Dunyodan
Qozog‘iston elchisi konstitutsiyaga o‘zgartirish kiritish maqsadiga oydinlik kiritdi
Qozog‘istonning O‘zbekistondagi Favqulodda va muxtor elchisi Baybut Atamqulovning fikricha, Qozog‘istonda amalga oshiriladigan konstitutsiyaviy islohotlar mamlakatda amalga oshirilayotgan demokratik islohotlarni yanada yuqori bosqichga olib chiqishga xizmat qiladi.
27 yanvar kuni Toshkentda boʻlib oʻtgan Qozogʻistonning siyosiy modernizatsiyasi va islohotiga bagʻishlangan tadbirda soʻzga chiqqan diplomat kelajakdagi muhim oʻzgarishlar, jumladan, bir palatali parlament tizimiga toʻxtaldi.
Qayd etilishicha, so‘nggi olti oy davomida Qozog‘istonda konstitutsiyaviy islohotga doir ko‘plab taklif va tashabbuslar fuqarolar tomonidan bildirilgan. Jamoatchilik va jamoatchilik fikridan kelib chiqib, bir palatali parlamentga o‘tish qo‘llab-quvvatlandi.
“Bu muhim jihat va ta’bir joiz bo’lsa, islohotlarning o’zagi hisoblanadi. Yangi bir palatali parlament besh yilga saylanadigan 145 deputatdan iborat bo’ladi… A’zolar proporsionallik tamoyili bo’yicha saylanadi. Bu siyosiy partiyalarning roli va mas’uliyatini oshirishi kutilmoqda. Mintaqaviy miqyosda ko’pchilik hokimiyat tizimi saqlanib qoladi. Muhimi, Qozog’iston Prezidenti va Kvotabo’yi uchun Qozog’iston Prezidenti va “Qozog’iston xalqi uchun” Yangi parlamentda yoshlar uchun kvotalar alohida ehtiyojli fuqarolar uchun ajratiladi”, – deydi elchi Babut Atamkurov.
Bir palatali yangi parlament, Qurultoy deb nomlanadi, asosiy e’tibor siyosiy partiyalar o‘rtasidagi raqobatga qaratilgan bo‘lib, yirik siyosiy kuchlar monopoliyasini kamaytiradi.
“Parlamentning muhim davlat institutlari rahbarlarini tayinlashdagi roli sezilarli darajada kuchayadi. Bu borada parlament va prezident oʻrtasida vakolatlar taqsimlanishi bilan islohotdan keyin asosiy eʼtibor parlament ishtirokini kuchaytirishga qaratiladi. Prezident Qosim-Jomart Toqayev: “Parlament islohoti Qozogʻiston salohiyatini mustahkamlaydi, unga yangi vakolatlar beradi va tub oʻzgarishlarni yangi bosqichga olib chiqadi”, dedi. Shu munosabat bilan prezident tomonidan maxsus konstitutsiyaviy komissiya tuzildi”, — dedi diplomat.
100 dan ortiq parlament a’zolari, taniqli huquqshunoslar, mahalliy jamoat birlashmalari, ommaviy axborot vositalari va boshqa sohalar vakillaridan iborat Konstitutsiyaviy komissiya jamoatchilik tomonidan kiritilgan takliflarni ko‘rib chiqishga kirishdi.
Elchi Beybut Atamkurov o‘z nutqida O‘zbekistonda 2023-yilgacha bo‘lgan islohotlar jarayonida Konstitutsiyaviy qo‘mita tomonidan amalga oshirilgan keng ko‘lamli ishlarga to‘xtalib o‘tdi.
“O‘zbekiston tajribasi bunday muhim o‘zgarishlarga tayyorgarlik ko‘rishda ochiqlik, professional ekspertiza va jamoatchilik muhokamasi naqadar muhim ekanini ko‘rsatadi”, — deya xulosa qildi diplomat.
Avval xabar qilinganidek, Qozog‘iston prezidenti Qosim-Jomart To‘qayev joriy yilning 20 yanvarida bo‘lib o‘tgan V Milliy Assambleyada bir qator islohotlarni, jumladan, milliy ma’muriy tizimda yangi lavozim – vitse-prezidentni yaratishni taklif qilgan edi.
Qozog‘iston prezidenti konstitutsiyaga o‘zgartirishlar kiritish bo‘yicha referendum o‘tkazish haqida gapirdi va maxsus qo‘mita ishi yakunlanganidan keyin uning sanasi e’lon qilinishini aytdi.