Dunyodan
Qozog‘iston elchisi konstitutsiyaga o‘zgartirish kiritish maqsadiga oydinlik kiritdi
Qozog‘istonning O‘zbekistondagi Favqulodda va muxtor elchisi Baybut Atamqulovning fikricha, Qozog‘istonda amalga oshiriladigan konstitutsiyaviy islohotlar mamlakatda amalga oshirilayotgan demokratik islohotlarni yanada yuqori bosqichga olib chiqishga xizmat qiladi.
27 yanvar kuni Toshkentda boʻlib oʻtgan Qozogʻistonning siyosiy modernizatsiyasi va islohotiga bagʻishlangan tadbirda soʻzga chiqqan diplomat kelajakdagi muhim oʻzgarishlar, jumladan, bir palatali parlament tizimiga toʻxtaldi.
Qayd etilishicha, so‘nggi olti oy davomida Qozog‘istonda konstitutsiyaviy islohotga doir ko‘plab taklif va tashabbuslar fuqarolar tomonidan bildirilgan. Jamoatchilik va jamoatchilik fikridan kelib chiqib, bir palatali parlamentga o‘tish qo‘llab-quvvatlandi.
“Bu muhim jihat va ta’bir joiz bo’lsa, islohotlarning o’zagi hisoblanadi. Yangi bir palatali parlament besh yilga saylanadigan 145 deputatdan iborat bo’ladi… A’zolar proporsionallik tamoyili bo’yicha saylanadi. Bu siyosiy partiyalarning roli va mas’uliyatini oshirishi kutilmoqda. Mintaqaviy miqyosda ko’pchilik hokimiyat tizimi saqlanib qoladi. Muhimi, Qozog’iston Prezidenti va Kvotabo’yi uchun Qozog’iston Prezidenti va “Qozog’iston xalqi uchun” Yangi parlamentda yoshlar uchun kvotalar alohida ehtiyojli fuqarolar uchun ajratiladi”, – deydi elchi Babut Atamkurov.
Bir palatali yangi parlament, Qurultoy deb nomlanadi, asosiy e’tibor siyosiy partiyalar o‘rtasidagi raqobatga qaratilgan bo‘lib, yirik siyosiy kuchlar monopoliyasini kamaytiradi.
“Parlamentning muhim davlat institutlari rahbarlarini tayinlashdagi roli sezilarli darajada kuchayadi. Bu borada parlament va prezident oʻrtasida vakolatlar taqsimlanishi bilan islohotdan keyin asosiy eʼtibor parlament ishtirokini kuchaytirishga qaratiladi. Prezident Qosim-Jomart Toqayev: “Parlament islohoti Qozogʻiston salohiyatini mustahkamlaydi, unga yangi vakolatlar beradi va tub oʻzgarishlarni yangi bosqichga olib chiqadi”, dedi. Shu munosabat bilan prezident tomonidan maxsus konstitutsiyaviy komissiya tuzildi”, — dedi diplomat.
100 dan ortiq parlament a’zolari, taniqli huquqshunoslar, mahalliy jamoat birlashmalari, ommaviy axborot vositalari va boshqa sohalar vakillaridan iborat Konstitutsiyaviy komissiya jamoatchilik tomonidan kiritilgan takliflarni ko‘rib chiqishga kirishdi.
Elchi Beybut Atamkurov o‘z nutqida O‘zbekistonda 2023-yilgacha bo‘lgan islohotlar jarayonida Konstitutsiyaviy qo‘mita tomonidan amalga oshirilgan keng ko‘lamli ishlarga to‘xtalib o‘tdi.
“O‘zbekiston tajribasi bunday muhim o‘zgarishlarga tayyorgarlik ko‘rishda ochiqlik, professional ekspertiza va jamoatchilik muhokamasi naqadar muhim ekanini ko‘rsatadi”, — deya xulosa qildi diplomat.
Avval xabar qilinganidek, Qozog‘iston prezidenti Qosim-Jomart To‘qayev joriy yilning 20 yanvarida bo‘lib o‘tgan V Milliy Assambleyada bir qator islohotlarni, jumladan, milliy ma’muriy tizimda yangi lavozim – vitse-prezidentni yaratishni taklif qilgan edi.
Qozog‘iston prezidenti konstitutsiyaga o‘zgartirishlar kiritish bo‘yicha referendum o‘tkazish haqida gapirdi va maxsus qo‘mita ishi yakunlanganidan keyin uning sanasi e’lon qilinishini aytdi.
Dunyodan
AQSh Eronga “hal qiluvchi va halokatli” hujum tayyorlamoqda
Axios agentligi rasmiylarga tayanib, Pentagon Eronga “hal qiluvchi zarba” berish variantlarini ko‘rib chiqayotgani haqida xabar berdi.
Nashr manbalari to’rtta asosiy stsenariyni sanab o’tadi:
– Eron neft eksporti markazi bo’lgan Xarg oroliga bostirib kirish yoki blokada qilish.
-Raraku oroliga bostirib kirish. Bu Eronga Hormuz bo‘g‘ozi ustidan nazoratni kuchaytirishga yordam beradi. “Ushbu strategik ahamiyatga ega forpostda Eron bunkerlari, yuk kemalarini portlatib yuborishga qodir boʻlgan oʻqotar katerlar va boʻgʻozdagi harakatni kuzatish uchun radar mavjud”, – deya tushuntiradi Axios.
– Strategik ahamiyatga ega Abu Muso orolini va boʻgʻozning gʻarbiy kirish eshigi yaqinida joylashgan Eron nazoratidagi ikkita kichikroq orolni egallab oling.
– Sharqiy Hormuz bo’g’ozida Eron neftini eksport qiluvchi kemalarni taqiqlash yoki hibsga olish.
Axios maʼlumotlariga koʻra, AQSh harbiylari quruqlikdagi operatsiyalar, jumladan, Eron hududiga chuqur kirib borish rejalarini ham ishlab chiqmoqda.
Maqolada qayd etilishicha, AQSh prezidenti bu stsenariylarning hech biri bo‘yicha hali qaror qilmagan. Oq uy rasmiylari quruqlikdagi operatsiya ehtimolini “gipotetik” deb atadi. Ammo rasmiylarning aytishicha, AQSh rahbarlari Eron bilan muzokaralar aniq natija bermasa, vaziyatni keskinlashtirishga tayyor.
Dunyodan
Prezident Tramp Hormuz boʻgʻozini ochish haqidagi soʻrovni yana keyinga qoldirdi
Prezident Tramp Eronga nisbatan navbatdagi talablari uchun muddatni yana uzaytirdi. Ilgari qisqa muddatli ultimatum bilan e’lon qilingan, Hormuz bo’g’ozini to’liq ochish muddati endi 6 aprelgacha uzaytirildi. Aks holda, AQSh hukumati Eronning energetika infratuzilmasi, jumladan, elektr stansiyalariga hujum qilishini aytmoqda.
Prezident Tramp bu qarorni “muzokaralardagi taraqqiyot” deb izohladi va qoʻshimcha vaqt “Eron hukumati iltimosiga koʻra” berilganini aytdi. Biroq Eron rasmiylari bunday muzokaralar borligini inkor etib, Qo‘shma Shtatlarni jahon bozorlarini tinchlantirish uchun axborot o‘yinlari o‘ynashda ayblamoqda.
Shu bilan birga, bozor ushbu signallarga juda sezgir munosabatda bo’ladi. Oxirgi e’londan keyin neft narxi ko’tarildi, birjalar esa pasaydi. Bu Hormuz boʻgʻozining jahon energetika tizimidagi hal qiluvchi oʻrnini yana bir bor namoyish etdi. Dunyo boʻylab neft yuklarining katta qismi shu yoʻl orqali oʻtadi.
Harbiy sohada vaziyat barqaror emas. Eron Isroilga qarshi raketalarni otishda davom etmoqda, Isroil ham Eronning strategik nishonlariga hujumlarini kuchaytirdi. Xususan, Tehronda kuchli portlash sodir bo‘lgani haqida xabarlar bor edi. Bu muzokaralarga qaramay, harbiy kuchayish to’xtamasligini ko’rsatadi.
Hatto Vashingtonda ham qarashlar bir xil emas. Prezident Tramp Eronni “zaiflashgan va muzokaralar olib borishga majbur bo‘lgan” deb baholadi, biroq uning maxsus vakillari ehtiyotkorroq pozitsiyani bildirdi. Ularning aytishicha, Eron bilan kelishuvga erishish oson bo‘lmaydi va bosimni kuchaytirishi mumkin.
E’tiborlisi, bungacha AQSh prezidenti Eron hukumati oldiga 48 soat ichida Hurmuz bo‘g‘ozini to‘liq ochish shartini qo‘ygan va Eron bunga javoban mamlakat elektr tarmog‘i nishonga olinsa, mintaqa davlatlariga qarshi javob choralari ko‘rilishi mumkinligini aytgan edi.
Ertasi kuni prezident Tramp bayonot berib, Eron bilan “juda yaxshi va samarali muzokaralar olib borilgan” va mamlakat elektr tarmog‘iga hujum besh kunga qoldirildi.
Dunyodan
Yoxan Vadefl nemis diplomatiyasining asosiy maqsadlarini ochib beradi
Germaniya tashqi ishlar vaziri Iogan Vardefl global beqarorlik hukm surayotgan hozirgi paytda diplomatiya har qachongidan ham muhimroq, deb hisoblaydi. Tashqi ishlar vazirligi qayta tashkil etilganining 75 yilligi munosabati bilan o‘tkazilgan tadbirda so‘zga chiqqan nemis diplomatlari asosiy e’tiborni uchta asosiy global tahdidga qaratdi.
“Bugungi kunda diplomatiya har qachongidan ham muhimroq, deb hisoblayman. Natijada biz misli koʻrilmagan tahdidlarga duch kelyapmiz. Men uchta jihatni aytib oʻtmoqchiman. Birinchidan, biz oʻtgan 75 yil davomida koʻrgan xalqaro tartib bosim ostida, baʼzilari esa uni yoʻq qilishga intilmoqda. Ikkinchidan, mamlakatlar oʻrtasidagi Atlantika munosabatlarining har ikki tomoni ham chuqur oʻzgarishlarni boshdan kechirmoqda. Qoʻshma Shtatlar buni hech qachon unutmasligini unutmaslik kerak edi. rejim, yosh Germaniya Federativ Respublikasiga katta ta’sir ko’rsatdi va bizning birlashuvimizga hissa qo’shdi ”Uchinchidan, Evropa bir necha avlodlar ichida birinchi marta o’z chegaralarida va qo’shnilarida bir vaqtning o’zida ikkita urushga duch keldi. Men qit’aning qoq markazida Rossiyaning qo‘shni Ukrainaga qarshi bosqinchilik urushini, shuningdek, Yaqin Sharq va Fors ko‘rfazidagi mojarolarni nazarda tutyapman”, — dedi TIV rahbari Yoxan Vadehr.
Germaniyaning o’z xavfsizligi ham so’nggi 75 yil davomida tahdid ostida.
“Shuning uchun biz yevropaliklar birlashishimiz kerak. Yevropani xavfsiz va xavfsiz qilish bizning ustuvor vazifamiz bo‘lishi kerak. Bunday tahdid va xavf-xatarlarni inobatga olgan holda, men Germaniya diplomatiyasining asosiy vazifasi xavfsiz, erkin va farovon kelajak qurishni to‘xtatish emas, balki uni saqlab qolish, deb hisoblayman”, – dedi siyosatchi.
Ma’ruzachilarning fikricha, zamonaviy tahdidlar muammolarni hal etishda yangicha yondashuvlarni joriy etishni, diplomatik operatsiyalarni zamon talablaridan kelib chiqib isloh qilish zarurligini taqozo etmoqda. Shunga ko‘ra, noyabr oyidan boshlab Germaniya diplomatik muassasalari tuzilmasi jahondagi vaziyat o‘zgarishiga qarab qayta tashkil etiladi.
“Bu ish uslubimizni qayta ko’rib chiqishimiz kerakligini anglatadi. Axir sun’iy intellekt va yangi aloqa vositalari ham kasbimizni o’zgartirmoqda. Aytgancha, 60 yoshda vazir sifatida ijtimoiy tarmoq sahifasini yuritishimning sabablaridan biri. Bugun biz tashqi siyosatimizni ham xorijda, ham ichimizda yaxshiroq tushuntirishimiz kerak, deb o’ylayman”, – dedi Beidful.
Vazir o‘z nutqida diplomatiya oldidagi mashaqqatli va sharafli vazifalarni sidqidildan bajarib kelgan va ado etib kelayotgan o‘tmishdagi va hozirgi hamyurtlariga hurmat bajo keltirdi.
Ma’lumot uchun: Germaniya Tashqi ishlar vazirligi (Auswärtiges Amt) 1870 yilda tashkil topgan. Ikkinchi jahon urushidan keyin 1951 yil 15 martda Diplomatik sud demokratiya va erkinlik tamoyillari asosida qayta tashkil etildi. Mashhur siyosatchi Konrad Adenauer birinchi Federal tashqi ishlar vaziri bo’ldi.
Hozirda vazirlikning poytaxt Berlin va Bonn shaharlarida vakolatxonalari, shuningdek, xorijda 230 ga yaqin vakolatxonalari mavjud boʻlib, Germaniyaning xorijiy davlatlar va xalqaro tashkilotlar bilan aloqalari uchun masʼuldir.
Dunyodan
Putin badavlat rossiyaliklardan Ukrainaga qarshi urushni moliyalashtirishni so’radi – The Bell
Rossiya prezidenti Vladimir Putin yirik kompaniyalar rahbarlarini Ukrainadagi harbiy amaliyotlarni moliyalashtirish uchun “ixtiyoriy” mablag‘ ajratishga chaqirdi.
Bell gazetasining xabar berishicha, bu haqda Rossiya sanoatchilar va tadbirkorlar federatsiyasi yig‘ilishidan so‘ng yopiq yig‘ilishda aytilgan.
Uchrashuvning rasmiy qismida Prezident Putin global iqtisodiy beqarorlik va Yaqin Sharqdagi urushning logistika va ishlab chiqarish zanjirlariga ta’siri haqida gapirdi. U kompaniyalarni davlat bilan yaqindan hamkorlik qilishga chaqirdi va neft va gaz sohasiga yuqori daromadlarni “bir martalik imtiyoz” sifatida sarflashdan ogohlantirdi. Uning fikricha, bu yutuqlar uzoq davom etmasligi mumkin.
Ammo norasmiy muhokamalar kuchliroq signal yubormoqda. Rasmiylarning aytishicha, Kreml Ukrainadagi harbiy amaliyotlarni toʻxtatish niyatida emas va ularni davom ettirishni rejalashtirmoqda. Bu davlat byudjetlariga bosim kuchayib borayotgan bir sharoitda tadbirkorlik sub’ektlarini moliyaviy ishtirokga jalb qilish zaruratini oshiradi.
Ayrim ishbilarmonlarning uchrashuvda darhol munosabat bildirgani ham diqqatga sazovor. Xususan, milliarder Sulaymon Kerimov katta miqdorda pul ajratishga va’da bergan. Bu holat boshqa yirik kompaniyalar vakillariga signal sifatida qabul qilinishi mumkin.
Dunyodan
Eron Hormuz boʻgʻozida baʼzi davlatlar bilan koridor ochadi
Eron Hormuz boʻgʻozida harakatni qisman tiklagan boʻlsa-da, bu imkoniyat hamma mamlakatlar uchun ham mavjud emas. Eron hukumati faqat besh davlatga o’tishga ruxsat berilganini e’lon qildi: Rossiya, Hindiston, Pokiston, Iroq va Xitoy.
Tashqi ishlar vaziri Abbos Arakchining soʻzlariga koʻra, boshqa davlatlar, xususan, AQSh va Isroilga tegishli kemalarning harakatlanishi taʼqiqlanganligicha qolmoqda. Bu Eron Hurmuzdan ochiqchasiga geosiyosiy bosim vositasi sifatida foydalanayotganini ko‘rsatadi.
Avvalroq xalqaro OAV Eron litsenziyaga ega aviakompaniyalarga bo‘g‘oz to‘lovi joriy qilgani haqida xabar bergan edi. Shu bois, Hormuz nafaqat harbiy-siyosiy bazaga, balki iqtisodiy nazorat punktiga ham aylanib bormoqda.
Biroq, mintaqada harakat hali tiklangani yo‘q. Maʼlumotlarga koʻra, soʻnggi kunlarda boʻgʻozdan atigi 15 ta kema oʻtgan, ularning aksariyati Eronga tegishli. Bu global ta’minot zanjirlari ishlamay qolganligini anglatadi.
Shu fonda AQSh prezidenti Donald Tramp bu masalaga NATO davlatlarini jalb qilishga urinayotgani taxmin qilinmoqda. Avvalroq u ittifoqchilarni Xurmuzdagi vaziyatda faolroq rol o‘ynamaganliklarini tanqid qilib, bunday qilmasa, “jiddiy oqibatlar” bo‘lishidan ogohlantirgan edi.
-
Turk dunyosi5 days agoBuyuk Britaniya Tashqi ishlar vazirligi Gretsiya, Turkiya, Kipr va Dubayga sayohatlar haqidagi soʻnggi maʼlumotlarni eʼlon qildi
-
Dunyodan4 days ago
Prezident Tramp Eronga Hormuz boʻgʻozini ochish uchun 48 soat vaqt berdi
-
Jamiyat3 days ago
O‘zbekistonliklar qaysi mamlakatlarga eng ko‘p safar qilmoqda (top-10)
-
Jamiyat5 days agoO‘zbekistonda taksichilarni aldashning yangi firibgarlik usuli fosh etildi
-
Turk dunyosi4 days agoPrezident Trampning Eron urushini toʻxtatib qoʻyishida haqiqatda kim vositachilik qilgan? Misr, Pokiston va Turkiyaning sokin diplomatiyasi diqqat markazida
-
Dunyodan3 days ago
Maskat va Toshkent oʻrtasida toʻgʻridan-toʻgʻri reyslar yoʻlga qoʻyiladi.
-
Dunyodan4 days ago
Eron tarixidagi eng katta banknotalar muomalaga chiqariladi
-
Iqtisodiyot5 days agoO‘zbekiston eksporti 35 yilda qariyb 19 barobarga oshdi
