Sport
«Real»da og‘ir start, Turinda yana triller, «Qorabog‘»da sensatsiya. Kun o‘yinlari
Yevropa Chempionlar ligasining yangi mavsumi start oldi. Seshanba oqshomida birinchi tur doirasidagi asosiy voqealar, o‘yinlardagi gollar va turnir jadvalidagi vaziyat.
Madridliklarda yana bir qiyin g‘alaba
«Real» – «Marsel» 2:1
Gollar: Vea, 22 (0:1). Mbappe, 29 – penalti (1:1). Mbappe, 81 – penalti (2:1)
«Real»: Kurtua, Eder Militau, Hausen, Karreras, Aleksandr-Arnold (Karvahal, 5), Tshuameni, Arda Guler (Raul Asensio, 74), Valverde, Rodrigo (Dias, 63), Mastantuono (Vinisius Junior, 63), Mbappe
«Marsel»: Ruli, Balerdi, Medina, Emerson (Murilio, 78), Pavar (Igan-Rayli, 87), Kondogbiya (Vermeren, 66), Heyberg, O`Rayli (Payshan, 66), Vea (Guiri, 78), Grinvud, Obameyang
Ogohlantirishlar: Tshuameni, 35. Eder Militau, 54. Karreras, 90 – Pavar, 46. Medina, 75
Chetlatish: Karvahal, 72
O‘yinning boshlang‘ich qismi «Real»ning to‘liq ustunligida kechdi. Fransuzlar anchagacha himoyadan chiqishda uch-to‘rttadan ortiq aniq pas bera olishmadi va raqibning kuchli pressingi ostida to‘p yo‘qotaverishdi. Mbappe ikkita yaqqol vaziyatdan foydalana olmadi — avvaliga yaqin masofadan turib qaychi uslubida yo‘llagan zarbasi darvoza ustuni yonginasidan o‘tib ketdi, keyin esa Pavarni aldab o‘tib yo‘llagan zarbasini darvozabon Ruli qaytarib qoldi. Yana bir ajoyib vaziyat Mastantuonoda bo‘ldi, ammo darvoza ustuni mehmonlar joniga ora kirdi. Bu voqealarning barchasi dastlabki o‘n daqiqa ichida bo‘lib o‘tdi.
«Marsel» qarshi hujumlarda imkon poyladi va o‘zining chopqir hujumchilariga umid qildi. Va bu taktika o‘zini oqladi. Barchasi kutilmaganda ro‘y berdi: Guler to‘p yo‘qotdi, Grinvud uni egallab olib, oldinga yurdi hamda jarima maydoniga kirib kelgan Veani to‘p bilan ta’minladi, amerikalik hujumchi esa yaqin masofadan yo‘llagan zarbasi bilan Kurtuaga imkon qoldirmadi.
Tablodagi 0:1 hisobiga qaramay, madridliklarning ustunligi ertami kechmi golga aylanishi kundek ravshan edi. Va bu ancha tez ro‘y berdi. O‘tkazilgan goldan yetti daqiqa o‘tganida Rodrigo driblingini ishga solib, raqib jarima maydonida Kondogbiani o‘ziga fol ishlatishga majbur qildi, Mbappe 11 metrdan qaytarib bo‘lmas zarba yo‘lladi.
Birinchi bo‘limda jamoalar birgalikda 26 zarba yo‘llashdi, shundan 18 tasi — «Real» hisobida (darvoza sohasiga to‘g‘ri borgan 11 zarba). Tshuameni, Mbappe va Guler navbati bilan olis masofadan xavfli zarbalar yo‘llashdi, lekin jamoalar tanaffusga 1:1 hisobida yo‘l olishdi. Bu birinchi navbatda Rulining xizmati bo‘ldi. Opta ma’lumotiga ko‘ra, argentinalik posbon birinchi bo‘lim davomida o‘nta (!) seyv amalga oshirib, turnirning bir bo‘lim davomidagi seyvlari bo‘yicha rekord o‘rnatgan.
Ikkinchi 45-daqiqalik Mbappening zarbasi to‘singa borishi bilan boshlandi, muxlislar «Real»ning kuchli bosimi davom etishini kuta boshlashdi. Ammo bu aldamchi tuyg‘u bo‘lib chiqdi. Aksincha, «Marsel» shundan so‘ng o‘ziga keldi va to‘pni ishonch bilan nazorat qila boshladi, madridliklarning hujumlari natija beravermagach, o‘yin sur’ati ham tushib ketdi.
Alonso o‘zgarishlar qilishiga to‘g‘ri keldi — qanotlarni jonlantirish uchun Dias va Vinisius maydonga tushirildi. Ammo shunday kutilmagan voqea ro‘y berdi: o‘yinning 5-daqiqasidayoq jarohat olgan Aleksandr-Arnold o‘rniga tushgan tajribali Dani Karvahal asablarini jilovlay olmadi va qarshisida qizil kartochkani ko‘rdi. YeChLning olti karra g‘olibi sanalgan ushbu futbolchi Rulining provokatsiyasiga uchib, jamoasini ozchilikda qoldirib ketdi.
Ammo «Real» o‘n kishi holatida o‘yinni kuchaytira oldi. Vinisius tashabbusni qo‘lga olib, driblingni ishga soldi, himoyachi Medina podkatda ehtiyotsizlik qilib, to‘pni qo‘li bilan o‘ynadi. O‘yinning bosh hakami Irfan Pelto yana bir penalti belgiladi va Mbappe bu safar ham zarbada adashmadi.
Yakunda «Real» qiyin g‘alabani qo‘lga kiritdi — 2:1. Mbappe o‘yinning eng yaxshi futbolchisiga atalgan sovrinni oldi, ammo Rulining harakatlarini ham e’tirof etish kerak. Agar u bo‘lmaganida, mezbonlar yirikroq hisobda g‘alaba qozonishi mumkin edi.
Oltin kolleksiya uchun o‘yin
«Yuventus» – «Borussiya» D 4:4
Gollar: Adeyyemi, 52 (0:1). Kenan Yildiz, 63 (1:1). Nmecha, 65 (1:2). Vlahovich, 67 (2:2). Koutu, 74 (2:3). Bensebayni, 86 – penalti (2:4). Vlahovich, 90+4 (3:4). Kelli, 90+6 (4:4)
«Yuventus»: Di Gregorio, Bremer, Kelli, Kalyulyu, Kopmeyners (Lokatelli, 69), Tyuram, Kambyaso, Makkenni (Joao Mariu, 59), Kenan Yildiz (Jyegrova, 87), David (Vlahovich, 58), Openda (Adjich, 69)
«Borussiya» D: Kobel, Anton, Bensebayni, Ryuerson, Nmecha (Bellinghem, 71), Zabitser, Svensson, Koutu, Bayyer (Brandt, 71), Adeyyemi, Girassi (Gros, 90)
Ogohlantirish: Anton, 42
Turinda qatorasiga ikkinchi o‘yinda muxlislar gollar yomg‘iriga guvoh bo‘lishdi. Bir necha kun oldin A Seriya doirasida «Inter»ga qarshi o‘yinda yakunda g‘alabani ilib ketgan mezbonlar bu safar YeChL o‘yinini sakkiz gol urilgan trillerga aylantirib berishdi. Holbuki, birinchi bo‘limdan keyin golsiz durang saqlanib qolgandi.
«Yuve» birinchi bo‘limda to‘liq ustunlik qildi, dortmundliklar esa 45 daqiqa davomida biror marta darvoza sohasiga to‘g‘ri borgan zarba yo‘llay olmadi. Lekin tanaffusdagi ko‘rsatmalardan keyin boshqacha ishtiyoq bilan maydonga qaytgan mehmonlar Adeyyemining goli bilan hisobni ochishdi.
«Keksa sinioralar» tarkibida esa doimgidek Kenan Yildiz o‘zini ko‘rsatdi. Uning olis «to‘qqizlik» tomon aylantirib yo‘llagan zarbasi — futbol oqshomi bezagiga aylandi. Faqat mezbonlarning quvonchi ko‘pga cho‘zilmadi, ikki daqiqa o‘tib tinim bilmas Adeyyemi Nmechani golli pas bilan ta’minladi. O‘yindagi dastlabki uch gol ham olis masofadan yo‘llangan zarbalar orqali urildi. Biroz o‘tib o‘rta masofadan ham darvoza ishg‘ol etildi — bu safar Vlahovich hisobni tenglashtirdi. Katta ehtimol bilan, turinliklar safida so‘nggi mavsumini o‘tkazayotgan serbiyalik hujumchi Yildizning ajoyib pasi evaziga darvozabon bilan yakkama-yakka holatga chiqib ketdi. Jamoalar o‘n besh daqiqa ichida ikkitadan gol urishdi va bu hali hammasi emasdi.
75-daqiqada Yan Kouto ham jarima maydoni tashqarisidan yo‘llagan zarbasi bilan to‘pni yaqin burchakka kiritdi. «Borussiya»ning uchta goli ham olis masofadan urildi. Keyin esa hakam turinliklar darvozasiga penalti qo‘ydi – kutilmaganda Girassiga emas, Rami Bensebayniga ishonch bildirildi. U esa 11 metrdan benuqson zarba berdi.
Ko‘p jamoalar voqealarning bunday rivojidan keyin taslim bo‘lib qo‘ya qolgan bo‘lardi, ammo Igor Tyudor boshqaruvidagi «Yuventus» emas. Dam olish kunlarida «Inter»ga qarshi o‘yinning so‘nggi daqiqalarida kambek qilgan (4:3) turinliklar bu safar o‘yinga hakam tomonidan qo‘shib berilgan daqiqalarda ikki to‘p farqini yo‘qqa chiqarishdi. 90+4-daqiqada Vlahovich dublni rasmiylashtirdi, ikki daqiqa o‘tib uning qanotdan uzatmasidan keyin Lloyd Kelli bosh bilan darvozani ishg‘ol qildi – ingliz himoyachisi qatorasiga ikkinchi o‘yinda muhim gol urmoqda.
Turinliklar va dortmundliklar muxlislar uchun haqiqiy bayram qilib berishdi, YeChLda bunga qadar ikkinchi bo‘limda sakkiz gol urilishi faqat bir marta kuzatilgan. Faqat bir yil oldin «Bavariya»ning Zagrebda mahalliy «Dinamo»ga qarshi o‘yinida gollar asosan bir darvozaga urilgandi (9:2). Bu safargi o‘yin esa — jahon futbolidagi eng yaxshi turnirning oltin kolleksiyasidan o‘rin oladi.
«Kanonirlar»ning kuchli zaxirasi
«Atletik» – «Arsenal» 0:2
Gollar: Martinelli, 72 (0:1). Trossar, 87 (0:2)
«Atletik»: Simon, Vivian, Paredes, Boyro (Berchiche, 68), Gorosabel, Vesga (Rego, 81), Xauregisar, Sanset (Guruseta, 68), Navarro (Gomes, 61, Serrano, 81), Berenger, Inyaki Uilyams
«Arsenal»: Rayya, Moskera, Gabriel Magalyayns, Kalafiori (Inkapiye, 90+1), Timber, Subimendi, Merino, Rays, Eze (Martinelli, 71), Madueke (Norgar, 90+1), Yokeresh (Trossar, 65)
Ogohlantirishlar: Xauregisar, 85 – Rays, 7. Madueke, 85. Subimendi, 90
«Atletik» katta tanaffusdan keyin YeChLdagi ilk o‘yiniga jiddiy tayyorgarlik ko‘rgandi. Maydondagi futbolchilar ham, tribunalardagi muxlislar ham birinchi bo‘lim davomida mehmonlarni kuchli bosim ostida ushlab turishdi. «Kanonirlar»da Saka, Edegor va Havers kabi yetakchilar yo‘qligi sezildi, jamoaning yangi futbolchilari Eze va Yokereshda hali moslashish jarayoni davom etmoqda.
Basklar kamida golsiz durangni saqlab qoladigandek ko‘rinayotgandi, ammo ikkinchi bo‘limning ikkinchi yarmida ular juda alamli gol o‘tkazib yuborishdi. Bu vaziyatda mezbonlarning deyarli barcha futbolchilari maydonning raqib darvozasi joylashgan ikkinchi qismiga o‘tishgandi, darvozabon Unai Simon kuchli zarba bilan to‘pni oldinga yo‘lladi. U yerda esa to‘p uchun kurashda inglizlar ustun kelishdi va bir necha uzatmadan keyin maydonga tushganiga hali bir daqiqa ham bo‘lmagan Gabriel Martinelli yakkama-yakka vaziyatga chiqib ketib, o‘yin taqdirini hal qildi. Unga esa ikkinchi bo‘limda zaxiradan tushgan boshqa bir futbolchi Leandro Trossar assistentlik qildi.
Ko‘p o‘tmay Martinellining uzatmasidan keyin Trossar ikkinchi golni urdi. Mikel Artetaning topqirligi, shuningdek, jamoaning keng zaxira o‘rindig‘i turnirni uch ochko bilan boshlash imkonini berdi.
«PSV» – «Yunion» 1:3
Gollar: Devid, 9 – penalti (0:1). Ait Al-Hoji, 39 (0:2). Makallister, 81 (0:3). van Bommel, 90 (1:3)
«PSV»: Kovarj, Obispo (Salohiddin, 46), Flamingo, Gaserovski, Dest, Shauten (Til, 46), Verman, Saybari (Vanner, 74), van Bommel, Perishich, Pepi (Boadu, 74, Man, 80)
«Yunion»: Sherpen, Makallister, Berdjyess, Leysen, Xalaili, Zorgan, Rasmussen, Ait Al-Hoji (van de Perre, 75), Nyang, Rodriges (Sxofs, 88), Devid (Jiger, 67)
Umumiy guruh bosqichidagi ilk sensatsiya Niderlandiyada qayd etildi: kamtarona «Yunion» Erediviziyaning amaldagi chempionlari darvozasini safar o‘yinida uch bor ishg‘ol etdi. O‘yinda hisob to‘qqizinchi daqiqadayoq penaltidan ochildi va bu mezbon futbolchilarni ochilishga majbur qildi – belgiyaliklar esa ularni qarshi hujumlarda jazoladi. «Yunion» ikki bo‘lim yakunida bittadan gol urib, hisobni yirik ko‘rinishga keltirdi va zarbalar bo‘yicha ham yaqqol ustunlikka erishdi (18-10). Agar darvoza daxlsizligi saqlab qolinganida, o‘yinni ideal deb atash mumkin edi, ammo so‘nggi daqiqada taniqli futbolchining o‘g‘li Ruben van Bommel bunga rozi bo‘lmadi va stadionga yig‘ilgan muxlislarga taskin beruvchi javob golini urdi. Lekin bu gol Belgiya vakili YeChL doirasida Niderlandiyada o‘tgan o‘yinda 2000 yildan buyon ilk bor g‘alabaga erishishiga to‘sqinlik qilolmadi.
«Benfika» – «Qorabog‘» 2:3
Gollar: Barrenechea, 6 (1:0). Pavlidis, 16 (2:0). Leandru Andrade, 30 (2:1). Duran, 48 (2:2). Kashchuk, 86 (2:3)
«Benfika»: Trubin, A. Silva, Otamendi, Dal, Dedich, Barrenechea, Rios (Barreyru, 79), Sudakov, Shelderup (Ivanovich, 70), Eursnes (Prestianni, 70), Pavlidis (Enrike Arauju, 79)
«Qorabog‘»: Koxalski, Mustafozoda, Medina, Jafarguliyev (Bayramov, 77), M. Silva, Yankovich (Kashchuk, 77), Pedru Bikalyu, Borjyes, Zubir, Leandru Andrade (Adday, 66), Duran (Qurbonli, 90)
O‘yin lissabonliklar uchun oson kechishi taxmin qilingandi va amalda ham shunday boshlandi. «Benfika» 16-daqiqaga kelib ikki gol farqi bilan oldinga chiqib olgandi. Barrenechea burchak zarbasidan keyin darvozani ishg‘ol etdi, Sudakov ikkinchi golli pasi bilan Pavlidisni darvozabon qarshisiga chiqarib yubordi. Bu ushbu gretsiyalik hujumchi uchun YeChLdagi sakkizinchi gol bo‘ldi va u «Benfika»ning asosiy yevrokubokdagi to‘purarlari o‘nligiga kirib oldi.
Ammo shu bilan o‘yinning lissabonliklar uchun yoqimli onlari yakunlandi. Sakkiz yillik tanaffusdan keyin YeChLga qaytgan ozarboyjonliklar katta kuch bilan oldinga tashlandi. Gurban Gurbanov jamoasi hujumkor o‘yini bilan o‘yinda burilish yasadi. «Qorabog‘» safiga shu yozda kelib qo‘shilgan Kamilo Duran yaqqol ajralib turdi. Kolumbiyalik futbolchi avvaliga burchak zarbasidan keyin Leandro Andradeni golli pas bilan ta’minladi, ikkinchi bo‘lim boshida esa Yankovichning himoyachilar orasidan o‘tkazib bergan pasini o‘tkir burchakda turganiga qaramay darvoza to‘riga aniq yo‘naltirdi.
Ikkinchi bo‘lim davomida bir necha vaziyatda Trubinning seyvlari hamda darvoza ustunlari mezbonlarni goldan qutqarib qoldi. Ammo yakunda mehmonlar baribir g‘alabani ilib ketishdil. Darvozabon tomonidan uzatilgan to‘pni egallab olgan Kashchuk Zubir bilan devor uslubida o‘ynadi hamda yaqin burchakni aniq nishonga oldi. Ozarboyjon jamoasi YeChLning asosiy turnirida ilk g‘alabasini nishonladi.
«Tottenhem» – «Vilyarreal» 1:0
Gollar: Luis Junior, 4 avtogol
«Tottenhem»: Vikario, Romero, van de Ven, Spens (Udodji, 69), Porro, Bentankur, Bergvall (Danso, 90+2), Sarr (Palinya, 69), Simons (Jonson, 77), Quddus, Risharlison (Kolo Muani, 77)
«Vilyarreal»: Luis Junior, Foyt, Veyga, Kardona (Pedrasa, 75), Mourinio, Komesanya (Parexo, 78), Geyye (Partey, 78), Byukenen (Moleyro, 82), Pepe, Mikautadze, Peres (Axomax, 75)
Ogohlantirishlar: Simons, 30. Risharlison, 33. Kolo Muani, 78. van de Ven, 84 – Komesanya, 35. Mourinio, 36. Veyga, 53
«Vilyarreal» Londondagi o‘yinni tezkor gol o‘tkazib yuborish bilan boshladi. Bergvalning o‘ng qanotdan oddiy uzatmasi mehmonlar darvozaboni Luiz Junior to‘pni ushlab qololmasdan, o‘z darvozasiga kiritib yuborishi bilan yakunlandi. Braziliyalik darvozabon bu harakati bilan YeChL tarixidagi eng tezkor avtogol (4-daqiqada) muallifi bo‘lgan posbonga aylandi. «Vilyarreal»ning hujum chizig‘i vakillarida javob golini urish uchun yaxshi imkoniyatlar bo‘ldi: Teyjon Byuneken hech qanday qarshilikka uchramasdan, olis burchakni nishonga olishi mumkin edi, ammo kanadiyalik futbolchiga aniqlik yetishmadi. Mehmonlar safidagi eng faol futbolchi Nikolya Pepening ham shu kuni ishlari yurishmadi, uning uchta zarbasi ham xato ketdi. Shu kuni ispan jamoasi vakillari darvoza sohasiga to‘g‘ri borgan birorta zarba bera olmadi. «Shporlar» ustozi Tomas Frank YeChLdagi ilk mavsumini g‘alaba bilan boshladi.
Sport
O‘zbekistonda futbolchilar daromad solig‘idan ozod etildi
2026 yil 1 apreldan boshlab Superliga va Pro-ligada to‘p suradigan futbolchilar 3 yil muddatga daromad solig‘idan ozod bo‘ladi. Klublar esa ular uchun ijtimoiy soliqni 1 foiz stavkada to‘laydi. Davlat Superliga klublariga bu yil 35 mlrd so‘mdan, 2027 yilda 30 mlrd so‘mdan, 2028 yilda 25 mlrd so‘mdan pul berishini e’lon qildi. Davlat davlat idorasi, ham sport federatsiyasini boshqarayotgan amaldorlar birinchi ish joyiga tegishli mablag‘lardan federatsiyaga ham berish huquqini oldi.
O‘zbekiston prezidenti 24 mart kuni sport sohasini moliyalashtirish mexanizmlari yuzasidan qaror imzoladi.
Qarorga asosan, Sport vazirligi huzurida Sport sohasida tashabbuslarni qo‘llab-quvvatlash jamg‘armasi tashkil etildi. Jamg‘arma davlat budjeti va boshqa manbalardan moliyalashtiriladi.
Davlat ishtirokidagi korxonalarning sport sohasi uchun ajratadigan homiylik mablag‘lari ham shu Jamg‘armaga yo‘naltiriladi. Qaysi korxona qancha homiylik qilishini Respublikasi komissiyasi belgilaydi (Administratsiya bilan kelishgan holda).
2026 yilda Jamg‘armaga davlat budjetidan 700 mlrd so‘m ajratiladi. Shu mablag‘ hisobidan, Superligadagi har bir futbol klubiga joriy yilda 35 mlrd so‘mdan (16 ta klubga jami 560 mlrd so‘m) beriladi.
2027 yilda Superliga klublariga 30 mlrd so‘mdan, 2028 yilda 25 mlrd so‘mdan beriladi.
2026 yil 1 apreldan 2029 yil 1 aprelga qadar Superliga va Pro-ligada ishtirok etuvchi futbol klublarining futbolchilari jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig‘ini to‘lashdan ozod etiladi va ular uchun ijtimoiy soliq stavkasi 1 foiz bo‘ladi. Bu imtiyoz muayyan tartibda boshqa sport turlari bo‘yicha murabbiylarga, shu jumladan xorijlik trenerlarga ham taalluqli bo‘ladi.
Sport federatsiyalariga rahbar sifatida saylangan davlat tashkilotlari rahbarlariga huquq berildi: endi ular o‘zi boshqarayotgan davlat tashkilotining budjetdan tashqari mablag‘lari hisobidan o‘zi boshqarayotgan sport uyushmasiga pul berishi mumkin. Bunda Respublika komissiyasi bilan kelishish talab etiladi. Bunday huquq – sport uyushmalariga rahbar sifatida saylangan davlat ishtirokidagi korxonalarning raislariga ham tegishli.
Federatsiyalar rahbarlari – sohaga tadbirkorlarni jalb etishga shaxsan mas’ul deb belgilandi.
Sport
Sportga homiylik qilgan tadbirkorlar imtiyoz oladi
Sport federatsiyalari va futbol klublariga homiylik qilgan tadbirkorlar foyda solig‘idan imtiyoz va MTRK telekanallarida yarim narxiga reklama joylashtirish huquqini oladi. U yoki bu federatsiya yoxud futbol klubining 20 foiz budjetini zimmasiga olgan homiylar federatsiya yoki klub rahbariga aylanishi mumkin. Klublar, shuningdek, ishonchli boshqaruvga ham beriladi. Ishonchli boshqaruvchilar klubni imtiyozli kredit hisobidan xususiylashtirib olishi mumkin.
O‘zbekiston prezidenti 24 mart kuni sport sohasiga xususiy sektor mablag‘larini jalb etish yuzasidan qaror imzoladi.
2026 yil 1 apreldan boshlab, sport federatsiyasiga yillik xarajatlarining kamida 20 foizini homiy sifatida to‘lab bergan tadbirkor federatsiya raisligiga saylanishi mumkin bo‘ladi.
Shu sanadan e’tiboran, futbol klubining yillik xarajatlarining kamida 20 foizini homiy sifatida to‘lab bergan tadbirkor klubni ishonchli boshqaruvga olishi mumkin bo‘ladi.
Bunda, ayrim klublar (qaysilari ekanini O‘FA belgilaydi) tanlov asosida ishonchli boshqaruvga beriladi: tanlovda eng ko‘p homiylik mablag‘ini taklif qilgan tadbirkor yoki tadbirkorlar guruhi g‘olib deb topiladi.
Klubga o‘tgan yillarda homiylik qilib kelgan tadbirkorlarga tanlovda ustuvorlik beriladi. Ishonchli boshqaruvga berilgan klublarda Kuzatuv kengashi va taftish komissiyasi tashkil etiladi, tadbirkor Kuzatuv kengashiga raislik qilishi mumkin.
Klubni ishonchli boshqaruvga olgan tadbirkorlar uni xususiylashtirib olmoqchi bo‘lsa, 1 yillik imtiyozli davr bilan 5 yillik muddatga 14 foiz stavkada kredit olishi mumkin. Bunda u likvidli garov ta’minoti va biznes rejasini taqdim etishi kerak. Klubning o‘z balansidagi aktivlar garovga o‘tmaydi.
Olimpiya va paralimpiya sport turlari bo‘yicha sport federatsiyalari (uyushmalari) hamda futbol klublariga homiylik qilgan tadbirkorlik sub’yektlari foyda solig‘idan imtiyoz oladi. Bunda, xayriya summasi soliq solinadigan foyda miqdoridan chegirib tashlanadi, lekin chegiriladigan summa – soliq solinadigan foydaning 10 foizidan oshmasligi kerak.
Futbol klublarini boshqaruvga olgan va sport federatsiyasiga homiylik qilgan tadbirkorlar MTRK tizimidagi telekanallardagi sport efirlari vaqtida 50 foiz chegirma bilan reklama joylashtirish huquqini oladi.
Davlat aktivlarini boshqarish agentligi 2026 yil yakuniga qadar audit va konsalting tashkilotlarini jalb etgan holda futbol klublarining bozor narxini baholash va ulardagi davlat ulushini xususiylashtirish choralarini ko‘rish topshirig‘ini oldi.
Sport
Har bir futbol klubiga 35 milliard pul. Nega?
Endilikda futbol bo‘yicha O‘zbekiston chempionati yuqori divizionida o‘ynaydigan har bir klubga davlat tomonidan 35 milliard so‘mdan pul beriladi. Ikkinchi divizion jamoalari ham davlat tomonidan moliyalashtiriladi. Xo‘sh, davlat nega ularga pul berishi kerak? Har bir klubga 35 milliard so‘m – ko‘pmi yo kam?
Qiymat emas taqsimot o‘zgaradi
Avvalo 35 milliard so‘m O‘zbekiston sharoitida juda katta pul ekanini aytish kerak. To‘g‘ri, dollarga «chaqsa», bu 2,9 million dollar atrofida pul bo‘ladi, Yevropada bir futbolchiga yiliga taxminan shuncha maosh to‘lashadi, o‘racha. Lekin O‘zbekistonda 1 milliard so‘mni Open budget’da yutish uchun butun qishloq haftalab harakat qiladi. 1 milliardga qancha yo‘llar asfalt bo‘lib ketganini ko‘ryapsiz, 35 milliardga 35 ta qishloqni ancha obod qilish mumkin. Masalan, bizning qishloqda Open budget sharofati bilan oxirgi 3-4 yilda asfalt bo‘lmagan ko‘cha qolmadi hisob. Shunday ekan 35 milliard so‘m futbol uchun kam pul degan gaplarga qo‘shilmayman.
Endi bu yangilikdagi eng muhim jihatga to‘xtalsak. O‘zbek futbolini kuzatmaydigan vatandoshlar davlat endi Open budget va boshqa foydali ishlarga ketayotgan pullarni futbolga yo‘naltiryapti deb o‘ylashi mumkin, lekin bunday emas. Hukumat shundog‘am davlat korxonalari futbolga ajratayotgan pullarni klublarga teng taqsimlashga qaror qildi.
Klublar shundog‘am davlat korxonalaridan katta pul olardi, endi davlat bu pullar adolatli taqsimlanishi kerak degan qarorga keldi. Masalan, 35 milliard amaldagi O‘zbekiston chempioni «Neftchi» bir yilda oladigan pulning 20-25 foiziga teng. Katta klublar davlat korxonalaridan qanchalik katta pul olib yurganini tasavvur qilavering.
Endi futbolga pul berib yurgan davlat korxonalari pulni bir yerga tashlaydi va bu pul klublarga teng taqsimlanadi, xuddi arab davlatlarida bo‘lgani kabi. Shuningdek, klublar eplasa xususiy korxonalar bilan hamkorlik o‘rnatishi mumkin. Kim ko‘proq homiy jalb qilsa, o‘shaning puli ko‘proq bo‘ladi.
Bu qarorni davlat futbolga katta pul sarflaydi deb talqin qilish kerak emas. Aksincha, endi davlat futbolga avvalgidan kamroq pul ajratadi. Yuqori divizion jamoalari bu yil 35 milliard, kelasi yil 30 milliard va 2028 yil 25 milliarddan oladi. Keyinchalik katta ehtimol to‘lov butkul to‘xtatiladi. Klublar shu uch yil ichida xususiylashib olishi kerak.
Muammo nimada?
Shu o‘rinda savol paydo bo‘ladi: klublar xususiylashishiga nima xalaqit beryapti, Yevropada klublar xususiy qo‘llarda va ular qaytaga juda boy-ku?! Bizda uzoq yil klublar mahalliy hokimliklar qoshida bo‘lib keldi. Qaysi hokim futbolga qiziqsa, o‘sha viloyat jamoasi zo‘r bo‘ladi. Xayrulla Bozorov Namanganda hokim bo‘lganida «Navbahor» kuchli edi, Bozorov Farg‘onaga keldi va «Neftchi» chempion bo‘ldi. Ishoning, bu hokim Qoraqalpog‘istonga borsa, «Orol»ni ham chempion qiladi, chunki futbol uchun pul topib berishni biladi.
Lekin futbol bunaqa hokimiyatga, davlat puliga bog‘liq bo‘lib qolmasligi kerak, bunaqada rivojlanish bo‘lmaydi. Hokim kayfiyati yaxshiligida qopda pul ko‘tarib keladi, kayfiyati bo‘lmasa – pul yo‘q! Bunaqasi ketmaydi. Klublar hokimliklarga aloqador bo‘lmasligi, o‘z kunini ko‘rishga imkon berilishi kerak.
Masalan, bizning shahar bosh jamoasi «Dinamo» uzoq yillardan buyon xususiy tadbirkor tomonidan moliyalashtiriladi, lekin klub rasman hokimlikka tegishli. Stadion ham o‘ziga tegishli emas. Samarqanddagi o‘yinlarga minglab odamlar chipta sotib olib kiradi, lekin klub chipta savdosidan bir so‘m ham olmaydi. O‘zining nomidagi stadionda futbol o‘ynash, mashg‘ulot o‘tkazish uchun ijara puli to‘laydi. Pul ishlash uchun hech qanday imkon bo‘lmagan klubga qaysi tadbirkor pul tikkisi keladi?
Menimcha, xususiylashtirish jarayonida stadionlar klublarga qoldirilishi kerak. Faqat stadion sifatida foydalanish sharti bilan, albatta. Klublar xususiylashishi uchun sharoit, infratuzilma bo‘lishi kerak. Hech narsasi yo‘q klubga birov homiylik qilmaydi.
Futbolimiz to‘liq xususiylashgan, davlat puliga qarab qolmagan kunlarni juda ko‘rgim keladi. Ishoning, futbolimiz darajasi ko‘pchilik o‘ylaganidan ancha baland, tadbirkorlar ham futbolga pul tikishni istaydi, faqat bu uchun sharoit kerak.
Albatta, futbolga pul tikkanlar birdaniga boyib ketmaydi, bu ishda tavakkal katta. Lekin omadi kelib klubdan yaxshi futbolchi chiqib qolsa, jamoaga foyda kela boshlaydi. «Manchester Siti» 45 million yevroga sotib olgan, hozir 100 millionga ham sotmaydigan Abduqodir Husanov ham «Bunyodkor»dan chiqqan (keyinchalik asosiy jamoaga olinmagan bo‘lsa ham).
Bundan tashqari, jamoa chiroyli futbol o‘ynab tursa, chiptadan, stadion atrofidagi fan-shop, oziq-ovqat do‘konlari, oshxonalardan ham pul ishlash mumkin. Ko‘p emas, albatta, lekin qachon hokim pul berarkin deb qarab o‘tirgandan yaxshiroq.
Davlat korxonalari pul berishni to‘xtatgach, futbolimiz, albatta, qiynaladi, 2-3 yil murakkab davrni boshdan kechiradi. Lekin keyinchalik futbol xususiy qo‘llarga o‘tgach, barchasi hozirgidan ham yaxshi bo‘lishiga ishonaman. Xususiy futbol foyda keltiradigan bo‘ladi, maoshlar kechikmaydi, klublar mashg‘ulot uchun maktablarning stadioniga sarson bo‘lib bormaydi. O‘shanda futbol davlatga foyda keltira boshlaydi. Menimcha, davlat futbolni xususiylashtirish yo‘lida muhim qadam tashladi.
Sport
FIFA Series: O‘zbekiston Gabonni mag‘lub etdi
FIFA Series turniri doirasida O‘zbekiston va Gabon termalari o‘zaro uchrashuv o‘tkazdi.
Uchrashuvda o‘zbekistonliklar 3:1 hisobida g‘alaba qozondi.
Gabonliklar 6-daqiqadayoq hisobni ochdi. Ammo 14-daqiqada Eldor Shomurodov hisobni tenglashtirdi.
Ikkinchi taymda O‘zbekiston faol hujum olib bordi. 59-daqiqada Jahongir O‘rozov jamoamizni hisobda oldinga olib chiqdi. Qo‘shib berilgan vaqtning 4-daqiqasida Alisher Odilov hisobni yiriklashtirdi.
Shu tariqa O‘zbekiston Gabonni mag‘lub etdi. Boshqa bir uchrashuvda Venesuela Trinidad va Tobagoni yirik hisobda yengdi.
Sport
Ayrim futbolchilar 2029-yilgacha daromad solig‘idan ozod qilinadi
O‘zbekiston Prezidentining 2026-yil 24-martdagi PQ–107-sonli qarori bilan sport sohasini moliyalashtirish mexanizmlarini takomillashtirishga qaratilgan yangi chora-tadbirlar belgilab berildi.
Qarorga ko‘ra, 2026-yil 1-apreldan 2029-yil 1-aprelgacha bo‘lgan davrda Superliga va Proligada ishtirok etuvchi futbol klublari futbolchilari jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig‘ini to‘lashdan ozod qilinadi.
Shu bilan birga, mazkur futbolchilar uchun ijtimoiy soliq stavkasi 1 foiz miqdorida belgilanadi. Bu choralar professional futbolni moliyaviy jihatdan qo‘llab-quvvatlashga qaratilgan.
Mazkur qaror bilan Sport vazirligi huzurida Sport sohasida tashabbuslarni qo‘llab-quvvatlash jamg‘armasi tashkil etilishi belgilandi.
Shuningdek, sport federatsiyalari faoliyatiga xususiy sektor ishtirokini kuchaytirish ko‘zda tutilgan. Xususan, yillik xarajatlarning kamida 20 foizini qoplagan tadbirkorlar federatsiyalar ijro organlariga kiritiladi.
Professional futbol klublarida esa kamida 20 foiz homiylik mablag‘i kiritgan tadbirkor yoki guruhga klubni ishonchli boshqaruvga berish amaliyoti joriy etiladi.
-
Dunyodan4 days ago
Prezident Tramp Eronga Hormuz boʻgʻozini ochish uchun 48 soat vaqt berdi
-
Turk dunyosi4 days agoBuyuk Britaniya Tashqi ishlar vazirligi Gretsiya, Turkiya, Kipr va Dubayga sayohatlar haqidagi soʻnggi maʼlumotlarni eʼlon qildi
-
Jamiyat3 days ago
O‘zbekistonliklar qaysi mamlakatlarga eng ko‘p safar qilmoqda (top-10)
-
Jamiyat4 days agoO‘zbekistonda taksichilarni aldashning yangi firibgarlik usuli fosh etildi
-
Siyosat5 days agoO‘zbekiston va AQSh mehnat migratsiyasi bo‘yicha yangi kelishuvga erishdi
-
Dunyodan3 days ago
Eron tarixidagi eng katta banknotalar muomalaga chiqariladi
-
Iqtisodiyot4 days agoO‘zbekiston eksporti 35 yilda qariyb 19 barobarga oshdi
-
Dunyodan2 days ago
Maskat va Toshkent oʻrtasida toʻgʻridan-toʻgʻri reyslar yoʻlga qoʻyiladi.
