Turk dunyosi
Shimoliy va Turkiya 480 million yevrolik yangi moliyaviy protokol imzoladi
Kipr turk “bosh vaziri” Unal Uster va Turkiya vitse-prezidenti Jevdet Yilmaz payshanba oqshomida Turkiyadan Shimoliy Kiprga kelasi yilgi moliyaviy qoidalarni belgilovchi so’nggi yillik moliyaviy protokolni qog’ozga qo’ydi.
Shartnoma qiymati 25 milliard lira (480 million evro) bo’lib, janob Uster va janob Yilmaz imzolangandan so’ng Anqarada qo’shma matbuot anjumani o’tkazdi va u erda protokol tafsilotlarini oshkor qildi.
U Turkiya hukumatining maqsadi shimolning “Sharqiy O‘rtayer dengizida porloq yulduz” bo‘lishi ekanini ta’kidlab, o‘tgan yilgi protokol bo‘yicha dastlabki 16 milliard liradan ajratilgan 21 milliard liraning “89 foizi… ishlatildi” dedi.
Bu yilga nazar tashlaydigan bo’lsak, Ustel yangi Morfo shifoxonasining qurilishi shu oyning oxirigacha yakunlanishini aytdi, garchi Ustel avvalroq qurilish 2024 va 2025 yillarda yakunlanishini va’da qilgan edi.
Shuningdek, u Tavros qishlog‘ida joylashgan Karpas yarim orolida hozirda qurilayotgan yangi shifoxona shimoliy mamlakat bir tomonlama mustaqillik e’lon qilinganining 43 yilligiga to‘g‘ri keladigan 15 noyabr kuni ochilishi rejalashtirilganini aytdi.
U, shuningdek, shimoldagi mavjud sog’liqni saqlash muassasalarini ta’mirlash ishlari “tez orada boshlanishini” va’da qildi.
Keyin u texnologiya masalalariga to‘xtalib, shimolda optik tolali internetni o‘rnatish rejalari “axborot texnologiyalari oroli” haqidagi tasavvurimiz uchun mustahkam poydevor qo‘yishini aytdi.
Shimolda optik tolali internet rejalari ham munozarali. O’rnatish shartnomasi Turk Telekom shimolda keng polosali internet bilan ta’minlash uchun eksklyuziv huquqlarni beradi va Kipr turk soliq to’lovchilariga dastlab hisoblangan summadan to’rt baravar ko’proq xarajat qiladi.
Bu Kipr Turk parlamenti tomonidan o’tgan oy rezina muhrlangan edi, biroq Kipr turklari rahbari Tufan Erfurman buni sud tizimiga topshirib, Turk Telekom bilan eksklyuziv shartnomani taklif qilmasdan imzolash KKTC konstitutsiyasini buzishi mumkinligi haqida ogohlantirdi.
Optik tolali internet bo‘yicha rejalar haqida gapirganidan so‘ng, Yilmaz “axborot texnologiyalari orolini” yaratish rejalari orasida odamlarning shifokor qabuliga yozilishi uchun onlayn tizim yaratish va shimoliy immigratsiya tizimini to‘liq raqamlashtirish rejalari ham borligini aytdi.
U shuningdek, Kiprdagi turk shirkatlariga fermer xo’jaliklari, kichik va o’rta korxonalar, savdogarlar, xizmat ko’rsatish sohasi va turistik ob’ektlarga mo’ljallangan beshta yangi moliyalashtirish sxemasini e’lon qildi.
“Maqsadimiz sarmoya va ishlab chiqarishni ko‘paytirish, tadbirkorlik va bandlikni qo‘llab-quvvatlash, ayniqsa, yoshlar va ayollar o‘rtasida, – dedi u kredit haqida.
Yangi sxema doirasida jami 800 million lira (15 million yevro) miqdoridagi kreditlar taqdim etiladi.
Yilmaz, shuningdek, Rizokarpaso va Apostolos Andreas monastiri orasidagi yo’l, Girne va Kislea o’rtasidagi “tog’ yo’li” va orolning o’ta shimoli-g’arbidagi Ribera va Olga qishloqlari orasidagi yo’l kabi jami 822 kilometrlik yo’lning yangilanganligini ham tilga oldi.
U nutqining so‘nggida Turkiyaning o‘tgan oy Yaqin Sharqdagi mojarodan kelib chiqqan holda orolga to‘rtta F-16 samolyotini jo‘natish qarorini “Turkiya mavjud ekan, kiprlik turklar xavfsiz yashashda davom etishi”ning dalili ekanini aytdi.
Kipr muammosi bilan bog’liq holda, “Kiprning Rum tomoni uni hal qilishda jiddiy emasligini” va “Kipr turklarining suveren tengligi qabul qilinishi kerak”‘ degan xulosaga kelishidan oldin, ” mustahkam yechim uchun eng real va adolatli vosita ikki davlatli tuzilishdir” degan xulosaga keldi.
Bu Kipr turk hamjamiyatining rasmiy pozitsiyasi emas, uning saylangan rahbari Tufan Erfurman Kipr muammosining federal yechimini qo’llab-quvvatlaydi.
“Bizning siyosatimizning mohiyati so‘z emas, balki ish, harakat va ishdir”, dedi Ustel protokol haqida va shu yil oxirigacha turli infratuzilma loyihalari yakunlanishini va’da qildi.
U, shuningdek, shimoldagi saylovlar istiqboli haqida qisqacha gapirdi, chunki so‘nggi kunlarda minglab namoyishchilar Kipr turk parlamentiga bostirib kirib, boshqa narsalar qatori parlament saylovlarini imkon qadar tezroq o‘tkazishni talab qilishdi.
Navbatdagi Kipr Turk parlamenti saylovlari eng kech kelasi yilning fevral oyiga qadar o’tkazilishi kerak va Uster: “To’g’ri vaqt kelganda saylovlar bo’lib o’tadi” dedi.
Keyin u yana protokolni olqishlab: “Biz tashlagan har bir qadamimiz bilan nafaqat bugun, balki ertangi kunni ham ta’minlashni maqsad qilganmiz”, dedi va hukmron koalitsiya “kuchliroq iqtisodiyot, boyroq jamiyat va xavfsiz kelajak” qurishni maqsad qilganini qo‘shimcha qildi.
“Shimoliy Kipr Turk Respublikasining kelajagi kuchli, ertasi porloq.
Undan oldingi Yilmaz singari, u ham Yaqin Sharqdagi mojaroga ishora qildi va mojaro avj olgani munosabati bilan Kipr yunonlarining harakatlariga nafrat bilan qaradi.
“Kipr Rum rejimining mantiqsiz siyosatlari tufayli Kipr oroli urushning bir qismiga aylandi” dedi va “Bunday sharoitda o’z xalqining Shimoliy Kipr Turk Respublikasi ichida tinch va xavfsiz yashashiga imkon beruvchi yagona kuch Turkiyaning Kipr orolidagi mavjudligidir” dedi.
“Turkiya sharofati bilan biz har tomondan olov bo’lsa, tinch-totuv yashay olamiz”, dedi u.
U Kipr masalasiga ham to’xtalib, “ Yechimning nomi aniq. Yechim ikki davlatdir.”
ANKARA, Turkiya (AP) – Seshanba kuni Turkiya janubi-sharqidagi o’rta maktabda sobiq o’quvchi o’t ochib, kamida 16 kishini yaralagan va o’zini o’ldirgan.
18 yoshli hujumchi Shanliurfa viloyatining Sivelek shahridagi kasb-hunar litseyi ichida beixtiyor o’t ochdi. Gubernator Hasan Sirdakning so‘zlariga ko‘ra, u keyinroq “politsiya tomonidan burchak ostida qolgan” o‘sha miltiq bilan o‘z joniga qasd qilgan.
Shildakning aytishicha, hujum oqibatida 10 nafar talaba, to‘rt nafar o‘qituvchi, bir choyxona xodimi va bir politsiyachi yaralangan. Talabalarning aksariyati Sibelekda davolanayotgan, dedi gubernator, biroq besh nafar o‘qituvchi va talaba alomatlari jiddiyroq bo‘lgani uchun viloyat markazidagi kasalxonaga yotqizilgan.
Hujum sabablari noma’lum. Turkiyada maktabda otishmalar kam uchraydi.
Shildakning aytishicha, gumonlanuvchining jinoyat tarixi yo‘q. Uning qo‘shimcha qilishicha, maktab xavfsiz deb e’lon qilingan, maktabni qo‘riqlash uchun navbatchi politsiya xodimlari yo‘q va otishma “yakka hodisa”dir.
NTV televideniyesi va boshqa OAVlarning xabar berishicha, hujumchi otishma oldidan ijtimoiy tarmoq orqali maktabga hujum qilish bilan tahdid qilgan.
Talabalardan biri davlatga qarashli Anadolu agentligiga do‘sti bilan hujumchilardan qochish uchun sinf derazasidan sakrab tushganini aytdi.
“U to’satdan sinfga kirib, o’q uzdi. U to’rt-besh marta o’q uzdi. Ikki kishiga o’q uzildi. Keyin qo’shni sinfga o’tdi”, – deya Omer Furqon Sayarning so’zlarini keltiradi Anadolu. – Avvaliga o‘zimizni yerga tashladik, keyin ikkalamiz derazadan sakrab tushdik.
Sayal davom etdi: – U hech narsa demadi, ichkariga kirib, to’g’ridan-to’g’ri otishni boshladi.
Avvalroq OAVda hujumchilar taslim bo‘lishdan bosh tortgani uchun barcha talabalar evakuatsiya qilingani, politsiyaning maxsus operatsiyalar bo‘linmalari chaqirilgani haqida xabar berilgan edi.
“Shaxs politsiya aralashuvi bilan bino ichida burchakka qamaldi va o’zini otib o’ldirganidan keyin vafot etdi”, dedi Shildak jurnalistlarga otishma bo’yicha “keng miqyosli” tergov o’tkazilishini qo’shimcha qildi.
Videolavhalarda o‘nlab o‘quvchilar maktabdan maktab darvozasi tomon yugurib chiqib, ko‘chaga yugurib chiqqani aks etgan.
Turk dunyosi
Qurolli shaxs Turkiya litseyida o‘t ochdi, kamida 16 kishini yaraladi, keyin o‘z joniga qasd qildi
Seshanba kuni Turkiya janubi-sharqidagi o‘rta maktabda sobiq o‘quvchi o‘t ochgan va kamida 16 kishini yaralagan va o‘zini o‘ldirgan.
Ushbu hikoyani reklamasiz o’qish uchun obuna bo’ling
Reklamasiz maqolalar va eksklyuziv kontentga cheksiz kirish huquqiga ega bo’ling.
Shonliurfa viloyati Sibelek shahridagi kasb-hunar litseyida ov miltig’i bilan qurollangan 18 yoshli hujumchi bino ichiga yashirinishdan oldin beg’araz o’q uzgan. Gubernator Hasan Sirdakning so‘zlariga ko‘ra, keyinchalik u xuddi shu ov miltig‘i bilan o‘z joniga qasd qilgan.
Shildakning aytishicha, hujum oqibatida 10 nafar talaba, to‘rt nafar o‘qituvchi, bir choyxona xodimi va bir politsiyachi yaralangan. Ularning aksariyati Sibelekda davolanmoqda, dedi gubernator, biroq yaralangan o‘qituvchi va talabalardan besh nafarining ahvoli og‘irroq va ular viloyat markazidagi shifoxonaga yetkazilgan.
Hujum sabablari noma’lumligicha qolmoqda. Turkiyada maktabda otishmalar kam uchraydi.
Avvalroq OAVda hujumchilar taslim bo‘lishdan bosh tortgani uchun barcha talabalar evakuatsiya qilingani, politsiyaning maxsus operatsiyalar bo‘linmalari chaqirilgani haqida xabar berilgan edi.
“Shaxs politsiya aralashuvi bilan bino ichida burchakka qamaldi va o’zini otib o’ldirganidan keyin vafot etdi”, dedi Shildak jurnalistlarga otishma bo’yicha “keng miqyosli” tergov o’tkazilishini qo’shimcha qildi.
Videolavhalarda o‘nlab o‘quvchilar maktabdan maktab darvozasi tomon yugurib chiqib, ko‘chaga yugurib chiqqani aks etgan.
Turk dunyosi
Birlashgan Millatlar Tashkilotining iqlim o’zgarishi sammiti “kelajak COP” bo’ladi, dedi Turkiya vaziri
YANGI DELHI: COP31 prezidenti va Turkiyaning atrof-muhit, urbanizatsiya va iqlim o’zgarishi vaziri Murat Kurum, joriy yilning noyabr oyida Antaliya yig’ilishi oldidan tomonlarga yozgan birinchi maktubida BMTning iqlim o’zgarishi sammiti “kelajak COP” bo’lishini aytdi.
Turkiya atrof-muhit, urbanizatsiya va iqlim oʻzgarishi vaziri Murat Krum (oʻrtada) 12-fevral kuni Istanbulda boʻlib oʻtgan yangi konferensiyada BMTning Iqlim oʻzgarishi boʻyicha ijrochi direktori Saymon Stiel (chapda) va COP30 prezidenti Andre Korrea de Lago (oʻngda) yonida nutq soʻzlamoqda. (AFP)
G’arbiy Osiyodagi misli ko’rilmagan geosiyosiy inqiroz va mojarolar fonida janob Klum COP31 dialog, kelishuv va harakatga asoslanishini aytdi. Tarixdagi eng katta issiqxona gazlari chiqaradigan Qo’shma Shtatlar ketma-ket ikkinchi yildirki, Birlashgan Millatlar Tashkilotining iqlim o’zgarishi bo’yicha muzokaralarida qatnashmaydi.
Yanvar oyida prezident Donald Tramp AQShni 66 xalqaro tashkilot va shartnomalardan, jumladan, Birlashgan Millatlar Tashkilotining Iqlim o‘zgarishi bo‘yicha doiraviy konventsiyasi va Iqlim o‘zgarishi bo‘yicha hukumatlararo paneldan chiqishni ko‘rsatuvchi prezident memorandumini imzoladi.
COP31 Turkiya va Avstraliya o’rtasida ishlab chiqilgan va avvalgi COPlardan ajralib turadigan yangi hamkorlik modeli orqali amalga oshiriladi. “COP31 raisligi yangi, inklyuziv va yechimlarga yo‘naltirilgan COPni taqdim etishni va’da qiladigan innovatsion modelni yaratishdan faxrlanadi.
Turkiya COP31ga raislik qiladi, COP31ga, jumladan, Antaliyadagi Jahon Liderlar Sammitiga mezbonlik qiladi va Harakat kun tartibiga rahbarlik qiladi. “Turkiya-Avstraliya hamkorlik modeliga muvofiq, Avstraliya vakili muzokaralar raisi etib tayinlanadi va Turkiya bilan maslahatlashgan holda COP31 muzokaralarini boshqarish uchun eksklyuziv vakolatga ega bo’ladi”, deb yozdi Klum, Avstraliya Iqlim o’zgarishi va Energetika vaziri Chris Bowenning COP31 muzokaralar raisi etib tayinlanishidan keyin.
“Ushbu yangi model iqlim diplomatiyasining yangi davrini boshlaydi, O’rta er dengizi va Tinch okeani mintaqalarini birlashtiradi va Birlashgan Millatlar Tashkilotining Iqlim o’zgarishi bo’yicha doiraviy konventsiyasi (UNFCCC) va Parij kelishuvi maqsadlarini qo’llab-quvvatlash bo’yicha chuqur majburiyatimizga asoslanadi”, deb yozadi Klum.
Dialog ishtirokni kuchaytiradi va tomonlar o’rtasida ishonchni mustahkamlashga yordam beradi. Uning so’zlariga ko’ra, konsensus natijalarga ega bo’lishni ta’minlaydi, har bir mamlakatning o’ziga xos holatini hurmat qiladi va majburiyatlarni aniq, muvozanatli va qo’llanilishi mumkin bo’lgan natijalarga aylantirishga imkon beradi.
Turkiyaning asosiy yo’nalishlari nol chiqindi va aylanma iqtisod yondashuvlarini kuchaytirishdir. Toza energiyaga o’tishni tezlashtirish. Yashil va past uglerodli sanoatlashtirishni qo’llab-quvvatlash. Zaif mintaqalar va okeanlarning chidamliligini oshiring. Oziq-ovqat xavfsizligini qo’llab-quvvatlash va barqaror qishloq xo’jaligi tizimlarini rivojlantirish. Iqlimga chidamli va barqaror shaharlarni rag’batlantirish. Iqlim bo’yicha harakatlarni qo’llab-quvvatlash uchun moliyaviy va institutsional mexanizmlarni kuchaytirish. Bu yoshlarning faol ishtirokini oshirish va iqlim oʻzgarishi, biologik xilma-xillikning yoʻqolishi va yer degradatsiyasini birgalikda hal qilish boʻyicha sektorlararo harakatlarni ragʻbatlantirishi qoʻshimcha qilindi.
COP31 raisligi 12 000 yillik tarixga ega va “tarixning nol nuqtasi” sifatida tanilgan tsivilizatsiyaning birinchi manzilgohi Göbeklitepedan ilhom oladi. Göbeklitepe tabiat bilan birdamlik, muvozanat va uyg’unlik tamoyillarini eslatadi, dedi Krum.
“Bizning umumiy uyimiz ko’p qirralilikka ishonchni yana bir bor tasdiqlovchi va COPning so’nggi yutuqlariga asoslanadigan majburiyat va o’lchanadigan natijalarni talab qiladi. Biz tez olg’a intilamiz. Ishonamizki, COP31 barcha Tomonlar va boshqa ishtirokchilarning qimmatli hissasi bilan biz birgalikda ushbu va’dani qanday bajarayotganimizni namoyish etadi va COP hamkorligi sifatida eslab qoladi, bu uning ta’kidlashicha, ta’kidlaganidek.”
Turkiya raisligi, iqlim ta’sirining keskin kuchayib borayotgani sababli, tomonlarning insoniyat uchun xavfsizroq dunyo va xavfsizroq global iqtisodiyot qurish uchun umumiy asosda umidlarini birlashtirish niyatida ekanligini bildirdi.
HT 23 mart kuni Jahon Meteorologiya Tashkiloti (WMO) Yerdagi iqlim qayd etilgan tarixdagi eng muvozanatli iqlim ekanligi haqida ogohlantirdi. WMOning 2025 yilgi iqlim holati toʻgʻrisidagi hisoboti birinchi marta global energiya nomutanosibligini asosiy iqlim koʻrsatkichlaridan biri sifatida oʻz ichiga oladi. Yerning energiya balansi energiyaning Yer tizimiga kirish va chiqish tezligini o’lchaydi. Barqaror iqlim sharoitida quyoshdan keladigan energiya miqdori taxminan chiqib ketadigan energiya miqdoriga teng. Ammo issiqlikni ushlab turuvchi issiqxona gazlarining ortib borayotgan kontsentratsiyasi bu muvozanatni buzmoqda, dedi WMO.
Seshanba kuni Turkiyadagi o’rta maktabda sobiq o’quvchi ov miltig’i bilan o’q uzgan, so’ng o’ziga qarata o’q uzgan, natijada kamida 16 kishi yaralangan.
Gubernator Hasan Sirdak Turkiya janubi-sharqidagi Sibelek shahridagi kasb-hunar litseyini nishonga olgan 18 yoshli yigitning “politsiya tomonidan burchakka urilishi” ortidan ov miltig’i bilan o’z joniga qasd qilganini aytdi.
Voqea joyida olingan videoda huquq-tartibot idoralari va birinchi yordam xodimlari yetib kelganida talabalar binodan yugurib chiqib ketayotgani aks etgan.
Hujum oqibatida 10 nafar o’quvchi, 4 nafar o’qituvchi, 1 nafar maktab choyxonasi xodimi va 1 nafar politsiya xodimi yaralanganini bildirgan Schildak, o’qituvchi va talabalardan besh nafarining ahvoli og’irroq bo’lgani uchun viloyat markazidagi shifoxonaga olib ketilganini bildirdi.
Oklaxoma direktori maktabdagi otishmalarni bartaraf etgani uchun maqtovga sazovor bo’ldi: “U qahramon”
2026-yil 14-aprel kuni Turkiyaning Shanliurfa viloyati Sibelek shahrida qurolli shaxs maktab koridoridan o‘tmoqda. Ijtimoiy tarmoqdagi videolardan olingan suratlar.
(Reuters)
Otishma sabablari noma’lum. Shildakning aytishicha, gumonlanuvchining jinoyat tarixi yo‘q.
Fox News ilovasida o’qing
Uning qo‘shimcha qilishicha, maktab xavfsiz deb e’lon qilingan, maktabni qo‘riqlash uchun navbatchi politsiya xodimlari yo‘q va otishma “yakka hodisa”dir.
Reuters agentligiga ko‘ra, Shildak NTV telekanaliga bergan intervyusida hujumchilar binoga kirishdan avval maktab hovlisidan o‘q uzishni boshlaganini aytdi.
Texaslik 15 yoshli talaba o’rta maktabda o’qituvchini otib o’ldirdi, deydi rasmiylar
Sud-tibbiyot politsiyasi xodimlari 2026-yil 14-aprel, seshanba kuni o‘smir maktabda o‘t ochib, o‘z joniga qasd qilishdan oldin kamida 16 kishi, jumladan, talabalar va o‘qituvchilarni yaralaganidan so‘ng, Sibelekga javob berdi.
Bir talabaning davlatga qarashli Anadolu agentligiga aytishicha, u va do‘sti qurolli shaxsdan qochish uchun sinf derazasidan sakrab chiqqan.
“U to’satdan sinfga kirib, o’q uzdi. U to’rt-besh marta o’q uzdi. Ikki kishiga o’q uzildi. Keyin qo’shni sinfga o’tdi”, – deya Omer Furqon Sayarning so’zlarini keltiradi Anadolu. – Avvaliga o‘zimizni yerga tashladik, keyin ikkalamiz derazadan sakrab tushdik.
“U hech narsa demadi, ichkariga kirib, to‘g‘ridan-to‘g‘ri otishni boshladi”, — deya qo‘shimcha qildi Sayal.
Fox News ilovasini yuklab olish uchun shu yerni bosing
“Shaxs politsiya aralashuvi bilan bino ichida burchakka qamaldi va otib o’ldirilganidan so’ng vafot etdi”, dedi Shildak jurnalistlarga otishma bo’yicha “keng qamrovli” tergov o’tkazilishini qo’shimcha qildi.
Associated Press ushbu hisobotga hissa qo’shdi.
Asl maqola manbasi: Qurolli shaxs Turkiya litseyida o‘t ochib, kamida 16 kishini yaraladi
Seshanba kuni Turkiya janubi-sharqidagi o‘rta maktabda sobiq o‘quvchi o‘t ochgan va kamida 16 kishini yaralagan va o‘zini o‘ldirgan.
Source link
O‘zbekistonda qurilish nazoratini rag‘batlantirish choralari ko‘rilmoqda
Qurilishdagi byurokratik talablar 2 barobargacha qisqarishi mumkin
Superliga. «So‘g‘diyona»ning birinchi g‘alabasi va Babayanning iste’fosi
-
Dunyodan5 days agoArablar Putindan g’azablanishdi – nima uchun biz bilamiz
-
Siyosat5 days agoPrezident Mirziyoyev chakana savdoda elektron tijorat ulushini uch baravar oshirishni maqsad qilib qo‘ygan
-
Iqtisodiyot5 days ago
Keyingi haftada ham dollar pasayadi
-
Sport4 days ago
«Real Madrid» chempionlik uchun kurashlardan chiqdimi?
-
Dunyodan4 days ago
Kim Chen In Janubiy Koreya prezidentining kechirim so‘rashiga javob berdi
-
Dunyodan3 days ago
Eron rahbarlari AQSh va Isroildan tovon puli talab qilmoqda
-
Siyosat5 days agoOKMK chiqindilarni noqonuniy saqlash va daryolarni ifloslantirish uchun 48 milliard bedana jarimaga tortdi
-
Dunyodan4 days ago
Rossiya mudofaa vazirining sobiq o‘rinbosari 19 yillik qamoq jazosiga hukm qilindi