Dunyodan
Suriyadagi prezidentlik pozitsiyasi janubda mojarolarni to’xtatish uchun yangi vakolatlarni yuboradi
Reuters
Svadadagi Suriya xavfsizlik kuchlari. Foto: 16 iyulda 2025 yil
Suriya prezidentining aytishicha, bu mamlakat janubidagi badaviy va Druzli jangchilari orasidagi halokatli mazhablararo to’qnashuvlarni to’xtatish uchun yangi kuchlar tarqatadi.
Suriya muvaqqat prezidenti Ahmad al-Sharoa idorasi “barcha siyosiy partiyalarni ehtiyotkorlik bilan shug’ullanishni”, juma kuni Svazay shahrining yaqinidagi yangi jangda “cheklovni amalga oshirishga” chaqirdi.
Yakshanba kuni zo’ravonlik qilganidan beri 700 dan ortiq kishi halok bo’lgan. Ushbu hududda joylashtirilgan hukumat kuchlari tinch aholini o’ldirishda va haddan tashqari muhofaza qilishni amalga oshirishda ayblangan.
Keyinchalik Isroil Suriyadagi maqsadlarga hujum qildi va qo’shinlarni Svadadan olib chiqishga majbur qildi. Juma kuni AQShning Turkiya elchisi Isroil va Suriya sulhga rozi bo’lishini aytdi.
Xerdagi lavozimda elchi Barak Isroil Bosh vaziri Benyamin Netanyaxu va Shala “Suriya va Iordaniya qo’shnilari tomonidan qabul qilingan” roziligi “deb aytdi.
“Biz qur’a tashlash uchun va boshqa ozchiliklar bilan qurol-yarog ‘va boshqa ozchiliklar bilan birga, qo’shnilarimiz bilan tinchlik va farovonlikning yangi ekanligini aytamiz”, dedi elchi.
Isroil va Suriya, xabar qilingan sulh shartnomasi to’g’risida ochiqchasiga izohlashmagan.
Saraya idorasi janubini rejalashtirilgan janubini e’lon qilishidan oldin, Isroil rasmiylari Suriyaning ichki xavfsizlik kuchlarini “beqarorligi sababli” himoyachilarini himoya qilish uchun Suriya ichki xavfsizlik kuchlariga “Sweida” ga kirishga kelishib olishdi.
Suweidaning asosan Druze hamjamiyati Shia Islomdan kelib chiqqan sirli noyob e’tiqodga rioya qiladi va Damashqning Jihatsion boshqargan hukumatga qarshi emas. Ular Suriya va qo’shni Livan va Isroilda ozchiliklardir.
Suriya, BBCning Yaqin Sharq muxbiri Lina Sinjabning xabar berishicha, Druzga qarshi zo’ravonlik mamlakat bo’ylab tarqalmoqda.
Buyuk Britaniyada joylashgan Suriyaning inson huquqlari bo’yicha (Sochr) ma’lumotlariga ko’ra, zo’ravonlik tugaganidan beri 718 kishi halok bo’ldi.
Shu hafta boshida BMTning Inson huquqlari bo’yicha direktori Volkererskey Turkiya, to’qnashuv paytida keng qoidabuzarlik va suiiste’mol qilishni ko’rsatayotgan ishonchli xabarlarni olganini aytdi.
Gumon qilinuvchi jinoyatchilar orasida xavfsizlik kuchlari va muvaqqat hukumat a’zolari, shuningdek, mahalliy druzi va Beouinning qurolli elementlari va Batoinning qurolli elementlari bor edi.
“Bu qon to’kish va zo’ravonlik to’xtashi kerak”, deb ogohlantirdi u, “Mojimlarni tushuntirish kerak”.
BBC Suriya hukumati va xavfsizlik kuchlari to’g’risida qisqacha qotillik va boshqa qoidabuzarliklarga tegishli.
Payshanba kuni kechqurun nutqida, Shari esa aybdorlarni javobgarlikka tortdi va druzni himoya qilishga va’da berdi.
“Biz tomirlarimizni himoya qilish va suiiste’mol qilish uchun javobgar odamlarni ushlab turishga intilamiz, chunki ular xalq uchun himoyalangan va javobgar bo’lganlari uchun”, dedi u.
U “qonunbuzar guruh” ni qoralash uchun bordi va ularning rahbarlari “bir necha oylar davomida dialogni rad etishdi”, dedi.
Eron Hormuz boʻgʻozida harakatni qisman tiklagan boʻlsa-da, bu imkoniyat hamma mamlakatlar uchun ham mavjud emas. Eron hukumati faqat besh davlatga o’tishga ruxsat berilganini e’lon qildi: Rossiya, Hindiston, Pokiston, Iroq va Xitoy.
Tashqi ishlar vaziri Abbos Arakchining soʻzlariga koʻra, boshqa davlatlar, xususan, AQSh va Isroilga tegishli kemalarning harakatlanishi taʼqiqlanganligicha qolmoqda. Bu Eron Hurmuzdan ochiqchasiga geosiyosiy bosim vositasi sifatida foydalanayotganini ko‘rsatadi.
Avvalroq xalqaro OAV Eron litsenziyaga ega aviakompaniyalarga bo‘g‘oz to‘lovi joriy qilgani haqida xabar bergan edi. Shu bois, Hormuz nafaqat harbiy-siyosiy bazaga, balki iqtisodiy nazorat punktiga ham aylanib bormoqda.
Biroq, mintaqada harakat hali tiklangani yo‘q. Maʼlumotlarga koʻra, soʻnggi kunlarda boʻgʻozdan atigi 15 ta kema oʻtgan, ularning aksariyati Eronga tegishli. Bu global ta’minot zanjirlari ishlamay qolganligini anglatadi.
Shu fonda AQSh prezidenti Donald Tramp bu masalaga NATO davlatlarini jalb qilishga urinayotgani taxmin qilinmoqda. Avvalroq u ittifoqchilarni Xurmuzdagi vaziyatda faolroq rol o‘ynamaganliklarini tanqid qilib, bunday qilmasa, “jiddiy oqibatlar” bo‘lishidan ogohlantirgan edi.
Saudiya Arabistoni AQShni Eronga qarshi harbiy harakatlarni kuchaytirishga chaqirdi. Bu haqda Saudiya Arabistoni manbalariga tayanib Guardian gazetasi xabar berdi. Manbaning aytishicha, Ar-Riyod nafaqat harbiy amaliyotlarini davom ettirishni, balki ularni kuchaytirishni ham xohlaydi.
Saudiya Arabistonidagi manbalarning aytishicha, Saudiya Arabistonining amaldagi rahbari, valiahd shahzoda Muhammad bin Salmon prezident Donald Trampni Eronga qarshi urushni davom ettirishga undagan va AQSh-Isroil urushi Yaqin Sharqni qayta tartibga solish uchun “tarixiy imkoniyat” ekanini tan olgan.
24 mart kuni The New York Times manbalariga tayanib, Saudiya Arabistoni valiahd shahzodasi Muhammad bin Salmon AQSh prezidenti Donald Trampni Eronga qarshi harbiy harakatlarni susaytirmaslikka chaqirgani haqida xabar berdi. Rasmiylarning aytishicha, valiahd shahzoda prezident Donald Trampni harbiy harakatlarni davom ettirishga va Eron hukumatini yo‘q qilishga chaqirgan.
Saudiya Arabistoni ham Eron tomonidan hujumga uchramoqda. Bir hafta oldin Qizil dengizning Yanbu portidagi SAMREF neftni qayta ishlash zavodiga hujum uyushtirilgan edi.
Eron inqirozi fonida prezident Trampning ma’qullash reytingi 36 foizga tushib, tarixdagi eng yuqori ko‘rsatkichga tushdi. Trampning bu boradagi raqamlari prezident sifatidagi birinchi oylarda 47% va Yaqin Sharq urushidan oldin 40% edi.
Reuters/Ipsos so‘roviga ko‘ra, amerikaliklarning atigi 25 foizi Prezident Trampning narx siyosatini ma’qullaydi, amerikaliklarning 29 foizi Oq uy rahbarini iqtisodiyot bo‘yicha ma’qullaydi. Aholining 61 foizi AQShning Eronga hujumiga qarshi.
Shu bilan birga, amerikaliklarning 63 foizi AQSh iqtisodiyotini “zaif” deb baholadi.
E’tiborlisi, bu Prezident Tramp Oq uyga qaytganidan beri eng past ko‘rsatkichdir. Asosiy sabablar – Eron bilan urush va benzin va yashash narxining oshishi.
Muhimi, Tramp saylovoldi tashviqoti davomida “yangi urushlardan qochish”ga va’da bergan edi. Biroq Eron bilan ziddiyat va neft narxining keskin oshishi Eron pozitsiyasiga bosim o‘tkazmoqda.
Vengriya Bosh vaziri Viktor Orban Ukrainaga gaz yetkazib berish bosqichma-bosqich to‘xtatilishini ma’lum qildi. Uning so‘zlariga ko‘ra, bu cheklovlar “Do‘storik” neft quvuridagi transport tiklanmaguncha o‘z kuchida qoladi.
Bosh vazir Orbanning aytishicha, mamlakat energiya xavfsizligini ta’minlash uchun qolgan gaz zaxiralarini ichki bozorda saqlashga qaror qilgan. Bu qaror Ukraina bilan energetika munosabatlaridagi keskinlikning yangi bosqichini bildiradi.
Ayni paytda Budapesht va Kiyev o‘rtasida siyosiy taranglik kuchaymoqda. Bosh vazir Viktor Orban Ukraina maxsus xizmatlari Vengriya tashqi ishlar vazirining telefonini tinglagan bo‘lishi mumkinligini va tergov boshlanganini aytdi.
Yevropa Ittifoqi doirasida Vengriyaga ishonch masalasi ham bor. Politico nashriga ko‘ra, Bryussel Budapesht bilan maxfiy muzokaralar olib borishni taqiqlagan, chunki Moskvaga ma’lumotlar kelishi mumkin.
Ispaniya bosh vaziri Pedro Sanches Isroil yetakchisi Benyamin Netanyaxuni qattiq tanqid qilib, uni Livanda G‘azo sektoriga o‘xshash vayronagarchilikka olib keladigan stsenariyni amalga oshirayotganlikda aybladi.
Sanches Ispaniya parlamentida qilgan chiqishida bu siyosatlar Yaqin Sharqni beqarorlashtirib, global iqtisodiy, ijtimoiy va ekologik muammolardan chalg‘itayotganini aytdi. U urushni “noqonuniy, mantiqqa zid va o‘ta jiddiy xato” deb atadi.
Ispaniya bosh vaziri shunday dedi: “Adolatsiz urushga qarshi turish aqlsizlik va qo’rqoqlikdir”.
Sanches, shuningdek, AQSh va Isroilning Eronga qarshi harakatlari mintaqadagi vaziyatni yomonlashtirayotganini aytdi.
Naqdsiz savdo banklarga 100 trillion so‘mgacha mablag‘ olib kirishi mumkin
Andijondagi yashirin dori sexlaridan 10 mlrd so‘mlik qalbaki dorilar musodara qilindi
“Kartani to‘ldirish komissiyalarini Markaziy bank tartibga solmaydi”
-
Turk dunyosi4 days agoBuyuk Britaniya Tashqi ishlar vazirligi Gretsiya, Turkiya, Kipr va Dubayga sayohatlar haqidagi soʻnggi maʼlumotlarni eʼlon qildi
-
Dunyodan4 days ago
Prezident Tramp Eronga Hormuz boʻgʻozini ochish uchun 48 soat vaqt berdi
-
Jamiyat3 days ago
O‘zbekistonliklar qaysi mamlakatlarga eng ko‘p safar qilmoqda (top-10)
-
Jamiyat4 days agoO‘zbekistonda taksichilarni aldashning yangi firibgarlik usuli fosh etildi
-
Dunyodan4 days ago
Eron tarixidagi eng katta banknotalar muomalaga chiqariladi
-
Dunyodan2 days ago
Maskat va Toshkent oʻrtasida toʻgʻridan-toʻgʻri reyslar yoʻlga qoʻyiladi.
-
Mahalliy5 days ago
Aviaparvozning yagona qurboni” filmi taqdim etildi
-
Turk dunyosi3 days agoPrezident Trampning Eron urushini toʻxtatib qoʻyishida haqiqatda kim vositachilik qilgan? Misr, Pokiston va Turkiyaning sokin diplomatiyasi diqqat markazida