Jamiyat
Qo‘rquv davlat siyosatiga aylangandi – cheklanmagan hokimiyat fojiasi
Bu xalq hokimiyatdan mo‘jiza kutishda davom etardi, biroq vaziyat o‘sha-o‘sha edi. Yetakchining vafoti ham yechim bo‘lmadi. Chunki butun tizim zararlanib bo‘lgandi, odamlar boshqacha yashashni bilmasdi. “5 daqiqa”ning ushbu sonida Gabriel Garsia Markesning “Buzrukning kuzi” romani orqali diktaturaning tuzatib bo‘lmas oqibatlari, millat va davlat fojiasi haqida gaplashamiz.
Asar boshida xalq diktatorning o‘lik tanasini saroydan topadi. Undan hid keladi, g‘amgin qushlar qasr ichida uchib yuradi, devorlar nurab boshlagan. Bu manzara faqat jismoniy o‘lim emas, balki butun tizimning ma’naviy halokatiga ishora qilardi. Ammo shu o‘lim bilan asar tugamaydi, aksincha, mana shu nuqtadan voqealar boshlanadi.
Diktatorning hayoti orqaga qaytib, bo‘lak-bo‘lak holda ko‘z oldingizda gavdalanadi. Uning bolaligi, hokimiyatga kelishi, mutlaq kuchni qo‘lga olishi va yillar davomida xalqni qo‘rquv orqali boshqarishi bir-biriga ulangan epizodlar sifatida beriladi. Markes vaqtni buzadi: kecha, bugun va erta orasida aniq chegara yo‘qoladi. Bu usul tasodifiy emas – diktaturada ham vaqt yo‘qoladi, chunki barcha narsa bir odamning irodasiga bog‘lanib qoladi.
Voqealar davomida diktator obrazi aniq shaxsdan ko‘ra, umumlashgan timsolga aylanadi. U bir vaqtning o‘zida mehribon o‘g‘ildek onasiga bog‘langan, lekin millionlab odamlar taqdiri bilan bemalol o‘ynaydigan zolim sifatida namoyon bo‘ladi. Ona – asarning muhim nuqtalaridan biri. U diktator uchun muqaddas, hatto davlatdan ham ustun. Onasi tirik vaqtida u hali ham insonga o‘xshaydi, uning o‘limi esa diktatorni butunlay yolg‘iz qoldiradi.
Davlatni xususiylashtirib oladi
Asarda hokimiyatning tashqi ko‘rinishi ham, ichki mexanizmi ham bosqichma-bosqich ochib beriladi. Diktator saylovlarni soxtalashtiradi, raqiblarni yo‘q qiladi, vazirlarni o‘z xohishiga ko‘ra almashtiradi. U butun bir dengizni chet elliklarga sotib yuboradi – bu voqea mutlaq hokimiyat odamni qanday aqldan ozdirishini ko‘rsatadi. Davlat endi xalqniki emas, balki bir odamning xususiy mulkiga aylanib qolgandi.
Voqealar chuqurlashgani sari, diktatorning yakkaligi kuchayadi. Atrofida minglab xizmatkorlar, harbiylar, amaldorlar bor, lekin ishonch yo‘q. U hammaga, hatto o‘z farzandlariga ham shubha bilan qaray boshlaydi. Asarda uning ko‘plab farzandlari borligi aytilsa-da, ularning taqdiri deyarli noma’lum, ismsiz, ruhsiz tasvirlanadi.
Roman davomida xalq obrazi ham o‘zgarib boradi. Boshida qo‘rqqan, so‘zsiz itoat etgan omma keyinchalik charchagan, umidsiz holatga keladi. Ammo ular ham diktatorsiz yashashni bilmaydi. Uning o‘limi haqida xabar tarqalganda, xalq ishonmaydi. Chunki u avval ham bir necha bor “o‘lgan”, lekin yana qaytib kelgan.
U jamiyatda lavozim, sadoqat sotilardi
Asarda qo‘rquvga alohida urg‘u beriladi. Biroq qo‘rquv bu yerda hissiyot emas, balki davlat siyosatiga aylanib ulgurgan edi. Odamlar bir-biridan qo‘rqardi. Natijada hech kimga ishonib bo‘lmasdi. Parchalangan jamiyatni esa boshqarish oson bo‘ladi.
Yaqinlarga mansab berish – bu tizimda odatiy holatga aylanadi. Lavozim bilim yoki tajriba uchun emas, sadoqat uchun beriladi. Shu yo‘l bilan saroy atrofidagi odamlar o‘z xavfsizligini sotib oladi. Jamiyat esa bunga ko‘nikib boradi. Insonlar mehnat bilan emas, tanish-bilish bilan yuqoriga chiqayotganini ko‘rgan xalq sekin-asta talab qilishdan voz kechadi.
Diktatorning jismoniy va ruhiy yemirilishi chuqurlashib boraveradi. U qariydi, xotirasi zaiflashadi, voqelik bilan xayolni ajrata olmay qoladi. Qasr ham u bilan birga to‘kilib boradi. Ammo hukumatdan ketish haqida o‘ylamaydi, xalqni ham, davlatni ham nikohiga olgandek yashayveradi.
Buzruklar kelaveradi…
Yakunda diktator haqiqatan ham o‘ladimi-qoladimi, bu muhim emas. Lekin bu asar sizning “Bir zolim ketsa, hammasi tugaydi” degan tasavvurlaringizni parchalab tashlaydi. Chunki xalq o‘zini tanib olmasa, har kim adolatni o‘zidan boshlamasa, tepaga buzruklar kelishi uchun hamisha yo‘l ochiq qolaveradi.
Jamiyat
Tailanddagi YTHda O‘zbekiston fuqarosi halok bo‘ldi
Tailand poytaxti Bangkok shahrida avtobus ishtirokida sodir bo‘lgan yo‘l-transport hodisasi oqibatida bir nafar O‘zbekiston fuqarosi vafot etdi.
Ma’lum qilinishicha, hodisa natijasida o‘zbekistonlik og‘ir tan jarohatlari olgan va voqea joyida hayotdan ko‘z yumgan.
Shuningdek, mazkur avtohalokatda yana uch nafar o‘zbekistonlik turli darajada tan jarohati olgan bo‘lib, ularga tezkor tibbiy yordam ko‘rsatilgan va shifoxonadan javob berilgan.
Tashqi ishlar vazirligi Konsullik-huquqiy departamenti ma’lumotiga ko‘ra, vaziyat alohida nazoratga olingan.
O‘zbekistonning Tailanddagi diplomatik vakolatxonasi xodimlari tomonidan fuqarolarga zarur yordam ko‘rsatilmoqda.
Qayd etilishicha, marhumning yaqinlari bilan aloqa o‘rnatilgan bo‘lib, hozirda jasadni vatanga olib kelish choralari ko‘rilmoqda.
Jamiyat
Bugun O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazining rasmiy ochilish marosimi bo‘lib o‘tadi
Bugun Prezident Shavkat Mirziyoyev O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markaziga tashrif buyuradi.
Prezident Matbuot xizmati xabariga ko‘ra, unda davlat rahbari yaratilgan sharoitlar va ekspozitsiyalar bilan tanishadi.
«Shuningdek, davlatimiz rahbari ishtirokida markazning rasmiy ochilishi hamda iftorlik marosimi bo‘lib o‘tadi», – deyiladi xabarda.
Jamiyat
Namangan, Qashqadaryo va Samarqandda kontrafakt dori vositalari aniqlandi
Namangan, Qashqadaryo va Samarqand viloyatlarida o‘tkazilgan tezkor tadbirlar davomida sifat sertifikatiga ega bo‘lmagan, me’yoriy hujjatlarsiz saqlanayotgan hamda ayrimlarining yaroqlilik muddati o‘tgan minglab dori vositalari aniqlandi.
Davlat xavfsizlik xizmati, Iqtisodiy jinoyatlarga qarshi kurashish departamenti, ichki ishlar organlari hamda “Farmatsevtika mahsulotlari xavfsizligi markazi” DM xodimlari hamkorligida Namangan viloyatida o‘tkazilgan tezkor tadbirda Kosonsoy tumanida yashovchi 1971, 1975 va 1990 yillarda tug‘ilgan 3 nafar fuqaro tomonidan tashkil etilgan 3 ta “yashirin ombor” fosh etildi.
Ma’lum bo‘lishicha, ushbu omborlar tumanning “O‘rikzor”, “Gulobod” va “Mahdumi A’zam” mahalla fuqarolar yig‘inlari hududida joylashgan bo‘lgan. Tadbir davomida xorijda ishlab chiqarilgan, sifat sertifikatiga ega bo‘lmagan, shuningdek, ayrimlarining yaroqlilik muddati o‘tgan 723 turdagi jami 57 422 dona kontrafakt dori vositalari protsessual tartibda rasmiylashtirib olindi.
Shu kabi holat Qashqadaryo viloyatida ham aniqlandi. Xususan, Qarshi tumanida istiqomat qiluvchi, 1965 yilda tug‘ilgan shaxs o‘z yashash xonadonida tegishli litsenziyasiz dorixona tashkil qilib, 82 turdagi jami 1 520 dona me’yoriy hujjatlari bo‘lmagan dori vositalarini sotib kelayotgani ma’lum bo‘ldi.
Samarqand shahrida o‘tkazilgan tadbirda esa 1980 yilda tug‘ilgan mahalliy fuqaro ijaraga olgan omborxonalarda 225 turdagi jami 14 322 dona iste’molga yaroqsiz dori vositalarini sotish maqsadida saqlab kelayotgani fosh etildi.
Hozirda har uchala holat bo‘yicha olingan dori vositalariga nisbatan ekspertiza tayinlangan bo‘lib, tergovga qadar tekshiruv harakatlari olib borilmoqda.
DXX fuqarolarni kundalik hayotda shu kabi qonunbuzilish holatlariga duch kelganda 1520 qisqa raqami orqali murojaat qilishga chaqirdi. Qayd etilishicha, murojaat qiluvchining shaxsi sir saqlanishi kafolatlanadi.
Jamiyat
Davlat aktivlarini xususiylashtirish jarayoni soddalashtiriladi
Davlat aktivlarini xususiylashtirish va ijaraga berish soddalashtiriladi.
Qonun (O‘RQ–1122-son, 17.03.2026-y.) bilan ayrim qonun hujjatlariga o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritildi.
Kiritilgan qo‘shimchalarga ko‘ra, xalqaro ahamiyatga molik avtomobil yo‘llari bo‘yida zamonaviy xizmat ko‘rsatish majmualari va servis ob’yektlari, jumladan joylashtirish vositalari, savdo-ko‘ngilochar markazlarini master-reja asosida joylashtirish bo‘yicha:
– bo‘sh turgan yer uchastkalarini elektron onlayn-auksion savdolariga chiqarish to‘g‘risidagi Prezidenti qarori asosida qabul qilingan Vazirlar Mahkamasining qarori Prezident bilan kelishilgan holda yer toifasini boshqa toifaga o‘zgartirish uchun asos bo‘ladi.
Soliq kodeksiga kiritilgan qo‘shimchalarga ko‘ra:
– davlat ko‘chmas mulk ob’yektini bo‘lib-bo‘lib to‘lash sharti bilan sotib olgan xaridorga mazkur ob’yekt egallagan, qishloq xo‘jaligiga mo‘ljallanmagan yer uchun soliq, agar mazkur ob’yektga «tasarruf etish huquqisiz» belgisini qo‘ygan holda davlat orderi berilgan bo‘lsa, yer uchastkasining xaridor tomonidan mazkur ob’yekt bo‘yicha sotib olish to‘lovlarining to‘langan qismiga mutanosib ravishdagi ulushga (foizga) teng maydoni yuridik shaxslardan undiriladigan yer solig‘i bazasi etib belgilandi.
Bunda soliqlar davlat ko‘chmas mulk ob’yekti bo‘yicha sotib olish to‘lovlarini bo‘lib-bo‘lib to‘lash grafigiga amal qilgan holda undiriladi.
Ushbu grafik Davlat aktivlarini boshqarish agentligi tomonidan Soliq qo‘mitasiga axborot tizimlari orqali taqdim etiladi.
Qonun rasmiy e’lon qilingan kundan e’tiboran kuchga kiradi.
Jamiyat
Tadbirkor boshpanasiz bo‘lgan 5 ta oilani uy-joy bilan ta’minladi
Ramazon oyida Buxoro tumanida ijtimoiy himoyaga muhtoj aholini qo‘llab-quvvatlashga qaratilgan amaliy tashabbus ro‘yobga chiqarildi. Mahalliy tadbirkorlar tomonidan qurilgan ikki qavatli turar-joy majmuasi 5 ta ehtiyojmand oilaga topshirilib, ularning uy-joy sharoitini yaxshilash hamda bandligini ta’minlashga xizmat qiluvchi infratuzilma yaratildi.
Tumanning «Bog‘idasht» mahallasida avval qarovsiz yotgan, tashlandiq ahvoldagi yer maydoni bugun mutlaqo yangi qiyofaga kirgan. Mahalliy tadbirkor, «Jannat ishqida» MChJ rahbari Feruz To‘rayev boshchiligidagi saxovatpesha insonlar sa’y-harakatlari bilan bu yerda barcha qulayliklarga ega bo‘lgan ikki qavatli mo‘’jaz turar joy majmuasi barpo etilgan.
Mazkur xayrli ish tashabbuskori bo‘lgan tadbirkor urinishlarimizga qaramay, o‘z mehnati haqida gapirishni istamadi. U bu ishni faqat yaxshilik uchun qilinganini, odamlar duosi uning uchun muhimligini ta’kidladi.
«Xabar.uz» to‘plagan ma’lumotlarga ko‘ra, bu uy-joyni tiklash bir necha oy davom etgan. Ma’lum bo‘lishicha, Ramazon kunlariga yaqin vaqtda qurilish ishlari yakuniga yetayotganda, quruvchi mazkur xonadonlarni ijtimoiy himoyaga muhtoj bo‘lgan 5 ta oilaga topshirishni maqsad qilganini bildirgan.
Haqiqatan ham bu uy-joylar shu paytgacha og‘ir sharoitlarda, ayrimlari esa umuman boshpanasiz holda, ijaradan-ijaraga ko‘chib yurib, turmushning sinovlariga bardosh berib kelgan, nogironligi bor, boquvchisini yo‘qotgan, serfarzand oilalarga berilgan.
Rabotiqalmoq mahallasida yashovchi Komila G‘oyibova ko‘z yoshlarini to‘xtata olmay:
– Yillar davomida farzandlarim bilan juda qiyin ahvolda yashadik. Qishda sovuq, yozda issiq uylarda, ba’zan esa boshpanasiz qolgan kunlarimiz ham bo‘ldi. Bugun esa o‘z uyimiz bor. Alloh rozi bo‘lsin, shunday savobli ishlarni qilgan insonlardan,-deydi.
Sitora Sharipova esa dilidagi minnatdorlikni shunday izhor etdi:
– Bizning ahvolimizni so‘rab, qo‘l cho‘zadigan odamlarning borligiga ishonish ham qiyin edi. Endi esa farzandlarim bilan tinch, xavfsiz uyda yashaymiz. Bu biz uchun bir mo‘’jiza.
E’tiborli jihati, yangi xonadonlar faqat yashash uchun emas, yashashni ta’minlash uchun ham mo‘ljallangan. Turar joyning yerto‘la qismida tashkil etilgan kichik qadoqlash sexi orqali uy egalari doimiy ish bilan ta’minlangan. Bu esa ularning o‘z mehnati orqali daromad topishi, turmush darajasini yaxshilashi uchun muhim qadam bo‘ldi.
Ramazon oyining ruhiga mos ravishda amalga oshirilgan bu xayrli ish 5 ta oilaning qalbiga iliqlik ulashdi. Bu aholini qo‘llab-quvvatlash, kam ta’minlangan qatlamlarni manzilli himoya qilish borasida amalga oshirilayotgan ijtimoiy siyosatning amaliy ifodasi sifatida ham namoyon bo‘ldi.
-
Iqtisodiyot3 days ago«Yomg‘ir va qorda ham foydalanishga tayyor bo‘ladi» – Toshkent-Andijon pulli yo‘li haqida nimalar ma’lum?
-
Sport5 days agoFutbol bo‘yicha O‘zbekiston ayollar terma jamoasi Osiyo kubogi chorak finalida yirik hisobda mag‘lub bo‘ldi
-
Dunyodan4 days ago
Iroq g‘arbida AQShning yonilg‘i quyuvchi samolyoti urib tushirildi
-
Jamiyat5 days agoorzularni umringiz evaziga sotib olasiz / 5 daqiqa
-
Turk dunyosi3 days agoTurkiyaning Baykal K2 bir tomonlama hujumga uchragan uchuvchisiz samolyotining toʻda harakatini sinovdan oʻtkazdi
-
Iqtisodiyot5 days ago2026 yilda paxtani mashinada terish ulushi 70 foizga yetkaziladi
-
Jamiyat5 days agoSirdaryoda baliq ovlaganlar tabiatga qariyb 520 million so‘mlik zarar yetkazdi
-
Jamiyat3 days agoJizzaxda «operativnik» firib ustida qo‘lga olindi
