Dunyodan
Prezident Trumpda Kongo demokratik Respublikasi va Ruanda rahbarlari o’rtasida tinchlik bitimini imzoladi
Mceno, BBC Afrika, Kinshasa;
Samba Kyzuzo, BBC Buyuk Ko’llik
Berndsn Jr. Oq uyda
Video: Ruanda va Kongo Demokratik Respublikasi Donald Trump bilan tinchlik bitimini imzoladilar
Kongo demokratik Respublikasi va Ruandaning AQSh prezidenti Donald Trump tomonidan Vashington Sammitida mintaqada uzoq davom etadigan mojarolarni imzolashga qaratilgan tinchlik bitimini imzoladilar.
Sammitdan oldinda janglar hukumatning boy sharqiy demokratik demokratik demokratik demokratik kombinatida hukumat kuchlari va isyonchilar o’rtasida Ruanda tomonidan qo’llab-quvvatlanishiga ishonishgan.
Kongoning Demokratik Respublikasi tinchlik jarayonini “sabotaj qilish” ga qarshi kurashda aybladi, M23 isyonchilari esa, harbiylar sulhni buzishda hujum uyushtirganligini da’vo qilmoqda.
Shu yil boshida M23 “M23” sharqiy demokratik demokratik Respublikasining aksiyasini minglab odamlarni o’ldirgan va boshqalarni uylaridan qochishga majbur qildi.
Tadbir boshida YangiDold Tinchlik instituti yangradi. Prezident Tinchlik marosimi Afrika va dunyo uchun Tinchlik marosimi “ajoyib kun” ekanligini aytdi.
Trump qo’shimcha qildi: “Ikkala rahbarga ishonchim komil.” “Biz bu va’dalarni bajaramiz. Bilaman, ular va’dalarini saqlab qolishadi, bitimga rioya qilishadi va o’z xalqlari uchun yanada yorqin kelajakni quradilar.”
Prezident Feliks shimoliy Kongo Demokratik Respublikasi va Prezident Pol Kagedi so’nggi yillarda har birida hech qanday haqoratga duch kelmoqdalar, ularning har biri mojaroni boshlamaslikka qarshi.
Prezident Trump ikkala mamlakat tashqi ishlar vazirlarini iyun oyida tinchlik bitimini imzolashga chaqirdi, uni “ajoyib g’alaba” deb baholadi.
Janob Tshisekdi va janob Kagee endi imzo chekish marosimida, shu jumladan Keniya, Angola, Burundi va Togo rahbarlari va Ugandaning vitse-prezidenti bo’lgan ko’plab afro-rahbarlar, shu jumladan Uganda vitse-prezidenti.
Tadbirda KAGAM “hatto hech qachon tomon ketmaydigan” lider sifatida prezident Trumpni “hatto” rahbar sifatida maqtadi. Kageam Prezident Trumpning yondashuvini pragmatik deb baholab, “Natijada, bizda eng aniq va eng muhim yo’l bor.”
Janob Tshisekeddi “chuqur minnatdorlik va ravshan umid” ni ifoda etdi va Ruanda “kelishuvning muqim va ruhini hurmat qilsa”.
Qatar tashqi ishlar vazirlari va BAA va AQSh Davlat kotibi Marko Rubio ham ishtirok etdilar.
Reuters / BBC
Kongo demokratik Respublikasi prezidentlari va Ruanda Vashingtonda kelishuvni imzolash rejalashtirilgan.
M23 M23 ishtirok etmadi, ammo Kongo Demokratik Respublikasi hukumati bilan Qatar olib qo’yilgan tinchlik jarayoniga parallel ravishda muzokaralar olib borilmoqda.
Trump ma’muriyati Kongo Demokratik Respublikasi va Ruanda o’rtasidagi muzokaralar olib bordi, deb umid qilib, qo’shnilar o’rtasidagi tafovutlarni resurslarga boy mintaqadagi investitsiyalar amalga oshirishi mumkin.
Imzolash marosimida Prezident Trump AQSh “ikkala mamlakatning eng yaxshi va eng yaxshi kompaniyalarimizning ba’zi kompaniyalarimizni” yuborishini aytdi.
“Va biz kamdan-kam erlarni olib, ba’zi aktivlarni olib, buning uchun pul to’laymiz”, dedi u. “Hamma juda ko’p pul ishlashadi.”
Ruanda M23-ni qo’llab-quvvatlashni rad etadi, garchi BMT ekspertlarining ta’kidlashicha, “M23 FACO FACO FACTION” Ruvandan harbiy xizmatchilarining ta’kidlashicha.
Ayrim tahlilchilar bitim tinchlikni davom ettirishga olib keladi deb shubha bilan qarashadi.
Bi-bi-si bi-bi-si bi-biografiyani “M23 otashim yo’q” deb aytdi.
“Imzolash marosimi ushbu vaziyatni o’zgartirishi dargumonda, u Conolaese va Ruanda rahbarlari tomonidan majburiyatlarning bajarilishi uchun javobgarlikni kuchaytirishi mumkin, – dedi u.
Shu yil boshida M23 Kongo sharqidagi Kongo va BuKavu shahridagi yirik shaharlar, shu jumladan Goma va Bukavu.
Payshanba kuni yangi jang marosimida xabar qilingan, seshanba kuni Kongo demokratik respublikasi General Silvonn Respublikasi Bosh kotibi General Silvonn Respublikasi General Silvan Exenge Janubiy Kiv viloyatidagi qishloqlarga yangi hujumlar uyushtirdi.
Qishloqlar UVIRning Burundi shahridan 75 kilometr (47 milya), Burundi va Janubiy Kivu mintaqaviy boshqaruvi bilan chegaradosh Bukavni qo’lga kiritdi.
Shu bilan birga, M23 Kongo Demokratik Respublikasi, Burundiyaning armiyasi bilan to’qnashuvda amalga oshirilgan pozitsiyalariga qarshi havo va zamin hujumlarini boshladi.
Burundi ayblovlar haqida izoh bermadi. U Kongo Sharqiy Demokratik Respublikasiga minglab qo’shinlarni jalb qiluvchi kuchlarni qo’llab-quvvatlash uchun yubordi.
AFP (Getty Image orqali)
Kongo sharqidagi yirik savdo markazi Goma yanvar oyidan beri isyonchilar nazorati ostida bo’ldi.
Ruanda Kongo sharqiy demokratik demokratik Respublikasida, 1994 yil Ruandada genotsidini o’tkazgan jangchilarni o’z ichiga olgan harbiy guruhdan tahdidlar tufayli “mudofaa choralari” deb aytdi.
Kagee FDLRni qurolsizlantirishga chaqirdi, Kongo demokratik Respublikasi esa Ruanda qo’shinlarini hududidan olib chiqishga chaqirdi.
Ushbu ikkala shart ham Vashingtonda imzolanadigan tinchlik bitimiga kiritilgan.
Biroq, 1990-yillarga yaqin bo’lgan bir qator bitimlar muvaffaqiyatsiz tugadi, Ruandaning sobiq Kongoliya hukumatini FDLRni qurolsizlantiruvchi hukumatni, mojaroni tugatishdagi asosiy to’siqlardan biri bo’lgan.
Kongo Demokratik Respublikasi, shuningdek, M23 Retsingni qo’lga olgan hududni talab qilgan, ammo Qatarga baqirayotgan muzokaralarda shu paytgacha rad etgan.
Qatar va Amerika Qo’shma Shtatlari vositachilik harakatlarini muvofiqlashtirishdir. Qatar Ruanda bilan kuchli aloqada bo’lib, AQSh, AQSh esa Kongo demokratik Respublikasi bilan yaqinroq.
2023 yilda AQSh Davlat departamenti Kongoning Demokratik Respublikasi 25 trln. AQSh dollarini tashkil etganligi 25 trillion (21,2 trillion funt).
Bunga kobalt, mis, lityum, marganets va tangam kiradi. Bu kompyuterlarda, elektr transport vositalari, mobil telefonlar, uyali telefonlar, shamol turbina va harbiy texnikalarda ishlatiladigan elektron komponentlar tayyorlash uchun zarur bo’lgan asosiy ingredientlar.
Iyun oyida imzolangan bitim imzolangan bitim imzolangan prezident Trump, AQSh “Kengashdan bitim doirasida ko’plab mineral qiziqishlar” ni oladi.
Kanadadagi siyosatshunoslar, Kanadadagi siyosatshunos Jeyson Siyosat AQShning Gidroenergetika, tog’-kon va infratuzilmani rivojlantirishga yordam beradigan AQShning iqtisodiy bitimini izlayotganini aytdi.
“Mantiq shundaki, bu tinchlik dividend bo’ladi”, dedi u.
Biroq, professor Kongo Demokratik Respublikasi ushbu shartnomani imzolashiga qaramay, u “Kongo qo’shinlari Kengash demokratik Respublikasi sharqidan Ruanda qo’shinlari olib chiqilgunga qadar kelishuvni davom ettirmaydi”.
Kongo demokratik respublikasi haqida ko’proq ma’lumot:
Getty Rasmlar / BBC
Source link
Dunyodan
Amerika zamonaviy urushga tayyor emas – NYT
“Nyu-York Tayms” gazetasining yozishicha, AQSh harbiy byudjeti qariyb 1 trillion dollar bo’lishiga qaramay, zamonaviy urushga tayyor emas.
Gazetaga ko’ra, Eron kuchli pozitsiyani egallab, bosimni ushlab turish uchun raketa va uchuvchisiz samolyotlarni qurbon qilgan.
Qo’shma Shtatlar uchun muammo qimmat tizimlarga tayanishi va tezda qurol ishlab chiqarishga qodir emasligi, ammo zamonaviy urush oddiy va arzonroq echimlarni talab qiladi.
Hisobotda aytilishicha, Qo’shma Shtatlar uchuvchisiz samolyotlarni rivojlantirish va mudofaa sanoatini modernizatsiya qilish kabi islohotlarni amalga oshirishi kerak.
Amerika Qo‘shma Shtatlari Eronga qarshi harbiy amaliyotlar uchun 50 milliard dollarga yaqin mablag‘ sarfladi, deb xabar berdi CBS News Amerika rasmiylariga tayanib. Bu Mudofaa vazirligi e’lon qilgan mablag’dan ikki baravar ko’p (25 milliard dollar).
Dunyodan
Prezident Tramp Yevropa Ittifoqi avtomobillariga tariflar joriy qildi
Prezident Tramp Yevropa Ittifoqidan (YeI) AQShga avtomobillar importiga 25 foizlik boj joriy qildi.
Yangi toʻlovlar yengil va yuk mashinalariga tegishli boʻlib, kelgusi haftadan kuchga kiradi. AQSh rahbarlarining so‘zlariga ko‘ra, bu qaror Yevropa Ittifoqining savdo kelishuvi shartlarini bajarmagani uchun qabul qilingan.
Ammo prezident Tramp, agar avtomobillar Amerika zavodlarida ishlab chiqarilgan bo‘lsa, tariflar qo‘llanilmasligini ta’kidladi. Uning so‘zlariga ko‘ra, Qo‘shma Shtatlarda allaqachon yangi avtomobil zavodlari qurilmoqda, ularga 100 milliard dollardan ortiq sarmoya kiritilgan, bu sanoat uchun rekord ko‘rsatkichdir.
Eslatib o‘tamiz, Qo‘shma Shtatlar va Yevropa Ittifoqi o‘rtasida 2025-yilda savdo kelishuvi imzolangan edi.Uning shartlariga ko‘ra, Qo‘shma Shtatlar Yevropa importining aksariyat qismiga, jumladan, avtomobillarga yagona 15 foizlik boj joriy qildi.
Buning evaziga Yevropa Ittifoqi AQSh iqtisodiga sarmoyalarni ko‘paytirishga, AQShning energiya manbalarini sotib olishga, AQShning katta miqdordagi harbiy texnikasini sotib olishga, Rossiya nefti, gazi va yadro yoqilg‘isidan AQSh uchun voz kechishga va o‘z bozorini AQSh bilan nol tarifsiz savdoga ochishga rozi bo‘ldi.
Yevroparlament kelishuvni Qo‘shma Shtatlar o‘z majburiyatlarini bajarish sharti bilan ratifikatsiya qildi.
Dunyodan
Smartfonlar nutqni o’ldiradiganmi?
So’nggi 15 yil ichida odamlarning muloqot madaniyatida keskin o’zgarishlar yuz berdi. 2005 yilda o’rtacha bir kishi kuniga 16 600 so’z ishlatgan; 2019 yilga kelib bu raqam 12 000 dan kamga tushdi. Bu shunchaki statistika emas; og’zaki so’z xavf ostida ekanligini ko’rsatadi.
Tadqiqotlar shuni ko’rsatadiki, bu pasayish ayniqsa Z avlodida (1997 yildan 2012 yilgacha tug’ilganlar) yaqqol namoyon bo’ladi.
Sababi oddiy: hissiyotlar ierarxiyasi mavjud. Zoomerlar uzun matnlar o‘rniga kulgichlar, stikerlar yoki memlardan foydalanishni afzal ko‘radi. Bittagina “smaylik” o’nlab so’zlarni almashtirishi mumkin.
Asinxron aloqa: Telefon qo’ng’iroqlari (real vaqtda ovozli) ovozli xabarlar va matnli chat bilan almashtirildi. Bu miyaning nutq ishlab chiqarish uchun mas’ul bo’lgan qismidagi faollikni pasaytiradi.
Neyrolingvistlarning ta’kidlashicha, nutqning qisqarishi nutqni shakllantirish uchun mas’ul bo’lgan miya markazlarining ishiga ta’sir qilmaydi.
Kamroq gapirish so’z boyligini bildiradi. Bu fikrlash chuqurligiga putur etkazadi, chunki odamlar faqat o’zlari bilgan so’zlar doirasida fikr yurita oladilar.
Haqiqiy suhbatlarda biz nafaqat so’zlarni, balki intonatsiya va mikromimikani ham o’qiymiz. Biz smartfon orqali muloqot qilganimizda, bu “ijtimoiy mushak” atrofiyaga uchraydi.
Hozirgi vaqtda “ekran vaqti” va nutq teskari proportsionaldir. Oksford universiteti tadqiqotchilari smartfon ekraniga qarab o‘tkazgan har bir qo‘shimcha soatda odamlar kundalik lug‘atdan o‘rtacha 500-800 so‘z olishini aniqladi.
Biz hozirda Gutenberg davridan piktogrammalar (tasvirlar) davriga o’tmoqdamiz. Bu insoniyat tsivilizatsiyasida tilning ahamiyatini yo’qotadigan va vizual signallar ustunlik qiladigan yangi davrning boshlanishini anglatadi.
Agar 2005-yilda muloqotning asosi “nima deyish kerak” bo’lsa, bugungi kunda muloqotning asosi “nima ko’rsatilmoqda”dir. Bu esa inson nutqining kelajakda amaliy, qisqa va quruq bo‘lib ketishidan dalolat beradi.
Bir kunda nechta so’z ishlatasiz?
Dunyodan
AQShning Eronga iqtisodiy bosimi: inqiroz davom etadimi?
Yaqin Sharqdagi keskinliklar fonida AQSh ma’muriyati Eronga qarshi iqtisodiy bosim strategiyasini kuchaytirmoqda. AQSh hukumati hisob-kitoblariga ko‘ra, Eronning neft eksport salohiyati cheklangan bo‘lsa, mamlakat omborlari to‘ladi va natijada neft quduqlarini yopishga majbur bo‘ladi. Bu iqtisodiyotning asosiy tarmoqlariga uzoq muddatli zarar etkazishi mumkin.
Biroq, aslida vaziyat yanada murakkab. Eron ilgari bunday vaziyatlarda neft qazib olishni vaqtincha to‘xtatgan va bu jarayonni qanday boshqarishni biladi. Albatta, ba’zi eski quduqlar uchun bunday majburiy yopish ularning kelajakdagi ishlab chiqarish quvvatiga salbiy ta’sir ko’rsatishi mumkin, ammo bu darhol “tashlab qo’yish” ga olib kelmaydi.
Ayni paytda AQShga yaqin bo‘lgan Fors ko‘rfazi davlatlari ham jiddiy muammolarga duch kelmoqda. Saudiya Arabistoni, Iroq, Quvayt, BAA va Qatar birgalikda neft qazib olishni kuniga 11 million barreldan ko‘proqqa qisqartirdi. Bu miqdor Eron kutayotgan yo’qotishlardan kattaroqdir.
Natijada jahon bozorida xom neft narxi keskin oshib, bir barrelning narxi AQShda 100 dollardan, jahon bozorida esa 111 dollardan oshdi. Bu esa Eronga ma’lum darajada foyda keltiradi, chunki cheklangan eksport ham yuqori narxlarda foyda keltiradi.
Vaziyatning yana bir muhim jihati Eron ichidagi siyosiy muvozanatdir. Ayni paytda mamlakatdagi eng nufuzli kuchlardan biri iqtisodiy bosimga nisbatan ancha chidamli Islom inqilobi qo‘riqchilari korpusi hisoblanadi. Ushbu tuzilma o’zining moliyaviy resurslariga ega va sanksiyalar ostida ishlay oladi.
AQShning iqtisodiy bosimi qisqa muddatda ishlamasligi mumkin. Neft bozoridagi nomutanosiblik, ittifoqchilarning yo’qolishi va Eron ichidagi kuch tuzilmasi mojaroni cho’zayotgan asosiy omillarga aylanmoqda.
Dunyodan
Avstriya noqonuniy muhojirlarni O‘zbekiston orqali deportatsiya qilishni maqsad qilgan
Avstriya va O‘zbekiston 7 may kuni deportatsiya tartib-taomillarini soddalashtirish bo‘yicha kelishuv imzolaydi, deb xabar berdi Yevropa Konservativ partiyasi.
Bitim ikki davlat o‘rtasida noqonuniy migratsiya, migrantlar kontrabandasi va odam savdosiga qarshi kurashda hamkorlikni rivojlantirishga qaratilgan. Shuningdek, deportatsiya qilinganlarni o‘z vatanlariga qaytarish yoki o‘tkazish bo‘yicha birgalikdagi sa’y-harakatlarni nazarda tutadi.
“O‘zbekiston bilan migratsiya kelishuvi orqali biz keyingi qadamni tashlamoqdamiz va qat’iy va adolatli boshpana siyosati doirasida deportatsiyani izchil amalga oshirish uchun shart-sharoit yaratmoqdamiz”, — dedi Avstriya vaziri Gerxard Kerner.
Yevropa Konservativ gazetasiga ko‘ra, kelishuv Venaga afg‘onlarni O‘zbekiston orqali o‘z vatanlariga qaytarish imkonini beradi. O‘tgan yili Avstriya Bashar al-Assad rejimi ag‘darilganidan so‘ng bir necha afg‘on va suriyaliklarni o‘z yurtidan chiqarib yuborgan edi.
Shuningdek, Toshkent va Vena chegara xavfsizligi va qalbaki hujjatlarga qarshi kurashda hamkorlikni kuchaytirishni rejalashtirmoqda.
Yevropa Ittifoqi huquq himoyachilari va Birlashgan Millatlar Tashkilotining qochqinlar bo‘yicha agentligining ogohlantirishlariga qaramay, o‘z vatanlariga qaytarilgan noqonuniy muhojirlar sonini ko‘paytirishni rejalashtirmoqda.
Bungacha Avstriya hukumati mamlakatdagi noqonuniy muhojirlar sonini kamaytirish bo‘yicha qator chora-tadbirlarni tasdiqlagan edi. Ko’rilgan tashabbuslardan ba’zilari oilalarning birlashishini to’xtatish va chegara xavfsizligi mexanizmlarini ishlab chiqishni o’z ichiga oladi.
-
Siyosat5 days agoFransiya va Oʻzbekiston taʼlim va madaniyat yoʻli bilan aloqalarni chuqurlashtirmoqda – Elchi Valid Xouk
-
Siyosat3 days agoOʻzbekistonda yashirin forumda davlat xizmatchilariga oid maʼlumotlarning sizib chiqib ketishini tekshirmoqda
-
Siyosat3 days agoOʻzbekiston Davlat investitsiya jamgʻarmasi Toshkent va Londonda ikki tomonlama IPO oʻtkazdi
-
Jamiyat3 days agoMashina olib berish va’dasida yuzlab odamni chuv tushirgan “Umid avto”chilarga hukm o‘qildi
-
Mahalliy4 days ago
Gulga shaydo onaxon, kitob “ovchisi” va chemodansiz sayyoh…
-
Siyosat5 days agoSaida Mirziyoeva Xorazm viloyatini ijtimoiy rivojlantirish loyihalarini nazorat qiladi
-
Iqtisodiyot3 days ago«Kursga sun’iy ta’sir o‘tkazish tarafdori emasmiz»
-
Dunyodan3 days ago
Ukraina va Yevropa Ittifoqi Isroilga qarshi sanksiyalar kiritmoqchi
