Iqtisodiyot
Texnik tartibga solish agentligi muzlatkich va sovitkichlarni O‘zbekistonga kirgizmayapti
Agentlik aprel oyida chiqqan prezident farmonini ijro etish mexanizmlari hali ishlab chiqilmagan degan vaj bilan, vitrina sovutkichlarni bojxonadan o‘tkazishga ruxsat bermayapti, tovar 3 oydan beri ushlab turilibdi, deya ma’lum qildi UzBev rahbari Alfiya Musina. Muzqaymoq ishlab chiqaruvchi tadbirkor esa 8 oydan beri muzlatkich olib kirolmayotganini aytdi.
Alfiya Musina / Savdo-sanoat palatasi YouTube sahifasidagi efirdan kadr
O‘zbekistonda tadbirkorlar xorijdan muzlatkich va sovitkichlarni olib kirishda muammolarga duch kelmoqda. Bu haqda 27 iyun kuni Savdo-sanoat palatasi o‘tkazgan ochiq muloqotda ma’lum qilindi.
O‘zbekiston prezidentining shu yil 18 apreldagi farmoniga asosan, 1 maydan boshlab muvofiqlik deklaratsiyasini sertifikatlashtirish organlarida ro‘yxatdan o‘tkazish tartibi bekor qilinib, ularni shakllantirish va hisobga olish axborot tizimi orqali amalga oshirilishi ko‘zda tutilgandi.
Shunga qaramay, Alkogolsiz ichimlik va sharbat ishlab chiqaruvchilar uyushmasi (UzBev) ijrochi direktori Alfiya Musinaning aytishicha, Texnik jihatdan tartibga solish agentligi “farmonni ijro etish mexanizmlari hali ishlab chiqilmagan” degan vaj bilan vitrina sovutkichlarni bojxonadan o‘tkazishga ruxsat bermayapti.
“Bugungi kunda sertifikatni bekor qilish va xalqaro amaliyotga o‘tish talabiga, xususan, ishlab chiqaruvchidan muvofiqlikni deklaratsiya qilish talabiga qaramay, afsuski, ishlab chiqaruvchilar tomonidan O‘zbekistondagi kichik va o‘rta biznesga bepul foydalanish uchun olib kirilayotgan vitrina muzlatkichlari sertifikatlashdan o‘tmayapti. Tovar 3 oydan ortiqroq vaqtdan beri ushlab turilibdi”, – dedi Musina.
Uning so‘zlariga ko‘ra, O‘zbekistonda ishlab chiqarilgan vitrina muzlatkichlari har doim ham biznesning barcha talablariga javob bermaydi. UzBev ijrochi direktori muammo yechimi borasida yordam so‘radi.
Muzqaymoq ishlab chiqaruvchi tadbirkor
Ochiq muloqotning boshqa bir ishtirokchisi, muzqaymoq ishlab chiqaruvchi tadbirkorning ma’lum qilishicha, 8 oydan buyon bojxona omborida turib qolgan muzlatkichlar bilan ham shunday muammo yuzaga kelgan.
“Bular 3 oy deyishyapti. Bizning muzlatkichlarimiz esa 8 oydan beri turibdi, olib chiqolmayapmiz. Omborda turibdi. Do‘konlar muzqaymog‘imizni sotishi uchun muzlatkichlarni tekinga beramiz. Bu masalada yordam berishingizni so‘raymiz”, – dedi u.
Savdo-sanoat palatasi raisi Davron Vahobov “prezident kerakli qarorni imzolab bergani, lekin pastdagi tizimda bunaqa bo‘layotgani uchun kerakli idora javob berishi”ni aytdi.
“Nimaga ijro bo‘lmayotgani haqida [Texnik tartibga solish agentligi direktori] Akmal aka Jumanazarovga yozib yubordim. To‘g‘ri aytyapsiz, ertaga sentabrda chiqsa, u paytda muzlatkich kerak emas-ku”, – dedi Vahobov.
“Mavsumni yo‘qotib bo‘ldik allaqachon. Ochiq gap, o‘zi bizda 6 oy mavsum bo‘ladi. Ochilmagan eshigimizni ochib beringlar, iltimos”, – dedi muzqaymoq ishlab chiqaruvchi tadbirkor.
Iqtisodchi Otabek Bakirov Bojxona qo‘mitasi saytidagi statistik ma’lumotlarni o‘rganib, vitrina sovitkich va muzlatkichlarning O‘zbekistonga importi to‘xtab qolgan bo‘lishi mumkinligini yozdi.
“[2025 yil] iyun oyida 6,4 mln dollarlik sovitkich va muzlatkichlar import qilingan. O‘tgan yili iyunda 7,0 mln dollardan ko‘proq sovitkich va muzlatkichlar importi qayd etilgan. Atigi 8,2 foizga qisqarish bo‘pti-ku, deyishga shoshilmang.
O‘tgan yili iyunda har bir sovitkich va muzlatkich o‘rtacha 262 dollardan import bo‘lgan bo‘lsa, bu yil bu ko‘rsatkich 103 dollarga tushib ketgan. Ya’ni amalda faqat maishiy muzlatkichlar import qilingan xolos, narxi karrasiga qimmatroq bo‘lgan vitrina sovitkich va muzlatkichlari O‘zbekistonga kirmagan, aniqrog‘i kiritilmagan”, – deydi Bakirov.
Eslatib o‘tamiz, shu yil 8 aprel kungi selektorda prezident Shavkat Mirziyoyev standartlashtirish va sertifikatlashtirish tizimidagi tadbirkorlarning “qo‘lini bog‘lab”, korrupsiyaga sabab bo‘layotgan jiddiy muammolar haqida gapirgandi.
“Vazirlar, hokimlar qachon tadbirkorlarni eshitib, qaysi standartni yangilash, qaysi birini bekor qilish, nima mahsulotni majburiy sertifikatsiya ro‘yxatidan chiqarishni o‘ylab ko‘rdi? Afsuski, bunga ijobiy javob yo‘q”, – deya e’tiroz bildirgandi davlat rahbari.
Soliq kodeksining 337-moddasiga muvofiq, foyda solig‘i to‘lovchilarining ayrim toifasi belgilangan stavkaning 50 foizi miqdorida pasaytirilgan stavkani qo‘llash huquqiga ega.
Ushbu imtiyoz 2022-yil 1-sentyabrdan keyin joriy soliq davrida jami daromadi ilk bor 10 mlrd so‘mdan oshgan soliq to‘lovchilarga beriladi.
Pasaytirilgan stavka joriy soliq davrida hamda undan keyingi soliq davri mobaynida amal qiladi.
Imtiyozdan foydalanish uchun pasaytirilgan stavka qo‘llanilayotgan davrlarda soliq to‘lovchining jami daromadi 100 mlrd so‘mdan oshmasligi shart. Agar ushbu chegaradan oshib ketilsa, pasaytirilgan stavkani qo‘llash huquqi bekor bo‘ladi.
Mazkur imtiyoz yer qa’ridan foydalanganlik uchun soliq to‘lovchilari va aksiz solig‘i to‘lovchilariga nisbatan qo‘llanilmaydi.
Shuningdek, soliq to‘lovchi tugatilayotgan hollarda yoki imtiyoz olish maqsadida bir nechta tadbirkorlik subyekti o‘rtasida daromad sun’iy ravishda bo‘lingani aniqlansa, pasaytirilgan stavkadan foydalanishga ruxsat berilmaydi.
Mazkur tartib Soliq kodeksining 337-moddasida belgilangan bo‘lib, tadbirkorlik subyektlarini halol soliq to‘lash va biznesni qonuniy kengaytirishga rag‘batlantirishga qaratilgan.
Iqtisodiyot
O‘zbekistonda chetdan xomashyo olib keladigan yangi kompaniya tuzilib, unga 200 mln dollar ajratiladi
Prezident Shavkat Mirziyoyev raisligida o‘tkazilayotgan yig‘ilishda metallurgiya sanoatini rivojlantirish, xomashyo bazasini mustahkamlash va mahalliylashtirish darajasini oshirishga qaratilgan ustuvor vazifalar belgilandi.
Qayd etilishicha, Toshkent viloyati, Samarqand va Surxondaryoda ham temir zaxiralari mavjudligi prognoz qilinmoqda. Shu munosabat bilan temir sifati uchun zarur bo‘lgan marganets va ferrosilitsiy kabi minerallar zaxiralarini ko‘paytirish vazifasi qo‘yildi.
Mutasaddilarga sun’iy intellekt yordamida geologik maydonlarni tahlil qilib, bir oy muddatda temir hamda uni boyitish uchun zarur minerallar zaxiralarini oshirish bo‘yicha geologiya dasturini ishlab chiqish topshirildi. Hudud rahbarlariga esa bu jarayonlarga yirik tadbirkorlarni jalb qilish vazifasi yuklatildi.
Bugungi kunda mamlakatda metallurgiya sohasida 150 ga yaqin o‘rta va kichik xususiy korxona faoliyat yuritmoqda. Qurilish materiallari sohasidagi islohotlardan keyin hududlarda metall mahsulotlari ishlab chiqarishga qaratilgan yangi loyihalar boshlangani qayd etildi.
Xususiy korxonalarni xomashyo bilan barqaror ta’minlash maqsadida import xomashyoni markazlashgan tarzda olib kelish bo‘yicha alohida kompaniya tashkil etiladi. Ushbu tuzilmaga 200 million dollar ajratiladi, import qilingan xomashyo esa faqat birja savdolari orqali sotiladi.
Yig‘ilishda iqtisodiyotning yangi texnologik bosqichga o‘tayotgani munosabati bilan metall mahsulotlari turini ko‘paytirish, shuningdek, yirik metallurgiya korxonalari va xususiy sektor o‘rtasida kooperatsiyani kuchaytirish zarurligi ham ta’kidlandi.
Ma’lum qilinishicha, mamlakatda choksiz quvurga bo‘lgan yillik talab 280 million dollarga teng. Asosiy tashqi savdo hamkorlari esa har yili 1,5 milliard dollarlik shunday mahsulot import qiladi.
Hisob-kitoblarga ko‘ra, choksiz quvur ishlab chiqarishni mahalliylashtirish uchun 275 million dollar investitsiya talab etiladi. Bu orqali yiliga 450 million dollarlik mahsulot ishlab chiqarish va uning 170 million dollarlik qismini eksport qilish imkoniyati yaratiladi.
Shuningdek, ishga tushirilgan quyuv-prokatlash majmuasi avtomobilsozlik, maxsus transport, texnologik uskunalar, maishiy va qishloq xo‘jaligi texnikasi hamda qurilish materiallari uchun 1,5 milliard dollarlik mahsulotni mamlakatning o‘zida ishlab chiqarish imkonini beradi. Mas’ullarga uch oy muddatda choksiz quvur, sovuq prokat, metallni 3D usulda bosib chiqarish va yuqori aniqlikda ishlov berish bo‘yicha loyihalar paketini tayyorlash topshirildi.
Apple kompaniyasi kapitallashuv bo‘yicha grafik protsessorlar ishlab chiqaruvchi Nvidia kompaniyasidan o‘zib ketdi.
Foto: Adam Gray/Bloomberg
Bloomberg xabariga ko‘ra, Apple kompaniyasi kapitallashuv bo‘yicha grafik protsessorlar ishlab chiqaruvchi Nvidia kompaniyasidan o‘zib ketdi va dunyoning eng qimmat ommaviy kompaniyasiga aylandi.
17 iyul kuni Nvidia aksiyalari 3,7 foizga arzonlashdi, oqibatda kompaniyaning bozor qiymati 4,8 trillion dollargacha tushdi. O‘z navbatida, Apple aksiyalari 0,4 foizga qimmatlab, kompaniya kapitallashuvi 4,9 trillion dollarga yetdi.
Nvidia 2025 yilning may oyidan buyon birjadagi eng qimmat kompaniyalar reytingini boshqarib kelayotgan edi. Oktabr oyida uning kapitallashuvi besh trillion dollarga yetgan.
Reuters nashrining qayd etishicha, eng qimmat kompaniyalar ro‘yxatida yetakchining o‘zgarishi investorlar e’tiborini Nvidia kabi «sun’iy intellekt bumining eng yaqqol benefitsiarlari» doirasidan tashqariga kengaytira boshlaganidan dalolat beradi. Tahlilchilarning so‘zlariga ko‘ra, Apple o‘z modellarini rivojlantirishga mablag‘ sarflamagani uchun sun’iy intellekt poygasida ortda qolayotgan hisoblanardi, biroq endi «kayfiyat o‘zgargan».
«Apple <…> sun’iy intellektni servislari orqali monetizatsiya qilish, foydalanuvchilarni o‘z ekotizimiga bog‘lash va uskunalarni yangilash uchun ancha qulayroq mavqega ega. Qayta baholash sun’iy intellekt bilan bog‘liq spekulyativ o‘sishni emas, balki [kompaniya] daromadining barqarorligiga bo‘lgan ishonchni aks ettiradi», deb ta’kidladi BRI Wealth Management investitsiya bo‘limi rahbari Toni Medouz.
Markaziy bank 2026-yil 14-iyuldan valyutalarning yangi kursini belgiladi.
AQSh dollari 16,89 so‘mga oshib, 12 092,87 so‘m etib belgilandi.
Yevro kursi 24,14 so‘mga oshdi va 13 824,57 so‘m bo‘ldi. Funt-sterling 16 194,77 so‘m bo‘ldi (+0,88).
Rossiya rubli 157,13 so‘m etib belgilandi (-0,19).
Foto: Markaziy bank
O‘zbekistonda valuta operatsiyalarini amalga oshirish qoidalariga kiritilgan o‘zgartirishga ko‘ra, tadbirkorlik sub’yektlari endilikda ichki valuta bozoridan sotib olingan valuta mablag‘laridan foydalanish maqsadini qayta sotib olish amaliyotisiz o‘zgartirishi mumkin.
Adliya vazirligi tomonidan O‘zbekistonda valuta operatsiyalarini amalga oshirish qoidalarining 28-bandiga kiritilgan o‘zgartirish davlat ro‘yxatidan o‘tkazildi (3281-6-son, 2026 yil 16 iyul).
Amaldagi tartibga ko‘ra, “Valutani tartibga solish to‘g‘risida“gi qonunning 15-moddasiga muvofiq, joriy xalqaro operatsiyalar bilan bog‘liq hollarda chet el valutasini sotib olish yoki sotish cheklovlarsiz amalga oshiriladi.
Shu bilan birga, maxsus valuta hisobvaraqlariga o‘tkazilgan mablag‘lar buyurtmada ko‘rsatilgan maqsadlar uchun sarflanishi shart edi.
Ilgari bir shartnoma doirasida sotib olingan valuta mablag‘laridan boshqa shartnoma bo‘yicha foydalanish zarurati tug‘ilganda, tadbirkorlar ushbu valutani avval bankka sotishi, so‘ngra yangi maqsad uchun qayta sotib olishi talab etilardi.
Yangi o‘zgartirish mazkur jarayonni soddalashtirishga qaratilgan. Endi tadbirkorlik sub’yektlari ichki valuta bozoridan sotib olingan valuta mablag‘laridan foydalanish maqsadini belgilangan tartibda o‘zgartirishi mumkin bo‘ladi.
Mazkur o‘zgartish tadbirkorlar uchun ortiqcha vaqt va xarajatlarni qisqartirish, shuningdek, valuta operatsiyalarini amalga oshirishda qo‘shimcha qulayliklar yaratishga xizmat qilishi kutilmoqda.
Iordaniya amerikalik askari Eron hujumida halok bo’ldi: Prezident Trampning javobi
Turkiya muxolifati yetakchisi Prezident Erdo‘g‘anga qarshi kurashuvchi yangi partiya tuzmoqchi
Vengriya prezidenti isteʼfoga chiqish toʻgʻrisidagi konstitutsiyaviy oʻzgartirishni imzoladi
-
Dunyodan5 days agoMalayziya Isroil fuqarolarini deportatsiya qilmoqda
-
Jamiyat4 days agoNikoh shartnomasi qanday tartibda tuziladi?
-
Dunyodan5 days ago
Venesueladagi zilzila qurbonlari soni 4829 kishiga yetdi
-
Jamiyat3 days agoXalqaro qidiruvdagi fuqaro Varshavadan Toshkentga olib kelindi
-
Jamiyat5 days agoJazirama sabab poyezdlar tezligiga cheklov qo‘yiladi
-
Iqtisodiyot4 days ago
Dollar kursi qimmatlashuvi davom etadi
-
Jamiyat5 days agoMahalla raisiga bog‘cha va maktab qurish uchun yerni auksionga chiqarish vakolati beriladi
-
Sport4 days agoJahon chempionati finaliga sloveniyalik hakamlar tayinlandi