Jamiyat
To‘yda yurgan pedofillar yoxud “uchdan keyin puch” bo‘ladimi?
Jinsiy zo‘ravonlik qilib 10 yilga hukm qilingan jinoyatchi 1 yilda erkinlikka chiqdi va bu jinoyatni 2 marta takrorladi. Bu holat o‘z-o‘zidan yuz bergani yo‘q — bu nazoratsizlik va himoyasizlikning natijasi. Ayniqsa bolalarga nisbatan.
{Yii::t(}
O’tkazib yuborish 6s
O’tkazib yuborish
Oldingi fojyealardan so‘ng ham hech narsa o‘zgarmadi
Namanganda erkak 7 yoshli qizchani zo‘rladi. U avval ham shunday jinoyat qilgan. 2014 yilda jinsiy zo‘ravonlik qilib 10 yilga qamalgan va bor-yo‘g‘i 1 yilda chiqib kelgan. 2020 yilda erkak yana shu toifadagi jinoyat bilan 10 yil-u 2 oyga ozodlikdan mahrum etilgan. Lekin muddatidan oldin qamoqdan ozod etilgan. Bu qarorni kim qabul qildi? Nega jamiyatga tahdid bo‘lgan jinoyatchi yana bir bolaning bolaligini o‘g‘irladi?
Bu savollar bugun butun jamoatchilikning og‘zida. Ammo afsuski, hech kim javob bermayapti.
2023 yilda Toshkentda jinsiy zo‘rlanib o‘ldirilgan qizaloq voqeasidan so‘ng mamlakat bo‘ylab katta rezonans ko‘tarilgan edi. Faollar “pedofillar uchun kastratsiya” va “ochiq reyestr” joriy etilishini talab qilishdi. Bu talab parlament muhokamasigacha yetib bordi. Ammo oradan ikki yil o‘tdi — hali ham hech qanday amaliyot yo‘q. Natijada, bugun yana bir bola qurbon bo‘ldi.
Reyestr va kastratsiya: to‘liq chora bo‘lmasligi mumkin
AQSh 1994 yilda “Megan qonuni”ni qabul qilib, pedofillar reyestrini yo‘lga qo‘ydi. Hozirda u yerda 900 mingdan ortiq shaxs reyestrda qayd etilgan. Ular yashaydigan manzildan to ish joyigacha, hatto mashina raqamigacha politsiyada bor. Ayrim shtatlarda esa bu ma’lumotlar internetda ochiq ko‘rsatiladi.
Shundan so‘ng mamlakatda bolalarga nisbatan jinsiy jinoyatlar soni sezilarli darajada kamaygan. Kanada, Buyuk Britaniya, Yaponiya, Polsha va Janubiy Koreya ham bu tizimni qabul qilgan va natija ko‘rgan. Demak, reyestr nafaqat jinoyatchilarni aniqlash uchun, balki profilaktika uchun ham ishlaydigan vositalardan biri hisoblanadi.
Kimyoviy yoki xirurgik kastratsiya dunyoda ko‘plab mamlakatlarda amalda. Polsha, Germaniya, Daniya, Norvegiya va Janubiy Koreyada bu usul natijasida qayta jinoyat sodir etish holatlari 10 foizga tushgani isbotlangan.
Kompleks chora kerak
Pedofillar uchun eng samarali usul kompleks chora ko‘rish. Chunki pedofillik — bu faqat jinoyat emas, ruhiy buzilish. Shuning uchun kastratsiya, reyestr bilan birgalikda pedofillar bilan ruhiy reabilitatsiyaning birga olib borilishi eng katta samarani beradi.
Masalan, Germaniyada 2005 yildan buyon “Jinoyatchiga aylanma” dasturi ishlaydi. Bu dasturda pedofil moyillikka ega erkaklar jinoyat sodir etishdan oldin anonim ravishda psixologik yordam oladi. Germaniya sog‘liqni saqlash vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, dasturda qatnashganlarning 80 foizi keyinchalik bu jinoyatni qilmagan.
Kanadada esa qamoqdan chiqqan pedofillar atrofida “ishonch doirasi” yaratiladi — psixolog, politsiya va ko‘ngillilar ular bilan ish olib boradi. Bu usul bolalarga zo‘ravonlik holatini 70 foizga kamaytirgan.
Qo‘shnilar qat’iy qaror qabul qildi
Qo‘shni mamlakatlar ham bu borada qat’iy nazorat o‘rnatyapti. Masalan Qirg‘izistonda ham pedofillarga o‘lim jazosi tayinlanyapti. Prezident Sadir Japarov Issiqko‘lda yosh qizning zo‘rlab o‘ldirilishi ortida mamlakat qonunlarida bundaylar uchun o‘lim jazosi joriy etishni nazarda tutuvchi o‘zgartirishlar tayyorlashni buyurdi va bu loyiha taqdim etildi. Qo‘shni Qozog‘istonda esa pedofillar qamoqdan chiqishidan oldin kastratsiya qilinadi.
Biz esa hali pedofillar ro‘yxati qilamizmi-yo‘qmi deb yurgan paytimizda ular bir nechta bolalarni zo‘rlab, qamalib va noma’lum choralar bilan muddatidan avval qamoqdan chiqib ham yurishibdi. Xuddi Namangandagi kabi.
Namangandagi fojyea – tizimning yuzi
Bu faqat bir odamning jinoyati emas – tizimning zaifligi. Qamoqdan muddatidan oldin ozod qilish amaliyoti qay tarzda ishlayotgani so‘roqqa tortilishga arziydi. Qonun bo‘lishi kerak — lekin uning ortida qat’iy ijro turmasa, u qog‘ozdagi va’da bo‘lib qolaveradi.
Oliy Majlis deputati Dilnoza Azizova ham bolalarni zo‘rlaganlarga yengillik bermaslikni, umrbod qamoq joriy etishni taklif qildi. Vaholanki, 2024 yil 7 avgustda qabul qilingan qonunga ko‘ra, bunaqa jinoyatchilarga afv yoki shartli ozodlik qo‘llanmasligi kerak edi. Ammo bugungi voqea — qonun yoki uning ijrosi o‘rtasida katta uzilish borligini ko‘rsatmoqda. O‘rganib qolyapmiz: har gal shunday fojyeadan keyin g‘azab, hissiyot, achinish va alam bilan gapiramiz. Yig‘ilishlar o‘tkaziladi, “ishchi guruhlar” paydo bo‘ladi. Keyin yana jimjitlik.
Bu galgi jinoyatdan keyin o‘ylovlarimiz yana oshdi: endi hukumat, parlament va huquqni muhofaza qiluvchi idoralardan pedofillar reyestrini tezkor qo‘llash, shartli ozodlik amaliyotini qayta ko‘rib chiqish, qayta jinoyat qilganlarga qat’iy jazo belgilash bilan birga bunday shaxslarni aniqlash va psixologik va ijtimoiy nazorat tizimini yo‘lga qo‘yish kerakligi hammamizning istagimiz.
Aks holda, ertaga navbatdagi qurbon bola haqida xabar yozishga majbur bo‘lamiz…
Gulmira Toshniyozova, jurnalist
Jamiyat
Mirziyoyev Namanganda raqamlashtirish, bandlik va investitsiya bo‘yicha yangi vazifalarni belgiladi
Prezident Shavkat Mirziyoyev Namangan viloyatidagi vaziyatlar markazida hududni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish masalalariga bag‘ishlangan yig‘ilish o‘tkazdi.
Yig‘ilishda Namanganda tashkil etilgan «aqlli» vaziyatlar markazi va Yangi Namangan mahallasidagi «Mahalla axborot va xizmat markazi» loyihasi taqdim etildi. Markaz orqali 8 ta mahallada yashovchi 27 mingdan ortiq aholiga qariyb 980 turdagi xizmatlarni «yagona darcha» tamoyili asosida ko‘rsatish rejalashtirilgan.
Ma’lum qilinishicha, so‘nggi yillarda viloyat sanoati hajmi 4,6 trillion so‘mdan 40 trillion so‘mga yetgan. Joriy yilda yalpi hududiy mahsulotni 9,2 foizga oshirish vazifasi belgilangan.
Prezident hududlarni rivojlantirishda ilmiy yondashuvni kuchaytirish maqsadida 14 ta «aql markazi»ni yangi ish uslubiga o‘tkazishni topshirdi. Ular har bir tuman va shaharning iqtisodiy salohiyatini o‘rganib, qo‘shimcha o‘sish manbalarini aniqlaydi.
Yig‘ilishda bandlik va kambag‘allikni qisqartirish masalalariga ham alohida e’tibor qaratildi. Joriy yil yakuniga qadar viloyatda 80 ming aholini doimiy ish bilan ta’minlash, 21 ming oilani kambag‘allikdan chiqarish vazifasi qo‘yilgan.
Investitsiya sohasida Namanganga bu yil 5 milliard dollar xorijiy investitsiya jalb qilish va eksport hajmini 1,2 milliard dollarga yetkazish rejalashtirilgan. Toshkent xalqaro investitsiya forumi doirasida viloyat bo‘yicha 3 milliard dollarlik 43 ta kelishuvga erishilgani qayd etildi.
Shuningdek, jamoat transportini rivojlantirish uchun 1-sentyabrgacha 90 ta avtobus, 50 ta elektrobus va 30 ta mikroavtobus olib kelish, ichimlik suvi hamda kanalizatsiya tarmoqlarini kengaytirish bo‘yicha vazifalar belgilandi.
Yig‘ilishda sog‘liqni saqlash, yoshlarni kasb-hunarga o‘qitish, eksport infratuzilmasini rivojlantirish, yashirin iqtisodiyotni qisqartirish va jinoyatchilik profilaktikasi masalalari ham muhokama qilindi.
Toshkent shahrining Mirobod, Chilonzor va Yakkasaroy hamda Toshkent viloyatining Zangiota tumanlarining ayrim hududlarida elektr ta’minotida vaqtincha uzilish kuzatilmoqda.
Bugun, 28 iyun soat 20:45 da Toshkent shahridagi «Yuksak» podstansiyasida nosozlik bo‘ldi.
Buning oqibatida Toshkent shahrining Mirobod, Chilonzor va Yakkasaroy hamda Toshkent viloyatining Zangiota tumanlarining ayrim hududlarida elektr ta’minotida vaqtincha uzilish kuzatilmoqda.
Hozirgi vaqtda energetiklar tomonidan nosozliklarni bartaraf etish hamda iste’molchilarning elektr ta’minotini qayta tiklash choralari ko‘rilmoqda.
Avvalroq Toshkent shahridagi «Yuksak» podstansiyasida yuz bergan nosozlik sababli poytaxtning Mirobod, Chilonzor va Yakkasaroy hamda Toshkent viloyatining Zangiota tumanlarining ayrim hududlarida elektr ta’minotida vaqtincha uzilish sodir bo‘lgani xabar qilingandi.
Bugun, 28 iyun kuni Toshkent shahri, Chilonzor tumani, Bunyodkor shohko‘chasida joylashgan Dream Park istirohat bog‘idagi «Charxpalak» attraksionida fuqarolar qolib ketganligi to‘g‘risida Toshkent shahar FVBBga xabar tushgan.
Shunga ko‘ra, qutqaruv bo‘linmalari zudlik bilan hodisa joyiga yetib borgan va hozirda barcha fuqarolar charxpalakdan xavfsiz joyga tushirib olingan.
“Vaziyat Toshkent shahar FVBB tomonidan to‘liq nazoratga olingan. Hodisa oqibatida jarohat olganlar yo‘q”, deyiladi FVV xabarida.
Avvalroq Toshkent shahridagi «Yuksak» podstansiyasida yuz bergan nosozlik sababli poytaxtning Mirobod, Chilonzor va Yakkasaroy hamda Toshkent viloyatining Zangiota tumanlarining ayrim hududlarida elektr ta’minotida vaqtincha uzilish sodir bo‘lgani xabar qilingandi.
Energetiklar tomonidan nosozlikni bartaraf etish va barcha iste’molchilarning elektr ta’minotini bosqichma-bosqich qayta tiklash ishlari davom ettirilmoqda.
Foto: Energetika vazirligi
Bugun, 28 iyun soat 20:45 da Toshkent shahridagi «Yuksak» podstansiyasida nosozlik yuz berishi oqibatida poytaxtning Mirobod, Chilonzor va Yakkasaroy hamda Toshkent viloyatining Zangiota tumanlarining ayrim hududlarida elektr ta’minotida vaqtincha uzilish kelib chiqqani xabar qilingandi.
FVV xabariga ko‘ra, “svet” o‘chishi oqibatida Chilonzor tumanida joylashgan Dream Park istirohat bog‘idagi «Charxpalak» attraksionida qolib ketgan fuqarolar xavfsiz joyga tushirib olingan.
Xabar qilinishicha, ayni paytda Energetika vazirligi hamda “O‘zbekiston milliy elektr tarmoqlari” AJ rahbariyati podstansiyada bo‘lib, ular tomonidan nosozlikni tiklash ishlari nazoratga olingan.
Energetiklar tomonidan nosozlikni bartaraf etish va barcha iste’molchilarning elektr ta’minotini bosqichma-bosqich qayta tiklash ishlari davom ettirilmoqda.
Aviareyslarda kechikish va Yaqin Sharq mintaqasidagi keskin vaziyat sababli oila mamlakatni tark eta olmagan. Shuningdek, vizasiz yurish muddati tugagani uchun ular jarimaga tortilgan.
BAAda og‘ir vaziyatga tushib qolgan oila O‘zbekistonning Dubaydagi Bosh konsulxonasi ko‘magida vatanga qaytarildi.
Qayd etilishicha, P.G. va uning farzandi A.Z. 2025 yilda mavsumiy ishlash maqsadida BAAning Dubay shahriga borgan.
Biroq moliyaviy qiyinchiliklar sababli 2026 yil yanvarida O‘zbekistonga qaytish uchun aviachiptalar xarid qilgan. Aviareyslarda kechikish va Yaqin Sharq mintaqasidagi keskin vaziyat tufayli ular mamlakatni tark eta olmagan.
Shuningdek, vizasiz yurish muddati tugagani uchun oila vakillari jarimaga tortilgan.
O‘zbekistonning BAAdagi Bosh konsulxonasi tomonidan Dubay immigratsiya xizmati bilan olib borilgan muzokaralar natijasida ularning mamlakatni jarimasiz tark etishiga ruxsat olindi.
Ushbu oila a’zolari uchun 26 iyun kuni “Dubay–Toshkent” yo‘nalishi bo‘yicha aviachiptalar xarid qilindi hamda ularning O‘zbekistonga qaytishi ta’minlandi.
Venesueladagi zilzila oqibatida 235 kishi halok bo‘ldi
Lukashenko Rossiya elchisini Belarusni urushdan uzoqlashtirishga chaqirdi
Mirziyoyev Namanganda raqamlashtirish, bandlik va investitsiya bo‘yicha yangi vazifalarni belgiladi
-
Jamiyat4 days ago«Andijon polkasi» tadbiriga ketayotgan o‘quvchilar YTHga uchradi
-
Sport3 days agoYaponiya futbolining buyuk sabog‘i: mag‘lubiyatdan to‘g‘ri xulosa chiqarish
-
Dunyodan2 days agoQirgʻiziston va Oʻzbekiston chegarani delimitatsiya qilish doirasida hudud almashadilar
-
Siyosat5 days agoAshraf Xo‘jayev O‘zbekistonning Efiopiyadagi birinchi elchisi etib tayinlandi.
-
Iqtisodiyot4 days ago
Dollar bir necha kunlik ko‘tarilishdan so‘ng pastladi
-
Mahalliy5 days ago
Endi rahbarni ham to‘g‘ridan-to‘g‘ri fosh qilish mumkin!
-
Jamiyat2 days agoVatanparvar jurnalistlarni o‘zimga do‘st va maslakdosh deb bilaman
-
Dunyodan5 days ago
BAAda 15 yoshgacha bo’lgan bolalar uchun ijtimoiy tarmoqlar taqiqlangan