Dunyodan
Prezident Trampning G‘azo tinchlik rejasi moliya etishmasligi tufayli to‘xtab qoldi – Reuters
AQSh prezidenti Donald Tramp tomonidan taklif etilgan G‘azoni qayta qurish va boshqarish rejasi moliyaviy muammolar tufayli to‘liq amalga oshirilmadi. Bu haqda Reuters manbalarga tayanib xabar berdi.
Ma’lumotlarga ko‘ra, G‘azoni qayta tiklash uchun va’da qilingan 17 milliard dollarning faqat bir qismi haqiqatda ajratilgan. Manbalarning ta’kidlashicha, hozirgacha 10 davlatdan faqat uchtasi mablag’ ajratgan: Birlashgan Arab Amirliklari, Marokash va Qo’shma Shtatlar.
Jami ajratilgan mablag‘ 1 milliard dollardan kam.
Bu holat AQSh tomonidan qo‘llab-quvvatlangan G‘azo boshqaruvi milliy qo‘mitasi (NCAG) faoliyatiga salbiy ta’sir ko‘rsatmoqda. Bu tuzilma HAMAS o’rniga G’azoni egallashi kerak edi.
Manbalarning ta’kidlashicha, NCAG moliyaviy va xavfsizlik muammolari tufayli hozirda G’azoda emas. Hozirda a’zolar Qohiradagi mehmonxonada qolib, muzokaralarni kutmoqda.
Shu bilan birga, Falastin rasmiylari AQSh vakillari XAMAS va boshqa guruhlarni “hozirda moliyalash imkoni yo’q” haqida xabardor qilganini da’vo qilmoqda.
Xamas bir necha bor hokimiyatni qoʻmitaga topshirishga tayyorligini bildirgan, biroq Isroil qoʻshinlarini olib chiqib ketish va oʻt ochishni toʻxtatish boʻyicha kafolatlar talab qilgan.
AQSh rejasiga ko’ra, G’azo XAMAS qurolsizlantirilgandan keyin va Isroil qo’shinlari olib chiqib ketilgandan keyin qayta tiklanishi kerak edi. Biroq, jarayon hozircha muzokaralarda to’xtab qolgan.
Mutaxassislarning aytishicha, ikki yillik urushdan so‘ng G‘azoni qayta tiklash uchun taxminan 70 milliard dollar kerak bo‘ladi. Bu vaqt ichida hududdagi binolarning taxminan 80 foizi vayron bo’lgan.
Ayni paytda Eron bilan bog’liq yangi mojarolar vaziyatni yanada murakkablashtirayotgani ta’kidlangan.
AQSh tomonidan tuzilgan Tinchlik kengashi moliyaviy muammolar mavjudligini rad etib, barcha talablar o‘z vaqtida bajarilganini aytdi.
Shu bilan birga, qurolsizlanish bo’yicha muzokaralar hali yakuniga yetmagan. Isroil Hamas qurollarini to’liq tashlab ketmaguncha o’z qo’shinlarini olib chiqmasligini aytdi, biroq Xamas bunga qarshi.
Ayrim diplomatik manbalar Isroil G‘azodagi keng ko‘lamli harbiy amaliyotlarini tez orada qayta boshlashi mumkinligini inkor etmadi.
Eslatib o‘tamiz, 2023-yilning 7-oktabr kuni Isroilda Xamas hujumi oqibatida 1200 ga yaqin odam halok bo‘lgan edi. G‘azoda javob hujumlari natijasida 72 mingdan ortiq odam halok bo‘lgani xabar qilingan.
Dunyodan
Polsha mamlakatda AQShning doimiy harbiy bazasi bo‘lishini istaydi
Polsha hukumati o’z hududida yangi doimiy AQSh harbiy bazalarini tashkil etish tashabbusini o’z qo’liga oldi. Bu haqda Polsha mudofaa vaziri Vladislav Kosnyak-Kamish ma’lum qildi.
Uning aytishicha, Varshava tegishli taklifni AQSh Mudofaa vaziri Pit Xegsetga taqdim etgan. Polsha AQShning mamlakatdagi harbiy ishtirokini yanada kengaytirishdan manfaatdorligini bildirdi.
Vladislav Kosinak-Kamishning aytishicha, tashabbus bir necha oy davom etgan muzokaralar va diplomatik sa’y-harakatlar natijasida shakllangan. Shuningdek, u Polsha prezidenti Karol Norokki va AQSh prezidenti Donald Tramp o‘rtasidagi yaxshi munosabatlarga e’tibor qaratdi.
Vazirning aytishicha, Vashington hali yakuniy qarorga kelmagan. Amerika tomoni Polsha taklifining moliyaviy jihatlari va texnik tafsilotlari bo’yicha qo’shimcha ma’lumotni kutmoqda.
“AQSh kuchlari ishtirokini kengaytirish uchun barcha sharoitlarni yaratamiz”, – dedi Kosiniak-Kamish.
Ayni paytda Polsha Yevropadagi AQShning eng yirik harbiy ishtirokiga ega davlatlaridan biridir. Bu mamlakatda 10 000 ga yaqin amerikalik askarlar xizmat qiladi.
AQShning muhim harbiy ob’ektlari Poznan, Povis va Redikovoda joylashgan. Bunga NATOning sharqiy qanotini himoya qilish uchun zarur bo‘lgan Aegis Ashore raketaga qarshi mudofaa tizimi kiradi.
So‘nggi oylarda AQSh qo‘shinlari soni kamayishi mumkinligi haqida xabarlar paydo bo‘ldi. Biroq Polsha mudofaa vaziri Pentagon bunday qarorga kelmaganini aytdi.
Shundan so‘ng Donald Tramp Polshaga qo‘shimcha 5000 amerikalik askar jo‘natish rejasini e’lon qildi.
Bu tashabbus mamlakat ichida ham bahs-munozaralarga sabab bo’ldi. Polsha prezidentining milliy xavfsizlik xizmati rahbari Bartosh Grodecki hukumatni bu g‘oyani juda kech ilgari surganini tanqid qildi.
Tanqidlarga javoban Kosiniak-Kamisz Polsha xavfsizligini mustahkamlashga qaratilgan sa’y-harakatlar izchil davom etishini ta’kidladi.
Dunyodan
Bugun Xalqaro begunoh bolalar kuni: kelajakni zo’ravonlikdan himoya qilish
Har kuni dunyo bo’ylab millionlab bolalar jismoniy, ruhiy va hissiy zo’ravonlik qurboni bo’lishadi. Bolalarga nisbatan bunday munosabat nafaqat urush zonalarida, balki barcha jamiyatlarda madaniy, ijtimoiy sinf va ta’lim chegaralarini kesib o’tgan.
Bu kun qanday paydo bo’ldi?
Ushbu xalqaro kunning tarixi bundan 40 yil avval sodir bo’lgan fojiali voqeaga borib taqaladi. 1982-yil 4-iyun kuni Isroilning Bayrut va Livanning boshqa aholi punktlariga birinchi havo hujumi natijasida ko‘plab tinch aholi, jumladan, begunoh bolalar halok bo‘ldi.
1982 yil 19 avgustda Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasi Falastin masalasi bo’yicha favqulodda maxsus sessiyasida Isroilning agressiv harakatlaridan azob chekayotgan falastinlik va livanlik bolalarning cheksiz azobidan hayratda qolgan maxsus rezolyutsiyani qabul qildi. Mazkur qarorga muvofiq, har yili 4-iyun rasmiy Xotira va ma’rifat kuni sifatida belgilandi.
Afrika, Osiyo va Yaqin Sharqdagi mojarolar tufayli mojaro zonalarida yashovchi 250 milliondan ortiq bolalar katta xavf ostida qolmoqda.
Urush davridagi oltita eng jiddiy qoidabuzarliklar
Bugungi kunda muammo shundaki, qurolli to’qnashuvlarda eng zaif bolalar birinchi nishon bo’ladi. Birlashgan Millatlar Tashkiloti Xavfsizlik Kengashi tomonidan muntazam ravishda kuzatib boriladi va hisobot beriladigan oltita qoidabuzarlik mavjud. Avvalo, urush va terror xurujlari oqibatida minglab bolalar halok bo‘lmoqda. Bolalar qurolli guruhlar va armiyalarga majburlanadi. Urush paytida ko’payadigan eng og’ir jinoyatlardan biri jinsiy zo’ravonlikdir. Bolalarni o‘g‘irlash va garovga olish yo‘li bilan ularning hayoti va erkinligini xavf ostiga qo‘yish, bolalarning ta’lim va sog‘lig‘ini saqlashi mumkin bo‘lgan xavfsiz joylarda otib o‘ldirish, insonparvarlik yordamiga to‘sqinlik qilish, bolalarni oziq-ovqat, dori-darmonsiz, ochlik va kasalliksiz qoldirish kabi huquqbuzarliklar begunoh bolalar hayotini barbod qilmoqda.
Birlashgan Millatlar Tashkiloti Xavfsizlik Kengashi tomonidan to’plangan ma’lumotlarga asoslanib, har yili yuqoridagi jinoyatlarni sodir etgan tomonlar, ya’ni davlat va nodavlat qurolli guruhlar ro’yxati e’lon qilinadi. Uning maqsadi jinoyatchilarni nomlash va xalqaro hamjamiyat oldida sharmanda qilish va ularning jinoyatlariga chek qo‘yishdir. Oxirgi rasmiy ma’lumotlarga ko’ra, 24 tomon bolalarni o’ldirgan yoki yaralagan, 61 tomon ulardan askar sifatida foydalangan va 30 partiya jinsiy zo’ravonlikda ayblangan.
Har yili 4 iyun kuni xalqaro tashkilotlar ishtirokida keng ko’lamli tadbirlar va vebinarlar o’tkaziladi. Shu kuni butun dunyo bo‘ylab mojaro hududlaridagi bolalar uchun xayriya mablag‘larini yig‘ish maqsadida keng ko‘lamli axborot kampaniyalari o‘tkazilmoqda.
Dunyodan
Qirgʻiziston Birlashgan Millatlar Tashkiloti Xavfsizlik Kengashiga aʼzo etib saylandi
Qirg‘iziston Birlashgan Millatlar Tashkiloti Xavfsizlik Kengashining 2027-2028 yillarga doimiy bo‘lmagan a’zosi etib saylandi. Bu mamlakat tashqi siyosatining muhim yutug‘i sifatida baholanmoqda.
Aʼzolik Qirgʻizistonga global xavfsizlik, tinchlik va xalqaro mojarolarga oid qarorlar qabul qilishda ishtirok etish imkonini beradi.
Mamlakat xalqaro maydonda o‘z ta’sirini kuchaytirish va Markaziy Osiyo manfaatlarini ilgari surish imkoniyatiga ega bo‘ladi. Qirg‘izistonda dengizga chiqish imkoniyati yo‘q va kichik davlatlar manfaatlarini himoya qilish uchun qo‘shimcha platforma ham bo‘ladi.
Xavfsizlik Kengashining ishtiroki, shuningdek, mamlakatning tashqi siyosiy ta’siri va sarmoyaviy jozibadorligini oshirishga yordam beradi.
Birlashgan Millatlar Tashkilotining Xavfsizlik Kengashi xalqaro tinchlik va xavfsizlikka oid eng muhim qarorlar qabul qilinadigan asosiy organdir.
Dunyodan
Quvayt Eron bilan bog’liq muhim qarorni qabul qildi
Quvayt eronlik ikki diplomatni persona non grata deb e’lon qildi va ularga 24 soat ichida mamlakatni tark etishni buyurdi.
Bu haqda Quvayt OAV xabar berdi.
“Quvayt Tashqi ishlar vazirligi Eron Islom Respublikasi elchixonasining Muvaqqat ishlar vakilini Quvayt hududi va fuqarolik infratuzilmasiga qilingan hujumni qoralovchi rasmiy norozilik hujjatini taqdim etish uchun chaqirdi”, — deyiladi xabarda.
3-iyun kuni ertalab Eronning Quvaytga uchuvchisiz va raketa hujumi oqibatida bir kishi halok bo‘lgani va 63 kishi jarohatlangani haqida xabar berilgan edi.3-iyun kuni ertalabdan beri Quvayt kuchlari Eronning 13 ta ballistik raketasini va 17 ta uchuvchisiz samolyotini muvaffaqiyatli yo‘q qildi.
Dunyodan
Prezident Trampning sog’lig’i haqida noqulay savollar tug’ilmoqda.
Bir necha kun avval AQSh prezidenti Donald Trampning tibbiy ko‘rik va kognitiv funksiya testi natijalari e’lon qilingan va uning sog‘ligi yaxshi ekanligi aytilgan edi. Ammo tibbiyot mutaxassislari hisobot bo’yicha noqulay savollarni ko’tarishmoqda.
29-may kuni Oq uy tomonidan e’lon qilingan tibbiy hujjatlarga ko‘ra, prezident Tramp Merilend shtatidagi Valter Rid milliy harbiy tibbiyot markazida test sinovlaridan o‘tgan.
Doktor Shon Barbarellaning aytishicha, prezident Trampning salomatligi yaxshi, yuragi, o‘pkasi va asab tizimi yaxshi ishlaydi, umumiy ahvoli yaxshi.
Janob Trump Monreal kognitiv funktsiya shkalasi bo’yicha 30 ball oldi. Shu bois, shifokor Tramp “Oliy bosh qo‘mondon va davlat rahbari sifatidagi barcha vazifalarni bajarishdan qoniqarli” degan xulosaga keldi.
Biroq, AQSh axborot agentliklari, shu jumladan Axios, ko’plab amaliyotchi shifokorlar tibbiy fikrlarni “filtrlangan” deb tanqid qilishgan.
Xususan, kardiolog va qon tomir jarrohi doktor Shon Barbarella prezidentning yurak xastaligi haqida optimistik xulosalar chiqarish uchun muhim maʼlumotlar yoʻqligini taʼkidladi. Misol uchun, ushbu hujjat yurak ishemik kasalligi uchun xavf guruhlarini aniqlash uchun kuchli vosita bo’lgan umumiy qabul qilingan CAD-RADS shkalasi bo’yicha qon tomirlarining kompyuter tomografiyasi natijasi bo’lgan kaltsiy indeksi haqida ma’lumot bermaydi. Buning o’rniga, hujjatda arterial tiqilib qolishning yo’qligi haqida juda umumiy gapirilgan.
Ma’lumki, Oq uyning avvalroq tibbiy xulosasida prezident Trampga venoz etishmovchilik tashxisi qo’yilgan edi. Yangi hisobot surunkali venoz etishmovchilikda yaxshilangan sharoitlarni eslatib o’tgan bo’lsa-da, bunday ijobiy natijalarga qanday erishilgani aniq emas. Shifokorlarning ta’kidlashicha, kasallikning o’z-o’zidan yaxshilanishi juda kam uchraydi.
Bundan tashqari, shifokorlar qondagi xolesterin darajasi juda kamdan-kam hollarda ideal darajaga yaqin ekanligini ta’kidlashadi.
Forbes ma’lumotlariga ko’ra, prezident Trump odatda yurak xastaligi va insultning oldini olish uchun tavsiya etilgan kichik dozalardan farqli o’laroq, katta dozalarda aspirin qabul qiladimi yoki yo’qmi degan savollar mavjud.
Mutaxassislar, shuningdek, prezidentning qo‘llaridagi tez-tez ko‘karishlar bilan bog‘liq tushuntirishlari ishonarli emasligini aytishdi. Trampning shifokori buni shunchaki aspirin qabul qilish va tez-tez qo‘l berib ko‘rishishda aybladi.
Ba’zi shifokorlar, agar oddiy qo’l siqish ko’zga ko’rinadigan ko’karishlarga olib keladigan bo’lsa, bu qon tomirlari devorlari juda nozik yoki trombotsitlar soni xavfli darajada past ekanligining belgisi bo’lishi mumkin, deb hisoblashadi. Bemorning yoshini hisobga oladigan bo’lsak, bu ichki qon ketish yoki insultning yuqori xavfini anglatishi mumkin.
14-iyun kuni ikki haftadan so‘ng 80 yoshga to‘ladigan prezident Tramp so‘nggi paytlarda mamlakat nomlari va geografik terminologiyada bir qancha xatolarga yo‘l qo‘ydi.
“Biz Kambodja-Armaniston mojarosini to‘xtatdik. Bu endigina boshlanayotgan edi va bu juda yomon mojaro edi. O‘ylab ko‘ring”, – dedi prezident Tramp 2025-yil 20-sentabr kuni Cornerstone instituti tomonidan o‘tkazilgan tadbirda.
2025-yil iyul oyida Liberiya prezidenti Jozef Boakai prezident Trampning ingliz tilini mukammal bilishidan hayratda qoldi va undan ingliz tilida shunday chiroyli gapirishni qayerdan o‘rganganini so‘radi. Boshqacha aytganda, AQSh rahbarlari Liberiyaning rasmiy tili ingliz tili ekanligini yo bilmagan yoki unutgan.
Prezident Trampning bu xatolari ijtimoiy tarmoqlarda uning aqliy salohiyatiga oid savollarni keltirib chiqardi.
2025-yil avgust oyida ijtimoiy tarmoqlarda Tramp vafot etgani haqidagi mish-mishlar tarqaldi, biroq keyinroq rad etildi.
Joriy yil boshida Yevropa Ittifoqi siyosatchilari Trampning sog‘lig‘i va uning prezident sifatidagi mas’uliyatini faol muhokama qilishgan va AQSh yetakchisining ahvoli xavotirli deb ko‘rilgan edi.
-
Dunyodan1 day ago
Qirgʻiziston Birlashgan Millatlar Tashkiloti Xavfsizlik Kengashiga aʼzo etib saylandi
-
Jamiyat3 days agoTrackerʼdan 8,9 kg gashish topildi
-
Dunyodan4 days ago
Myanmadagi portlash 46 kishining hayotiga zomin bo’ldi: tafsilotlar
-
Iqtisodiyot5 days agoMetan-shoxobchalarda gaz narxi ko‘tarildi
-
Jamiyat5 days ago
Yozning birinchi kunida ayrim viloyatlarda yomg‘ir yog‘ishi kutilmoqda
-
Siyosat2 days agoBosh vazir Saida Mirziyoyeva Avstriya federal kansleri bilan ikki tomonlama hamkorlikni kengaytirish masalalari yuzasidan muzokara o‘tkazdi
-
Iqtisodiyot4 days ago
2-iyundan dollar yana keskin pasayadi
-
Dunyodan4 days agoEron va AQSh barcha muzokaralarni to’xtatdi
