Jamiyat
pul, hokimiyat va irkit sirlar
Jeffri Epshteyn – rasman moliyachi, amalda esa XX–XXI asrning eng dahshatli shaxslaridan biri. Uning nomi bolalarga qarshi jinoyatlar, elita uchun yaratilgan yashirin «qullik tizimi», siyosatchilar, milliarderlar va qirollik oilalariga bog‘liq shubhali aloqalar bilan tarixga muhrlandi. Epshteyn – pul orqali qonunni, axloqni va odamlar taqdirini sotib olish mumkinligini amalda isbotlab bergan iblis edi.
Olis bolalikdan elitagacha
Jeffri Edvard Epshteyn 1953-yil 20-yanvarda AQShning Bruklin shahrida tug‘ilgan. Oilasi yahudiy, oddiy o‘rta tabaqaga mansub edi. Otasi – bog‘bon, onasi – maktab xodimasi bo‘lib ishlardi. Bu oilaning hech qanday boylik, nufuz yoki siyosiy tayanchi yo‘q edi.
Jeffri yoshligidanoq yolg‘onga mohir, manipulyasiyaga moyil, odamlarni psixologiya orqali ermak qilishni yaxshi ko‘rgan bola bo‘lgan. Qizig‘i shundaki, Epshteyn hech qachon to‘liq oliy ma’lumot olmagan. Universitetni tugatmagan holda ham o‘zini «iqtidorli matematik» va «moliyaviy daho» sifatida ko‘rsata olgan.
Shubhali sabablar va millionlar sari
1970-yillarda Epshteyn xususiy maktabda o‘qituvchi bo‘lib ishladi. Ammo bu dargohdan shubhali sabablar bilan haydaldi. Rasmiy farazlar turlicha, lekin o‘sha paytdayoq uning yosh qizlarga nisbatan nosog‘lom qiziqishlari haqida gap-so‘zlar yura boshlagan.
Jeffri Epshteyn hech qachon rasman oliy ma’lumot olmagan bo‘lsa-da, o‘zini jamiyatga noyob aql egasi, moliyaviy strateg va sarmoya dunyosida sirli iste’dod sohibi sifatida taqdim eta olgandi. U bu timsolni yillar davomida puxta qurdi – sekin, hisob-kitob bilan va odamlar psixologiyasini chuqur his etgan holda.
Epshteyn qisqa vaqt ichida Uoll-stritga o‘tib oladi. U Bear Stearns investitsiya bankida ish boshlaydi. Qanday qilib? Bu savolga hozirgacha javob yo‘q. Axir, u diplomsiz bo‘lishi bilan birga tajribasiz ham edi. Lekin shunga qaramay, yuqori lavozimlarga ko‘tarildi. Yirik sarmoyadorlar, banklar va milliarderlar bilan ishlay boshladi. Epshteyn hech qachon o‘z mijozlarining to‘liq ro‘yxatini ochmagan. Lekin bir narsani aniq qilib ko‘rsatgan: u oddiy millionerlar bilan ishlamasdi.
Epshteynning asosiy «ijtimoiy kapitali» – sir saqlash, odamlarni bog‘lab qo‘yish va ularning zaif nuqtalarini bilish edi.
U hech qachon «ommaviy» boy bo‘lmagan. Forbes ro‘yxatlariga kirmagan, ochiq kompaniyalarga egalik qilmagan, biznes imperiya qurmagan. Epshteynning boyligi hamisha mavhum, yopiq va hisob-kitobdan tashqarida edi. Aynan shu holat uning shaxsini yanada sirli va ishonchli qilib ko‘rsatgan.
Epshteyn pulni «yashirib» boshqargan, soliqdan qochish sxemalarini tuzgan, aktivlarni ofshorlarga o‘tkazgan, ayrim hollarda esa shaxsiy muammolarni «hal qilib bergan».
Uning kompaniyalari ochiq hisobot bermas, aksiyalar bozorida yo‘q edi, faoliyati esa «xususiy maslahat» deb yopib qo‘yilardi.
Epshteynning eng xavfli jihati – uning aloqalari bo‘lgan. Bu tovlamachi bilan bog‘liq ismlar orasida siyosatchilar, prezidentlar, shahzodalar, milliarderlar, mashhur olimlar va ishbilarmonlar bor.
Epshteyn shantajchi edi. Kameralar, hujjatlar, maxfiy yozuvlar… U elitani o‘z changalida ushlab turardi.
Shaxsiy orol va yashirin qullik tizimi
Jeffri Epshteynning eng qora ishi – Little Saint James xususiy orolidir. Ommaviy axborot vositalari uni «orzular oroli» deb atagan bo‘lsa, qurbonlar «dahshat oroli» sifatida biladi. Bu maskanga xususiy samolyotlar orqali kirilgan, tashqi nazorat deyarli bo‘lmagan,
Orolga voyaga yetmagan qizlar olib kelinar, ular pul, tahdid yoki aldov orqali tahqirlanar, elita mehmonlarga taqdim etilar edi. Qurbonlarning aksariyati kambag‘al oilalardan chiqqan, huquqiy himoyasiz qizlar edi. Ularga «massaj»,«modellik»,«ish» va’da qilinardi.
Gisleyn Maksvell – Epshteyn tizimining yetakchi figurasi. U britaniyalik, otasi – mediamagnat Robert Maksvell. Elita muhitida o‘sgan. Ayblovlarga ko‘ra, qurbonlarni Maksvell topgan, ularning ishonchiga kirgan va Epshteynga topshirgan (hozirgi kunda 20 yillik qamoq jazosini o‘tamoqda).
Sud, qamoq va «o‘z joniga suiqasd»
Epshteyn ilk bor 2008 yilda jazoga tortildi. Ammo og‘ir jinoyatlariga qaramay, yengil jazo oldi, hatto kunduzlari qamoqdan chiqib ishlash huquqiga ega bo‘ldi. Bu adolat emas, kelishuv edi.
2019 yil 6 iyulda esa Epshteyn tag‘in hibsga olindi. Bu safar vaziyat jiddiy edi. Voyaga yetmagan qizlarni jinsiy ekspluatatsiya qilish, odam savdosi va jinoiy tarmoqni yaratish ayblari qo‘yildi. Endi u avvalgiday «kelishuv» bilan qutulib keta olmasdi. Jinoyatlar juda ko‘p, guvohlar ham rosa bisyor edi.
Lekin Epshteyn sudgacha yetib bormadi: 9-dan 10 avgustga o‘tar kechasi u qamoqxonada “o‘zini osib” o‘ldirdi. Qarangki, ayni o‘sha paytda videokameralar ishlamagan, qo‘riqchilar uxlab qolgan va hujjatlar yo‘qolgan. Vaholanki, u maxsus nazoratda edi, advokatlari doim kameraga kirib-chiqib turishardi.
Jeffri Epshteyn o‘ldi, lekin savollar ochiq qoldi: u kimlar uchun ishlagan, uni kim himoya qilgan? Nima uchun o‘shanda asosiy mijozlar ochiqlanmadi? Darvoqe, suiqasdgacha – 23 iyul kuni Epshteyn kamerada behush holda topilgandi. Rasmiy faraz: “o‘zini bo‘g‘ishga uringan”. Shundan keyin uni qat’iy nazoratda ushlash kerak edi. Ammo aynan shu yerda eng katta shubhalar boshlanadi. Keyinchalik bu holat “noaniq hodisa” deb qayta tasniflandi.
Xullas, Epshteyn o‘ldi. Vaholanki, u har 30 daqiqada tekshirilishi shart edi, videokameralar ishlashidan tashqari ikki qo‘riqchi navbatda bo‘lishi kerak edi.
Jeffrining akasi, jamoatchilikdan uzoq yashagan Mark Epshteyn ukasining o‘limi “shubhali” ekanini bir necha bor omma oldida aytgan (Mark Jeffrining jinoyatlarini ochiq qoralagan, u bilan munosabati yaxshi emas edi).
Jeffri Epshteyn – yakka shaxs emas, jirkanch tizimning bir bo‘lagi, iflos mexanizmning markaziy vinti edi. Uning tarixi – pul adolatni sotib olishi, elita javobgarlikdan qochishi, qurbonlar ovozi esa eshitilmasligi haqidagi qora hikoyadir.
Epshteynning qo‘lida pullar bilan sirlar ham bor edi. Va aynan shu sirlar uni tirik qoldirmadi.
A.Fathullayev.
Raqobat qo‘mitasi tomonidan 2026 yilning dastlabki sakkiz oyida o‘tkazilgan tekshiruvlar davomida 73 nomdagi mahsulot sifat va xavfsizlik talablariga javob bermasligi aniqlandi. Bu haqda qo‘mita matbuot xizmati xabar berdi.
Ma’lum qilinishicha, qo‘mita hamkor tashkilotlar bilan birgalikda chakana savdo nuqtalarida sotilayotgan xalq iste’moli tovarlarining sifat va xavfsizlik talablariga muvofiqligini tekshirish uchun muntazam ravishda nazorat xaridlarini o‘tkazib kelmoqda. Xarid qilingan mahsulotlar akkreditatsiyadan o‘tgan laboratoriyalarda tekshirilib, ularning davlat standartlari hamda normativ-texnik hujjatlar talablariga mosligi baholanadi.
Xususan, 2026 yilning sakkiz oyida 60 turdagi jami 558 nomdagi mahsulot laboratoriya ekspertizasidan o‘tkazilgan. Natijada ulardan 73 nomdagisi belgilangan normativ-texnik talablarga javob bermasligi ma’lum bo‘lgan.
Ushbu mahsulotlarni savdo rastalaridan qaytarib olish va qonunchilikka muvofiq choralar ko‘rish uchun tegishli materiallar O‘zbekiston texnik jihatdan tartibga solish agentligi hamda Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qo‘mitasiga yuborilgan.
Qonunchilik palatasi deputatlari bugungi majlisida moliyaviy jarimalarni qo‘llash tartibini yengillashtirishga qaratilgan qonun loyihasini uchinchi o‘qishda qabul qilib, Senatga yubordi.
Hujjatga ko‘ra, tadbirkorlar jarima solish to‘g‘risidagi qaror topshirilgan kundan boshlab bir oy ichida jarimaning 50 foizini ixtiyoriy to‘lasa, qolgan qismini to‘lashdan ozod etilishi mumkin.
Shuningdek, jarimani 6 oy davomida bo‘lib-bo‘lib to‘lash imkoniyati nazarda tutilmoqda.
Agar jarima to‘g‘risidagi qaror bekor qilinsa yoki haqiqiy emas deb topilsa, noqonuniy undirilgan mablag‘ qaytariladi. Qaytarish kechiktirilgan taqdirda, Markaziy bank asosiy stavkasining uch yuzdan biri miqdorida foiz to‘lash tartibi joriy etiladi.
Hozircha bu qoidalar qonun loyihasida nazarda tutilgan, kuchga kirmagan.
O‘zbekistonda moda va dizayn sohasi uchun malakali mutaxassislar tayyorlashga ixtisoslashgan yangi davlat oliy ta’lim muassasasi tashkil etiladi.
Prezidentning 2026-yil 16-oktyabrdagi PQ–378-son qaroriga muvofiq, Toshkent xalqaro moda akademiyasi tashkil etiladi. Akademiya Yengil sanoatni rivojlantirish agentligi tizimida faoliyat yuritadi.
Yangi oliygoh Toshkent to‘qimachilik va yengil sanoat instituti hamda Parij xalqaro moda akademiyasining qo‘shma ta’lim dasturi negizida tashkil etiladi.
Mazkur dasturda tahsil olayotgan barcha talabalar o‘qishini yangi akademiyada davom ettiradi. Bitiruvchilarga Toshkent xalqaro moda akademiyasining diplomi beriladi.
O‘quv jarayoni 2026/2027 o‘quv yilidan boshlanadi. Akademiyada xalqaro qo‘shma dasturlar bilan bir qatorda, mustaqil ta’lim dasturlari asosida bakalavr va magistrlar tayyorlashga ham ruxsat etiladi.
2027/2028 o‘quv yilidan boshlab to‘qimachilik, tikuvchilik, trikotaj va charm-poyabzal sohalarida korxonalar buyurtmasi asosida dual ta’lim joriy qilinadi. Bunda talabalar nazariy bilim olish bilan birga ishlab chiqarish jarayonlarida ham ishtirok etadi.
Shuningdek, yengil sanoat yo‘nalishidagi texnikumlarni muvaffaqiyatli tamomlagan, o‘rtacha bahosi akademiya belgilagan talabga javob beradigan bitiruvchilarga bakalavriatning uchinchi bosqichidan to‘lov-kontrakt asosida o‘qishni davom ettirish imkoniyati yaratiladi.
Akademiya bazasida davlat buyurtmasi asosida turli tashkilotlar uchun kiyim-bosh dizaynini ishlab chiqish va milliy brendlarni shakllantirish ham yo‘lga qo‘yiladi.
Qarorda xorijiy mutaxassislar va talabalarni jalb qilish uchun ko‘p martalik vizalar rasmiylashtirish tartibi ham nazarda tutilgan.
Bundan tashqari, 2028-yil yakuniga qadar davlat-xususiy sheriklik asosida 400 o‘rinli talabalar turar joyi quriladi. Ungacha akademiyaga o‘tkazilgan talabalar Toshkent to‘qimachilik va yengil sanoat instituti yotoqxonasidan belgilangan tartibda foydalanishi mumkin.
Xorijda o‘zbek milliy taomlariga ixtisoslashgan restoran yoki oshxona tashkil etgan mahalliy tadbirkorlar ayrim xarajatlarining 50 foizigacha bo‘lgan qismini subsidiya sifatida qaytarib olishi mumkin.
Ushbu xizmat Turizm qo‘mitasi tomonidan my.gov.uz Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali orqali bepul ko‘rsatiladi.
Subsidiya O‘zbekistonda davlat ro‘yxatidan o‘tgan va xorijda milliy restoran tashkil etgan tadbirkorlik subyektlariga ajratiladi.
Ariza topshirishda restoranning xorijiy davlatda ro‘yxatdan o‘tganini va binodan foydalanish huquqini tasdiqlovchi hujjatlar, sanitariya va yong‘in xavfsizligi talablariga muvofiqlik bo‘yicha ma’lumotlar taqdim etilishi kerak.
Shuningdek, restoranni tashkil etish bilan bog‘liq amalga oshirilgan xarajatlarni tasdiqlovchi hujjatlar, zaruratga qarab O‘zbekistondan mahsulot yetkazib berilganini tasdiqlovchi ma’lumotlar va ularning rasmiy tarjimasi so‘ralishi mumkin.
Restoranning ichki va tashqi ko‘rinishini aks ettiruvchi fotosuratlar ham arizaga ilova qilinadi.
Ariza my.gov.uz portali orqali elektron shaklda yuboriladi va 18 ish kuni ichida ko‘rib chiqiladi. Ijobiy qaror qabul qilinsa, subsidiya mablag‘lari 7 ish kuni ichida tadbirkorning bank hisobvarag‘iga o‘tkaziladi.
Arizada kamchiliklar aniqlangan taqdirda, tadbirkorga ularni bartaraf etib, hujjatlarni qayta taqdim qilish imkoniyati beriladi.
Qoraqalpog‘iston Respublikasidagi Ekologiya va iqlim o‘zgarishi milliy qo‘mitasi huzuridagi «Sayg‘ochiy» kompleks landshaft buyurtma qo‘riqxonasida yovvoyi hayvonlarni suv bilan ta’minlash maqsadida beshta avtonom suv ichish tizimi o‘rnatildi.
Tashabbus Ekologiya qo‘mitasi tomonidan BMT Taraqqiyot dasturi (BMTTD) va Global ekologik jamg‘arma (GEF) bilan hamkorlikda «Aral Sea Wetlands» loyihasi doirasida amalga oshirildi.
Suv resurslari cheklangan Ustyurt cho‘li sharoitida qo‘shimcha suv manbalarining mavjudligi sayg‘oqlar va mahalliy faunaning boshqa vakillarini saqlab qolishda muhim ahamiyatga ega.
Avtonom tizimlar quyosh energiyasida ishlaydi va to‘liq avtomatlashtirilgan. Ularning har biri 3 kub metr sig‘imga ega suv havzalari, nasoslar, datchiklar va hisoblagichlar bilan jihozlangan. Bu markazlashgan elektr energiyasi va suv ta’minoti manbalariga doimiy ulanish zaruratisiz suvni barqaror yetkazib berish imkonini beradi.
Suv ichish tizimlari bilan bir qatorda hududga 10 ta kamera va 10 ta fototuzoq ham o‘rnatildi. Ular hayvonlarni sutka davomida kuzatish, harakatlanishi va suv ichish joylaridan foydalanishini qayd etish, shuningdek, populyasiyalar holatini keyingi monitoring qilish uchun ma’lumot to‘plash imkonini beradi.
Ustyurtning og‘ir tabiiy sharoitida yashaydigan sayg‘oqlar uchun qo‘shimcha suv manbalarining yaratilishi yovvoyi hayvonlar populyasiyalarini saqlash va tiklashda muhim ahamiyat kasb etadi.
Avtonom suv ichish tizimlarining o‘rnatilishi Ustyurtda bioxilma-xillikni asrash bo‘yicha amalga oshirilayotgan chora-tadbirlardan biri bo‘lib, zamonaviy kuzatuv vositalari orqali hayvonlar holatini monitoring qilish va zarur ma’lumotlarni to‘plash imkonini ham beradi.
Shavkat Mirziyoyev Shinjon usulida yetishtirilgan paxta dalasini ko‘zdan kechirdi
O‘zbekiston do‘konlarida 73 turdagi mahsulot sifatsiz deb topildi
Tadbirkorlar jarimaning 50 foizini to‘lab, qolgan qismidan ozod etilishi mumkin
-
Iqtisodiyot5 days ago
O‘zbekiston «Wabtec» kompaniyasi bilan lokomotivlar parkini yangilashni muhokama qildi
-
Jamiyat5 days ago
Tadbirkorlar jarimaning 50 foizini to‘lab, qolgan qismidan ozod etilishi mumkin
-
Iqtisodiyot3 days ago
Shavkat Mirziyoyev Shinjon usulida yetishtirilgan paxta dalasini ko‘zdan kechirdi
-
Jamiyat5 days ago
O‘zbekiston do‘konlarida 73 turdagi mahsulot sifatsiz deb topildi