Iqtisodiyot
turk tadbirkorining Shveytsariya bankiga qarshi moliyaviy urushi
Turkiyalik tadbirkor Said Ali Bayrak otasidan meros qolgan boylikni qaytarib olish uchun qariyb 21 yildan beri kurash olib boryapti. Gap Shveytsariya bankida saqlanayotgani aytilayotgan 6 tonna oltin haqida ketyapti. Qiymati 2 milliard dollarga baholanayotgan ushbu xazina atrofidagi mojaro xalqaro moliya olamida katta shov-shuvga sabab bo‘ldi. Shveytsariya banki “da’vo muddati o‘tgani” va “manbani isbotlash” kabi omillarni ro‘kach qilayotgan bo‘lsa-da, Bayrak oilasi Turkiyadagi “Boylikni qaytarish” qonuniga tayangan holda o‘z haqini talab qilishda davom etyapti.
Shveytsariya banklarining ishonchliligi va u yerdagi maxfiy omborlar haqidagi qarash juda ommaviylashgan. Ammo turkiyalik tadbirkor Said Ali Bayrak bilan bog‘liq voqea bu qarashlarga jiddiy zarba berishi mumkin. Gap qiymati bugungi hisobda 2 milliard dollardan oshadigan 6 tonna oltin va Usmoniylar davriga oid bebaho boyliklar haqida ketyapti. Mojaro shu darajaga yetdiki, unga diplomatlar va nufuzli siyosatchilar aralashdi, 66 ta xalqaro advokat bir necha yildan beri Bayraklar oilasi manfaatlarini himoya qilish va adolat qaror topishi uchun kurashyapti.
Buncha boylik qayerdan kelgan?
Bayraklar oilasi oddiy tadbirkorlar emas. Ular tarixan Turkiyaning sharqiy Elazig‘ mintaqasida katta ta’sirga ega bo‘lgan va qariyb 35 000 a’zoni o‘zida jamlagan Heylani Kebir qabilasiga boshchilik qiladi. Ushbu mintaqada ularning kuch va nufuzi an’anaviy ravishda avloddan-avlodga o‘tgan va yillar davomida mustahkamlanib kelgan.
Bayraklar oilasi boyligining tarixiy ildizlari Usmoniylar imperiyasi davriga borib taqaladi. Said Ali Bayrakning bobosi mintaqada imperiyaning soliq yig‘uvchisi lavozimida ishlagan bo‘lib, bu oilaga misli ko‘rilmagan hajmdagi qimmatbaho metallarni to‘plash imkonini beradi. Tarixiy ma’lumotlarga ko‘ra, bu meros bank hisoblari yoki qimmatli qog‘ozlar ko‘rinishida emas, balki 800 mingtaga yaqin Usmoniylar oltin tangalari, noyob qadimiy qo‘lyozmalar va kitoblar, shuningdek, marjonlar hamda og‘ir oltin kamarlardan iborat bo‘lgan. Umumiy hisobda xazinaning og‘irligi 6 tonnani tashkil etadi va bugungi kundagi qiymati 2 milliard dollardan oshadi.
Turkiyadagi siyosiy inqiroz
1970 yillarning oxiriga kelib Turkiya chuqur siyosiy va iqtisodiy inqiroz girdobiga tushib qoladi. Yirik shaharlar va viloyatlar ko‘chalari radikal so‘l va o‘ng guruhlar o‘rtasidagi keskin, ko‘pincha qurolli to‘qnashuvlar maydoniga aylanadi. Hukumat institutlari falaj holatga kelib qoladi, inflatsiya keskin oshib ketadi va davlat xavfsizligi tahdid ostida qoladi. Bunday sharoitda “qonun va tartib”ni tiklash uchun harbiylar siyosiy jarayonga aralashishga tayyorgarlik ko‘rishni boshlaydi.
Harbiylar yirik yer egalari va qabila boshliqlarini davlat barqarorligiga potensial tahdid yoki yangi hokimiyat manfaatlari yo‘lida musodara qilinishi mumkin bo‘lgan resurslar manbai sifatida ko‘ra boshlaydi. Bu esa zamonaviy Turkiya tarixidagi kapitalni ko‘chirish bo‘yicha eng yirik va maxfiy operatsiyalardan birining yuz berishiga turtki bo‘ladi.
Ma’lumotlarga ko‘ra, Hasan Bayrak oltinlarini mamlakatdan olib chiqib ketishda britaniyalik xristian missioneri Devid Xo‘ja yordamidan foydalanadi. Ulkan xazina dastlab Istanbul shahriga olib boriladi. Keyin esa kemaga ortilib Yevropaga tashiladi va Shveytsariyaning eng yirik banklaridan bo‘lgan Credit Suisseʼning zirhli omboriga joylashtiriladi. Misli ko‘rilmagan maxfiy operatsiya general Kenan Evrenning tanklari Turkiya shaharlari ko‘chalariga chiqib, shafqatsiz harbiy rejim boshlanganini e’lon qilgan 1980 yil 12 sentabrdan atigi bir yarim oy oldin muvaffaqiyatli yakunlanadi.
O‘lim to‘shagidagi onaning siri
Aktivlar Credit Suisseʼga muvaffaqiyatli o‘tkazilgach, Hasan Bayrak to o‘limiga qadar oltinni qaytarib olish yoki uning holatini tekshirish uchun hech qanday harakatni amalga oshirmaydi. 1999 yilda uning sog‘lig‘i tez-tez yomonlasha boshlaydi. O‘zining so‘nggi kunlari yaqinlashayotganini tushungan otaxon sirni rafiqasi Vohida Bayrak bilan baham ko‘radi, ammo unga qat’iy shart qo‘yadi: oltinlar haqida katta o‘g‘li Said Ali 40 yoshga to‘lmaguncha unga hech narsa aytmaslik kerak. Hasan Bayrak 1999 yil 13 mayda vafot etadi.
2005 yilga kelib Vohida ona saraton xastaligiga chalinadi. Kundan kunga ahvoli og‘irlashib borarkan, u eriga bergan va’dasini buzishga majbur bo‘ladi. O‘sha paytda 38 yoshda bo‘lgan Said Alini o‘z xonasiga chaqiradi va “o‘g‘lim, Shveytsariyada bir seyf bor, u yerda bizning bor boyligimiz saqlanyapti”, deydi. Shundan so‘ng Vohida Bayrak o‘g‘liga oilaviy uyda yashiringan va nemis tilida yozilgan rasmiy bank hujjatlari saqlanadigan eski sandiqni topshiradi. Bu qog‘ozlarda bank hisobraqamlari, Tsyurixdagi seyflar kodlari va Hasan Bayrak qoldirgan batafsil ko‘rsatmalar bor edi. Shu tariqa mijoz bilan bank o‘rtasida tarixdagi eng uzoq davom etgan huquqiy urushlardan biri boshlanadi.
Bank bilan ziddiyatlar
Rasmiy hujjatlar, otasining o‘lim haqidagi guvohnoma va yagona qonuniy merosxo‘r ekanini tasdiqlovchi dalillar bilan qurollangan Said Ali aktivlarni qaytarish jarayonini boshlaydi. Dastlab u Credit Suisseʼga xat yuboradi. 2005 yil sentabr oyida olingan javob maktubi byurokratik bo‘lsa-da, umidbaxshdek tuyuladi: bank vafot etgan shaxslarning hisoblari bo‘yicha ma’lumot faqat qonuniy merosxo‘rlarga yoki ularning rasmiy vakillariga berilishi mumkinligini ma’lum qiladi. Biroq bu konstruktiv ohang tezda qat’iy inkor etish pozitsiyasi bilan almashadi.
2005 yil dekabr oyida Credit Suisse yuridik bo‘limi Bayrakka mutlaqo boshqacha mazmundagi xat yuboradi. Unda bankda Hasan Bayrak nomiga hech qanday hisob mavjud emasligi va taqdim etilgan raqamlar ularning reyestrlarida ko‘rsatilmagani ta’kidlangandi. Shundan so‘ng turkiyalik tadbirkor Tsyurixga boradi va bankning martabali amaldorlari bilan yuzma yuz uchrashuvlar o‘tkazadi. Ammo aytarli natijaga erisha olmaydi.
Rad etib bo‘lmaydigan dalillar oldida aktivlar mavjudligini inkor etish imkonsiz ekanini tushunib, Credit Suisse vakillari taktikani o‘zgartiradi. O‘sha davrdagi Shveytsariya qonunchiligiga ko‘ra, agar hisob bo‘yicha hech qanday operatsiyalar amalga oshirilmasa va 10 yil davomida egasidan murojaat bo‘lmasa, hisob “yo‘qolgan” yoki “harakatsiz” toifasiga o‘tkazilgan. Shu asosda bank merosxo‘rning hisobni boshqarish huquqi tugaganini ma’lum qiladi. Bunga qo‘shimcha ravishda, bank kutilmaganda “mablag‘larning kelib chiqish manbasini isbotlash” talabini qo‘yadi.
Qarama-qarshilikning kulminatsion nuqtasi yuzma-yuz uchrashuvlardan birida sodir bo‘ladi. Shveytsariyalik bankir Said Alidan 6 tonna oltinni olganidan keyin nima qilmoqchi ekanini so‘raydi. Bayrak bu oilaviy merosligi hamda uni Turkiyaga qaytarish niyatida ekanini aytadi. Bankir: “Bizning bankimiz bunday ulkan resurslarning mamlakat tashqarisiga olib chiqilishiga qat’iyan qarshi”, deya javob beradi. Bayrakka ko‘ra, unga muqobil taklif berilgan: agar boyliklar Shveytsariyada qolishiga kafolat bersa va oilasi bilan shu yerga ko‘chib o‘tsa, masalani mahalliy tarzda hal qilish imkoniyati paydo bo‘lishi mumkin. Ammo bu taklif rad etiladi.
Diplomatik inqiroz
Mazkur ish vaqt o‘tishi bilan nafaqat huquqiy, balki diplomatik darajaga ham chiqdi. Shveytsariyaning Turkiyadagi elchisi Raymund Kuntz masalani tinch yo‘l bilan hal qilish maqsadida Elazig‘ga borib, Bayrak oilasining uyida mehmon ham bo‘ladi. Turk tadbirkoriga ko‘ra, elchi Shveytsariya hukumati muammoni tinch va adolatli hal qilish mas’uliyatini o‘z zimmasiga olishiga kafolat berishini aytadi, buning evaziga esa Said Ali sukut saqlash, matbuotga murojaat qilmaslik va ommaviy janjallar ko‘tarmaslikka qat’iy va’da berishi kerak bo‘ladi. Bayrak bu shartlarga rozi bo‘ldi, ammo va’da qilingan yechim taklif qilinmaydi. Usmoniylar davriga oid ziynat buyumlari va oltin kamarlar haqidagi da’volar siyosiy doiralarning ham e’tiborini tortadi. Hatto o‘sha paytdagi bosh vazir bo‘lgan Rajab Toyyib Erdo‘g‘anning maslahatchilari ham bu ishga aralashadi. Tashqi ishlar vazirligi boylikni diplomatik yo‘l bilan qaytarish uchun Turkiya va Shveytsariya adliya vazirliklari o‘rtasida huquqiy yordam ko‘rsatish jarayoniga tayyorgarlikni boshlaydi.
Ayni paytdagi vaziyat
2023 yilda bir yarim asrlik tarixga ega Credit Suisse misli ko‘rilmagan likvidlilik inqiroziga yuz tutdi. Yillar davomidagi muvaffaqiyatsiz sarmoyalar, pul yuvish mojarolari va mijozlarning ommaviy chiqib ketishi moliya gigantini bankrotlik yoqasiga olib keldi. Vaziyatni yumshatish maqsadida Shveytsariya regulyatori Credit Suisseʼni uning asosiy raqobatchisi UBC banki tomonidan sotib olinishi va ularning birlashishini tashkil etadi. Said Ali Bayrak uchun bu korporativ qo‘shilish juda katta ahamiyatga ega edi. UBC bankiga nafaqat aktivlar, balki Credit Suisseʼning bajarilmagan barcha majburiyatlari va sud da’volari ham meros bo‘lib o‘tdi.
Ayni paytda oltinlarni qaytarish uchun turkiyalik tadbirkor nomidan 66 ta xalqaro advokat ish olib boryapti. Shveytsariya banki “da’vo muddati o‘tgani” va “manbani isbotlash” kabi bahonalarni ro‘kach qilayotgan bo‘lsa-da, Bayrak oilasi Turkiyadagi “Boylikni qaytarish” qonuniga tayangan holda o‘z haqini talab qilishda davom etyapti. Mazkur holat allaqachon Shveytsariya seyflarining ishonchliligi va betarafligi haqidagi ishonchga jiddiy zarba berdi. Agar Bayrak oilasi sudlarda g‘alaba qozonsa, XX asrda mojaroli hududlardan olib chiqilgan boyliklarning minglab merosxo‘rlari seyflarni ochish uchun huquqiy asosga ega bo‘ladi. Ehtimol, aynan shunday zanjir reaksiyasi xavfi UBC’ni tish-tirnog‘i bilan kurashishga majbur qilayotgan bo‘lishi mumkin.
Toshkent shahrida dizayn-kod kuchga kirgach, Raqamli rivojlanish departamenti ko‘p qavatli uylar tomiga o‘rnatilgan reklama konstruksiyalarini demontaj qilish bo‘yicha tadbirkorlarga talabnomalar yubora boshladi. Tadbirkor Kun.uzʼga yuborgan murojaatida reklama joylari uchun davlatga yuz millionlab so‘m to‘laganini, reklama pasportlari esa yana bir necha yil amal qilishi kerakligini aytmoqda. Biznes yangi talablar sabab bu huquqlardan muddatidan oldin mahrum bo‘lmoqda. Masala atrofida tadbirkor, Toshkent shahar hokimligi va Adliya vazirligi turlicha huquqiy talqinlarni ilgari surmoqda.
Single Media Group MChJning Kun.uzʼga ma’lum qilishicha, kompaniya 2025 yilda Toshkent shahar hokimligi huzuridagi Raqamli rivojlanish departamentidan ko‘p kvartirali uylar tomiga reklama konstruksiyalarini joylashtirish bo‘yicha ikki reklama joyi pasportini olgan. Ulardan biri 2030 yilgacha, ikkinchisi esa 2034 yilgacha amal qilishi belgilangan.
Biroq 2026 yil may oyida kompaniyaga yuborilgan bildirishnomada Toshkent shahrining dizayn-kodi kuchga kirgani, unga ko‘ra ko‘p kvartirali uylar tom qismida reklama konstruksiyalarini joylashtirish taqiqlangani sabab reklama konstruksiyalarini 10 kun ichida demontaj qilish talab qilingan. Departament reklama joyi pasportlarini bekor qilish choralari ko‘rilayotganini ma’lum qilgan.
Tadbirkor: «Biz qonuniy ruxsatnoma asosida investitsiya qilganmiz»
Kompaniya vakilining aytishicha, reklama joylari uchun davlatga katta miqdorda to‘lovlar amalga oshirilgan. Xususan, Shota Rustaveli ko‘chasidagi reklama joyi uchun shu kungacha 270,4 mln so‘m, Chilonzor tumani, Olmazor dahasidagi reklama joyi uchun esa 69,4 mln so‘m to‘langan.
Tadbirkor reklama pasportlari 2030 va 2034 yilgacha amal qilishiga ishonib investitsiya kiritganini, yangi dizayn-kod esa amalda ilgari berilgan huquqlarni bekor qilayotganini ta’kidlamoqda.
Kompaniya Ombudsmanga yo‘llagan murojaatida bir nechta huquqiy asoslarni keltirgan.
Birinchidan, tadbirkor prezidentning 2026 yil 5 fevraldagi PQ-48-son qaroriga tayanmoqda. Mazkur hujjat bilan ko‘p kvartirali uylarni boshqarish tizimi takomillashtirilgan bo‘lib, unda uylarning umumiy mol-mulkidan olinadigan daromadlar qatorida reklama joylashtirishdan tushadigan mablag‘lar ham ko‘rsatilgan. Qarorga ko‘ra, reklama, mobil aloqa antennalari va boshqa umumiy mol-mulkni ijaraga berishdan tushadigan daromadlar ko‘p kvartirali uyning bank hisobraqamiga yo‘naltiriladi hamda mulkdorlarning daromadi hisoblanadi.
Shuningdek, qarorning 9-ilovasida ishchi guruhlarga ko‘p kvartirali uylarning reklama joylashtirish mumkin bo‘lgan joylarini aniqlash vazifasi yuklatilgan.
Tadbirkor aynan shu normalarga tayanib, Prezident qarorida reklama konstruksiyalarini, jumladan tom qismida reklama joylashtirishni taqiqlovchi norma mavjud emasligini, aksincha reklama joylashtirish daromad manbayi sifatida e’tirof etilganini ta’kidlamoqda.
Ikkinchidan, kompaniya “Normativ-huquqiy hujjatlar to‘g‘risida”gi qonunning 41-moddasiga murojaat qilib, normativ-huquqiy hujjatlar orqaga qaytish kuchiga ega emasligini eslatmoqda. Uning fikricha, dizayn-kod kuchga kirishidan avval qonuniy ravishda berilgan reklama pasportlariga yangi cheklovlar tatbiq etilmasligi kerak.
Yana bir e’tiroz Vazirlar Mahkamasining 104-son qaroriga taalluqli. Tadbirkor reklama joyi pasportlarini bekor qilishdan oldin maxsus ishchi guruh xulosasi bo‘lishi kerakligini, biroq bunday xulosa taqdim etilmaganini bildirgan.
Hokimlik pozitsiyasi
Toshkent shahar hokimligi huzuridagi Raqamli rivojlanish departamenti esa aksincha fikrda.
Departament yuborgan bildirishnomada Vazirlar Mahkamasining 104 va 428-son qarorlari hamda Toshkent shahrining dizayn-kodi talablariga muvofiq barcha tashqi reklama obektlari shaharsozlik normalari va dizayn talablariga mos bo‘lishi shartligi qayd etilgan.
Bildirishnomada, shuningdek, reklama tarqatuvchi bilan tuzilgan ommaviy oferta shartnomasiga havola qilinib, qonunchilik yoki shaharsozlik vaziyati o‘zgargan taqdirda reklama konstruksiyalarini demontaj qilish tadbirkorning majburiyati ekani ko‘rsatilgan. Shu asosda reklama konstruksiyalarini 10 kun ichida olib tashlash, aks holda ular majburiy tartibda demontaj qilinishi hamda xarajatlar tadbirkordan undirilishi haqida ogohlantirilgan.
Adliya vazirligi nima deydi?
Mazkur masala yuzasidan Adliya vazirligi ham tadbirkorning murojaatini ko‘rib chiqdi.
Vazirlik javobida “Mahalliy davlat hokimiyati to‘g‘risida”gi qonunga muvofiq Toshkent shahar Kengashi dizayn-kodni qabul qilish vakolatiga ega ekanini qayd etgan.
(Muharrirga: Fotogalereyada adliya vazirligining javobi va hokimiyat xatidan skrinshot bor, shuni qo’ya olmadim)
Shuningdek, vazirlik bahs markazida turgan prezidentning 2026 yil 5 fevraldagi PQ-48-son qaroriga ham izoh berib, unda ko‘p kvartirali uylar tom qismida reklama konstruksiyalarini joylashtirishga ruxsat beruvchi norma mavjud emasligini bildirgan.
Biroq vazirlik tadbirkorning huquqiy manfaatlari masalasiga ham e’tibor qaratgan. “Ma’muriy tartib-taomillar to‘g‘risida”gi qonunning 59-moddasiga ko‘ra, manfaatdor shaxsning ishonchi himoya qilinishi lozim bo‘lgan hollarda ma’muriy hujjatni bekor qilish yoki o‘zgartirish masalasi sud tartibida ko‘rib chiqiladi. Shu bois vazirlik tadbirkorga Toshkent shahar Kengashi qarori yuzasidan sudga murojaat qilish huquqi mavjudligini ma’lum qilgan.
Bahs nimada?
Tomonlar bir hujjatni turlicha talqin qilmoqda. Tadbirkor prezidentning PQ-48-son qarori reklama joylashtirishni ko‘p kvartirali uylarning daromad manbayi sifatida tan olganini, shu bois dizayn-kod bilan bunday reklama konstruksiyalarini to‘liq taqiqlash prezident qaroriga zid ekanini ta’kidlamoqda.
Adliya vazirligi esa boshqa yondashuvni ilgari suradi: vazirlikka ko‘ra, PQ-48 qarorida reklama joylashtirishdan daromad olish nazarda tutilgan bo‘lsa-da, unda aynan ko‘p kvartirali uylarning tom qismida reklama konstruksiyalarini joylashtirishga ruxsat beruvchi norma mavjud emas. Shu sababli dizayn-kodning mazkur taqiqi prezident qaroriga zid deb baholanmagan.
Natijada bahsning asosiy savoli ochiqligicha qolmoqda: davlat tomonidan 2030 va 2034 yilgacha amal qilishi belgilab berilgan reklama pasportlari yangi mahalliy normativ hujjat asosida muddatidan oldin bekor qilinishi mumkinmi? Agar mumkin bo‘lsa, reklama joylari uchun yuz millionlab so‘m to‘lagan tadbirkorning investitsiyalari va mulkiy manfaatlari qanday himoya qilinadi?
Kun.uz bu borada Biznes ombudsman va Savdo-sanoat palatasiga so‘rov yubordi.
Iqtisodiyot
Andijonda Belarus texnologiyasi asosida qishloq xo‘jaligi texnikalari ishlab chiqariladi
Andijon viloyati hokimi Shuhratbek Abdurahmonov Belarusning Grodno viloyati Lida tumanida joylashgan «LidaTexmash» MChJ korxonasi rahbari bilan uchrashuv o‘tkazdi. Muzokaralar davomida Andijon viloyatida qishloq xo‘jaligi texnikalarini ishlab chiqarishni kengaytirish va yangi quvvatlarni ishga tushirish masalalari atroflicha muhokama qilindi.
Uchrashuv yakunida tomonlar o‘zaro hamkorlik doirasida bog‘dorchilik va dehqon xo‘jaliklari uchun arzon va ixcham texnikalar, shuningdek, kartoshka ekish hamda hosilni terib olishga mo‘ljallangan zamonaviy agrotexnikalar ishlab chiqarishni yo‘lga qo‘yish bo‘yicha muhim kelishuvga erishdi.
«Mazkur istiqbolli loyiha viloyat agrar tarmog‘ini hamyonbop va zamonaviy uskunalar bilan ta’minlash orqali qishloq xo‘jaligida ish unumdorligini yanada oshirishga xizmat qiladi», — deyiladi viloyat hokimligi xabarida.
Raqobat qo‘mitasi tomonidan «Anorbank» jarimaga tortildi.
Qo‘mita tomonidan Toshkent viloyatida istiqomat qiluvchi fuqaroning murojaati asosida «ANOR BANK» AJ tomonidan Instagram ijtimoiy tarmog‘ida joylashtirilgan reklama axboroti o‘rganildi.
Xususan, mazkur murojaatda bank tomonidan aksiya doirasida e’lon qilingan axborotlarda aksiya shartlari to‘g‘risida to‘liq ma’lumotlar berilmaganligiga e’tiroz bildirilgan.
O‘rganishlarda reklamada moliyaviy xizmatlarni ko‘rsatishda shartnomaning muhim shartlaridan biri — aksiyaning amal qilish shartlari, unga qo‘llanilgan limit hamda limitdan oshgan hollarda komissiya to‘g‘risidagi ma’lumotlar mavjud emasligi aniqlandi.
Yuqoridagi holatlar yuzasidan Qo‘mita Maxsus komissiyasi tomonidan O‘zbekiston Respublikasining «Reklama to‘g‘risida»gi Qonunining 16, 21 va 43-moddalari talablari buzilishi alomatlari yuzasidan «ANOR BANK» AJga nisbatan ish qo‘zg‘atilib, ishni ko‘rib chiqish yakunlari bo‘yicha moliyaviy jarima qo‘llanildi.
Shuningdek, qonunbuzilish holatini bartaraf etish hamda kelgusida bunday holatlarga yo‘l qo‘ymaslik yuzasidan bajarilishi majburiy bo‘lgan ko‘rsatma berildi.
Tadbirkorlikni qo‘llab-quvvatlash va soliq yukini kamaytirish maqsadida budjetga to‘langan qo‘shilgan qiymat solig‘ining (QQS) bir qismi ayrim sohalarda faoliyat yuritayotgan tadbirkorlarga qaytarilmoqda.
2026-yil 6-iyul holatiga ko‘ra, mazkur mexanizm doirasida korxonalarga jami 97 mlrd so‘mga yaqin mablag‘ qaytarildi.
QQS qaytarish tartibi turoperatorlar, mehmonxonalar, umumiy ovqatlanish korxonalari, chorvachilik va parrandachilik xo‘jaliklari hamda zargarlik korxonalarini davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlashga qaratilgan.
Ma’lumotga ko‘ra, eng katta mablag‘ 828 ta umumiy ovqatlanish korxonasiga qaytarilgan bo‘lib, ular 63,8 mlrd so‘m QQS kompensatsiyasini olgan.
Shuningdek, 323 ta zargarlik korxonasiga 26,2 mlrd so‘m, 145 ta mehmonxonaga 4,7 mlrd so‘m mablag‘ qaytarildi.
Bundan tashqari, 23 ta turoperatorga 1,1 mlrd so‘m, 28 ta chorvachilik va parrandachilik xo‘jaligiga ham 1,1 mlrd so‘m QQSning bir qismi qaytarilgan.
Qoraqalpog‘iston Respublikasi, Farg‘ona, Andijon va Buxoro viloyatlarida kredit mablag‘larini o‘zlashtirgan “bankir”lar fosh etildi.
Bosh prokuratura huzuridagi Departamentning Beruniy tumani bo‘limi tomonidan o‘tkazilgan tergovga qadar tekshiruvda tijorat bankining 3 nafar BXM xodimlari o‘zaro til biriktirib, 5 nafar fuqaroning nomiga imtiyozli kredit mablag‘i ajratib, 146 mln so‘mlik kredit mablag‘larini o‘zlashtirish yo‘li bilan talon-toroj qilganliklari aniqlangan.
Departamentning Farg‘ona viloyati boshqarmasi tomonidan o‘tkazilgan tergovga qadar tekshiruvda tijorat banklaridan birining Rishton filiali mas’ul shaxslari va boshqalar o‘zaro til biriktirib, 21 nafar fuqaroning nomiga “Har bir oila-tadbirkor” dasturi doirasida hunarmandchilik va tikuv dastgohlari sotib olish hamda issiqxona qurish uchun yillik 14 foiz ustama bilan va chorvachilik uchun yillik 25 foiz ustama bilan 747 mln so‘m imtiyozli kredit mablag‘larini ajratib, ularga bu haqida xabar bermasdan, ushbu ajratilgan kredit mablag‘larini ta’minotchi korxonalarga o‘tkazib, o‘zlashtirish yo‘li bilan talon-toroj qilganliklari aniqlangan.
Departamentning Xo‘jaobod tumani bo‘limi tomonidan o‘tkazilgan tergovga qadar tekshiruvda tijorat bankning BXM boshqaruvchisi sobiq o‘rinbosari (muqaddam JKning 167-moddasi bilan sudlangan) va boshqalar o‘zaro til biriktirib, fuqaro E.X.ning nomiga yakka tartibdagi tadbirkorlik subyektini tashkil qilib, soxta ma’lumotlar orqali 500 mln so‘m kredit mablag‘i ajratib, o‘zlashtirish yo‘li bilan talon-toroj qilganliklari aniqlangan.
Departamentning Jondor tumani bo‘limi tomonidan o‘tkazilgan tergovga qadar tekshiruvda tijorat bankining sobiq rahbari va sobiq mutaxassisi o‘zaro til biriktirib, fuqarolarning xabarisiz ularning nomiga 110 mln so‘m kredit mablag‘larini ajratib, firibgarlik yo‘li bilan qo‘lga kiritganliklari aniqlangan.
Departamentning Qo‘shtepa tumani bo‘limi tomonidan o‘tkazilgan tergovga qadar tekshiruvda tijorat bankining sobiq bo‘lim boshlig‘i fuqaro M.D.ning ishonchiga kirib, unga uy-joy sotib olishiga 240,5 mln so‘m ipoteka krediti ajratib berishini aytib, qalbaki kredit shartnomasi evaziga ajratilgan kredit mablag‘laridan 90 mln so‘mini o‘z ehtiyoji uchun ishlatib yuborganligi aniqlangan.
Mazkur holatlar yuzasidan Jinoyat kodeksining tegishli moddalari bilan jinoyat ishlari qo‘zg‘atilib, tergov harakatlari o‘tkazilmoqda.
O‘zbekiston va Turkmaniston o‘rtasida axborot xavfsizligi va diplomatik hamkorlik to‘g‘risidagi bitim imzolandi
Qashqadaryoda uchta bankka oid firibgarlik holati aniqlandi
Chimyon tog‘ida adashib qolgan 4 nafar fuqaro qutqarildi
-
Sport5 days agoJCh anonsi. Belgiya hayron qoldira oladimi?
-
Sport4 days agoAngliya-Norvegiya bahsi boshlanish vaqti kechiktirilishi mumkin
-
Sport4 days agoIspaniya Belgiyani yengib, yarimfinalga chiqdi
-
Jamiyat4 days agoBektemir tumanida «zakladchik»lar qo‘lga olindi
-
Jamiyat4 days agoDori narxini sun’iy oshirgan yuzlab dorixonalar aniqlandi
-
Jamiyat4 days agoJanubiy Koreya va AQShga noqonuniy migratsiya tashkil etmoqchi bo‘lganlar ushlandi
-
Siyosat5 days agoPrezident Mirziyoyev ICESCO bilan hamkorlikni chuqurlashtirishga chaqirmoqda
-
Iqtisodiyot4 days ago
17 mlrd so‘mdan ortiq davlat xaridlaridagi qonunbuzilishlar aniqlandi