moliyaviy resurslardan foydalanish imkoniyatlarini kengaytirish Yangi O‘zbekiston islohotlarining muhim yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi.
So‘nggi yillarda bu borada qator dasturlar amalga oshirilib, tadbirkorlarga kredit, kompensatsiya, kafillik va boshqa moliyaviy qo‘llab-quvvatlash mexanizmlari kengaytirildi. Shu bilan birga, kichik va o‘rta biznesning moliyaviy xizmatlardan foydalanishida hali ham ayrim to‘siqlar saqlanib qolayotgani qayd etildi.
Bugungi kunda kichik va o‘rta biznesga ajratilgan kreditlar portfeli 218 trillion so‘mni tashkil etmoqda. Bu yalpi ichki mahsulotga nisbatan 12 foizga teng. Shu bilan birga, onlayn tarzda ajratilayotgan ta’minotsiz mikrokreditlar ulushi kam. Ta’minotsiz onlayn mikrokredit ajratish jarayoni o‘rtacha 7 kungacha vaqt olmoqda. Tadbirkor kredit olish uchun bir nechta bank takliflarini bir joyda ko‘rish, solishtirish va o‘ziga maqbul shartlarni tanlash imkoniyatiga ega emas.
Shu munosabat bilan taqdimotda raqamli moliyaviy platformani ishga tushirish taklif qilindi. U orqali tadbirkor kredit olish uchun ariza beradi, bir nechta banklardan tijorat takliflarini oladi, ularni taqqoslab, o‘ziga qulayini tanlaydi.
Platforma “Elektron hukumat” tizimining raqamli ma’lumotlar bazalari bilan integratsiya qilinadi. Kichik va o‘rta biznes subyektlariga oid ma’lumotlar avtomatik ravishda olinib, banklarga taqdim etiladi. Bu kredit berish jarayonida hujjat yig‘ish, ortiqcha vaqt sarflash va inson omilini kamaytirishga xizmat qiladi.
2026 yil 1 dekabrdan boshlab platforma doirasida sun’iy intellekt texnologiyalari elementlaridan foydalangan holda muqobil skoring modeli joriy etiladi.
An’anaviy skoring asosan kredit tarixiga tayansa, muqobil skoring biznes faolligi, kommunal to‘lovlar, aylanmalar, soliq va boshqa raqamli ma’lumotlarni ham hisobga oladi. Bu kredit tarixi mavjud bo‘lmagan tadbirkorlarni ham baholash, ularga moliyaviy xizmatlardan foydalanish imkoniyatini kengaytirishga yo‘l ochadi.
Shuningdek, kelgusida sun’iy intellekt asosida tadbirkorning kredit tarixini yaxshilash, kelgusidagi xatarlarni baholash va biznesni rivojlantirish bo‘yicha tavsiyalarni shakllantirish imkoniyati yaratiladi.
Tijorat banklari tomonidan “AI maslahatchisi” dasturini ishga tushirish ham nazarda tutilmoqda. Mazkur dastur mahallalar ixtisoslashuvi va o‘sish nuqtalarini hisobga olgan holda biznes g‘oyalarni ishlab chiqish, ularni moliyalashtirish imkoniyatlarini aniqlashga ko‘maklashadi.
Kichik biznesni uzluksiz qo‘llab-quvvatlash dasturi doirasida ham qo‘shimcha yengilliklar belgilanmoqda. Avval dastur doirasida mikrokreditdan foydalangan va ijobiy kredit tarixiga ega tadbirkorlar uchun mikrokreditning garovsiz qismi 100 million so‘mdan 200 million so‘mgacha oshiriladi.
Qolaversa, kredit yoki lizing miqdoridan qat’i nazar, uning 5 milliard so‘mgacha bo‘lgan qismi uchun foiz xarajatlari kompensatsiya qilinadi.
Har yili o‘z faoliyatini kengaytirgan va yuqori natija ko‘rsatgan 100 ta tadbirkorlik subyektiga raqamlashtirish, xalqaro standartlar va “yashil” texnologiyalarni joriy etish bilan bog‘liq xarajatlar uchun 300 million so‘mgacha grant ajratish taklif etildi.
Davlatimiz rahbari taqdim etilgan takliflarni ma’qullab, kredit tarixiga ega bo‘lmagan kichik va o‘rta biznes subyektlariga moliyaviy xizmatlardan foydalanish imkoniyatini kengaytirish, platforma xavfsizligi va ma’lumotlarning himoyalanganligini ta’minlash yuzasidan mutasaddilarga topshiriqlar berdi.
Daromadlari 2 mln so‘mdan 4 mln so‘mgacha bo‘lgan aholi qatlami eng kam – 10,5 foizlik inflatsiyani sezgan bo‘lsa, 30 mln so‘mdan ko‘proq daromad topuvchilar oxirgi 12 oyda narx-navo 14,7 foizga oshdi deb hisoblayapti. Sezilgan inflatsiya Qashqadaryo viloyatida eng yuqori – 12,9 foizni tashkil etgan.
2026 yil aprel oyida O‘zbekiston aholisi sezgan yillik inflatsiya darajasi mart oyiga nisbatan o‘zgarishsiz qolib, 11,6 foizni tashkil etdi. Bu haqda Markaziy bank xabar berdi.
So‘rovnomada qariyb 3500 nafar respondent ishtirok etgan. Ular bergan javoblarga qaraganda, sezilgan inflatsiya Qashqadaryo viloyatida eng yuqori – 12,9 foizni, Surxondaryo viloyatida 12,4 foizni, Toshkent viloyatida 12,1 foizni tashkil etgan.
Farg‘onaliklar esa narx-navo oshishini hammadan ham kamroq sezishgan – 9,5 foiz. Qoraqalpog‘iston Respublikasida yashovchilar 10 foiz, Xorazm viloyati aholisi 10,1 foizlik inflatsiyani his etishgan.
Aprel oyida aholi tomonidan narxlarida yuqori o‘sish kuzatilgan asosiy tovar va xizmatlar quyidagilar: go‘sht va sut, benzin va yoqilg‘i, meva va sabzavotlar, elektr va tabiiy gaz, dorilar, shuningdek, qurilish mollari narxlari.
Daromadlari 2 mln so‘mdan 4 mln so‘mgacha bo‘lgan aholi qatlami eng kam – 10,5 foizlik inflatsiyani sezgan bo‘lsa, 30 mln so‘mdan ko‘proq daromad topuvchilar oxirgi 12 oyda narx-navo 14,7 foizdan ko‘proqqa oshdi deb hisoblayapti.
Badiiy gimnastikachilarimiz Osiyo chempionatida zafar quchishdi
turk tadbirkorining Shveytsariya bankiga qarshi moliyaviy urushi
Namanganda YPX inspektorini urib ketib, o‘limiga sababchi bo‘lgan haydovchi 6 yilga qamaldi
-
Mahalliy4 days ago
Yoshlar umrini sotgan jinoyatchilar qo‘lga olindi
-
Iqtisodiyot5 days ago
O‘zbekistonda IPO investorlari huquqini himoya qilish bo‘yicha qonun ishlab chiqilmoqda
-
Mahalliy2 days agoSizni maktabda aldashgan! So‘nggi qo‘ng‘iroq haqida siz bilmagan haqiqat
-
Dunyodan3 days agoPrezident Trampning Gʻazo boʻyicha 15 banddan iborat rejasi eʼlon qilindi
-
Iqtisodiyot4 days ago
O‘zbekistonda har 100 ta uyga nechta kompyuter to‘g‘ri kelishi ma’lum bo‘ldi
-
Mahalliy4 days ago
Prezident davlat boshqaruvidagi eng yaxshi kadrlarni e’tirof etdi
-
Siyosat5 days ago
Shavkat Mirziyoyev YeXHT bosh kotibini qabul qildi
-
Jamiyat5 days ago
Kontent markazida «Yurt qayg‘usida 365 kun» nomli kitob taqdimoti bo‘lib o‘tdi