Dunyodan
Prezident Trampning aytishicha, Afg‘onistondagi Britaniya askarlari “barcha jangchilar ichida eng buyuklari”
Bloomberg Getty Images orqali
Prezident Donald Trampning payshanba kuni Afgʻonistonda jang qilayotgan NATO askarlari haqidagi soʻzlari koʻplab faxriylar va siyosatchilarni gʻazablantirdi.
Prezident Donald Tramp koalitsiya kuchlari front chizig‘idan qochgani haqidagi iddaolari faxriylar va siyosatchilarning tanqidiga uchragach, Afg‘onistonda jang qilgan britaniyalik askarlarni olqishladi.
Shu hafta boshida Prezident Tramp Shimoliy Atlantika Shartnomasi Tashkiloti (NATO) kuchlarining urushdagi rolini kamaytirib, Amerika ittifoqchilarini g‘azablantirdi va “agar kerak bo‘lsa” Qo‘shma Shtatlar uchun harbiy ittifoqlar mavjudmi yoki yo‘qmi, degan savol tug‘dirdi.
Trampning izohlari xalqaro ittifoqchilar tomonidan qoralandi, ser Key Starmer ularni “haqoratli va ochiqchasiga dahshatli” deb atadi.
Buyuk Britaniya bosh vaziri shanba kuni prezident Tramp bilan uchrashdi, shundan so‘ng AQSh prezidenti Truth Social platformasiga chiqib, Britaniya armiyasini “eng buyuk jangchilardan biri” sifatida maqtashdi.
Prezident Tramp payshanba kuni Fox News telekanaliga bergan intervyusida NATO qo’shinlari haqida aytgani uchun tanqid qilindi: “Biz ularga hech qachon muhtoj bo’lmaganmiz. Biz ulardan hech qachon haqiqatan ham hech narsa so’ramaganmiz”.
“Ular Afg’onistonga qo’shin yuborganliklarini aytishadi … va ular aslida orqada, front chizig’idan biroz masofada qolishgan.”
Bu voqea nafaqat Afg‘onistonda xizmat qilgan askarlarning oilalari, balki Vestminsterdagi va butun dunyo bo‘ylab faxriylar va siyosatchilar tomonidan prezident Trampdan kechirim so‘rashni talab qilib, katta norozilik uyg‘otdi.
Shahzoda Garri NATOning jamoaviy xavfsizlik bandi 11-sentabr hujumlaridan keyin bir marta ishga tushirilganini ta’kidlab, askarlarning qurbonliklarini hurmat qilish kerakligini aytdi.
2001-yil oktabr oyida Qoʻshma Shtatlar Tolibonni siqib chiqarish uchun Afgʻonistonga bostirib kirdi. Tolibon o‘tgan oy 11-sentabr xurujlarida ishtirok etgan Usama bin Laden va Al-Qoidaning boshqa xodimlariga boshpana berganini da‘vo qilgan. NATO davlatlari AQSh boshchiligidagi urushga qo’shin va harbiy texnikani qo’shgan.
2021-yilda AQSh chiqib ketganida, 3500 dan ortiq koalitsiya askari halok bo’ldi, ularning uchdan ikki qismi amerikaliklar edi. Britaniya mojaroda harbiy halok boʻlganlar soni boʻyicha AQShdan 2461 kishidan keyin ikkinchi oʻrinda turadi.
Shanba kuni Dauning-strit bosh vazir va AQSh prezidenti Buyuk Britaniyaning AQSh va Shimoliy Atlantika Shartnomasi Tashkiloti (NATO) kuchlari bilan birgalikda mojaroda ishtirok etishi haqida gapirganini e’lon qildi.
Matbuot kotibining aytishicha, “Bosh vazir Afgʻonistonda u bilan birga jang qilgan, koʻplari vataniga qaytmagan jasur va qahramon britaniyalik va amerikalik askarlarning jasoratini oshirdi. Biz ularning qurbonligini hech qachon unutmasligimiz kerak.”
Suhbatdan ko’p o’tmay, Prezident Trump o’zining Truth Social platformasida tanqidiy izohlardan uzoqlashgandek yangi izohlar joylashtirdi, lekin payshanba kungi intervyusida ishlatgan tili uchun bevosita uzr so’rashdan to’xtadi.
U shunday deb yozgan edi: “Britaniyaning buyuk va juda jasur askarlari har doim Amerika bilan birga bo’ladi.
“Afgʻonistonda 457 kishi halok boʻldi, koʻplari ogʻir yaralandi, ammo ular eng buyuk jangchilardan edi.
“Bu hech qachon uzilib bo’lmaydigan darajada kuchli rishta. G’ayrioddiy yurak va qalb bilan Britaniya armiyasi hech kimdan kam emas (AQShdan tashqari). Biz sizni yaxshi ko’ramiz va doimo shunday bo’ladi!”
Konservativ partiya yetakchisi Kemi Badenoch prezident Tramp Buyuk Britaniyaning Afg‘onistonda AQSh va uning NATOdagi ittifoqchilari bilan birga jang qilishdagi rolini tan olganidan mamnun ekanini aytdi.
“Avvaliga hech qachon so‘roq qilinmasligi kerak edi”, dedi u.
KO’RING: Prezident Trumpning izohlari “o’ta hurmatsizlik” edi – Britaniya faxriysi
Juma kuni Sasseks gertsogi NATO qo’shinlarining Afg’onistondagi hissasini yuqori baholagan bayonot bilan chiqdi.
“Men u yerda xizmat qildim. U yerda bir umrlik do‘stlar orttirdim. U yerda esa do‘stlarni yo‘qotdim”, – deydi shahzoda.
“2001 yilda NATO oʻz tarixida birinchi va yagona 5-moddaga murojaat qildi, yaʼni barcha ittifoqchilar bizning umumiy xavfsizligimiz uchun Afgʻonistonda Qoʻshma Shtatlar bilan birga boʻlish majburiyati bor edi.Ittifoqchilar bu chaqiruvga javob berishdi.
“Minglab hayotlar abadiy oʻzgardi. Ota-onalar oʻgʻil-qizlarini dafn qildilar. Bolalar yetim qoldi, oilalar esa toʻlovni toʻlashda davom etmoqda.
“Bu qurbonliklar halollik va hurmat bilan aytilishi kerak, shunda biz barchamiz birdam va diplomatiya va tinchlik himoyasiga sodiq qolishimiz kerak.”
Afg’onistonda qariyb 20 yil davomida halok bo’lgan 457 britaniyalik askarning aksariyati eng og’ir janglar bo’lgan Hilmandda o’ldirilgan.
Yana yuzlab odamlar jarohatlangan va oyoq-qo’llari yo’qolgan, jumladan, Afg’onistonda qo’lbola portlovchi moslamaga qadam qo’ygan kapral Endi Rid ikkala oyog’i va o’ng qo’lidan ayrilgan.
“Bir kun o’tmaydiki, men o’sha mojaroga qarayman va jismoniy va ruhiy og’riqni his qilmayman”, dedi u juma kuni BBC nonushtaga.
Janob Rid amerikalik askarlar bilan ishlaganliklarini eslab, “Agar ular oldingi safda bo‘lganida va men ularning yonida turganimda, biz ham oldingi safda bo‘lganimiz aniq”, deb qo‘shimcha qildi.
Video: “Bu aniq noto’g’ri” – Afg’oniston faxriylari Trampning NATO bayonotlariga munosabat bildirishdi
Janob Badenok, ser Ed Deyvi va Nayjel Faraj AQSh prezidentidan izoh so‘rash uchun Vestminster yetakchilari qatorida edi. Buyuk Britaniyadan tashqarida tashqi hukumatlar vazirlari ham Trampning izohlarini tanqid qilishdi.
Kanada Mudofaa vaziri Devid J. MakGinti kanadaliklar “erkaklar va ayollar boshidan yerga turishgan, biz majbur bo’lganimiz uchun emas, balki bu to’g’ri ish bo’lgani uchun” dedi.
Amerikalik siyosatchilar va harbiy amaldorlar ham Prezident Trampning NATO haqidagi izohlaridan gʻazab va norozilik bildirishdi.
“Menimcha, bu biz bilan birga kurashgan odamlarni haqorat qilish”, dedi sobiq milliy xavfsizlik maslahatchisi Xarberi Raymond Makmaster BBCga.
Prezident Trampning shanba kungi yangi izohlarida Afgʻonistonga qoʻshin yuborgan boshqa NATO ittifoqchilari haqida hech qanday gap yoʻq.
Italiya Bosh vaziri Giorgia Meloni, hukumati Trampning dastlabki bayonotini eshitib hayratda qolganini aytib, “Mamlakatimiz inkor etib boʻlmas bahoni toʻladi. 53 nafar italyan askari halok boʻldi, 700 dan ortigʻi yaralandi” dedi.
“Shu sababli, NATO davlatlarining Afg’onistondagi hissasini kamaytiruvchi har qanday bayonot qabul qilinishi mumkin emas, ayniqsa, agar u ittifoqchidan bo’lsa”, dedi u X.
Dunyodan
Kaliforniyadagi Jahon chempionati muxlislar zonasi yaqinida sodir bo’lgan otishmada bir kishi halok bo’ldi
AQShning Kaliforniya shtatida jahon chempionati muxlislari yig‘iladigan fan-zonasi yaqinida otishma sodir bo‘ldi, natijada bir kishi halok bo‘ldi, yana biri og‘ir yaralandi.
San-Xose politsiyasi voqea San-Pedro Plazada sodir bo’lganini aytdi. Bu hudud San-Fransisko ko’rfazi atrofidagi asosiy joylardan biri bo’lib, u erda jahon chempionati o’yinlari katta ekranlarda namoyish etiladi.
Biroq politsiyaning ta’kidlashicha, otishma vaqtida hududda futbol o‘yinlari translyatsiya qilinmagan.
Rasmiy maʼlumotlarga koʻra, qurbonlardan biri voqea joyida vafot etgan. Ikkinchi fuqaro hayoti uchun xavfli holatda kasalxonaga yetkazilgan.
Huquq-tartibot organlari hodisani qotillik sifatida tekshirmoqda. Voqea joyi atrofidagi bir qancha ko‘chalar vaqtincha yopilgan.
Hozircha gumonlanuvchi yoki otishma sabablari haqida rasmiy ma’lumot berilmagan.
Ukraina bilan urushda muvaffaqiyat qozona olmagan Rossiya Federatsiyasi NATO davlatlariga qarshi provokatsiyalar uyushtirib, vaziyatni izdan chiqarishi mumkin. Bu haqda Polsha razvedka xizmati rahbari Pavel Shota ma’lum qildi.
“Biz Ukrainada nimalar bo‘layotganini, jumladan, urush Rossiya uchun barbod bo‘layotganini ko‘rib turibmiz. Bu Rossiya tomonidan yanada avj olishi ehtimolidan xavotir uyg‘otmoqda”, – dedi polkovnik Pavel Shota.
Polsha razvedka xizmati rahbariga ko’ra, Rossiyaning Boltiqbo’yi davlatlariga kichik miqyosdagi hujumi “yashil odam” desantini ko’rinishida bo’lishi mumkin. Bu ibora 2014-yilda Qrim anneksiya qilinganidan keyin paydo bo‘lgan Rossiya Federatsiyasi Qurolli Kuchlari bilan bog‘liq holda qo‘llaniladi va rossiyalik harbiy xizmatchilarning ajralib turmagan kiyim-kechaklarini nazarda tutadi.
Polsha tashqi ishlar vaziri Radoslav Sikorski bir necha kun avval Rossiya qo‘shinlari xorijiy bayroqlar ostida operatsiya o‘tkazishi mumkinligi haqida ogohlantirgan edi.
“Biz (Rossiya prezidenti Vladimir) Putinga uning rejalaridan xabardor ekanimizni, tuzoqqa tushmasligimizni, bu mutlaqo qabul qilib bo‘lmaydigan holat ekanligini va NATO hududining har bir qarichini himoya qilishimizni aytishimiz kerak”, — dedi polshalik diplomat CBS telekanaliga bergan intervyusida.
So’nggi paytlarda Rossiya va NATO o’rtasida keskinlik kuchaygan.
Kreml Rossiya Shimoliy Atlantika ittifoqchilariga hujum qilish niyatida emasligini bir necha bor ta’kidlagan. Ammo NATOning ko‘plab mamlakatlari rasmiylari va razvedka xizmatlari Rossiya hukumati hujumga tayyorlanayotganini aytadi.
2025-yil 12-16-sentabr kunlari Rossiya Belarus bilan hamkorlikda “Zapad-2025” strategik harbiy mashg‘ulotlarini o‘tkazdi. Harbiy razvedka bo’yicha tahlilchi Rebekka Kofflerning aytishicha, rus harbiylari ham bu mashg’ulotlar davomida taktik yadro qurolidan foydalanishni mashq qilgan. Harbiy kiyimdagi prezident Putin jarayonni boshqargan.
Shunisi e’tiborga loyiqki, na Rossiya, na G’arb yadroviy urushni xohlamaydi, ammo tobora beqaror vaziyat yadro urushi har qachongidan ham ko’proq ehtimoli borligini ko’rsatmoqda.
Myunxen xalqaro xavfsizlik kengashi raisi Kristof Xoysgenning fikricha, agar Putin jang maydonida Ukrainani mag‘lub etsa, NATO bilan urush boshlaydi.
Avvalroq Amerika urushni o‘rganish instituti (ISW) Boltiqbo‘yi davlatlari Ukrainadan keyin Kremlning navbatdagi nishoniga aylanishini taxmin qilgan edi.
Avval xabar berganimizdek, Estoniya, Latviya va Litva Rossiya hujumi sodir bo‘lgan taqdirda o‘z fuqarolarini evakuatsiya qilish rejalarini ishlab chiqmoqda.
Pokiston xavfsizlik kuchlarining ma’lum qilishicha, Afg‘oniston bilan chegaradosh hududlarda quruqlik va havo amaliyotlari chog‘ida kamida 29 jangari yo‘q qilingan. Tolibon havo hujumida kamida 38 nafar tinch aholi vakili halok bo‘lganini ma’lum qildi.
Pokiston Axborot vaziri Aturo Tarar 29-iyun kuni Afg‘onistonning Paktiya, Paktika va Kunar viloyatlaridagi uchta nishonga berilgan aviazarbalar natijasida 25 nafar jangari o‘ldirilgani, katta miqdordagi qurol-yarog‘ va o‘q-dorilar yo‘q qilinganini aytdi.
Shuningdek, Pokistonning Xayber-Paxtunxva viloyatining Bajaur tumanida o‘tkazilgan quruqlik amaliyotida “Jamoat-ul-Ahror” guruhiga mansub yana to‘rt nafar jangari yo‘q qilingani qayd etildi.
Afg‘oniston Tolibon hukumati rahbari Hamdulloh Fitratning aytishicha, Pokiston havo hujumlarida kamida 38 nafar tinch aholi halok bo‘lgan, 163 nafari, jumladan, ayollar va bolalar yaralangan.
Uning so‘zlariga ko‘ra, qurbonlarning aksariyati Paktiya viloyatidagi uylarga berilgan aviazarbalar tufayli sodir bo‘lgan. Mahalliy ma’muriyatning xabar berishicha, qutqaruv ishlari davom etayotgan paytda hudud ikkinchi havo hujumiga uchragan.
Pokiston rasmiylari bu amaliyotlar so‘nggi teraktlarga javoban amalga oshirilganini da‘vo qilmoqda. Xususan, 28-iyun kuni Karachi shahridagi chegara qo‘riqlash postiga uyushtirilgan hujumda uch askar halok bo‘ldi, to‘rt nafari yaralandi.
30-iyun kuni ertalab Tojikiston Favqulodda vaziyatlar qo‘mitasi qutqaruvchilari tog‘li Badaxshon muxtor viloyati raisi Alisher Mirzonavotning jasadini topdi. Bu haqda agentlikning OAV bo‘limi boshlig‘i Arif Nozimyan ma’lum qildi.
Uning aytishicha, jasad Xatlon viloyati Shamsiddin Shohin tumanidagi Kisht qishlog‘i yaqinidagi Panj daryosi yuzasidan topilgan.
Tibbiy ekspertiza natijasida marhumning shaxsi aniqlangan.
Hozirda qutqaruv guruhlari Alisher Mirzonavottning turmush o‘rtog‘i va voyaga yetmagan qizini qidirmoqda.
Qidiruv-qutqaruv ishlari 17 iyundan beri davom etmoqda. O‘sha kuni tog‘li Badaxshon muxtor viloyati rahbari Alisher Mirzonavot hamrohlari bilan Darvoz tumanida yo‘ldan chiqib ketib, Panj daryosiga qulagan.
Avvalroq qutqaruv guruhlari YTHda halok bo‘lgan haydovchi va tuman boshlig‘i maslahatchisining jasadlarini topgan edi.
Tojikiston Ichki ishlar vazirligi ish bo‘yicha tergov jarayoni mamlakat prezidenti Imomali Rahmonning shaxsan nazorati ostida olib borilayotganini ma’lum qildi.
Eron Tashqi ishlar vazirligi Eron delegatsiyasining shu hafta Qatar poytaxti Dohaga tashrif buyurishini, biroq AQSh bilan muzokaralar rejalashtirilmaganini ma’lum qildi.
Mutaxassislar delegatsiyasi AQSh bilan shu oy boshida imzolangan anglashuv memorandumini amalga oshirish masalalarini muhokama qilish uchun Dohaga tashrif buyuradi, dedi vazirlik vakili. Biroq bu tashrif AQSh bilan bevosita muzokaralar boshlanganini anglatmaydi.
Eron Tashqi ishlar vazirligi vakili: “Biz hali yakuniy kelishuvni muhokama qilish bosqichiga yetganimiz yo’q. Yaqin kelajakda AQSh tomoni bilan hech qanday muzokara bo’lmaydi”, dedi.
Avvalroq AQShning ko‘plab ommaviy axborot vositalari, jumladan Axios va CNN seshanba kuni Dohada ikki davlat o‘rtasidagi texnik muzokaralar davom etishi haqida xabar bergan edi. Keyinroq Eron Tashqi ishlar vazirligi direktori oʻrinbosari Kozim Gʻaribobodiy bu maʼlumotni rad etdi.
Shunga qaramay, AQSh prezidenti Donald Tramp Eron muzokaralar o‘tkazishni so‘ragani va muzokaralar Dohada o‘tkazilishini ma’lum qildi. Oq uy matbuot kotibi Karolin Levittning ma’lum qilishicha, AQSh maxsus vakili Stiv Uitkoff va katta maslahatchi Jared Kushner shu hafta yuqori darajadagi muzokaralar uchun Qatarga tashrif buyurishadi.
Qayd etilishicha, 17-iyun kuni imzolangan doiraviy kelishuv tomonlarga Eron yadro dasturi, sanksiyalarni yumshatish va Hormuz bo‘g‘ozining kelajakdagi maqomi bo‘yicha yakuniy kelishuvni ishlab chiqish uchun 60 kun muhlat bergan.
JCh anonsi. Portugaliya va Ispaniyada jiddiy sinov
Qirg‘iziston bozor bosimi ostida O‘zbekiston va yana besh davlatdan yoqilg‘i yetkazib berishga intilmoqda
Kaliforniyadagi Jahon chempionati muxlislar zonasi yaqinida sodir bo’lgan otishmada bir kishi halok bo’ldi
-
Dunyodan3 days agoEron Hormuz boʻgʻozi orqali oʻtayotgan kemalarni ogohlantirdi
-
Iqtisodiyot5 days ago
Prezident raisligida videoselektor boshlandi
-
Jamiyat4 days agoToshkent davlat agrar universiteti sport kompleksida yong‘in sodir bo‘ldi
-
Sport4 days agoShomurodov jahon chempionatidagi deyarli imkonsiz gol muallifi bo‘ldi
-
Iqtisodiyot4 days ago“Xohlagan ekinni ekish mumkin” – Yangi tartib fermerga nima beradi?
-
Jamiyat5 days agoO‘zbekistonning 24 ta oliy ta’lim muassasasi top-1000 talik ro‘yxatga kiritildi
-
Sport5 days agoo‘zbek futbolchisi «Chelsi» egalariga tavsiya qilindi
-
Jamiyat4 days agoOlimlar kimlar tezroq qarishini aniqlashdi