Dunyodan
Prezident Tramp Yevropa askarlari Grenlandiyaga yetib borishi bilan “Amerikaga orollar kerak”, dedi
Pol Kirby Yevropa raqamli muharriri
KOʻRING: Yevropa NATO ittifoqchilarining qoʻshinlari va kemalari Grenlandiyaga yetib keldi
Frantsiyaning kichik bir harbiy qismi Grenlandiya poytaxti Nuuk shahriga yetib keldi, rasmiylar, Yevropaning bir qancha davlatlari oz sonli qoʻshinlarini razvedka missiyalariga joʻnatayotganini aytdi.
Germaniya, Shvetsiya, Norvegiya, Finlyandiya, Niderlandiya va Buyuk Britaniyani ham o’z ichiga olgan cheklangan joylashtirish AQSh prezidenti Donald Tramp Daniyaning yarim avtonom Arktika oroliga da’vo qilishni davom ettirayotgan bir paytda sodir bo’ldi.
Fransiya prezidenti Emmanuel Makron birinchi kontingent tez orada “quruqlik, havo va dengiz aktivlari” bilan mustahkamlanishini aytdi.
Katta diplomat Olivye Puivre d’Arvol missiyani kuchli siyosiy ishora sifatida ko‘rdi va shunday dedi: “Bu birinchi mashg‘ulot… Biz Qo‘shma Shtatlarga NATO mavjudligini ko‘rsatmoqchimiz”.
Poivre d’Arvorning so’zlariga ko’ra, Frantsiyaning birinchi safarbarligida 15 kishi qatnashgan, Daniya va Grenlandiya tashqi ishlar vazirlari chorshanba kuni AQSh vitse-prezidenti J.D.Vens bilan muzokaralar o’tkazish uchun Vashingtonga tashrif buyurganidan bir necha soat o’tib.
Uchrashuvdan so‘ng Daniya tashqi ishlar vaziri Lars Lökke Rasmussen uchrashuv konstruktiv o‘tganini, biroq tomonlar o‘rtasida “asosiy tafovutlar” saqlanib qolganini aytdi va keyinroq Prezident Trampning Grenlandiyani sotib olish rejasini tanqid qildi.
Ayni paytda Prezident Tramp Grenlandiyani AQSh nazorati ostiga olish borasidagi sa’y-harakatlarini ikki baravar oshirib, Oval idorada jurnalistlarga “Bizga Grenlandiya milliy xavfsizligimiz uchun kerak”, dedi. Garchi u kuch ishlatish ehtimolini istisno qilmasa ham, chorshanba kuni kechki payt u Daniya bilan nimadir ishlab chiqilishi mumkinligiga ishonishini aytdi.
“Muammo shundaki, agar Rossiya yoki Xitoy Grenlandiyani egallashni istasa, Daniya hech narsa qila olmaydi, lekin biz qila oladigan hamma narsa bor. Biz buni o’tgan hafta Venesuela bilan bo’lgan muzokaralarimizda ko’rdik”.
Oq uy matbuot kotibi Kerolin Leavitt payshanba kuni jurnalistlarga Grenlandiyaga yuborilgan qo’shimcha Yevropa qo’shinlari prezidentning Arktika mintaqasi bo’yicha qaror qabul qilish jarayoniga ta’sir qilishi mumkinligiga ishonmasligini aytdi.
U qo’shimcha qildi: “Bu uning Grenlandiyani qo’lga kiritish maqsadiga ham ta’sir qilmaydi.”
Polsha bosh vaziri Donald Tusk uning mamlakati Yevropaning Grenlandiyaga harbiy joylashtirilishiga qo‘shilish rejasi yo‘qligini aytdi, biroq AQShning mamlakatga harbiy aralashuvi “siyosiy falokat” bo‘lishidan ogohlantirdi.
“Mojaro yoki boshqa NATO aʼzosining NATO aʼzosi hududini anneksiya qilishga urinishi, biz bilganimizdek, dunyoning oxiri boʻladi va bu bizning xavfsizligimizni koʻp yillar davomida kafolatlab keladi”, dedi u matbuot anjumanida.
Ayni paytda, Rossiyaning Belgiyadagi elchixonasi Arktikada sodir bo‘layotgan voqealardan “jiddiy xavotir” bildirdi va NATOni “Moskva va Xitoydan tahdid kuchayayotganini yolg‘on bahona bilan” Arktikada harbiy ishtirok etishda aybladi.
Ammo NATOning Yevropada joylashtirilishi Daniya boshchiligidagi “Arktika chidamliligi” operatsiyasi” deb nomlangan qo‘shma mashg‘ulotlar doirasida bir necha o‘nlab kishilardan iborat. Ularning qancha vaqt qolishlari aniq emas, garchi ramziy ma’no kuchli edi.
Finlyandiya ikkita harbiy aloqa zobitini faktlarni aniqlash missiyasiga yubormoqda, hozirda u tezkor rejalashtirish bosqichida.
“Ayni paytda biz hech narsani istisno qilganimiz yo‘q, lekin biz hech narsani aniq ko‘rib chiqmayapmiz”, dedi Mudofaa vazirligi siyosat boshqarmasi direktori Janne Kuusela BBCga.
Reuters
Yevropa NATO ittifoqchilari qoʻshma mashgʻulotlar uchun poytaxt Nuukga joʻnatilayotgan paytda Daniya havo kuchlarining transport samolyoti Grenlandiyaga yetib keldi.
Finlyandiya ham Arktika davlati va Kuuselaning aytishicha, bu harakat NATOning Grenlandiya ustidan nazorat kuchayib borayotganidan xavotirlar ortidan alyansning hududni mudofaasini kuchaytirishga qaratilgan.
Germaniya payshanba kuni Nuukga 13 askarni olib kelgan A400M transport samolyotini yubordi, ammo rasmiylar Grenlandiyada faqat shanba kuniga qadar qolishini aytdi.
Daniya mudofaa rasmiylari Grenlandiya hukumati bilan Shimoliy Atlantika Shartnomasi Tashkilotining (NATO) “Yevropa va transatlantika xavfsizligining o’zaro manfaati uchun Arktikadagi izini” mustahkamlash uchun kelgusi davrda Grenlandiya atrofidagi harbiy ishtirokini kuchaytirishga qaror qilganini aytdi.
“Yevropaliklar Grenlandiyaga nisbatan alohida mas’uliyatga ega, chunki bu hudud Yevropa Ittifoqiga tegishli va ayni paytda NATO ittifoqchisi hisoblanadi”, dedi prezident Makron Fransiya harbiylariga yangi yil murojaatida.
Amerika Qo’shma Shtatlari allaqachon Grenlandiyada harbiy bazasiga ega bo’lib, hozirda u erda 150 ga yaqin xodim joylashgan va Kopengagen bilan mavjud kelishuvga ko’ra ko’proq xodimlarni yuborish imkoniyati mavjud. Ammo Daniya boshchiligidagi sa’y-harakatlar Tramp ma’muriyatiga yevropalik ittifoqchilar ham Arktika va Shimoliy Atlantika xavfsizligida ishtirok etishi haqida signal sifatida ko’rilmoqda.
Shvetsiya bosh vaziri chorshanba kuni shved harbiy ofitserlari Nuukga yuborilganini aytdi. Ikki Norvegiya askari, bir ingliz askari va bir golland dengiz zobiti ham jo‘natilgan.
Dauning-stritning aytishicha, Buyuk Britaniya prezident Trampning “Yuqori Shimol xavfsizligi” haqidagi xavotirlari bilan o’rtoqlashdi va joylashtirish “Rossiya agressiyasi va Xitoy faolligini to’xtatish uchun kuchliroq mashqlarni kuchaytirishni” o’z ichiga oladi.
Daniya Bosh vaziri Mette Frederiksen payshanba kuni Grenlandiyani himoya qilish va himoya qilish butun NATO ittifoqining umumiy tashvishi ekanligini aytdi.
Video: Grenlandiyaliklar Prezident Trampga qanday xabar yubormoqchi?
Daniya Mudofaa vaziri Troels Lund Poulsenning ta’kidlashicha, maqsad orolda “aylanuvchi” harbiy mavjudlikni saqlab qolish, xorijiy ittifoqchilarning mashg’ulotlar va mashg’ulotlarda ishtirok etishi sababli orolda doimiy harbiy mavjudlikni saqlab qolishdir.
Kopengagen prezident Trampning Grenlandiya ustidan nazoratni o‘z qo‘liga olishni istashini oqlashiga qarshi. Rasmussen chorshanba kuni AQShning ba’zi xavfsizlik muammolariga sherik bo’lsa-da, Xitoy yoki Rossiya tomonidan Daniya va Grenlandiya javob bera olmaydigan “doimiy tahdid” yo’qligini aytdi.
Demokratlar boshchiligidagi AQSh delegatsiyasi juma kuni Daniyaga tashrif buyurishi va Daniya parlamentariylari bilan uchrashishi rejalashtirilgan.
Rasmussen chorshanba kuni Grenlandiya tashqi ishlar vaziri bilan gaplashishdan oldin Vens va AQSh Davlat kotibi Marko Rubio bilan uchrashdi.
“Prezidentning ambitsiyalari stolda”, dedi daniyalik diplomat Fox News telekanaliga. “Albatta, biz kesib o’tmaydigan chiziqlarimiz bor. Bu 2026 yil. Biz odamlar bilan ishlaymiz, lekin odamlar bilan ish qilmaymiz.”
Grenlandiya Bosh vaziri Yens Frederik Nilsen shu hafta mintaqa geosiyosiy inqiroz o’rtasida ekanligini va agar uning xalqidan tanlash so’ralsa, ular AQShni emas, Daniyani tanlashlarini aytdi.
“Grenlandiya Qo’shma Shtatlarga tegishli bo’lishni istamaydi. Grenlandiya Qo’shma Shtatlar tomonidan boshqarilishini istamaydi. Grenlandiya Qo’shma Shtatlarning bir qismi bo’lishni istamaydi”, – deya ta’kidladi u.
Dunyodan
Istanbulda yetti yil avval sodir etilgan qotillik ishi fosh etildi. O’zbek ayoli vafot etdi
2019-yildan beri bedarak yo‘qolgan O‘zbekiston fuqarosi 36 yoshli Hurriyat Tursunboyeva Istanbulning Maltepe tumanida sodir etilgan qotillik qurboni ekanligi ma’lum bo‘ldi. Tergov ma’lumotlariga ko‘ra, u turmush o‘rtog‘i, 37 yoshli Ersin Y. tomonidan o‘ldirilgan, jasadi maydalangan.
G‘oyib bo‘lish haqidagi ishni qayta ko‘rib chiqishda jinoiy dalillar aniqlandi. Politsiya maxsus guruh tuzib, ayolning qarindoshlari va qo‘shnilarini so‘roqqa tutgan. Qo‘shnilarning aytishicha, o‘sha paytda erkak ularga ayol “deportatsiya qilingani” va uydan yoqimsiz hid kelayotganini aytgan.
Tergov jarayonida ayolning Turkiyani tark etgani haqida rasmiy ma’lumot topilmadi. Uning telefon raqami ham o‘sha paytda Yaponiyada faol ekanligi aniqlangan.
Prokuratura buyrug‘i bilan uy tintuv qilinib, maxsus kimyoviy usuldan foydalanilgan, oshxona va balkondan qon dog‘lari topilgan.
Keyinroq gumonlanuvchi, ayolning eri va tanishi qo‘lga olindi.
So‘roq paytida asosiy gumonlanuvchi xotini bilan janjallashganda uni kaltaklab o‘ldirganini tan oldi. Uning so‘zlariga ko‘ra, jasadni dastlab balkonga olib chiqishgan va hidni yashirish uchun qum va ohak ishlatilgan. Keyin jasad qismlarga bo‘linib, chiqindixonaga tashlandi. Shu tariqa gumonlanuvchi izlarini yashirishga urindi.
Ikkinchi gumonlanuvchi: “Men qotillik haqida bilmaganman, lekin men shaxsiy maʼlumotlarimdan foydalanishga ruxsat berganman”, dedi.
Tergov ishlari yakunlangach, har ikki gumonlanuvchiga oid to‘plangan hujjatlar sudga yuborildi.
Tehron Hormuz boʻgʻozi orqali oʻtish istagida boʻlgan bir qancha davlatlar bilan muzokaralar olib bormoqda.
Bu haqda Eron tashqi ishlar vaziri Abbos Alakiy ma’lum qildi. Biroq u qaysi davlatga aniqlik kiritmagan.
Shu bilan birga, Arakuchi yakuniy qaror harbiylar qo‘lida ekanini ta’kidladi. Keyinroq Eron Tashqi ishlar vazirligi vakili Ismoil Bag‘oniy ba’zi davlatlar kemalariga bo‘g‘ozdan o‘tish uchun maxsus ruxsat berilganini tasdiqladi.
Mutaxassislarga ko’ra, Eron to’liq ochilishdan ko’ra tanlab ruxsat berish siyosatini olib bormoqda. Maqsad siyosiy bosimni saqlab qolish va neft bozorining keskin beqarorlashishiga yo’l qo’ymaslikdir.
AQSh prezidenti Donald Tramp yevropalik ittifoqchilarni Hormuz bo‘g‘ozini ochish bo‘yicha sa’y-harakatlarni birlashtirishga chaqirdi. U hatto NATOga yordam bermasa, kelajagi juda yomon ekanini aytdi.
Biroq Yevropa davlatlari, jumladan, Britaniya, Germaniya, Fransiya va NATOning boshqa aʼzolari Yaqin Sharqdagi harbiy ishtirokini kengaytirmasliklarini maʼlum qilgan.
Tahlilchilar fikricha, Qo’shma Shtatlar xohlasa, bo’g’ozni kuch bilan ochishi mumkin. Biroq, bu juda xavflidir.
Bundan tashqari, bo’g’ozni to’liq ochish uchun quruqlikdagi operatsiyalar zarur bo’lishi mumkin. Bu uzoq va qimmat urushlar ehtimolini oshiradi.
Mamlakat Milliy xavfsizlik oliy kengashi kotibi Ali Larijoniy Isroilning Eron hududiga so‘nggi hujumlarida asosiy nishonlardan biri ekani aytiladi. Bu haqda xalqaro va Isroil matbuoti xabardor manbalarga tayangan holda xabar tarqatdi.
Ma’lumotlarga ko‘ra, zarba Larijoniy kelgani aytilayotgan maxfiy xonadonga berilgan. Ba’zi ma’lumotlarga ko’ra, u o’g’li bilan birga bo’lgan. Hozircha uning vafot etgani yoki tirik qolgani rasman tasdiqlanmagan.
Ammo Isroil xavfsizlik tizimiga yaqin manbalarning aytishicha, uning hujumdan omon qolish ehtimoli juda past.
Ali Larijoniy Eron siyosiy tizimidagi asosiy shaxslardan biridir. U Milliy xavfsizlik oliy kengashi kotibi va Eron yadro dasturining “meʼmori” sanaladi. 2000-yillarda u AQSh bilan yadroviy muzokaralarga rahbarlik qilgan va keyingi yillarda Eron va Xitoyni yaqinlashtirishda muhim rol oʻynagan.
U, shuningdek, marhum oliy yetakchi Ali Xomanaiyning yaqin yordamchisi bo‘lgan va ichki noroziliklarni bostirish va urushga tayyorgarlik ko‘rishda ishtirok etgani aytiladi.
Eslatib o‘tamiz, Eron tomoni Larijoniy taqdiri haqidagi xabarga munosabat bildirmagan.
2019-yilda Jeff Bezos bilan ajrashganidan so‘ng, Makkenzi Skott Amazon’ning 38 milliard dollarlik aksiyasi bilan dunyodagi eng badavlat ayollardan biriga aylandi. O’sha paytda ko’pchilik uchta an’anaviy stsenariydan birini kutgan edi: yo u hashamatli hayotga sho’ng’iydi, o’zining media imperiyasini quradi yoki binolarga o’z nomi yozilgan ulkan xayriya jamg’armasini tashkil qiladi.
Ammo Skott hech bir yo’lni tanlamadi. U xayriya olamining barcha yozilmagan qoidalarini buzdi.
– Pulim tugamaguncha sen bilan baham ko‘raman.
Skott o’z boyligini shu qadar tez tarqata boshladiki, hatto mutaxassislar ham hayratda qolishdi. U Uorren Baffet va Bill Geyts tomonidan asos solingan “Giving Pledge” tashabbusiga qo’shildi va hayoti davomida boyligining kamida yarmini berishga va’da berdi. “Menda nomutanosib miqdorda pul bor va uni yo‘qolguncha baham ko‘raman”, deb yozadi u ochiq xatida.
An’anaviy fondlardan farqli o’laroq, uning strategiyasi byurokratiya va nazoratni bartaraf etishdan iborat. Hech qanday hisobot majburiyatlari yoki shartlar qo’yilmaydi va bu haqda yangiliklarda xabar berilmaydi. Ushbu mablag’lar muhtojlarga asta-sekin yetib boradi va ko’pincha ma’lum tashkilotlar uchun tarixdagi eng katta xayriya hisoblanadi.
Raqobatbardosh arizalar, grant qoʻmitalari va KPI oʻrniga biz zaif guruhlarga, taʼlim tashabbuslariga, irqiy va gender tengsizlikka qarshi kurashuvchi tadqiqotchilar va tashkilotlarga toʻgʻridan-toʻgʻri moliyalashtirishga tayanamiz va blogimizda kimni va nima uchun moliyalashtirganimiz haqida qisqacha roʻyxatni eʼlon qilamiz.
Skottning kichik jamoasi xuddi detektivlar kabi ishlaydi. Ular zo’rg’a tirikchilik qilayotgan, lekin o’z jamoalari uchun muhim ishlarni amalga oshirayotgan tashkilotlarni izlaydilar. Bankrotlik yoqasida turgan oziq-ovqat banklari, eskirgan uskunalarda ishlaydigan qishloq kasalxonalari, qamoqdan ozod etilganlarni qo‘llab-quvvatlovchi kichik ijtimoiy loyihalar shular jumlasidandir.
Ushbu tashkilotlarga “Biz sizning ishingizga ishonamiz va sizni qo’llab-quvvatlamoqchimiz” degan elektron pochta xabarini oladi. Shunda millionlab dollarlar so’zsiz oqib keladi.
Bu saxiylikning natijalari hayratlanarli. Detroyt bolalar kasalxonasi psixologlar xodimlarini ikki baravar ko’paytirdi, tubjoy amerikalik ta’lim muassasalari tarixdagi eng katta mablag’ni oldi va oiladagi zo’ravonlik boshpanalari pandemiya davrida o’z imkoniyatlarini kengaytirdi.
Bir yil ichida u 500 ga yaqin tashkilotga 6 milliard dollarga yaqin pul o‘tkazdi. Ammo paradoks shundaki, u pulni qanchalik tez taqsimlamasin, Amazon aksiyalari narxi oshgani sayin uning sof qiymati o‘sishda davom etdi. Bu xuddi chelak bilan okeanni bo’shatishga urinishdek edi.
Makkenzi Skott o’nlab milliard dollarlik xayriyalarga qaramay, Forbes ma’lumotlariga ko’ra, dunyodagi eng boy odamlardan biri bo’lib qolmoqda. U jamg‘armani boshqarmasa ham, biron bir ommaviy tadbirlarni o‘tkazmasa ham, zamonaviy xayriya ishlari qanday ishlashi haqidagi tasavvurni o‘zgartirishga muvaffaq bo‘ldi. Boshqa milliarderlar raketa uchirish, koinotni zabt etish va o‘zlariga haykal yasash bilan band bo‘lsa-da, Makkenzi Skott o‘z boyligingizni ko‘zbo‘yamachiliksiz tarqatish mumkinligini isbotladi. Uning yondashuvi nafaqat xayriya, balki insoniyatga yuksak ishonch namunasidir. Skottning saxiyligi tufayli minglab odamlarning hayoti yaxshilanmoqda, ularning aksariyati bu baxtning ortida kim turganini ham bilmaydi. Axir, chin saxiylik shovqinni yoqtirmaydi.
Qozog‘iston prezidenti Qosim-Jomart Tokayev yangi konstitutsiyani imzoladi. Shuningdek, yangi Asosiy qonunni amalga oshirishga qaratilgan yana bir Farmon tasdiqlandi.
Yangi konstitutsiya 2026-yil 15-martda boʻlib oʻtgan referendum natijalariga koʻra qabul qilingan.Ovoz berishda qatnashganlarning 86,7 foizi yangi konstitutsiyani qoʻllab-quvvatlagan, natijada saylovchilarning 75,3 foizi ishtirok etgan.
Bugun, har yili 15-mart Qozog‘istonda Konstitutsiya kuni sifatida nishonlanadi.
Prezident Tokayevning aytishicha, Asosiy qonunni yangilash g‘oyasi ikki yil avval paydo bo‘lgan va keng qamrovli umumxalq muhokamasidan so‘ng ishlab chiqilgan.
Yangi konstitutsiya 2026-yil 1-iyuldan kuchga kiradi.
Eslatib oʻtamiz, avvalroq Oʻzbekiston Prezidenti Qosim-Jomart Toqayev Konstitutsiya loyihasi boʻyicha referendum muvaffaqiyatli oʻtgani bilan samimiy tabriklagandi.
Valuta operatsiyalari bo‘yicha yangi tartib joriy etilishi mumkin
«Barsa»da 7 gol, «Liverpul»da kambek. YeChLda kun o‘yinlari
Davlat aktivlarini xususiylashtirish jarayoni soddalashtiriladi
-
Jamiyat5 days agoadolat izlagan dehqonning 7 yillik sarguzashtlari
-
Iqtisodiyot2 days ago«Yomg‘ir va qorda ham foydalanishga tayyor bo‘ladi» – Toshkent-Andijon pulli yo‘li haqida nimalar ma’lum?
-
Sport5 days agoFutbol bo‘yicha O‘zbekiston ayollar terma jamoasi Osiyo kubogi chorak finalida yirik hisobda mag‘lub bo‘ldi
-
Dunyodan4 days ago
Iroq g‘arbida AQShning yonilg‘i quyuvchi samolyoti urib tushirildi
-
Jamiyat5 days agoorzularni umringiz evaziga sotib olasiz / 5 daqiqa
-
Turk dunyosi3 days agoTurkiyaning Baykal K2 bir tomonlama hujumga uchragan uchuvchisiz samolyotining toʻda harakatini sinovdan oʻtkazdi
-
Iqtisodiyot5 days ago2026 yilda paxtani mashinada terish ulushi 70 foizga yetkaziladi
-
Jamiyat5 days agoSirdaryoda baliq ovlaganlar tabiatga qariyb 520 million so‘mlik zarar yetkazdi