Dunyodan
Prezident Trampning aytishicha, Afg‘onistondagi Britaniya askarlari “barcha jangchilar ichida eng buyuklari”
Bloomberg Getty Images orqali
Prezident Donald Trampning payshanba kuni Afgʻonistonda jang qilayotgan NATO askarlari haqidagi soʻzlari koʻplab faxriylar va siyosatchilarni gʻazablantirdi.
Prezident Donald Tramp koalitsiya kuchlari front chizig‘idan qochgani haqidagi iddaolari faxriylar va siyosatchilarning tanqidiga uchragach, Afg‘onistonda jang qilgan britaniyalik askarlarni olqishladi.
Shu hafta boshida Prezident Tramp Shimoliy Atlantika Shartnomasi Tashkiloti (NATO) kuchlarining urushdagi rolini kamaytirib, Amerika ittifoqchilarini g‘azablantirdi va “agar kerak bo‘lsa” Qo‘shma Shtatlar uchun harbiy ittifoqlar mavjudmi yoki yo‘qmi, degan savol tug‘dirdi.
Trampning izohlari xalqaro ittifoqchilar tomonidan qoralandi, ser Key Starmer ularni “haqoratli va ochiqchasiga dahshatli” deb atadi.
Buyuk Britaniya bosh vaziri shanba kuni prezident Tramp bilan uchrashdi, shundan so‘ng AQSh prezidenti Truth Social platformasiga chiqib, Britaniya armiyasini “eng buyuk jangchilardan biri” sifatida maqtashdi.
Prezident Tramp payshanba kuni Fox News telekanaliga bergan intervyusida NATO qo’shinlari haqida aytgani uchun tanqid qilindi: “Biz ularga hech qachon muhtoj bo’lmaganmiz. Biz ulardan hech qachon haqiqatan ham hech narsa so’ramaganmiz”.
“Ular Afg’onistonga qo’shin yuborganliklarini aytishadi … va ular aslida orqada, front chizig’idan biroz masofada qolishgan.”
Bu voqea nafaqat Afg‘onistonda xizmat qilgan askarlarning oilalari, balki Vestminsterdagi va butun dunyo bo‘ylab faxriylar va siyosatchilar tomonidan prezident Trampdan kechirim so‘rashni talab qilib, katta norozilik uyg‘otdi.
Shahzoda Garri NATOning jamoaviy xavfsizlik bandi 11-sentabr hujumlaridan keyin bir marta ishga tushirilganini ta’kidlab, askarlarning qurbonliklarini hurmat qilish kerakligini aytdi.
2001-yil oktabr oyida Qoʻshma Shtatlar Tolibonni siqib chiqarish uchun Afgʻonistonga bostirib kirdi. Tolibon o‘tgan oy 11-sentabr xurujlarida ishtirok etgan Usama bin Laden va Al-Qoidaning boshqa xodimlariga boshpana berganini da‘vo qilgan. NATO davlatlari AQSh boshchiligidagi urushga qo’shin va harbiy texnikani qo’shgan.
2021-yilda AQSh chiqib ketganida, 3500 dan ortiq koalitsiya askari halok bo’ldi, ularning uchdan ikki qismi amerikaliklar edi. Britaniya mojaroda harbiy halok boʻlganlar soni boʻyicha AQShdan 2461 kishidan keyin ikkinchi oʻrinda turadi.
Shanba kuni Dauning-strit bosh vazir va AQSh prezidenti Buyuk Britaniyaning AQSh va Shimoliy Atlantika Shartnomasi Tashkiloti (NATO) kuchlari bilan birgalikda mojaroda ishtirok etishi haqida gapirganini e’lon qildi.
Matbuot kotibining aytishicha, “Bosh vazir Afgʻonistonda u bilan birga jang qilgan, koʻplari vataniga qaytmagan jasur va qahramon britaniyalik va amerikalik askarlarning jasoratini oshirdi. Biz ularning qurbonligini hech qachon unutmasligimiz kerak.”
Suhbatdan ko’p o’tmay, Prezident Trump o’zining Truth Social platformasida tanqidiy izohlardan uzoqlashgandek yangi izohlar joylashtirdi, lekin payshanba kungi intervyusida ishlatgan tili uchun bevosita uzr so’rashdan to’xtadi.
U shunday deb yozgan edi: “Britaniyaning buyuk va juda jasur askarlari har doim Amerika bilan birga bo’ladi.
“Afgʻonistonda 457 kishi halok boʻldi, koʻplari ogʻir yaralandi, ammo ular eng buyuk jangchilardan edi.
“Bu hech qachon uzilib bo’lmaydigan darajada kuchli rishta. G’ayrioddiy yurak va qalb bilan Britaniya armiyasi hech kimdan kam emas (AQShdan tashqari). Biz sizni yaxshi ko’ramiz va doimo shunday bo’ladi!”
Konservativ partiya yetakchisi Kemi Badenoch prezident Tramp Buyuk Britaniyaning Afg‘onistonda AQSh va uning NATOdagi ittifoqchilari bilan birga jang qilishdagi rolini tan olganidan mamnun ekanini aytdi.
“Avvaliga hech qachon so‘roq qilinmasligi kerak edi”, dedi u.
KO’RING: Prezident Trumpning izohlari “o’ta hurmatsizlik” edi – Britaniya faxriysi
Juma kuni Sasseks gertsogi NATO qo’shinlarining Afg’onistondagi hissasini yuqori baholagan bayonot bilan chiqdi.
“Men u yerda xizmat qildim. U yerda bir umrlik do‘stlar orttirdim. U yerda esa do‘stlarni yo‘qotdim”, – deydi shahzoda.
“2001 yilda NATO oʻz tarixida birinchi va yagona 5-moddaga murojaat qildi, yaʼni barcha ittifoqchilar bizning umumiy xavfsizligimiz uchun Afgʻonistonda Qoʻshma Shtatlar bilan birga boʻlish majburiyati bor edi.Ittifoqchilar bu chaqiruvga javob berishdi.
“Minglab hayotlar abadiy oʻzgardi. Ota-onalar oʻgʻil-qizlarini dafn qildilar. Bolalar yetim qoldi, oilalar esa toʻlovni toʻlashda davom etmoqda.
“Bu qurbonliklar halollik va hurmat bilan aytilishi kerak, shunda biz barchamiz birdam va diplomatiya va tinchlik himoyasiga sodiq qolishimiz kerak.”
Afg’onistonda qariyb 20 yil davomida halok bo’lgan 457 britaniyalik askarning aksariyati eng og’ir janglar bo’lgan Hilmandda o’ldirilgan.
Yana yuzlab odamlar jarohatlangan va oyoq-qo’llari yo’qolgan, jumladan, Afg’onistonda qo’lbola portlovchi moslamaga qadam qo’ygan kapral Endi Rid ikkala oyog’i va o’ng qo’lidan ayrilgan.
“Bir kun o’tmaydiki, men o’sha mojaroga qarayman va jismoniy va ruhiy og’riqni his qilmayman”, dedi u juma kuni BBC nonushtaga.
Janob Rid amerikalik askarlar bilan ishlaganliklarini eslab, “Agar ular oldingi safda bo‘lganida va men ularning yonida turganimda, biz ham oldingi safda bo‘lganimiz aniq”, deb qo‘shimcha qildi.
Video: “Bu aniq noto’g’ri” – Afg’oniston faxriylari Trampning NATO bayonotlariga munosabat bildirishdi
Janob Badenok, ser Ed Deyvi va Nayjel Faraj AQSh prezidentidan izoh so‘rash uchun Vestminster yetakchilari qatorida edi. Buyuk Britaniyadan tashqarida tashqi hukumatlar vazirlari ham Trampning izohlarini tanqid qilishdi.
Kanada Mudofaa vaziri Devid J. MakGinti kanadaliklar “erkaklar va ayollar boshidan yerga turishgan, biz majbur bo’lganimiz uchun emas, balki bu to’g’ri ish bo’lgani uchun” dedi.
Amerikalik siyosatchilar va harbiy amaldorlar ham Prezident Trampning NATO haqidagi izohlaridan gʻazab va norozilik bildirishdi.
“Menimcha, bu biz bilan birga kurashgan odamlarni haqorat qilish”, dedi sobiq milliy xavfsizlik maslahatchisi Xarberi Raymond Makmaster BBCga.
Prezident Trampning shanba kungi yangi izohlarida Afgʻonistonga qoʻshin yuborgan boshqa NATO ittifoqchilari haqida hech qanday gap yoʻq.
Italiya Bosh vaziri Giorgia Meloni, hukumati Trampning dastlabki bayonotini eshitib hayratda qolganini aytib, “Mamlakatimiz inkor etib boʻlmas bahoni toʻladi. 53 nafar italyan askari halok boʻldi, 700 dan ortigʻi yaralandi” dedi.
“Shu sababli, NATO davlatlarining Afg’onistondagi hissasini kamaytiruvchi har qanday bayonot qabul qilinishi mumkin emas, ayniqsa, agar u ittifoqchidan bo’lsa”, dedi u X.
Eron oliy rahnamosi Mojtabo Xomanaiy AQSh va Isroil bilan davom etayotgan mojaro fonida quyidagi nutqini aytdi.
Yozma murojaatida u hujum Eron rahbariyatini yo‘q qilishi va hatto hukumatini ag‘darib yuborishi mumkinligi haqidagi fikrni “xayolparastlik” deb atadi.
“Dushman milliy rahbariyat va nufuzli harbiylarni yo‘q qilib, aholida qo‘rquv uyg‘otadi va ularni jang maydonini tark etishga majbur qiladi, deb o‘ylagan”, — dedi Homaney.
Nutq Fors Yangi yili Navro‘z bayramiga to‘g‘ri kelib tayyorlandi va Eron davlat televideniyesi orqali o‘qildi.
Oliy rahnamoga ko‘ra, bu reja amalga oshmadi va Eron jamiyati qarshilik ko‘rsatishda birlashdi.
“Mamlakat boʻylab keng mudofaa chizigʻini qurdik. Shaharlar, mahallalar, masjidlar mustahkam qoʻrgʻonga aylandi”, dedi u.
Shuningdek, u Eron jamiyatining birlashgan harakatlari dushmanni hayratda qoldirganini qayd etdi.
“Natijada, dushman qarama-qarshi va mantiqsiz bayonotlar bera boshladi. Bu ularning ruhiy zaifligi va vaziyatni tushunmasligidan dalolat beradi”, – dedi Eron oliy rahbari.
AQSh prezidenti Donald Tramp ma’muriyati xorijga insonparvarlik yordami tizimini tubdan o‘zgartirishga kirishdi. Ushbu islohotlar doirasida USAID faoliyatini qisqartirish va uning o‘rnida yangi tashkilot tashkil etish rejalashtirilgan.
Maʼlum qilinishicha, Davlat departamenti tez orada Favqulodda vaziyatlar va gumanitar yordam boshqarmasi tashkil etilishini eʼlon qiladi. U yerda 200 dan ortiq xodim ishlaydi. Ilgari USAIDda ishlagan 10 000 dan ortiq mutaxassislar bilan solishtirganda bu juda past ko’rsatkich.
So’nggi yillarda AQShning xalqaro yordam mablag’lari keskin kamaydi. Xususan, 2023-yilda USAID orqali taxminan 43 milliard dollar ajratilgan bo‘lsa, 2025-yilda ushbu maqsadlarga taxminan 5,4 milliard dollar sarflandi. Bu o‘zgarishlar AQShning tashqi yordam siyosatida jiddiy o‘zgarishlardan darak beradi.
Tramp ma’muriyatining aytishicha, yangi yondashuv yordamni yanada samaraliroq qiladi. Ushbu maqsadga erishish uchun iqlim o’zgarishi va ijtimoiy dasturlar qisqartirilmoqda, asosiy e’tibor hayotni saqlab qolishga qaratilgan.
Ba’zi hollarda yordam iqtisodiy yoki siyosiy manfaatlarga bog’liq bo’lishi mumkin. Misol uchun, Qo’shma Shtatlar Zambiyada OIV bilan yashayotgan odamlarga yordamni cheklash orqali mamlakat resurslariga kirish imkoniyatini ko’rib chiqmoqda.
Mutaxassislarning aytishicha, bunday keskin qisqartirishlar salbiy oqibatlarga olib kelishi mumkin. Masalan, The Lancet jurnali tadqiqotchilari USAIDning qisqarishi 2030 yilga borib 14 milliongacha qo‘shimcha o‘limga olib kelishi mumkinligini ma’lum qildi.
Ammo AQSh Davlat departamenti yordam to’xtatilmayapti, aksincha uni yanada samaraliroq qilish uchun o’zgartirilayotganini aytadi.
Shu bilan birga Vashington Birlashgan Millatlar Tashkiloti bilan hamkorlikni kuchaytirishga va gumanitar jamg‘armalarga 2 milliard dollar ajratishga va’da berdi. Yangi global sog’liqni saqlash kelishuvi ham muhokama qilinmoqda.
Dunyodan
Agar AQSh Ukrainaga yordamni to’xtatsa, Rossiya hukumati Eron bilan razvedka aloqalarini uzadi.
Rossiya AQShga Eron va Ukraina masalalarini bog‘lovchi noodatiy taklif bilan chiqdi. Bu haqda muzokaralarga yaqin manba ma’lum qildi.
Xabarlarga ko‘ra, Kreml Vashingtonga Rossiya Eron bilan razvedka ma’lumotlarini bo‘lishishni to‘xtatadi, ammo buning evaziga Qo‘shma Shtatlar Ukrainaga razvedka yordamini ko‘rsatishni to‘xtatishga majbur bo‘ladi.
Taklif Rossiya vakili Kirill Dmitriev tomonidan AQSh prezidenti ma’muriyati vakillari Stiv Uitkoff va Jared Kushnerga yuborilgani aytilmoqda.
Manbalarning aytishicha, Vashington bu taklifni qabul qilmagan. AQSh rasmiylari bu borada ochiqchasiga izoh bermadi.
Bunday takliflar yevropalik diplomatlarda xavotir uyg‘otdi. Ularning fikricha, Rossiya AQSh va Yevropa o‘rtasida mojaro qo‘zg‘atmoqchi va transatlantik munosabatlarga putur yetkazmoqchi.
Maʼlumotlarga koʻra, soʻnggi paytlarda Rossiya va Eron oʻrtasida razvedka va harbiy hamkorlik kuchaygan. Ayrim xabarlarga ko‘ra, Moskva Eronga sun’iy yo‘ldosh tasvirlari va dron texnologiyalari bilan ta’minlanmoqda. Biroq Kreml bu xabarlarni rad etdi.
AQSh hukumatining Ukrainaga boshqa yordami qisqartirildi, ammo AQSh Ukraina bilan ma’lumot almashishda davom etmoqda. Bu Kiyevni qo‘llab-quvvatlashning eng muhim vositalaridan biridir.
Rossiya Eron bilan bog’liq boshqa takliflarni ham kiritdi, jumladan Eronning boyitilgan uranini Rossiyaga o’tkazish, deydi xalq. Biroq bu takliflar AQSh tomonidan qabul qilinmadi.
AQSHning Los-Anjeles shahrida kino sanoatining eng nufuzli mukofotlaridan biri boʻlgan ʻʻOskar” (98-nashr) mukofotini topshirish marosimi boʻlib oʻtdi. Bu yilgi marosim 2026-yil 15-martda boʻlib oʻtdi va 2025-yilda ekranlarga chiqadigan filmlar tanlandi. Marosimni taniqli shoumen Konan O’Brayen boshqardi.
Bu yilgi eng katta voqea, albatta, “Eng yaxshi film” nominatsiyalari haqida bo‘ldi. Akademiyaning rasmiy maʼlumotlariga koʻra, bosh mukofot “Birin-ketin jang” filmiga nasib etgan. Shu bois bu asar oʻsha yilning asosiy kino yutugʻi sifatida eʼtirof etilgan.
Aktyorlik yo‘nalishida Maykl B. Jordan “Gunohkorlar” filmidagi roli uchun “Eng yaxshi erkak roli” mukofotini qo‘lga kiritdi. Shuningdek, ushbu nominatsiyada “Marty Supreme” filmi uchun Timoti Chalamet, “Birin-ketin jang” filmi uchun Leonardo Di Kaprio, “Ko‘k oy” filmi uchun Itan Xouk va “Maxfiy agent” filmi uchun Vagner Moura nomzodlik ko‘rsatildi.
Shon Penn “Birin-ketin jang” filmi uchun ikkinchi plandagi eng yaxshi aktyor bo‘ldi. Benisio del Toro ushbu nominatsiyada, shuningdek, Frankenshteyn uchun Jeykob Elordi, Gunohkorlar uchun Delroy Lindo va Sentimental qiymat uchun Stellan Skarsgard nominatsiya qilindi.
Ayollar roli nominatsiyasida ham asosiy g‘oliblar aniqlandi. Akademiyaning rasmiy sahifasiga ko‘ra, Mayki Medison “Anora” filmidagi roli uchun “Eng yaxshi ayol roli” nominatsiyasiga nomzod bo‘lgan. Zoe Saldana Emiliya Peres uchun ikkinchi plandagi eng yaxshi aktrisa deb topildi.
Musiqiy yo’nalishda ham sezilarli yutuqlarga erishildi. “Eng yaxshi original musiqa” mukofoti “Gunohkorlar” filmi uchun Lyudvig Goranssonga berildi. Shu bilan birga “Oltin” qo’shig’i “Eng yaxshi muallif qo’shig’i” nominatsiyasida mukofotga sazovor bo’ldi. Bu qo’shiq “K-POP Demon Hunters” filmidagi qo’shiq edi.
Texnik va badiiy jihatdan mukammal bo’lgan ko’plab filmlar bor edi. Jumladan, “Frankenshteyn” filmi “Eng yaxshi ishlangan dizayn” mukofotiga sazovor bo’ldi. Akademiya ma’lumotlariga ko‘ra, filmning sahna ko‘rinishi, sahna ko‘rinishi va umumiy vizual dizayni yuqori baholangan.
98-Oskar taqdirlash marosimi 2025-yilgi filmlar haqida maxsus reportaj sifatida ham xizmat qiladi. Drama, jangovar filmlar, animatsiya va yirik studiyalarning loyihalari baholandi. Kategoriyalar bo‘yicha barcha g‘oliblar va nomzodlar ro‘yxati Akademiyaning rasmiy sahifasida e’lon qilingan.
Isroil harbiylari Livan janubida “cheklangan va maqsadli” quruqlikdagi operatsiyani boshlaganini e’lon qildi. SAHAL bayonotiga ko’ra, operatsiya Livan janubidagi Hizbulloh pozitsiyalari va infratuzilmasiga qarshi olib borilgan.
SAHAL bayonotiga ko’ra, operatsiyadan maqsad frontdagi mudofaa hududlarini mustahkamlash, terror infratuzilmasini yo’q qilish, u erda faoliyat yuritayotgan ekstremistlarni yo’q qilish va shimoliy Isroil aholisi uchun qo’shimcha xavfsizlik qatlamini yaratishdir.
2-mart, Hizbulloh Isroilga raketa hujumlarini boshlaganidan beri keskinlik kuchaygan. Keyin Isroil Livan hududini kuchli havo va artilleriya bombardimon qila boshladi. Ushbu qo’shimcha hujumlar Livandagi yuz minglab odamlarni uy-joyidan haydab chiqardi va qurbonlar soni ortib ketdi, deb xabar beradi Reuters.
Sahar, Hizbullohni Eron homiyligida urushda qatnashgan tashkilot deb atadi va Isroil tinch aholiga tahdidlarga toqat qilmasligini ta’kidladi.
Shavkat Mirziyoyev O‘zbekiston xalqini hayit bilan tabrikladi
O‘zbekistonning Iqtisodiy erkinlik indeksidagi o‘rni qanday o‘zgardi?
Eron oliy rahbari: “Dushmanning rejasi barbod bo‘ldi, xalq qarshilik ko‘rsatdi”
-
Dunyodan3 days ago
Eron Hormuz boʻgʻozi orqali cheklangan oʻtishga ruxsat beradi
-
Jamiyat3 days ago
Tadbirkor boshpanasiz bo‘lgan 5 ta oilani uy-joy bilan ta’minladi
-
Iqtisodiyot3 days agopayme Tez QR orqali to‘lovni 3% keshbek bilan ishga tushirmoqda
-
Siyosat2 days agoSoʻnggi savdo maʼlumotlariga koʻra, Oʻzbekiston temir yoʻllari importi eksportdan 2,5 barobar koʻp
-
Iqtisodiyot4 days ago“Markaziy Osiyo umumiy investitsiya makonini yaratishi zarur” – Alisher Umirdinov
-
Jamiyat5 days ago
Ichki ishlar xodimlarining qo‘pol muomalasi va tergov sifatidan norozilik ko‘paygan – Prezident
-
Iqtisodiyot4 days agoMetandan go‘shtgacha. Narxi keskin oshgan mahsulot va xizmatlar
-
Iqtisodiyot3 days agoQashqadaryo viloyati ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantiriladi