Dunyodan
Trampning sobiq maslahatchisi Grenlandiya “Grenlandiya bo‘lib qoladi”
Faysal Islom, Iqtisodiyot muharriri, Dabo Sand
Oliver Smit, Davosdagi biznes muxbiri
Gari Konning aytishicha, u allaqachon NATO a’zosi bo’lgan davlatga bostirib kirishni “bir oz yuqoriroq” deb hisoblaydi.
Prezident Donald Tramp Grenlandiyani egalik huquqini o‘zgartirishga majbur qila olmaydi, dedi AQSh prezidentining sobiq bosh maslahatchisi BBCga.
“Grenlandiya Grenlandiya bo’ladi”, dedi IBM vitse-prezidenti Gari Kon, janob Trampga o’zining birinchi muddatida iqtisodiyot bo’yicha maslahat berib, muhim minerallarga kirish zarurligini janob Trampning sobiq xo’jayinining mintaqaga oid rejalari bilan bog’ladi.
Alohida-alohida, AQSh moliya vaziri Skott Bessent odamlarni Grenlandiya orqali Yevropaga bojlar tahdidi munosabati bilan “dam olish”ga va “ishlar o‘z yo‘liga o‘tishga” chaqirdi.
Davosdagi Jahon Iqtisodiy Forumida uyushtirilgan matbuot anjumanida so’zga chiqqan Bessent, Prezident Trampning o’tgan yili Amerika Qo’shma Shtatlariga tariflar e’lon qilgan munosabatini qiyosladi va hozirgi vaziyatning boshqacha ekanligini ilgari surdi.
Shon Gallup/Getty Images
Kon Uoll-stritda o’zi uchun nom qozondi va Goldman Sachs investitsiya bankining prezidenti va bosh operatsion direktori bo’ldi. U 2017 yildan 2018 yilgacha Tramp ma’muriyati qoshidagi Oq uy Milliy iqtisodiy kengashi direktori lavozimida ishlagan.
Biznes rahbarlari inqirozga qanchalik jiddiy yondashayotganining belgisi sifatida u “mustaqil NATOga a’zo davlatga bostirib kirish” “chegaradan tashqarida” ekanligini ogohlantirdi.
U, shuningdek, prezidentning Grenlandiya haqidagi so‘nggi izohlari “muzokaralarning bir qismi bo‘lishi mumkinligini” taklif qildi.
“Men hozirgina AQSh Kongressi delegatsiyasi konferentsiyasidan keldim va o’ylaymanki, respublikachilar ham, demokratlar ham Grenlandiya Grenlandiya bo’lib qolishda deyarli bir fikrda”, dedi u.
Grenlandiya Shimoliy Atlantika va Shimoliy Muz okeanlari “harbiy tahdidlarning kuchayishi” sababli AQShning oroldagi harbiy ishtirokini oshirishini mamnuniyat bilan qabul qilishini aytdi.
Qo’shma Shtatlar Grenlandiyaning keng, ammo umuman foydalanilmagan noyob er mineral zaxiralari bo’yicha “to’lovni olib tashlash” shartnomasini ham muhokama qilishi mumkin, dedi Kon.
“Ammo menimcha, siz bosib olishni istamagan mamlakatga bostirib kirish – bu harbiy ittifoq, NATOning bir qismi – hozircha menga biroz yuqoriroq tuyuladi”, dedi u.
Kon, prezident muzokaralar taktikasining bir qismi sifatida o’z talablarini bo’rttirib ko’rsatayotgan bo’lishi mumkinligini aytdi, bu o’tmishda muvaffaqiyatli bo’lganini aytdi.
“Siz Donald Trampga shu paytgacha erishgan muvaffaqiyati uchun qandaydir maqtovni berishingiz kerak, biroq u murosasiz vaziyatlarda biror narsaga erishish uchun bir necha bor o’zini majburlashga urinib ko’rdi”.
“U o’zi xohlagan narsaga erishish uchun nimanidir haddan tashqari oshirib yubormoqda. Balki u haqiqatdan ham ko’proq harbiy ishtirok etish va devolyutsiyani xohlayotgandir.”
EPA
Skott Bessent odamlarni “chuqur nafas olishga va hamma narsa o’z yo’liga o’tishiga imkon berishga” chaqirdi.
Bu yilgi Jahon iqtisodiy forumining Shveytsariyaning Davos tog‘-chang‘i kurortida ochilishi prezidentning Arktikaga nisbatan tobora tajovuzkor pozitsiyasi soyasida qoldi, ko‘plab siyosatchilar va biznes rahbarlari ehtimoliy geosiyosiy va iqtisodiy talofatlardan xavotirda. Prezident Tramp chorshanba kungi mitingda delegatlar oldida chiqish qilishi kerak.
Ammo seshanba kuni ertalab AQSh moliya vaziri jurnalistlarga prezidentning izohlariga haddan tashqari munosabat borligini aytdi.
“Bu biz 2-aprel kuni eshitgan xuddi shunday isteriya. Vahima bor edi. Men bu erda hammani tinchlantirishga, chuqur nafas olishga va voqealar o’z yo’liga o’tishiga yo’l qo’yishga undagan bo’lardim”, dedi Bessent.
“Eng yomoni, mamlakatlarning AQShga qarshi kuchayishi. O’sha paytda faqat bir davlat keskinlashdi, Xitoy. Oxir-oqibat, bu baxtsiz javob bilan yakunlandi.
“Men barcha mamlakatlarni savdo bitimlariga sodiq qolishga chaqiraman, chunki prezident Grenlandiya haqida tahdid qilayotgan narsa boshqa savdo bitimlaridan juda farq qiladi. Biz kelishuvga kelishib oldik va bu katta ishonch keltiradi”, – deya qoʻshimcha qildi u.
AQSh Yevropada hamon ittifoqchimi yoki yo‘qmi, degan savolga Bessent OAVni “maksimalistik pozitsiya” sari harakat qilayotganlikda aybladi.
“Albatta, Yevropa ittifoqchi, Amerikaning NATOga a’zoligi haqida gap yo’q va biz Rossiya va Ukraina o’rtasidagi fojiali urushning oldini olishga harakat qilayotgan sherikmiz, ammo bu Grenlandiyaning kelajagi borasida kelishmovchiliklarga duch kelmasligimizni anglatmaydi”.
Kon prezidentning ba’zi harakatlaridan xavotir bildirgan bo’lsa-da, u ma’muriyatning xatti-harakatlari uchun “ko’p sabablar” borligini aytdi.
Uning so‘zlariga ko‘ra, prezident Trampning Venesuelaga aralashish qarori Venesuela neftining eng yirik bozorlari bo‘lgan Xitoy, Rossiya va Kuba bilan munosabatlarni buzishning “yo‘li” bo‘lgan.
Kon, shuningdek, prezident nodir yer minerallarining ahamiyatiga tobora ko’proq urg’u berayotganiga ishonadi va “Grenlandiya sezilarli resurslarga ega” ekanligini ta’kidlaydi.
Ushbu minerallar sun’iy intellekt (AI) va kvant hisoblashni rivojlantirish uchun juda muhim va Davosda katta mavzudir.
AI “har bir biznesning bir qismiga aylanadi”
Kvant hisoblash va sun’iy intellekt sohasidagi yutuqlar nafaqat AQSh iqtisodiyoti va unumdorligi, balki Amerikaning dunyodagi strategik ta’siri uchun ham muhim hisoblanadi.
“IBM bugungi kunda kvant fazosida sodir bo’layotgan voqealarning markazida. Biz bugungi kunda eng katta hajmdagi kvant kompyuterlaridan foydalanmoqdamiz”, – dedi Kon va uning kompaniyasi Amerika Qo’shma Shtatlaridagi biznesda bankdan tortib sog’liqni saqlash sohasiga qadar ko’plab kvant kompyuterlaridan foydalanishini ta’kidladi.
“AI ilgari hal qilib bo’lmaydigan muammolarni hal qilish uchun kvantga kiritilgan ma’lumotlarning asosi bo’ladi”, deya qo’shimcha qildi u.
“Biz intilayotgan intellekt har bir korxonaning bir qismiga aylanishdir. AI va kvant har bir korxonani yanada samaraliroq qilish uchun korxonalar ichida parda ortida ishlaydi. Va biz bu uzoq sayohatning boshida turibmiz va u erga borish uchun yana 3-5 yil kerak bo’ladi.”
Shu oy boshida AQShning Google texnologiya giganti BBCga dunyodagi eng kuchli kvant kompyuteriga ega ekanligini aytdi. Grenlandiyadan tashqari, Jahon Iqtisodiy Forumida texnologiyani rivojlantirish raqobati yana bir muhim masaladir.
Qo’shma Shtatlar Kiyevdan o’z qo’shinlarini Donbasdan olib chiqib ketishni talab qilmoqda. Bu haqda Zelenskiy Reuters agentligiga bergan intervyusida aytib o‘tdi.
Uning aytishicha, agar bu shart bajarilsa, Vashington xavfsizlikka to‘liq rozilik berishga tayyor.
Prezident Zelenskiy so‘rovga ehtiyotkorona munosabat bildirdi va bunday choralar Ukraina va hatto Yevropa xavfsizligiga tahdid solishi mumkinligini ta’kidladi. Uning fikricha, mamlakatning sharqiy mintaqasi milliy xavfsizlik tizimining ajralmas qismi hisoblanadi.
Maʼlumotlarga koʻra, bu masala AQSh va Ukraina delegatsiyalarining Mayamida boʻlib oʻtgan uchrashuvida ham koʻtarilgan. Donbassdan qo‘shinlarni olib chiqish Rossiyaning asosiy shartlaridan biri sifatida tilga olindi.
Bu holat Vashingtonning Ukrainaga nisbatan pozitsiyasida ma’lum o’zgarishlar bo’lishi mumkinligidan dalolat beradi. Boshqacha aytganda, Qo’shma Shtatlar bir vaqtning o’zida harbiy yordam va diplomatik bosim orqali mojaroni tugatishga harakat qilmoqda.
Uganda armiyasi qo‘mondoni Mukuzi Kainerugaba Yaqin Sharqdagi urush haqida keskin bayonot berib, Uganda Isroilni qo‘llab-quvvatlashga tayyorligini bildirdi.
Uning so‘zlariga ko‘ra, agar Isroilga qarshi tahdidlar kuchaysa yoki Isroilni “yo‘q qilish” talablari real bo‘lib qolsa, Uganda urushga qo‘shilishi mumkin. Shu bilan birga, u dunyo urushdan charchaganini va mojarolarga tezroq barham berish tarafdori ekanini ta’kidladi.
“O’tgan asrning 80-90-yillarida, biz hech narsa bo’lmaganimizda, Isroil bizni qo’llab-quvvatlagan edi. Endi yalpi ichki mahsulot 100 milliard dollar bo’lsa, nega biz Isroilni himoya qilmasligimiz kerak?” – dedi Mukzi Kainergaba.
Tahlilchilar fikricha, bu chiqishlar Uganda geografik jihatdan Yaqin Sharqdan uzoqda joylashgan boʻlsa-da, mojaro xalqaro miqyosda tus olayotganidan dalolatdir. Shu bilan birga, hozirda Uganda armiyasining ishtirok etishi ehtimoldan yiroq emas.
Dunyodan
Birlashgan Millatlar Tashkiloti qul savdosini “eng og’ir jinoyat” deb e’lon qildi; uch davlat bunga qarshi
Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasi transatlantik qul savdosini “insoniyatga qarshi eng og‘ir jinoyat” deb tan olishga ovoz berdi.
Qarorni 123 davlat qo‘llab-quvvatladi, 52 davlat esa betaraf qoldi. Uch davlat rezolyutsiyaga qarshi ovoz berdi: AQSh, Isroil va Argentina.
Qo’llab-quvvatlovchilar (123 mamlakat): Rossiya, Xitoy, Ukraina, Belorussiya, Serbiya, Afrika va Karib dengizining katta qismi. Raqiblar (3): AQSH, Isroil, Argentina. Betaraflar (52): Oʻzbekiston, Buyuk Britaniya, Yevropa Ittifoqiga aʼzo barcha 27 davlat, Avstraliya, Armaniston, Albaniya, Afgʻoniston va boshqalar.
Qarorning asosiy jihatlari quyidagilardan iborat:
Afrikaliklarning qullikka olinishi o’zining miqyosi va tizimliligi tufayli “eng og’ir jinoyat” sifatida belgilandi. Hujjatda tovon to‘lash mexanizmlarini yo‘lga qo‘yish va qul bo‘lgan odamlarning avlodlari uchun tarixiy adolatni tiklash talab etiladi. O’chirilgan san’at asarlari va arxivlar bepul qaytarilishi kerak.
Qo’shma Shtatlar va boshqa qarama-qarshi davlatlar qullikni qoralaydi, ammo tarixiy voqealar uchun tovon to’lash majburiyatini tan olmaydi. Britaniya va Yevropa Ittifoqining boshqa davlatlari ham qonuniy asoslar yetarli emasligini bahona qilib, ovoz berishda betaraf qolishdi.
O‘zbekiston elchisi Abdusalom Hotamov Ummon madaniy meros va turizm vaziri Said Ibrohim bin Said Albusaidiy bilan uchrashdi. Unda ikki davlat oʻrtasida turizm sohasidagi hamkorlikni kengaytirish masalasi muhokama qilindi.
Muzokaralar chog‘ida O‘zbekistonning boy madaniy merosi va sayyohlik salohiyatini xalqaro maydonda keng targ‘ib etish maqsadida o‘zaro sayyohlik oqimini ko‘paytirishga alohida e’tibor qaratildi. Turoperatorlar o‘rtasidagi hamkorlikni mustahkamlash masalasi ham muhokama qilindi.
Uchrashuvda 2026 yil 1 iyundan Maskat va Toshkent oʻrtasida toʻgʻridan-toʻgʻri aviaqatnovlar yoʻlga qoʻyilishi maʼlum qilindi.Tomonlar ushbu tashabbus ikki davlat oʻrtasidagi munosabatlarni yanada jonlantirishiga ishonch bildirdi.
Said Ibrohim Al-Busaydiy O‘zbekiston bilan Ummon o‘rtasidagi turizm va madaniyat sohasidagi hamkorlik keyingi yillarda izchil rivojlanib borayotganini ta’kidladi. O‘zbekistonda amalga oshirilayotgan islohotlar natijasida sayyohlar soni ortib borayotganini yuqori baholadi.
Vazirning soʻzlariga koʻra, yangi havo yoʻnalishlarining ochilishi oʻzaro sayohatlar geografiyasini kengaytiradi va turizm bozori uchun yangi imkoniyatlar yaratadi. Bu ikki davlat oʻrtasidagi iqtisodiy munosabatlarga ijobiy taʼsir koʻrsatishi kutilmoqda.
Shuningdek, Oʻzbekiston Prezidentining Ummonga tashrifi arafasida Maskat shahrida mamlakatning turizm salohiyatiga bagʻishlangan rodshou tadbirini oʻtkazish tashabbusi qoʻllab-quvvatlandi.
Uchrashuvda madaniy-gumanitar hamkorlikni kengaytirish masalasi ham muhokama qilindi. Xususan, ikki davlatda fotoko‘rgazma o‘tkazish taklifi ma’qullandi.
Bugungi kunda texnologiya olamidagi eng dolzarb mavzulardan biri bu Meta Platforma va uning Metaverse loyihasidir. Bir paytlar “Internet kelajagi” sifatida taqdim etilgan bu g‘oya bugungi kunda o‘z ahamiyatini yo‘qotdi.
Ko‘pchilik Mark Sukerberg boshlagan bu katta tajriba haqiqatan ham muvaffaqiyatsizlikka uchradimi yoki bu shunchaki strategiyani o‘zgartirishmi, degan savolga qiziqmoqda.
Ma’lumki, Facebook 2021 yilda o’z nomini Meta ga o’zgartirdi. Bu oddiy rebrending emas edi. Kompaniya e’tiborni yangi raqamli dunyo, Metaversega qarata boshladi.
Sukerbergning tasavvuriga ko‘ra, yaqin kelajakda odamlar virtual ofislarda ishlaydi, raqamli muhitda muloqot qiladi va onlayn emas, balki “virtual hayot”da yashaydi. Buning uchun maxsus qurilmalar, platformalar va butun ekotizimlar yaratila boshlandi.
Metaverse-ni ishlab chiqish birinchi navbatda Reality Labs tomonidan amalga oshirildi. Kompaniya yiliga o’nlab milliard dollar sarfladi. Umumiy xarajatlar taxminan 60-80 milliard dollarni tashkil etdi. Bu raqam texnologiya tarixida misli ko’rilmagan.
Ammo texnologiya yagona muammo emas edi. Asosiy muammo odamlarning tayyor emasligi edi.
Birinchi navbatda, VR qurilmalari ommaviy foydalanish uchun mos emas edi. Ular qimmat, katta o’lchamli va uzoq vaqt davomida kiyinish uchun noqulay.
Ikkinchisi – tarkibning etishmasligi. Faol hayot Horizon Worlds kabi platformada shakllanmagan.
Uchinchi omil – ehtiyojning etishmasligi. Odamlar allaqachon Instagram va TikTok orqali aloqa, kontent va vaqtni o’ldiradigan ehtiyojlarini qondirishmoqda. Metaverse kerakli yangi qiymatni taqdim eta olmadi.
Yuqori xarajatlar va yomon ishlash investorlarni qo’rqitdi. Meta aktsiyalari tushib ketdi va kompaniya ichida o’z strategiyasini qayta ko’rib chiqish majburiyati bor edi.
Xarajatlar qisqartirildi, ba’zi loyihalar sekinlashdi va diqqatni boshqa sohalarga o’tkazish boshlandi.
2024 yildan boshlab sun’iy intellekt texnologiyasi butun dunyoda jadal rivojlanmoqda. Meta ham bu imkoniyatni qo’ldan boy bermadi. Xususan, kompaniya LLaMA modelini taqdim etdi va o’z mahsulotlariga sun’iy intellektni SI birinchi o’ringa qo’ygan holda joriy qila boshladi. Natijada Metaverse ikkinchi darajali loyihaga aylandi.
Rasmiy ravishda Meta Metaverse-ning to’liq o’chirilishi haqida e’lon qilmadi. Biroq, aslida, investitsiyalar sezilarli darajada kamaydi va kompaniya e’tiborini boshqa sohalarga qaratgan holda ommaviy bayonotlarda deyarli tilga olinmaydi. Demak, loyiha “muzlatilgan”.
Meta platformasi Metaverse orqali kelajakni tezlashtirishni xohladi. Ammo vaqt va texnologiya hali tayyor emasligi ma’lum bo’ldi.
Chunki bugungi kunda texnologiya olamida asosiy e’tibor Metaverse’dan sun’iy intellektga o‘tdi.
AQSh Kiyevga Donbassdan voz kechishni talab qilmoqda – Zelenskiy
Soliq huquqbuzarliklari haqida xabar berganlar 4,3 mlrd so‘m mukofot olgan
Uganda Eron bilan urush istaydi
-
Siyosat3 days agoIslom bank ishi anʼanaviy foizlarga asoslangan modellardan nimasi bilan farq qiladi?
-
Jamiyat3 days agoO‘zbekistonda taksichilarni aldashning yangi firibgarlik usuli fosh etildi
-
Dunyodan2 days ago
Prezident Tramp Eronga Hormuz boʻgʻozini ochish uchun 48 soat vaqt berdi
-
Dunyodan2 days ago
Eron tarixidagi eng katta banknotalar muomalaga chiqariladi
-
Jamiyat3 days ago
Namanganda yirik turistik majmua qurilishi boshlandi
-
Jamiyat24 hours ago
O‘zbekistonliklar qaysi mamlakatlarga eng ko‘p safar qilmoqda (top-10)
-
Mahalliy3 days ago
Aviaparvozning yagona qurboni” filmi taqdim etildi
-
Dunyodan5 days agoAfsonaviy aktyor va jang san’ati ustasi Chak Norris vafot etdi