Pol Kirby Yevropa raqamli muharriri

KOʻRING: Yevropa NATO ittifoqchilarining qoʻshinlari va kemalari Grenlandiyaga yetib keldi

Frantsiyaning kichik bir harbiy qismi Grenlandiya poytaxti Nuuk shahriga yetib keldi, rasmiylar, Yevropaning bir qancha davlatlari oz sonli qoʻshinlarini razvedka missiyalariga joʻnatayotganini aytdi.

Germaniya, Shvetsiya, Norvegiya, Finlyandiya, Niderlandiya va Buyuk Britaniyani ham o’z ichiga olgan cheklangan joylashtirish AQSh prezidenti Donald Tramp Daniyaning yarim avtonom Arktika oroliga da’vo qilishni davom ettirayotgan bir paytda sodir bo’ldi.

Fransiya prezidenti Emmanuel Makron birinchi kontingent tez orada “quruqlik, havo va dengiz aktivlari” bilan mustahkamlanishini aytdi.

Katta diplomat Olivye Puivre d’Arvol missiyani kuchli siyosiy ishora sifatida ko‘rdi va shunday dedi: “Bu birinchi mashg‘ulot… Biz Qo‘shma Shtatlarga NATO mavjudligini ko‘rsatmoqchimiz”.

Poivre d’Arvorning so’zlariga ko’ra, Frantsiyaning birinchi safarbarligida 15 kishi qatnashgan, Daniya va Grenlandiya tashqi ishlar vazirlari chorshanba kuni AQSh vitse-prezidenti J.D.Vens bilan muzokaralar o’tkazish uchun Vashingtonga tashrif buyurganidan bir necha soat o’tib.

Uchrashuvdan so‘ng Daniya tashqi ishlar vaziri Lars Lökke Rasmussen uchrashuv konstruktiv o‘tganini, biroq tomonlar o‘rtasida “asosiy tafovutlar” saqlanib qolganini aytdi va keyinroq Prezident Trampning Grenlandiyani sotib olish rejasini tanqid qildi.

Ayni paytda Prezident Tramp Grenlandiyani AQSh nazorati ostiga olish borasidagi sa’y-harakatlarini ikki baravar oshirib, Oval idorada jurnalistlarga “Bizga Grenlandiya milliy xavfsizligimiz uchun kerak”, dedi. Garchi u kuch ishlatish ehtimolini istisno qilmasa ham, chorshanba kuni kechki payt u Daniya bilan nimadir ishlab chiqilishi mumkinligiga ishonishini aytdi.

“Muammo shundaki, agar Rossiya yoki Xitoy Grenlandiyani egallashni istasa, Daniya hech narsa qila olmaydi, lekin biz qila oladigan hamma narsa bor. Biz buni o’tgan hafta Venesuela bilan bo’lgan muzokaralarimizda ko’rdik”.

Oq uy matbuot kotibi Kerolin Leavitt payshanba kuni jurnalistlarga Grenlandiyaga yuborilgan qo’shimcha Yevropa qo’shinlari prezidentning Arktika mintaqasi bo’yicha qaror qabul qilish jarayoniga ta’sir qilishi mumkinligiga ishonmasligini aytdi.

U qo’shimcha qildi: “Bu uning Grenlandiyani qo’lga kiritish maqsadiga ham ta’sir qilmaydi.”

Polsha bosh vaziri Donald Tusk uning mamlakati Yevropaning Grenlandiyaga harbiy joylashtirilishiga qo‘shilish rejasi yo‘qligini aytdi, biroq AQShning mamlakatga harbiy aralashuvi “siyosiy falokat” bo‘lishidan ogohlantirdi.

“Mojaro yoki boshqa NATO aʼzosining NATO aʼzosi hududini anneksiya qilishga urinishi, biz bilganimizdek, dunyoning oxiri boʻladi va bu bizning xavfsizligimizni koʻp yillar davomida kafolatlab keladi”, dedi u matbuot anjumanida.

Ayni paytda, Rossiyaning Belgiyadagi elchixonasi Arktikada sodir bo‘layotgan voqealardan “jiddiy xavotir” bildirdi va NATOni “Moskva va Xitoydan tahdid kuchayayotganini yolg‘on bahona bilan” Arktikada harbiy ishtirok etishda aybladi.

Ammo NATOning Yevropada joylashtirilishi Daniya boshchiligidagi “Arktika chidamliligi” operatsiyasi” deb nomlangan qo‘shma mashg‘ulotlar doirasida bir necha o‘nlab kishilardan iborat. Ularning qancha vaqt qolishlari aniq emas, garchi ramziy ma’no kuchli edi.

Finlyandiya ikkita harbiy aloqa zobitini faktlarni aniqlash missiyasiga yubormoqda, hozirda u tezkor rejalashtirish bosqichida.

“Ayni paytda biz hech narsani istisno qilganimiz yo‘q, lekin biz hech narsani aniq ko‘rib chiqmayapmiz”, dedi Mudofaa vazirligi siyosat boshqarmasi direktori Janne Kuusela BBCga.

Reuters

Yevropa NATO ittifoqchilari qoʻshma mashgʻulotlar uchun poytaxt Nuukga joʻnatilayotgan paytda Daniya havo kuchlarining transport samolyoti Grenlandiyaga yetib keldi.

Finlyandiya ham Arktika davlati va Kuuselaning aytishicha, bu harakat NATOning Grenlandiya ustidan nazorat kuchayib borayotganidan xavotirlar ortidan alyansning hududni mudofaasini kuchaytirishga qaratilgan.

Germaniya payshanba kuni Nuukga 13 askarni olib kelgan A400M transport samolyotini yubordi, ammo rasmiylar Grenlandiyada faqat shanba kuniga qadar qolishini aytdi.

Daniya mudofaa rasmiylari Grenlandiya hukumati bilan Shimoliy Atlantika Shartnomasi Tashkilotining (NATO) “Yevropa va transatlantika xavfsizligining o’zaro manfaati uchun Arktikadagi izini” mustahkamlash uchun kelgusi davrda Grenlandiya atrofidagi harbiy ishtirokini kuchaytirishga qaror qilganini aytdi.

“Yevropaliklar Grenlandiyaga nisbatan alohida mas’uliyatga ega, chunki bu hudud Yevropa Ittifoqiga tegishli va ayni paytda NATO ittifoqchisi hisoblanadi”, dedi prezident Makron Fransiya harbiylariga yangi yil murojaatida.

Amerika Qo’shma Shtatlari allaqachon Grenlandiyada harbiy bazasiga ega bo’lib, hozirda u erda 150 ga yaqin xodim joylashgan va Kopengagen bilan mavjud kelishuvga ko’ra ko’proq xodimlarni yuborish imkoniyati mavjud. Ammo Daniya boshchiligidagi sa’y-harakatlar Tramp ma’muriyatiga yevropalik ittifoqchilar ham Arktika va Shimoliy Atlantika xavfsizligida ishtirok etishi haqida signal sifatida ko’rilmoqda.

Shvetsiya bosh vaziri chorshanba kuni shved harbiy ofitserlari Nuukga yuborilganini aytdi. Ikki Norvegiya askari, bir ingliz askari va bir golland dengiz zobiti ham jo‘natilgan.

Dauning-stritning aytishicha, Buyuk Britaniya prezident Trampning “Yuqori Shimol xavfsizligi” haqidagi xavotirlari bilan o’rtoqlashdi va joylashtirish “Rossiya agressiyasi va Xitoy faolligini to’xtatish uchun kuchliroq mashqlarni kuchaytirishni” o’z ichiga oladi.

Daniya Bosh vaziri Mette Frederiksen payshanba kuni Grenlandiyani himoya qilish va himoya qilish butun NATO ittifoqining umumiy tashvishi ekanligini aytdi.

Video: Grenlandiyaliklar Prezident Trampga qanday xabar yubormoqchi?

Daniya Mudofaa vaziri Troels Lund Poulsenning ta’kidlashicha, maqsad orolda “aylanuvchi” harbiy mavjudlikni saqlab qolish, xorijiy ittifoqchilarning mashg’ulotlar va mashg’ulotlarda ishtirok etishi sababli orolda doimiy harbiy mavjudlikni saqlab qolishdir.

Kopengagen prezident Trampning Grenlandiya ustidan nazoratni o‘z qo‘liga olishni istashini oqlashiga qarshi. Rasmussen chorshanba kuni AQShning ba’zi xavfsizlik muammolariga sherik bo’lsa-da, Xitoy yoki Rossiya tomonidan Daniya va Grenlandiya javob bera olmaydigan “doimiy tahdid” yo’qligini aytdi.

Demokratlar boshchiligidagi AQSh delegatsiyasi juma kuni Daniyaga tashrif buyurishi va Daniya parlamentariylari bilan uchrashishi rejalashtirilgan.

Rasmussen chorshanba kuni Grenlandiya tashqi ishlar vaziri bilan gaplashishdan oldin Vens va AQSh Davlat kotibi Marko Rubio bilan uchrashdi.

“Prezidentning ambitsiyalari stolda”, dedi daniyalik diplomat Fox News telekanaliga. “Albatta, biz kesib o’tmaydigan chiziqlarimiz bor. Bu 2026 yil. Biz odamlar bilan ishlaymiz, lekin odamlar bilan ish qilmaymiz.”

Grenlandiya Bosh vaziri Yens Frederik Nilsen shu hafta mintaqa geosiyosiy inqiroz o’rtasida ekanligini va agar uning xalqidan tanlash so’ralsa, ular AQShni emas, Daniyani tanlashlarini aytdi.

“Grenlandiya Qo’shma Shtatlarga tegishli bo’lishni istamaydi. Grenlandiya Qo’shma Shtatlar tomonidan boshqarilishini istamaydi. Grenlandiya Qo’shma Shtatlarning bir qismi bo’lishni istamaydi”, – deya ta’kidladi u.

Source link