Connect with us

Dunyodan

Prezident Trampning tarif tahdidiga Yevropa qanday javob berishi mumkin?

Published

on


Darvail Jordan

Teo Reggetando

Jonatan Jozefs, BBC Business News

Getty Images

Yevropa Ittifoqi prezidenti Ursula fon der Leyen o‘tgan yili Donald Tramp bilan shartnoma imzolagan edi.

Donald Tramp shanba kuni Yevropaning sakkizta davlati Grenlandiyani sotib olish rejasini qo‘llab-quvvatlamasa, ularga tariflar joriy etish bilan tahdid qilganida hayratda qoldi.

AQSh prezidenti 1 fevraldan AQShga import qilinadigan tovarlarga 10 foizlik boj joriy etilishini, kelishuvga erishilmasa, yozdan boshlab 25 foizga oshishini ma’lum qildi. Ushbu bojlar mavjud soliqlarga qo’shimcha bo’ladimi yoki yo’qmi noma’lum.

Buyuk Britaniya, Daniya, Norvegiya, Shvetsiya, Niderlandiya va Finlyandiya kabi sakkiz davlatdan iborat Fransiya va Germaniya, agar prezident Tramp soliqlarni oshirishga urinsa, Yevropa Ittifoqi harakat qilishga tayyor bo‘lishi kerakligini aytdi.

Ammo Yevropa Qo’shma Shtatlarga qarshi qanday imkoniyatlarga ega?

Yevropa tariflar bilan kurasha oladimi?

Olti oydan kamroq vaqt oldin Qo’shma Shtatlar va Evropa Ittifoqi transatlantik savdoni barqarorlashtirish va biznes va iste’molchilar uchun ishonchni ta’minlashga qaratilgan kelishuvga kelishib oldilar.

Yevropa Komissiyasi prezidenti Ursula fon der Leyen prezident Trampning Shotlandiyadagi golf maydonidan Yevropa Ittifoqi AQShga sotadigan barcha tovarlarga 15 foizlik boj bilan qaytdi, bu AQSh tahdid qilgan 30 foizdan ancha yaxshi.

Bu jarayonda Bryussel AQSh bilan kelishuvga erishilmasa, kuchga kiradigan bir qator tariflarni ham tayyorladi.

Bunga chorva mollaridan tortib samolyot qismlarigacha, viskigacha bo’lgan tariflar kiradi va AQSh tomonidan Yevropa Ittifoqiga sotilgan jami 93 milliard yevro (80 milliard funt sterling, 108 milliard dollar) tovarni tashkil etadi.

Yuqori darajadagi kelishuv tafsilotlar ishlab chiqilayotganda ushbu soliqlar to’xtatilishini anglatadi va Yevropa Parlamenti kelgusi hafta YI-AQSh savdo bitimini ratifikatsiya qilishi kerak edi.

Ammo Tramp tahdididan bir necha soat o‘tgach, yetakchi nemis qonunchisi Manfred Veber “hozirgi bosqichda ma’qullash imkonsiz” ekanini aytdi.

Yevropa Ittifoqi o‘tgan yilgi kelishuvni imzolamasa yoki moratoriyni uzaytirmasa, milliardlab yevrolik Amerika tovarlariga bojlar 7 fevraldan kuchga kiradi.

Bu AQSh eksportchilaridan Yevropaga janob Trampga nisbatan siyosiy qarama-qarshilikni keltirib chiqarishi xavfi mavjud.

Uning Evropa Ittifoqining barcha mamlakatlariga emas, balki ba’zilariga tariflar joriy qilish tahdidiga kelsak, Evropa Komissiyasi buni texnik jihatdan mumkin, ammo tovarlar AQShga eksport qilinishidan oldin Evropa Ittifoqi chegaralarini necha marta kesib o’tishi kerakligini hisobga olsak, amalga oshirish juda qiyin bo’lishini aytdi.

Yevrokomissiya matbuot kotibi Olof Gil Bryussel “Yevropa Ittifoqining iqtisodiy manfaatlarini himoya qilish uchun zarur bo’lgan hamma narsani qilishini” aytdi, biroq tariflar oxir-oqibatda Atlantika okeanining ikkala tomonidagi biznes va iste’molchilarga zarar etkazishini aytdi.

Evropa Ittifoqining “savdo bazukasi” nima?

Rasmiy ravishda Majburlashga qarshi vositalar (ACI) deb nomlanuvchi “savdo bazukasi” Yevropa Ittifoqiga Yevropa Ittifoqiga aʼzo boʻlmagan davlatlarning iqtisodiy shantajiga qarshi turish imkonini beruvchi qonundir.

Agar ular Yevropa Ittifoqi yoki unga a’zo davlatlarga o‘z xohish-irodasini yuklamoqchi bo‘lsa, oqibatlari juda og‘ir bo‘lishi mumkin.

Xususan, u Yevropa Ittifoqi yoki unga aʼzo davlatlarning “qonuniy va suveren tanlovlariga” aralashish deb hisoblangan mamlakatlar tomonidan savdo va investitsiya choralariga qaratilgan.

Ushbu javob savdo bo’yicha keng ko’lamli chora-tadbirlarni o’z ichiga olishi mumkin, jumladan tariflar, import va eksport cheklovlari, xizmatlar savdosiga cheklovlar, bank va kapital bozorlariga kirishni cheklash.

Oxir oqibat, bu Yevropa Ittifoqiga mavjud xalqaro shartnomalarni e’tiborsiz qoldirish va yagona bozorning katta qismlariga kirishni to’xtatish imkonini beradi.

Ammo bu yadroviy variant.

Bazukaning asl maqsadi boshqa mamlakatlarni muzokara stoliga kelishga majburlashdir. Bu oxirgi chora sifatida ko’riladi, chunki uning joriy etilishi EIda jiddiy iqtisodiy zarar keltirishi mumkin.

Bu ham tez tuzatish emas.

Amaldagi qoidalarga ko‘ra, Yevrokomissiya majburlash haqidagi ayblovlarni tekshirish uchun to‘rt oygacha vaqt sarflashi mumkin. Ishtirokchi davlatlar bilan muzokaralar olib borish va qasos olish haqidagi ayblovlar bor-yo‘qligini aniqlash uchun yana olti oy kerak bo‘lishi mumkin.

Keyin Yevropa Ittifoqiga a’zo davlatlar harakatni tasdiqlash uchun 10 haftagacha vaqt oladi.

Shunday qilib, agar qo’mita hozir tetikni bosgan bo’lsa ham, bazuka haqiqatan ham yong’in boshlanishidan bir yil oldin bo’lishi mumkin.

Angliya-chi?

Bosh vazir Keir Starmer dushanba kuni qilgan chiqishida prezident Tramp bilan savdo urushidan qochishni istayotganini va Amerika Qo’shma Shtatlariga qarshi zudlik bilan javob bojlarini ko’proq yoki kamroq rad etdi.

Ser Keyr, Tramp savdo soliqlari tahdididan “shu tarzda ittifoqchilarimizga qarshi” foydalanmasligi kerakligini aytdi, biroq “bojlar urushi hech kimning manfaatiga mos emas”ligini qoʻshimcha qildi.

U qo’shimcha qildi: “Biz hali u erda emasmiz. Shuning uchun mening asosiy e’tiborim bu bosqichga etib bormasligimizga ishonch hosil qilishdir.”

Agar Buyuk Britaniya, Evropa Ittifoqi va AQSh Grenlandiya bo’yicha kelishuvga erisha olmasa, hukumatlar uchun boshqa yo’llar mavjud.

Masalan, Buyuk Britaniya raqamli xizmatlar solig’ini oshirishi mumkin, bu mamlakatning eng yirik texnologiya kompaniyalari, jumladan Amazon, Instagram, WhatsApp va Facebook operatori Metaga ta’sir qilishi mumkin.

Joriy soliq stavkasi 2% ni tashkil etadi va global aylanmasi 500 million funt sterlingni tashkil etuvchi va Buyuk Britaniyadagi aylanmasi 25 million funt sterling bo’lgan texnologiya giganti uchun qo’llaniladi.

Ammo bu bosqichda ko‘p narsa, jumladan, Prezident Trampning ba’zi tariflarining qonuniyligi ham noma’lumligicha qolmoqda.

AQSh Oliy sudi prezident xalqaro favqulodda iqtisodiy vakolatlar to‘g‘risidagi qonundan soliq joriy etish orqali o‘z vakolatlarini oshirib yuborganmi yoki yo‘qmi, degan xulosaga kelishi kerak.

Bunga prezident Tramp tomonidan o‘tgan yili joriy etilgan “qasos” deb ataluvchi tariflar kiradi, unga ko‘ra, turli Britaniya mahsulotlarini import qiluvchi amerikalik kompaniyalar Qo‘shma Shtatlarga kelganlarida 10% soliq to‘lashlari kerak.



Source link

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Dunyodan

AQSh Senati prezident Trampning Eronga qarshi urush vakolatlarini ma’qulladi

Published

on


AQSh Senati prezident Donald Trampning Kongress ruxsatisiz Eronga qarshi harbiy harakatlarini cheklashga qaratilgan rezolyutsiyani qo‘llab-quvvatlamadi.

Ovoz berish natijalariga ko‘ra, rezolyutsiyani 47 senator qo‘llab-quvvatlagan, 53 senator esa qarshi chiqqan. Shuning uchun hujjat qabul qilinmadi.

Qarorning muallifi senator Rend Pol bo’lib, u ilgari ham shunga o’xshash harakatni boshlagan va u ham muvaffaqiyatsizlikka uchragan. E’tiborlisi, u bu tashabbusni qo‘llab-quvvatlagan yagona respublikachi senatordir.

Bu esa prezident Trampning Eronga qarshi urush siyosatini uning partiyasi aʼzolari orasida hali ham kuchli qoʻllab-quvvatlayotganini va Eronga nisbatan qatʼiy pozitsiya AQSh siyosatida izchilligicha qolayotganini koʻrsatadi.



Source link

Continue Reading

Dunyodan

Xitoyda qabul qilingan yangi qonun xavotir uyg’otmoqda

Published

on


Xitoyning oliy qonun chiqaruvchi organi – Butunxitoy xalq vakillari kengashining so‘nggi sessiyasida ko‘pchilik ovoz bilan “Milliy birlik va taraqqiyotni qo‘llab-quvvatlash” shartli deb nomlangan qonun qabul qilindi. 2756 deputat qonunni qo‘llab-quvvatladi, 3 nafari qarshi ovoz berdi, teng miqdordagi deputat esa betaraf qoldi.

Xitoy hukumati rasmiylarining aytishicha, yangi qonun milliy birlikka hissa qo‘shadi va ijtimoiy hayotda etnik ozchiliklar huquqlarini himoya qiladi. Ammo tahlilchilar bu hujjat etnik ozchiliklarga nisbatan diskriminatsiyani kuchaytirishi mumkinligidan xavotirda.

1,4 milliard aholiga ega Xitoyda rasman tan olingan 56 etnik guruh mavjud bo‘lib, ulardan 55 nafari etnik ozchilikdir. Buning sababi, aholining 91,9 foizi yoki 1,2 milliard kishi xonlardir. Etnik ozchiliklarga uygʻurlar (11,7 million kishi), hui xalqi (11,4 million kishi), tibetliklar (7,1 million kishi), moʻgʻullar (6,3 million kishi) kiradi.

2026-yil 1-iyuldan kuchga kiradigan 65 moddadan iborat qonunning 1-moddasida Xitoy xalqining mafkuraviy birligi va birligini mustahkamlash, Xitoy xalqining kuch-qudratini uyg‘otish haqida so‘z boradi. Hujjatda etnik kamsitishlarga qarshi kurashga alohida urg‘u berilgan.

Tanqidchilar etnik guruhlarning madaniy o’ziga xoslik talablari separatizm bilan tenglashtirilishidan xavotirda.

“2016-yilda qabul qilingan, ommaviy lagerlar yaratish uchun asos boʻlgan terrorizmga qarshi qonun bilan bir qatorda, bu yangi qonun Sharqiy Turkistondagi uygʻurlarning til, madaniy va diniy erkinlik borasidagi huquqlarining buzilishini kuchaytiradi”, dedi Myunxenda joylashgan Jahon uygʻurlari kongressi prezidenti Tulgunyan Alahudun DW bilan suhbatda.

Vashingtondagi Demokratiyalar jamg’armasining katta ilmiy xodimi Jek Bernxem ham qonun Tibet va Shinjon mintaqasida repressiyalarga yo’l ochganiga ishonadi.

Siyosiy va mafkuraviy jihatdan etnik guruhlar “buyuk vatan, Xitoy xalqi, Xitoy madaniyati, Xitoy Kommunistik partiyasi va Xitoy xususiyatlariga ega sotsializm”ga sodiq bo‘lishi kutiladi. Jek Bernxem buni “xan millatchiligi”ning yuksalishi deb atadi.

Bir muddat avval Amnesty International inson huquqlari tashkiloti Shinjonda yashovchi etnik guruhlar qatag‘on qurboni bo‘layotgani haqidagi hisobotini e’lon qilgan edi. 160 sahifalik hisobotda “qayta tayyorlash lagerlari” deb atalgan yuzlab qamoqxonalarda uyg‘urlar, o‘zbeklar, qozoqlar, qirg‘izistonliklar va tojiklar kabi ozchilik millatlari vakillariga nisbatan qatag‘on va zo‘ravonlik siyosati olib borilayotgani qayd etilgan.

AQSh Davlat departamenti hisobotiga ko’ra, Xitoyda tozalashlar boshlanganidan beri Shinjonda yashovchi 800 mingdan 2 milliongacha musulmon yopiq lagerlarda qamalgan.

Aytish joizki, sudsiz va tergovsiz joriy qilingan ushbu jazo usuli mahalliy musulmonlarni diniy va milliy o‘zliklaridan mahrum qilish va ularni butunlay sindirishga qaratilgan. Davlat departamenti hisobotiga koʻra, lagerlarda ruhiy va jismoniy zoʻravonlik avj olgan va Shinjondagi musulmonlar shunchaki namoz oʻqib, roʻza tutgani uchun jazolanadi.

AQSh prezidenti Donald Tramp birinchi prezidentlik muddati davomida uyg‘urlar va boshqa musulmon ozchiliklarning huquqlarini poymol qilgani uchun Xitoy hukumatiga qarshi sanksiyalar kiritdi.

Shuningdek, AQSh hukumati Xitoy hukumatining Shinjondagi siyosatini “genotsid” deb atagani ham ma’lum.

Human Rights Watch tashkilotining xabar berishicha, Xitoyning musulmonlar yashovchi hududlarida yuzlab masjidlar vayron qilingan.

Xitoyning etnik ozchiliklarga nisbatan repressiv siyosati BMTda 50 davlat tomonidan qoralangan.

“Biz Xitoy Xalq Respublikasidagi inson huquqlari bilan bog‘liq vaziyat, xususan, Shinjondagi uyg‘ur xalqi va boshqa asosan musulmonlardan tashkil topgan etnik ozchiliklarga nisbatan inson huquqlarining buzilishidan chuqur xavotirdamiz”, — deyiladi BMT Bosh Assambleyasi Inson huquqlari qo‘mitasi bayonotida.

Xitoy Uyg’urlar va boshqa musulmon ozchiliklar yopiq lagerlarda qiynoqqa solingani haqidagi xabarlarni rad etadi. Xitoy hukumati vakillarining aytishicha, ekstremizmga moyil bo‘lgan odamlarni qayta tarbiyalashga qaratilgan ta’lim va kasb-hunar markazlari faoliyati noto‘g‘ri tushunilmoqda.



Source link

Continue Reading

Dunyodan

AQSh Eron urushiga qo’shin yuborish imkoniyatini ko’rib chiqmoqda

Published

on


AQSh hukumati Yaqin Sharqdagi operatsiyalarni kuchaytirish uchun mintaqaga minglab askar yuborish imkoniyatini muhokama qilmoqda. Bu haqda Reuters bir nechta manbalarga tayanib xabar berdi.

Xabarlarga ko’ra, bu harakat prezident Donald Trampga urushni kengaytirish yoki kuchaytirish uchun qo’shimcha imkoniyatlar berishi mumkin.

Agentlik rasmiylarining so‘zlariga ko‘ra, asosiy variantlar, Eron sohillariga qo‘shinlarni Hormuz bo‘g‘ozida neft tankerlarining harakatini nazorat qilish yoki Eron neft eksportining 90 foizi amalga oshiriladigan Xarg orolidagi boyitilgan uran zahiralarini, agar operatsiyalar bo‘lmasa, nazorat qilishdan iborat.

Mutaxassislarning ta’kidlashicha, quruqlikdagi kuchlarni, ayniqsa, Xarg oroli va Eron hududiga kiritish juda katta xavf tug’diradi. Eron bu hududlarga raketalar va uchuvchisiz samolyotlar bilan hujum qilish imkoniyatiga ega.

“Hozircha quruqlikdagi kuchlarni yuborish to‘g‘risida qaror qabul qilingani yo‘q, biroq prezident barcha variantlarni ochiq qolmoqda”, — dedi Oq uy rasmiysi.

Urushni jamoatchilik tomonidan ma’qullamaganligi va Prezident Trampning birinchi navbatda xorijiy urushlarga aralashmaslik haqidagi va’dasi tufayli bu masala mamlakatda munozarali bo’lib qolmoqda.



Source link

Continue Reading

Dunyodan

Frantsiya saylovi: Zirinskiy Gitlerga yutqazadi

Published

on


Fransiyaning Arsis-sur-Obe shahrida (Shampan-Arden mintaqasi) o‘tkazilgan ilk mahalliy saylov natijalari e’lon qilindi.

Saylov Yevropa ommaviy axborot vositalarining e’tiborini tortdi, chunki nomzodlar orasida Charlz Gitler va Antuan Reno-Zielinski bor edi. Ular Uchinchi Reyx rahbari Adolf Gitler va Ukraina prezidenti Vladimir Zelenskiy sharafiga nomlangan.

Enni Souka uchinchi nomzod edi.

Yakunda amaldagi meri Charlz Gitler 37,81% ovoz bilan birinchi o‘rinni egalladi, ikkinchi o‘rinni esa 32,20% ovoz bilan meri Souka egalladi. Antuan Renaud-Zielinski 29,99 foiz ovoz olib, ikkinchi bosqichga chiqa olmadi.

Merlik uchun faqat Charlz Gitler va Enni Souka kurashmoqda.

Nomzodlar Gitler va Zirinskiy uzoq vaqtdan beri mintaqada va butun Fransiyada hazil bo’lib kelgan. Biroq, ular har doim o’z familiyasi bilan faxrlanishgan. Birinchisi Elzasdan, ikkinchisi polshalik edi. Hozirda 2800 ga yaqin aholi istiqomat qiladigan Arsis-sur-Obe kommunasi tarixiy obida hisoblanadi.

Bu 1814 yilda Napoleon armiyasi qatnashgan jang maydoni edi.



Source link

Continue Reading

Dunyodan

AQSh Eronga qo’shin yuboradimi? Prezident Tramp javob berdi

Published

on


AQSh prezidenti Donald Tramp Eronga qarshi quruqlikdagi amaliyotlar o‘tkazish uchun qo‘shin yuborish niyati yo‘qligini aytdi.

Uning so‘zlari Oq uy tomonidan to‘g‘ridan-to‘g‘ri efirga uzatilgan Yaponiya bosh vaziri Sanae Takaychi bilan bo‘lib o‘tgan qo‘shma matbuot anjumanida aytildi.

“Men hech qaerga qo’shin yubormayman. Men bo’lganimda ham bu haqda gapirmagan bo’lardim”, dedi Amerika rahbari jurnalistlarga.

Eslatib o‘tamiz, avvalroq Reuters agentligi AQSh ma’muriyati mintaqadagi amaliyotlarni kuchaytirish uchun mintaqaga minglab askarlarni yuborish imkoniyatini muhokama qilayotgani haqida xabar bergandi.

Prezident Donald Tramp, shuningdek, Eron yangi rahbar izlayotganini, chunki Islom Respublikasining avvalgi rahbarlari “endi yo‘q” ekanini aytdi. Uning qo‘shimcha qilishicha, Eron dengiz floti va havo kuchlari ham yo‘q qilingan.



Source link

Continue Reading

Trending

Copyright © 2025 Xabarlar. powered by Xabarlar.