Dunyodan
Trampning sobiq maslahatchisi Grenlandiya “Grenlandiya bo‘lib qoladi”
Faysal Islom, Iqtisodiyot muharriri, Dabo Sand
Oliver Smit, Davosdagi biznes muxbiri
Gari Konning aytishicha, u allaqachon NATO a’zosi bo’lgan davlatga bostirib kirishni “bir oz yuqoriroq” deb hisoblaydi.
Prezident Donald Tramp Grenlandiyani egalik huquqini o‘zgartirishga majbur qila olmaydi, dedi AQSh prezidentining sobiq bosh maslahatchisi BBCga.
“Grenlandiya Grenlandiya bo’ladi”, dedi IBM vitse-prezidenti Gari Kon, janob Trampga o’zining birinchi muddatida iqtisodiyot bo’yicha maslahat berib, muhim minerallarga kirish zarurligini janob Trampning sobiq xo’jayinining mintaqaga oid rejalari bilan bog’ladi.
Alohida-alohida, AQSh moliya vaziri Skott Bessent odamlarni Grenlandiya orqali Yevropaga bojlar tahdidi munosabati bilan “dam olish”ga va “ishlar o‘z yo‘liga o‘tishga” chaqirdi.
Davosdagi Jahon Iqtisodiy Forumida uyushtirilgan matbuot anjumanida so’zga chiqqan Bessent, Prezident Trampning o’tgan yili Amerika Qo’shma Shtatlariga tariflar e’lon qilgan munosabatini qiyosladi va hozirgi vaziyatning boshqacha ekanligini ilgari surdi.
Shon Gallup/Getty Images
Kon Uoll-stritda o’zi uchun nom qozondi va Goldman Sachs investitsiya bankining prezidenti va bosh operatsion direktori bo’ldi. U 2017 yildan 2018 yilgacha Tramp ma’muriyati qoshidagi Oq uy Milliy iqtisodiy kengashi direktori lavozimida ishlagan.
Biznes rahbarlari inqirozga qanchalik jiddiy yondashayotganining belgisi sifatida u “mustaqil NATOga a’zo davlatga bostirib kirish” “chegaradan tashqarida” ekanligini ogohlantirdi.
U, shuningdek, prezidentning Grenlandiya haqidagi so‘nggi izohlari “muzokaralarning bir qismi bo‘lishi mumkinligini” taklif qildi.
“Men hozirgina AQSh Kongressi delegatsiyasi konferentsiyasidan keldim va o’ylaymanki, respublikachilar ham, demokratlar ham Grenlandiya Grenlandiya bo’lib qolishda deyarli bir fikrda”, dedi u.
Grenlandiya Shimoliy Atlantika va Shimoliy Muz okeanlari “harbiy tahdidlarning kuchayishi” sababli AQShning oroldagi harbiy ishtirokini oshirishini mamnuniyat bilan qabul qilishini aytdi.
Qo’shma Shtatlar Grenlandiyaning keng, ammo umuman foydalanilmagan noyob er mineral zaxiralari bo’yicha “to’lovni olib tashlash” shartnomasini ham muhokama qilishi mumkin, dedi Kon.
“Ammo menimcha, siz bosib olishni istamagan mamlakatga bostirib kirish – bu harbiy ittifoq, NATOning bir qismi – hozircha menga biroz yuqoriroq tuyuladi”, dedi u.
Kon, prezident muzokaralar taktikasining bir qismi sifatida o’z talablarini bo’rttirib ko’rsatayotgan bo’lishi mumkinligini aytdi, bu o’tmishda muvaffaqiyatli bo’lganini aytdi.
“Siz Donald Trampga shu paytgacha erishgan muvaffaqiyati uchun qandaydir maqtovni berishingiz kerak, biroq u murosasiz vaziyatlarda biror narsaga erishish uchun bir necha bor o’zini majburlashga urinib ko’rdi”.
“U o’zi xohlagan narsaga erishish uchun nimanidir haddan tashqari oshirib yubormoqda. Balki u haqiqatdan ham ko’proq harbiy ishtirok etish va devolyutsiyani xohlayotgandir.”
EPA
Skott Bessent odamlarni “chuqur nafas olishga va hamma narsa o’z yo’liga o’tishiga imkon berishga” chaqirdi.
Bu yilgi Jahon iqtisodiy forumining Shveytsariyaning Davos tog‘-chang‘i kurortida ochilishi prezidentning Arktikaga nisbatan tobora tajovuzkor pozitsiyasi soyasida qoldi, ko‘plab siyosatchilar va biznes rahbarlari ehtimoliy geosiyosiy va iqtisodiy talofatlardan xavotirda. Prezident Tramp chorshanba kungi mitingda delegatlar oldida chiqish qilishi kerak.
Ammo seshanba kuni ertalab AQSh moliya vaziri jurnalistlarga prezidentning izohlariga haddan tashqari munosabat borligini aytdi.
“Bu biz 2-aprel kuni eshitgan xuddi shunday isteriya. Vahima bor edi. Men bu erda hammani tinchlantirishga, chuqur nafas olishga va voqealar o’z yo’liga o’tishiga yo’l qo’yishga undagan bo’lardim”, dedi Bessent.
“Eng yomoni, mamlakatlarning AQShga qarshi kuchayishi. O’sha paytda faqat bir davlat keskinlashdi, Xitoy. Oxir-oqibat, bu baxtsiz javob bilan yakunlandi.
“Men barcha mamlakatlarni savdo bitimlariga sodiq qolishga chaqiraman, chunki prezident Grenlandiya haqida tahdid qilayotgan narsa boshqa savdo bitimlaridan juda farq qiladi. Biz kelishuvga kelishib oldik va bu katta ishonch keltiradi”, – deya qoʻshimcha qildi u.
AQSh Yevropada hamon ittifoqchimi yoki yo‘qmi, degan savolga Bessent OAVni “maksimalistik pozitsiya” sari harakat qilayotganlikda aybladi.
“Albatta, Yevropa ittifoqchi, Amerikaning NATOga a’zoligi haqida gap yo’q va biz Rossiya va Ukraina o’rtasidagi fojiali urushning oldini olishga harakat qilayotgan sherikmiz, ammo bu Grenlandiyaning kelajagi borasida kelishmovchiliklarga duch kelmasligimizni anglatmaydi”.
Kon prezidentning ba’zi harakatlaridan xavotir bildirgan bo’lsa-da, u ma’muriyatning xatti-harakatlari uchun “ko’p sabablar” borligini aytdi.
Uning so‘zlariga ko‘ra, prezident Trampning Venesuelaga aralashish qarori Venesuela neftining eng yirik bozorlari bo‘lgan Xitoy, Rossiya va Kuba bilan munosabatlarni buzishning “yo‘li” bo‘lgan.
Kon, shuningdek, prezident nodir yer minerallarining ahamiyatiga tobora ko’proq urg’u berayotganiga ishonadi va “Grenlandiya sezilarli resurslarga ega” ekanligini ta’kidlaydi.
Ushbu minerallar sun’iy intellekt (AI) va kvant hisoblashni rivojlantirish uchun juda muhim va Davosda katta mavzudir.
AI “har bir biznesning bir qismiga aylanadi”
Kvant hisoblash va sun’iy intellekt sohasidagi yutuqlar nafaqat AQSh iqtisodiyoti va unumdorligi, balki Amerikaning dunyodagi strategik ta’siri uchun ham muhim hisoblanadi.
“IBM bugungi kunda kvant fazosida sodir bo’layotgan voqealarning markazida. Biz bugungi kunda eng katta hajmdagi kvant kompyuterlaridan foydalanmoqdamiz”, – dedi Kon va uning kompaniyasi Amerika Qo’shma Shtatlaridagi biznesda bankdan tortib sog’liqni saqlash sohasiga qadar ko’plab kvant kompyuterlaridan foydalanishini ta’kidladi.
“AI ilgari hal qilib bo’lmaydigan muammolarni hal qilish uchun kvantga kiritilgan ma’lumotlarning asosi bo’ladi”, deya qo’shimcha qildi u.
“Biz intilayotgan intellekt har bir korxonaning bir qismiga aylanishdir. AI va kvant har bir korxonani yanada samaraliroq qilish uchun korxonalar ichida parda ortida ishlaydi. Va biz bu uzoq sayohatning boshida turibmiz va u erga borish uchun yana 3-5 yil kerak bo’ladi.”
Shu oy boshida AQShning Google texnologiya giganti BBCga dunyodagi eng kuchli kvant kompyuteriga ega ekanligini aytdi. Grenlandiyadan tashqari, Jahon Iqtisodiy Forumida texnologiyani rivojlantirish raqobati yana bir muhim masaladir.
Ukraina bilan urushda muvaffaqiyat qozona olmagan Rossiya Federatsiyasi NATO davlatlariga qarshi provokatsiyalar uyushtirib, vaziyatni izdan chiqarishi mumkin. Bu haqda Polsha razvedka xizmati rahbari Pavel Shota ma’lum qildi.
“Biz Ukrainada nimalar bo‘layotganini, jumladan, urush Rossiya uchun barbod bo‘layotganini ko‘rib turibmiz. Bu Rossiya tomonidan yanada avj olishi ehtimolidan xavotir uyg‘otmoqda”, – dedi polkovnik Pavel Shota.
Polsha razvedka xizmati rahbariga ko’ra, Rossiyaning Boltiqbo’yi davlatlariga kichik miqyosdagi hujumi “yashil odam” desantini ko’rinishida bo’lishi mumkin. Bu ibora 2014-yilda Qrim anneksiya qilinganidan keyin paydo bo‘lgan Rossiya Federatsiyasi Qurolli Kuchlari bilan bog‘liq holda qo‘llaniladi va rossiyalik harbiy xizmatchilarning ajralib turmagan kiyim-kechaklarini nazarda tutadi.
Polsha tashqi ishlar vaziri Radoslav Sikorski bir necha kun avval Rossiya qo‘shinlari xorijiy bayroqlar ostida operatsiya o‘tkazishi mumkinligi haqida ogohlantirgan edi.
“Biz (Rossiya prezidenti Vladimir) Putinga uning rejalaridan xabardor ekanimizni, tuzoqqa tushmasligimizni, bu mutlaqo qabul qilib bo‘lmaydigan holat ekanligini va NATO hududining har bir qarichini himoya qilishimizni aytishimiz kerak”, — dedi polshalik diplomat CBS telekanaliga bergan intervyusida.
So’nggi paytlarda Rossiya va NATO o’rtasida keskinlik kuchaygan.
Kreml Rossiya Shimoliy Atlantika ittifoqchilariga hujum qilish niyatida emasligini bir necha bor ta’kidlagan. Ammo NATOning ko‘plab mamlakatlari rasmiylari va razvedka xizmatlari Rossiya hukumati hujumga tayyorlanayotganini aytadi.
2025-yil 12-16-sentabr kunlari Rossiya Belarus bilan hamkorlikda “Zapad-2025” strategik harbiy mashg‘ulotlarini o‘tkazdi. Harbiy razvedka bo’yicha tahlilchi Rebekka Kofflerning aytishicha, rus harbiylari ham bu mashg’ulotlar davomida taktik yadro qurolidan foydalanishni mashq qilgan. Harbiy kiyimdagi prezident Putin jarayonni boshqargan.
Shunisi e’tiborga loyiqki, na Rossiya, na G’arb yadroviy urushni xohlamaydi, ammo tobora beqaror vaziyat yadro urushi har qachongidan ham ko’proq ehtimoli borligini ko’rsatmoqda.
Myunxen xalqaro xavfsizlik kengashi raisi Kristof Xoysgenning fikricha, agar Putin jang maydonida Ukrainani mag‘lub etsa, NATO bilan urush boshlaydi.
Avvalroq Amerika urushni o‘rganish instituti (ISW) Boltiqbo‘yi davlatlari Ukrainadan keyin Kremlning navbatdagi nishoniga aylanishini taxmin qilgan edi.
Avval xabar berganimizdek, Estoniya, Latviya va Litva Rossiya hujumi sodir bo‘lgan taqdirda o‘z fuqarolarini evakuatsiya qilish rejalarini ishlab chiqmoqda.
Pokiston xavfsizlik kuchlarining ma’lum qilishicha, Afg‘oniston bilan chegaradosh hududlarda quruqlik va havo amaliyotlari chog‘ida kamida 29 jangari yo‘q qilingan. Tolibon havo hujumida kamida 38 nafar tinch aholi vakili halok bo‘lganini ma’lum qildi.
Pokiston Axborot vaziri Aturo Tarar 29-iyun kuni Afg‘onistonning Paktiya, Paktika va Kunar viloyatlaridagi uchta nishonga berilgan aviazarbalar natijasida 25 nafar jangari o‘ldirilgani, katta miqdordagi qurol-yarog‘ va o‘q-dorilar yo‘q qilinganini aytdi.
Shuningdek, Pokistonning Xayber-Paxtunxva viloyatining Bajaur tumanida o‘tkazilgan quruqlik amaliyotida “Jamoat-ul-Ahror” guruhiga mansub yana to‘rt nafar jangari yo‘q qilingani qayd etildi.
Afg‘oniston Tolibon hukumati rahbari Hamdulloh Fitratning aytishicha, Pokiston havo hujumlarida kamida 38 nafar tinch aholi halok bo‘lgan, 163 nafari, jumladan, ayollar va bolalar yaralangan.
Uning so‘zlariga ko‘ra, qurbonlarning aksariyati Paktiya viloyatidagi uylarga berilgan aviazarbalar tufayli sodir bo‘lgan. Mahalliy ma’muriyatning xabar berishicha, qutqaruv ishlari davom etayotgan paytda hudud ikkinchi havo hujumiga uchragan.
Pokiston rasmiylari bu amaliyotlar so‘nggi teraktlarga javoban amalga oshirilganini da‘vo qilmoqda. Xususan, 28-iyun kuni Karachi shahridagi chegara qo‘riqlash postiga uyushtirilgan hujumda uch askar halok bo‘ldi, to‘rt nafari yaralandi.
30-iyun kuni ertalab Tojikiston Favqulodda vaziyatlar qo‘mitasi qutqaruvchilari tog‘li Badaxshon muxtor viloyati raisi Alisher Mirzonavotning jasadini topdi. Bu haqda agentlikning OAV bo‘limi boshlig‘i Arif Nozimyan ma’lum qildi.
Uning aytishicha, jasad Xatlon viloyati Shamsiddin Shohin tumanidagi Kisht qishlog‘i yaqinidagi Panj daryosi yuzasidan topilgan.
Tibbiy ekspertiza natijasida marhumning shaxsi aniqlangan.
Hozirda qutqaruv guruhlari Alisher Mirzonavottning turmush o‘rtog‘i va voyaga yetmagan qizini qidirmoqda.
Qidiruv-qutqaruv ishlari 17 iyundan beri davom etmoqda. O‘sha kuni tog‘li Badaxshon muxtor viloyati rahbari Alisher Mirzonavot hamrohlari bilan Darvoz tumanida yo‘ldan chiqib ketib, Panj daryosiga qulagan.
Avvalroq qutqaruv guruhlari YTHda halok bo‘lgan haydovchi va tuman boshlig‘i maslahatchisining jasadlarini topgan edi.
Tojikiston Ichki ishlar vazirligi ish bo‘yicha tergov jarayoni mamlakat prezidenti Imomali Rahmonning shaxsan nazorati ostida olib borilayotganini ma’lum qildi.
Eron Tashqi ishlar vazirligi Eron delegatsiyasining shu hafta Qatar poytaxti Dohaga tashrif buyurishini, biroq AQSh bilan muzokaralar rejalashtirilmaganini ma’lum qildi.
Mutaxassislar delegatsiyasi AQSh bilan shu oy boshida imzolangan anglashuv memorandumini amalga oshirish masalalarini muhokama qilish uchun Dohaga tashrif buyuradi, dedi vazirlik vakili. Biroq bu tashrif AQSh bilan bevosita muzokaralar boshlanganini anglatmaydi.
Eron Tashqi ishlar vazirligi vakili: “Biz hali yakuniy kelishuvni muhokama qilish bosqichiga yetganimiz yo’q. Yaqin kelajakda AQSh tomoni bilan hech qanday muzokara bo’lmaydi”, dedi.
Avvalroq AQShning ko‘plab ommaviy axborot vositalari, jumladan Axios va CNN seshanba kuni Dohada ikki davlat o‘rtasidagi texnik muzokaralar davom etishi haqida xabar bergan edi. Keyinroq Eron Tashqi ishlar vazirligi direktori oʻrinbosari Kozim Gʻaribobodiy bu maʼlumotni rad etdi.
Shunga qaramay, AQSh prezidenti Donald Tramp Eron muzokaralar o‘tkazishni so‘ragani va muzokaralar Dohada o‘tkazilishini ma’lum qildi. Oq uy matbuot kotibi Karolin Levittning ma’lum qilishicha, AQSh maxsus vakili Stiv Uitkoff va katta maslahatchi Jared Kushner shu hafta yuqori darajadagi muzokaralar uchun Qatarga tashrif buyurishadi.
Qayd etilishicha, 17-iyun kuni imzolangan doiraviy kelishuv tomonlarga Eron yadro dasturi, sanksiyalarni yumshatish va Hormuz bo‘g‘ozining kelajakdagi maqomi bo‘yicha yakuniy kelishuvni ishlab chiqish uchun 60 kun muhlat bergan.
AQShda sog‘liqni saqlash sohasidagi eng yirik firibgarlikni uyushtirganlikda gumon qilingan amerikalik tadbirkor Ibrohim Xaldun Hilmi Turkiyada hibsga olindi. Bu haqda AQSh Federal qidiruv byurosi (FTB) ma’lum qildi.
Tergov ma’lumotlariga ko’ra, Hilmi Medicare davlat tibbiy sug’urtasi dasturidan 3,7 milliard dollarni firibgarlik yo’li bilan o’zlashtirmoqchi bo’lgan.
Uning nazorati ostidagi kompaniyalar, jumladan Sunshine Senior Solutions, rasmiy ravishda tibbiy asboblar yetkazib beruvchisi sifatida faoliyat yuritgan. Ammo prokurorlarning aytishicha, ushbu kompaniyalar orqali davlat dasturiga tizimli ravishda yolg‘on hisobotlar kiritilgan.
Tergovchilarning ta’kidlashicha, kompaniyalar tizza bo’g’imlari, qo’l tirgaklari, kateterlar, yaralarni parvarish qilish vositalari va boshqa tibbiy mahsulotlar uchun milliardlab dollar to’lashni talab qilgan. Biroq, ko’plab bemorlar buyurtma bermagan, olmagan yoki umuman bunday uskunaga ega emas edi.
Huquq-tartibot idoralari Hilmini 2025 yilning may oyida hibsga olishlari kerak edi, biroq u tergovdan qochish uchun mamlakatdan qochib ketdi.
Bir yildan ortiq qidiruvdan so‘ng Turkiya huquq-tartibot idoralari uning shaxsini aniqlab, hibsga oldi. Shundan so‘ng FQB maxsus operatsiya o‘tkazib, gumonlanuvchini AQShga ekstraditsiya qildi.
FQB direktori Kash Patel bu ishni AQSh tarixidagi eng yirik tibbiy sug‘urta firibgarliklaridan biri deb atadi.
Hilmi Medicare dasturini aldashda ayblanib, federal sudda sudlanmoqda. AQSh qonunlariga ko’ra, bunday jinoyatlar uchun katta miqdorda jarima va yillar qamoq jazosi qo’llanilishi mumkin.
Mazkur ish transmilliy jinoiy tarmoqlarni fosh qilishga qaratilgan “Oltinga hujum” operatsiyasi doirasida tergov qilinmoqda. Operatsiya davomida yuzlab odamlarga nisbatan jinoiy ish qo‘zg‘atildi.
Germaniyaga ishga yuborishni va’da qilgan shaxs ushlandi
714 tup kannabis yetishtirilgan issiqxona aniqlandi
Tepadan sochilgan pul, havoga sovurilgan qadr
-
Dunyodan3 days agoEron Hormuz boʻgʻozi orqali oʻtayotgan kemalarni ogohlantirdi
-
Iqtisodiyot5 days ago
Prezident raisligida videoselektor boshlandi
-
Jamiyat4 days agoToshkent davlat agrar universiteti sport kompleksida yong‘in sodir bo‘ldi
-
Iqtisodiyot4 days ago“Xohlagan ekinni ekish mumkin” – Yangi tartib fermerga nima beradi?
-
Sport5 days agoJCh kundaligi. Kabo-Verdeda mo‘jiza, Urugvayda sharmandalik, Dembeleda het-trik, Eronda drama
-
Jamiyat5 days agoO‘zbekistonning 24 ta oliy ta’lim muassasasi top-1000 talik ro‘yxatga kiritildi
-
Jamiyat5 days agoChirchiqda kanalga tushib ketgan fuqaro qutqarib qolindi
-
Mahalliy3 days ago
Birov bildi, birov bilmadi…