Dunyodan
Suriya va kurdlar boshchiligidagi SDF o‘t ochishni to‘xtatishga rozi bo‘lgach, to‘qnashuvlar ro‘y berdi
Devid Grittenand
Reychel Xagan
Reuters
Otashkesim avtonom hududning katta qismini hukumat nazorati ostiga olganidan bir kun o‘tib, Suriya armiyasi va kurdlar boshchiligidagi Suriya Demokratik kuchlari (SDF) militsiya ittifoqi mamlakat shimoli-sharqida yangi to‘qnashuvlar haqida xabar berdi.
Yakshanba kuni imzolangan 14 banddan iborat kelishuvga ko‘ra, SDF Raqqa va Dayr az-Zur viloyatlaridan chiqib ketib, so‘ngra davlat muassasalariga qo‘shilishi bilan qariyb ikki haftalik janglarga yakun yasalardi.
Prezident Ahmad al-Shara bu Suriyaga “boʻlinish holatini tugatish va birdamlik va taraqqiyot holatiga oʻtish” imkonini berishiga umid bildirdi.
SDF qo’mondoni Mazlum Abdi urush “bizning zimmamizga yuklangan” va u “qon to’kilishini to’xtatish uchun” kelishuvni qabul qilganini aytdi.
Abdi Damashqdan qaytganidan keyin shartlarni tushuntirib beradi, deya qoʻshimcha qildi u Dushanba kuni Damashqqa amalga oshirish boʻyicha muzokaralar uchun kelishi kutilmoqda.
Bu Suriyadagi 13 yillik fuqarolik urushi davomida AQSh boshchiligidagi kuchlarga jihodchi “Islomiy davlat” (ID) guruhini yengishda yordam bergan Suriyadagi kurd ozchiligiga muxtoriyatdan voz kechishni istamagan SDF uchun katta zarba bo‘ldi.
Shara 2024-yil dekabrida Bashar al-Assadni hokimiyatdan ag‘dargan isyonchilar hujumiga rahbarlik qilganidan beri Suriyani birlashtirishga va’da berdi, biroq mamlakat chuqur bo‘linganligicha qolmoqda va bir necha halokatli mazhablararo zo‘ravonlik to‘lqinlari ostida qolmoqda.
Suriya armiyasi dushanba kuni “terrorchi guruh”ning shimoli-sharqdagi Jazira viloyatida uyushtirgan ikki hujumida uch askar halok bo‘lganini ma’lum qildi, deya xabar beradi Sana davlat axborot agentligi.
Harbiylar Turkiyada kurd muxtoriyati uchun oʻnlab yillar davomida kurashib kelgan va SDF bilan uzoq yillik aloqaga ega boʻlgan Kurdiston Ishchilar partiyasi (PKK) aʼzolari va “sobiq tuzum qoldiqlari” oʻt ochishni toʻxtatish boʻyicha kelishuvning amalga oshirilishiga sabotaj qilishga urinayotganini daʼvo qildi.
Ayni paytda SDF hukumat kuchlarini Ayn-Issa, Shadadi va Raqqa hududlarida o‘z kuchlariga qarshi hujumlarni davom ettirayotganlikda aybladi.
Shuningdek, Raqqadagi IShID jangarilari saqlanayotgan qamoqxona yaqinida to‘qnashuvlar sodir bo‘lgan. SDF bu “barqarorlikka tahdid soluvchi va tartibsizlik va terrorizmga qaytish uchun eshiklarni ochadigan jiddiy xavfsizlik oqibatlariga” olib kelishi mumkinligidan ogohlantirdi.
Avvalroq Suriya Ichki ishlar vazirligi avval SDF nazoratida bo‘lgan Dayr az-Zur viloyatiga qo‘shin kirita boshlagani haqida ma’lum qilgandi.
Sana vazirlikdan iqtibos keltirgan holda xabar berishicha, harbiylarning joylashtirilishi “mintaqada barqarorlikni ta’minlash bilan birga tinch aholi va mulkni himoya qilishga qaratilgan kengroq xavfsizlik rejasining bir qismidir”.
Yevfrat daryosining sharqiy qirg‘og‘iga ko‘prikdan o‘tayotgan o‘nlab harbiy mashinalar, yengil avtomobillar, yuk mashinalari va mototsikllar ko‘rindi.
“So’nggi bir necha yil juda og’ir bo’ldi… Bugun biz sahifani ochishimiz kerak”, dedi maktabga ketayotgan 49 yoshli o’qituvchi Safiya Khed AFP axborot agentligiga.
“Biz farzandlarimiz maktabga qo‘rquvsiz qaytishini, elektr, suv va non ta’minoti tiklangan bo‘lishini istaymiz. Biz mo‘jizalar izlayotganimiz yo‘q. Biz faqat barqarorlik va normal hayotni xohlaymiz”.
Ali Hoji Sulaymon/Getty Images
Prezident Ahmad al-Sharaning aytishicha, kelishuv Suriya davlat muassasalariga barcha hududlarga kirib, ularning ishlarini nazorat qilish imkonini beradi.
Yakshanba kuni kechqurun hukumat va O‘zini-o‘zi mudofaa kuchlari mamlakatdagi barcha jabhalarda zudlik bilan o‘t ochishni to‘xtatishga kelishib oldi, prezident buni “barcha suriyaliklarning g‘alabasi” deb olqishladi.
“Suriya davlati qaror qabul qilishda yagona va markazlashgan boʻladi, uning institutlari esa butun Suriyaga yetib boradi va barcha mintaqaviy ishlarni nazorat qiladi”, dedi Shara, Sana nashri xabariga koʻra. – Maxsus hududlarda mahalliy aholi orasidan qo‘riqchilar tayinlanadi.
U, shuningdek, Raqqa va Dayr az-Zurdagi arab qabilalarini “xotirjam bo‘lishga va kelishuvning amalga oshishiga ruxsat berishga” chaqirdi.
Damashqqa jo‘nab ketish oldidan SDF qo‘mondoni 6-yanvardan beri ko‘plab jangchilar halok bo‘lgan yoki yaralangan “og‘ir janglar” ortidan o‘t ochishni to‘xtatish kelishuvini qabul qilganini aytdi.
“Bu urush bizga majbur bo’ldi. Biz uni to’xtatmoqchi edik, lekin afsuski, ko’p kuchlar buni rejalashtirgani uchun bizga majbur bo’ldi”, – dedi Abdi Kurd telekanali orqali bergan bayonotida.
EPA
Suriya xavfsizlik kuchlari SDF chiqib ketganidan keyin Al Umar neft konini nazorat ostiga oldi
Sananing aytishicha, kelishuv SDF Deyr az-Zur va Raqqa viloyatlari ustidan maʼmuriy va harbiy nazoratni zudlik bilan hukumatga, jumladan, barcha fuqarolik institutlari va obʼyektlariga topshirishni nazarda tutadi.
Hukumat barcha chegara punktlari, neft va gaz konlari, asirga olingan IShID jangarilari, ularning oilalari va ularga aloqador boshqa tinch fuqarolar saqlanayotgan qamoqxonalar va hibsxonalarni nazorat qilishini aytmoqda.
Shuningdek, SDF harbiylari va xavfsizlik kuchlari Hassake viloyatiga olib chiqilib, SDF soʻraganidek alohida kurd kuchlari sifatida emas, balki “alohida” asosda Mudofaa va Ichki ishlar vazirligiga toʻliq qoʻshilishi aytilgan.
Shartnoma, shuningdek, prezidentning juma kuni Suriya kurdlarini Suriya xalqining “ajralmas va noyob” tarkibiy qismi sifatida tan olish haqidagi farmonini ham olqishlaydi.
Farmon kurdlarning madaniy, til va fuqarolik huquqlarini tasdiqladi, jumladan kurd tilini milliy til sifatida belgilash va kurdlar koʻp boʻlgan hududlardagi maktablarda oʻqitishga ruxsat berish, fuqaroligi boʻlmagan kurdlarga Suriya fuqaroligini berish va Navroʻz bahor bayramini pullik milliy bayram deb eʼlon qilish.
Shartnoma, shuningdek, Oʻz-oʻzini mudofaa kuchlariga PKKning suriyalik boʻlmagan barcha aʼzolarini chiqarib yuborish majburiyatini oladi va Suriyaning IShIDga qarshi AQSh boshchiligidagi koalitsiyadagi ishtirokini tasdiqlaydi.
AQSh maxsus elchisi Tom Barakning ta’kidlashicha, kelishuv “sobiq raqiblar bo’linishdan oshib, hamkorlikni qabul qiladigan muhim burilish nuqtasidir”.
“Endi keng qamrovli integratsiya kelishuvi tafsilotlarini yakunlash bo‘yicha murakkab ish boshlanmoqda va Qo‘shma Shtatlar (ID) qoldiqlarini yengish va Prezident Trampning Yaqin Sharq tinchlik bo‘yicha dadil rejasini ilgari surish yo‘lidagi muhim milliy xavfsizlik manfaatlarimizni himoya qilish yo‘lida bu jarayonni har qadamda qat’iy qo‘llab-quvvatlaydi”, — deya qo‘shimcha qildi u.
Kelishuv 2025-yilning mart oyidagi integratsiya kelishuvi bo‘yicha bir necha oy davomida to‘xtab qolgan muzokaralardan so‘ng, ikkala tomon ham bir-birini bitimni izdan chiqarishga urinishda ayblashdi.
Shaller o’tgan hafta militsiyalarning mamlakatning to’rtdan bir qismini nazorat qilishi va asosiy neft va xom ashyo resurslariga ega bo’lishi qabul qilinishi mumkin emasligini aytdi.
Dunyodan
Rossiyada muhojirlar uchun patent olish va ularni uzaytirish uchun yangi shartlar belgilandi.
Rossiya prezidenti Vladimir Putin mehnat muhojirlari Rossiyada yashovchi o‘zlari va qaramog‘ida bo‘lgan shaxslarni hech bo‘lmaganda kunlik ish haqi bilan ta’minlashni talab qiluvchi qonunni imzoladi.
Qonunga ko‘ra, chet el fuqarosi patent olganida, u nafaqat o‘zi, balki voyaga yetmagan barcha farzandlari uchun ham belgilangan miqdorda shaxsiy daromad solig‘ini (NDFL) oldindan to‘lashi kerak.
Ushbu talab tadbirkorlik faoliyatidan qat’i nazar, jismoniy shaxslarga mahalliy yoki shaxsiy xizmatlar ko’rsatadigan chet el fuqarolariga ham tegishli.
Agar bu talablar bajarilmasa, immigrantning patenti yoki ishlash uchun ruxsatnomasi uzaytirilmaydi. Shundan so’ng, agar Rossiyada vaqtincha qolish uchun boshqa qonuniy asos bo’lmasa, ular 15 kun ichida voyaga etmagan bolalari bilan mamlakatni tark etishlari kerak.
Shuningdek, qonunga ko’ra, chet ellik voyaga etmagan bolaning Rossiyada vaqtincha bo’lish muddati uning ota-onasiga berilgan patentning amal qilish muddatidan (uzaytirish yoki qayta rasmiylashtirish) oshmasligi kerak. Biroq, bu muddat 18 yoshga to’lgunga qadar amal qiladi, buning uchun siz NDFL uchun ma’lum miqdorni oldindan to’lashingiz kerak.
Bola 18 yoshga to’lganda va Rossiyada qolish uchun boshqa qonuniy sabab bo’lmasa, u 30 kun ichida mamlakatni tark etishi yoki ushbu muddat ichida patent olish uchun ariza topshirishi va tegishli avans to’lovini amalga oshirishi kerak.
Yangi qonunga ko’ra, Rossiya Ichki ishlar vazirligiga chet elliklarning daromadlari va NDFLning belgilangan avans to’lovlari amalga oshirilganligini tekshirish vakolati berildi. Shuningdek, vaqtinchalik propiska yoki propiska olgan xorijliklarning davlat migratsiya axborot tizimi orqali soliq organlarida ro‘yxatdan o‘tganligini nazorat qilish mumkin bo‘ladi.
Kyushu yaqinida kuchli zilzila sodir bo’ldi. Bu haqda Osiyo OAVlari mamlakatning Yaponiya meteorologiya agentligiga asoslanib xabar berdi.
Zilzila magnitudasi: 7,1 Sana va vaqt: Bugun, 28-iyul, mahalliy vaqt bilan 16:27 atrofida Joylashuvi: Kumamoto prefekturasi yaqinida Zilzila o‘chog‘ining chuqurligi 10 km.
NHK telekanali zilziladan keyin sunami xavfi e’lon qilinganini ma’lum qildi.
Isroil atrof-muhitni muhofaza qilish vaziri Yidit Shirman Nil timsohini ko’payuvchi yovvoyi hayvon deb e’lon qildi. Bu chora Isroil qamoqxona maʼmuriyatiga falastinlik mahbuslar saqlanayotgan qamoqxonalarni qoʻriqlash uchun timsohlardan foydalanish imkonini beradi.
Euronews xabariga ko‘ra, vazirlik huquqshunoslari bu qarorga qarshi chiqishgan.
Mamlakat Tabiat va milliy bog‘lar vazirligi ham yovvoyi hayvonlarni faqat ilmiy va o‘quv maqsadlarida saqlash mumkinligi haqida bayonot berdi.
2025-yil dekabrida Isroil hukumatining radikal aʼzosi va Davlat xavfsizlik vaziri Itamar Ben Gvir falastinlik mahbuslar saqlanayotgan qamoqxonalarni qoʻriqlash uchun timsohlardan foydalanishni taklif qildi.
Tashabbus egalari timsohlardan AQSh va Janubiy Amerika mamlakatlaridagi qamoqxonalarni qo‘riqlashda foydalanilayotganini da’vo qilishdi. Biroq huquqshunoslarning aytishicha, amaliyot vaqti-vaqti bilan kuzatilgan bo‘lsa-da, muntazam ravishda amalga oshirilmagan.
Inson huquqlari tashkilotlari Isroilni xavfsizlik nuqtai nazaridan falastinliklarni aybsiz qamoqqa tashlaganlikda tanqid qilmoqda. Bu amaliyot, ayniqsa, 2023-yil 7-oktabrdan keyin kuchaydi.
BBC maʼlumotlariga koʻra, Gʻarbiy Sohildagi deyarli har bir oila vakillari Isroil qamoqxonalarida vaqt oʻtkazgan. Harbiy asirlar Isroilning ichki qismida saqlanayotganligi sababli, ularning qarindoshlari ularning qayerda ekanligi haqidagi xabarlarga ega emaslar.
Birlashgan Millatlar Tashkiloti hisobotiga ko’ra, 1967 yildan beri Isroil 800 mingdan ortiq falastinlikni sababsiz yoki mayda ayblar bilan hibsga olgan.
“Isroil harbiy bosqinchi rejimi bosib olingan Falastin hududlarini ochiq qamoqxonalarga aylantirdi”, – dedi BMT maxsus ma’ruzachisi Francheska Albanese.
Hibsga olingan falastinliklarning ko‘pchiligining bolalar bo‘lishi xavotirga sabab bo‘lmoqda.
Xalqaro Amnistiya inson huquqlari tashkiloti Isroil qamoqxonalarida falastinlik mahbuslarga nisbatan qiynoqlar, jismoniy va jinsiy zo‘ravonliklardan xavotir bildirdi.
Tashkilotning Yaqin Sharq va Shimoliy Afrika boʻyicha direktor oʻrinbosari Sara Xasash Negev choʻlidagi Sde Teyman qamoqxonasida falastinlik mahbuslarga nisbatan gʻayriinsoniy muomala va qiynoqlarga oid dalillar borligini aytdi.
Mart oyida Isroil parlamenti (Knesset) terrorchilik hujumlarida ayblangan falastinliklar uchun o‘lim jazosini standart jazo sifatida belgilovchi qonunni qabul qildi.
Birlashgan Millatlar Tashkilotining Falastinlik qochqinlar agentligi rahbari va Yevropa davlatlari, jumladan, Buyuk Britaniya, Fransiya, Germaniya va Italiya vakillari qonunni demokratik tamoyillarga zid deb qoraladi.
Yaponiya ayollarning uzoq umr ko‘rishi bo‘yicha yana dunyoda birinchi o‘rinni egalladi
Yaponiya ayollarning umr ko‘rish davomiyligi bo‘yicha dunyoda yetakchi bo‘lib qolmoqda. Yaponiya Sogʻliqni saqlash vazirligi maʼlumotlariga koʻra, yapon ayollarining oʻrtacha umr koʻrishi 2025-yilda 87,33 yoshni tashkil qiladi.
Shunisi e’tiborga loyiqki, Yaponiya 41 yil davomida ayollarning o’rtacha umr ko’rish davomiyligi bo’yicha dunyoda yetakchilik qilmoqda.
Yaponiyalik erkaklarning o‘rtacha umri 81,35 yoshni tashkil qilgan. Bu borada Shvetsiya, Norvegiya, Italiya va boshqa bir qancha davlatlarni ortda qoldirib, dunyoda ettinchi o‘rinda turadi.
Bir necha yil oldin, COVID-19 pandemiyasi Yaponiyada o’rtacha umr ko’rishning biroz qisqarishiga olib keldi. Biroq, 2023 yildan boshlab bu ko’rsatkich yana o’sish nuqtasiga yetdi va pandemiyadan oldingi darajadan ham yuqori.
Suriya hukumati Isroil bilan ziddiyatni istamaydi va Isroil bilan xavfsizlik kelishuviga erishmoqchi, dedi Suriya prezidenti Ahmad al-Sharah Al-Jazira telekanaliga.
“Biz Isroil bilan to’qnashuvni istamaymiz va bundan manfaatdor ham emasmiz. Isroil bilan muvaffaqiyatli xavfsizlik kelishuvi Suriya bosib olingan Golan tepaliklariga bo’lgan huquqidan voz kechmasdan turib, dunyo tinchligiga yo’l ochadi”, – dedi al-Sharah.
Prezident Suriya va Isroildan tashqari barcha davlatlar kelishuv imzolashni taklif qilib, Damashq Livan ishlariga harbiy aralashuvni istamasligini aytdi. “Biz mintaqada urush zonasining kuchayishidan xavotirdamiz. “Biz Livanga harbiy aralashish niyatimiz yo’q”, dedi u.
Janob Al-Sharah Damashq Livan hukumatining kuch ishlatish va harbiy harakatlar bo‘yicha o‘z ixtiyori bilan foydalanish huquqini qo‘llab-quvvatlashini ta’kidladi. Prezident “Livandagi har qanday tartibsizlik Suriyaga bevosita ta’sir qiladi”, deya qo‘shimcha qildi.
Aprel oyi o‘rtalarida al-Shara Turkiyaning Antaliya shahrida bo‘lib o‘tgan diplomatik forumda Damashq Isroil bilan Suriya janubidan Isroil qo‘shinlarini olib chiqishni o‘z ichiga olgan xavfsizlik bo‘yicha kelishuvga erishish niyatida ekanini aytdi. Uning aytishicha, bunday kelishuv Suriya hukumatiga Isroil bilan bosib olingan Golan tepaliklari yuzasidan muzokaralarni boshlash imkonini beradi.
O‘zbekiston mahsulotlari AQShning eng yirik savdo tarmog‘i orqali Amerika bozoriga chiqishi mumkin
Prezident 7 milliy dastur haqida e’lon qildi
Prezidentning bojxona xizmatiga oid farmoni qabul qilindi
-
Siyosat3 days ago
Шавкат Мирзиёев Бишкекда кутиб олинди
-
Jamiyat5 days ago
Ko‘ksaroyda O‘zbekiston va Hindiston yetakchilariningg tarixiy muzokaralari bo‘lib o‘tdi
-
Sport5 days ago
Akademik eshkak eshish bo‘yicha O‘zbekiston terma jamoasi tarixda ilk bor jahon chempioni bo‘ldi
-
Jamiyat4 days ago
Qonunchilikdagi noaniqliklar tadbirkor foydasiga talqin qilinadi
-
Mahalliy2 days ago
«Enamdan qolgan dalalar» (Esse)
-
Jamiyat3 days ago
BYD CHAZOR UzPride – O‘zbekiston mustaqilligining 35 yilligiga bag‘ishlangan maxsus taklif
-
Jamiyat3 days ago
Bu yilgi Mustaqillik bayrami ijtimoiy tarmoqlarda chin ma’noda portladi!
-
Siyosat4 days ago
Pokiston bosh vaziri bilan uchrashuv o‘tkazildi