Dunyodan
Prezident Tramp Floridada Bosh vazir Netanyaxu bilan uchrashib, diqqatini Yaqin Sharqqa qaratadi
AQSh prezidenti Donald Tramp dushanba kuni Floridada Isroil Bosh vaziri Binyamin Netanyaxuni qabul qilib, G’azo va boshqa bir qator dolzarb masalalarni qamrab olishi kutilayotgan uchrashuvda diqqatini Yaqin Sharqqa qaratadi.
Har qanday qaror mintaqa kelajagini belgilovchi masalalarga sezilarli ta’sir ko’rsatishi mumkin.
Qo’shma Shtatlar G’azodagi ikki yillik urush davomida Isroilning eng kuchli harbiy va siyosiy qo’llab-quvvatlovchisi bo’lib kelgan va hozir ko’pchilik bu uchrashuvni yetakchilar o’rtasidagi munosabatlar va ularning asosiy masalalarda qanchalik hamfikr ekanliklarini sinovi sifatida ko’rmoqda.
Bu Tramp 11 oy avval o‘z lavozimiga qaytganidan beri ikki tomon o‘rtasidagi oltinchi uchrashuv bo‘ladi.
Kutilayotgan masalalar qatorida Suriyaning yangi hukumati bilan munosabatlarning kelajagi, Eronning qayta qurollanishi va Hizbullohning Livandagi roli bor.
Ehtimol, eng muhimi, ular Isroil hukumati AQSh hukumatidan farq qiladigan bir qancha pozitsiyalarni egallagan G’azo sulh bitimidagi taraqqiyotni muhokama qiladi.
Muzokaralar G’azoda bo’ronlar davom etayotgan bir paytda o’tkazilmoqda, u erda yuz minglab ko’chirilgan falastinliklar sovuq va suv toshqinidan kam himoyalangan vaqtinchalik chodirlarda yashashni davom ettirmoqda.
Dushanba kuni Xamas nazoratidagi Sog’liqni saqlash vazirligi ikki oylik chaqaloqning qattiq sovuq tufayli vafot etgani, 10 dekabrdan beri qishki ob-havo tufayli o’lganlarning umumiy soni 3 nafarga yetganini va bo’ronda binolar qulaganidan keyin yana 17 kishi halok bo’lganini xabar qildi.
Birlashgan Millatlar Tashkiloti va ko’plab yordam agentliklari Isroilni asosiy ta’minot va jihozlardan to’liq foydalanishni cheklashda davom etishda va o’t ochishni to’xtatish bo’yicha majburiyatlarini bajarmaslikda aybladi. Isroil yordam yetkazib berish hajmini oshirish bo‘yicha o‘z majburiyatlarini bajarayotganini aytdi.
Tramp ma’muriyati yanvar oyida o’t ochishni to’xtatishning ikkinchi bosqichiga umid qilmoqda, bu Falastin texnokratik hukumatini o’rnatish, xalqaro xavfsizlik kuchlarini joylashtirish, XAMASni qurolsizlantirish, Isroil kuchlarini olib chiqish va vayron bo’lgan hududni tiklashni boshlash.
Tanqidchilar Bosh vazir Netanyaxu Falastinning siyosiy kelajagi masalasiga jiddiy aralashishni istamasligini va Isroil kuchlari G’azodan chiqib ketgunga qadar XAMASning to’liq qurolsizlanishini rag’batlantirishini aytib, o’t ochishni to’xtatish bo’yicha taraqqiyotni sekinlashtirishga harakat qilishi mumkinligini taxmin qilishdi. Hamas rasmiylari to’liq qurolsizlanish mustaqil Falastin davlati sari olg’a siljish bilan bir vaqtda amalga oshirilishi kerakligini bir necha bor ta’kidlagan.
Prezident Tramp tomonidan ilgari surilgan va Isroil va HAMAS tomonidan imzolangan 20 banddan iborat tinchlik rejasi falastinliklarning suveren davlatga intilishlarini tan oladi, biroq Bosh vazir Benyamin Netanyaxu va uning kabineti oktyabr oyida sulh kuchga kirganidan beri Falastin davlatini barpo etishni doimo rad etib keladi.
Mudofaa vaziri Isroil Kats o’tgan hafta uning mamlakati G’azo sektorida aholi punktlari qurganini va Hamas qurolsizlansa ham G’azo sektoridan “to’liq chiqmasligini” aytdi, garchi bu o’t ochishni to’xtatish kelishuvining asosiy qoidasi bo’lsa ham.
O‘t ochishni to‘xtatish deklaratsiyasiga qaramay, G‘azo sektorida Isroil qo‘shinlarining har kuni sodir bo‘layotgan halokatli hujumlari davom etmoqda va hozirgi boshi berk ko‘chadan chiqish mintaqadagi ko‘pchilik tomonidan muhim sanaladi.
Mamlakat sog‘liqni saqlash vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, kuchga kirgan 80 kun ichida Isroil qo‘shinlari tomonidan Isroil hududida kamida 414 nafar falastinlik halok bo‘lgan.
G‘azo sektorining yarmidan ko‘prog‘ini nazorat qilayotgan Isroil kuchlari faqat o‘t ochishni to‘xtatish rejimining buzilishiga javoban o‘t ochganini aytdi.
Xuddi shu davr mobaynida harbiylar Xamas hujumi deb hisoblagan hujumda uch nafar isroillik askar halok bo‘ldi.
Isroil ham G’azoda qolgan so’nggi o’lik garovga olingan Ran Gvirining jasadi XAMAS tomonidan qaytarilishini kutmoqda. 2023-yil 7-oktabrda Xamas boshchiligidagi Isroilga hujumi natijasida asirga olingan barcha o‘lik va tiriklar sulh kuchga kirganidan uch kun o‘tib qaytarilishi kerak edi.
Prezident Trampning aralashuvi va AQSh vositachiligi mamlakatni muammoli va hal etilmagan boshi berk holatda qoldirishi mumkin, bu esa Netanyaxuni muayyan pozitsiyalarda moslashuvchanroq pozitsiyani egallashga undaydi.
Masalan, Isroil hukumati Turkiyaning G’azodagi Xalqaro barqarorlik kuchlarida ishtirok etishiga qarshi. Ammo bir nechta boshqa davlatlar ishtirok etishga tayyor.
Bosh vazir Netanyaxu shuningdek, Isroil hukumati pozitsiyasini qo‘llab-quvvatlashi kutilayotgan AQSh Davlat kotibi Marko Rubio bilan ham uchrashishi rejalashtirilgan.
O‘tgan hafta Isroil OAVlari bosh vazir prezident Tramp qarshi chiqqan Isroilning bosib olingan G‘arbiy Sohilni anneksiya qilishini qayta ko‘rib chiqishga intilishi mumkinligi haqida xabar bergan edi.
Yaqinda isroillik vazirlar G‘arbiy Sohildagi isroillik aholi punktlarining kengayishini mustaqil Falastin davlatini yaratish imkoniyatini yo‘q qilishga qaratilgan hududning amalda anneksiya qilinishi deb ta’rifladilar.
Xalqaro huquqqa muvofiq turar joy ham, anneksiya ham noqonuniy hisoblanadi.
Bosh vazir Netanyaxu ham dushanba kungi prezident Tramp bilan uchrashuvdan Eronga qarshi keyingi harbiy zarbalar uchun AQShdan ruxsat olish uchun foydalanishi kutilmoqda.
Aytilishicha, Isroil hukumati Eron yadroviy inshootlari Isroil va AQSh harbiy samolyotlari tomonidan bombardimon qilingan joriy yozdagi 12 kunlik urushdan so‘ng Eron o‘zining raketa salohiyatini tiklamoqda, deb hisoblaydi.
Eron prezidenti hafta oxirida uning mamlakati Isroil, AQSh va Yevropa bilan “butun urush” holatida ekanini aytdi. “Ular mamlakatimiz barqarorligini istamaydi”, – dedi Masud Pezeshkian.
Xurmuz bo‘g‘ozi orqali suzib ketayotgan yuk kemasi snaryadga uchradi. Britaniya harbiylari hodisada kemaning boshqaruv qismi shikastlanganini, biroq qurbonlar va atrof-muhitga zarar yetkazilgani haqida xabar berilmaganini aytdi.
Hodisa Ummon qirg‘oqlaridan 12,5 dengiz mili uzoqlikda sodir bo‘lgan. Hodisa Eron Islom inqilobi qo‘riqchilari korpusi Tehron ruxsatisiz Hormuz bo‘g‘ozi orqali o‘tadigan kemalar haqida navbatdagi ogohlantirish berganidan bir necha soat o‘tib sodir bo‘lgan.
Ijtimoiy tarmoqlarda tarqalayotgan videoda IIMK dengiz floti nomidan radio ogohlantirish eshitilishi mumkin. Unda aytilishicha, Hormuz boʻgʻozi orqali oʻtish faqat Eron ruxsati bilan va belgilangan yoʻnalishlar boʻylab amalga oshirilishi kerak.
Shu bilan birga, Ummon Birlashgan Millatlar Tashkilotining Xalqaro dengiz tashkiloti bilan hamkorlikda kemalar uchun yangi xavfsiz marshrutni ishga tushirdi. Maʼlumotlarga koʻra, ushbu yoʻnalish boʻylab oʻtuvchi kemalar soni tez surʼatlar bilan ortib bormoqda.
Eron bu yo‘nalishni “qabul qilib bo‘lmaydigan va o‘ta xavfli” deb atadi, chunki u o‘z roziligisiz o‘rnatilgan.
AQSh Davlat kotibi Marko Rubio Fors ko‘rfazi mamlakatlari tashqi ishlar vazirlari bilan uchrashuvda AQSh va uning ittifoqchilari Hormuz bo‘g‘ozi orqali yuk tashish erkinligini ta’minlashda davom etishini aytdi. Uning aytishicha, yangi dengiz yo‘llari ochiq qolishi muhim.
Venesuela shimolida sodir bo‘lgan ikki kuchli zilzila oqibatida vayron bo‘lgan binolar va uylar vayronalari ostidan tirik qolganlarni qidirish ishlari davom etmoqda. Rasmiylarga ko’ra, 235 kishi halok bo’lgan va 4300 kishi yaralangan.
“Afsuski, bizda jasadlari tibbiy muassasalarimizga olib ketilgan yoki to’g’ridan-to’g’ri vafot etgan 235 qurbon haqida ma’lumot bor”, dedi payshanba kuni sog’liqni saqlash vaziri Karlos Alvarado davlat televideniyesida.
Chorshanba kuni kechki 7,2 va 7,5 magnitudali zilzilalar ortidan minglab odamlar bedarak yo‘qolganligi sababli qurbonlar soni yanada ortishi kutilmoqda. Ushbu zilzilalar Venesuelada 100 yildan ortiq vaqt davomida sodir bo’lgan eng kuchli zilzilalar qatoriga kirdi va ular butun mintaqada sezildi.
Ushbu fojiaga javoban, AQSh Moliya vazirligi Venesueladagi zilzila oqibatlarini bartaraf etish bilan bog’liq faoliyatga ruxsat berish uchun 23 oktyabrgacha ba’zi sanksiyalardan voz kechishga qaror qildi.
Shu bilan birga, Venesuela shimolidagi shaharlarning vahimaga tushgan aholisi vayronalar orasidan bedarak yo‘qolganlarni qidirish uchun ko‘chalarga chiqdi.
Chang va qonga botgan qurbonlar vayronalar ostidan olib chiqildi. Ular orasida bolalar va hayvonlar ham bor edi.
Venesuela davlat televideniyesi qutqaruv operatsiyasining dramatik lavhalarini namoyish etdi.
Biroq tabiiy ofat yuz bergan hudud aholisi qutqaruv guruhlari yetarli emasligidan noligan. Ba’zilar rasmiylar va’da qilgan og’ir texnika qayerdaligini so’rashdi, aholi va qo’shnilar esa vayronalarni o’zlari olib tashlashga majbur bo’lganidan shikoyat qilishdi.
Uch farzandning onasi Diana Delgado bedarak yo‘qolgan 8 yoshli o‘g‘li haqida “Men farzandim qayerdaligini bilmoqchiman, u vayronalar ostidami yoki evakuatsiya markazidami, bilishni xohlayman”, dedi.
Poytaxt Karakasdan shimolda joylashgan La Guayra qirg‘oq mintaqasi bo‘ronning eng og‘ir qismini ko‘tardi. U yerda mamlakatning asosiy aeroporti joylashgan. Zarar tufayli yopilgan, bu esa yordam yetkazilishini imkonsiz qilgan.
Dunyoning turli burchaklaridan, jumladan, shu yil boshida Venesuelaning o‘sha paytdagi prezidenti Nikolas Maduroni harbiy amaliyotda qo‘lga olgan AQShdan yordam va materiallar takliflari kelib tushdi.
Belarus Rossiya va Ukraina o’rtasidagi urushda qatnashish niyatida emas. Bu haqda Aleksandr Lukashenko Rossiyaning Belarusdagi elchisi Boris Grizlov va Moskva viloyati gubernatori Andrey Vorobyov bilan uchrashuvda gapirdi.
Bu Lukashenko Kreml Boris Grizlov orqali Belarusni mojaroda faolroq ishtirok etishga undayotganini birinchi marta oshkora tan oldi.
Lukashenko Grizlovga shunday dedi: “Urushga aralashishning hojati yo’q. Boris Vyacheslavovich bizni urushga tortish jarayonini uyushtirmoqda. Bizni bunga undash ham kerak emas”.
Lukashenko bu masalani Rossiya prezidenti Vladimir Putin bilan bir necha bor muhokama qilganini va belaruslar ukrainaliklar bilan jang qilishni istamasligini aytdi.
Shu bilan birga, u Belarus Rossiya mintaqasini, jumladan, Moskva viloyatini iqtisodiy va xavfsizlik sohalarida qo‘llab-quvvatlashga tayyorligini bildirdi.
Wall Street Journal gazetasining yozishicha, Ukraina neftni qayta ishlash zavodlaridagi ish tashlashlar tufayli Belarus Rossiyaga benzin va boshqa neft mahsulotlarini yetkazib bermoqda.
Nashr Rossiya va Yevropaning sobiq va amaldagi rasmiylariga tayanib, Rossiya yil boshidan beri Belarus hududidan Ukrainaga hujum qilish va NATO davlatlariga qarshi gibrid operatsiyalarni o‘tkazish uchun ruxsat so‘raganini xabar qiladi. Manbalarning aytishicha, bu muzokaralarga birinchi navbatda Boris Grizlov rahbarlik qiladi.
Hisobotda, shuningdek, Fransiya prezidenti Emmanuel Makron may oyida janob Lukashenkoga qo‘ng‘iroq qilib, uni urushga qo‘shilmaslikka chaqirgan.
AQSh Oliy sudi prezident Donald Tramp ma’muriyati mamlakatda qonuniy istiqomat qilayotgan 350 ming gaitilik va 6 ming suriyalikni gumanitar himoyadan zudlik bilan mahrum qilishi mumkinligi haqida qaror chiqardi.
Avvalroq quyi sud prezidentning muhojirlarni vaqtincha himoyalangan maqomdan (TPS) mahrum qilish haqidagi farmonini bloklagan edi. 1990 yilda Kongress tomonidan kiritilgan dastur deportatsiya xavfi ostida bo’lgan muhojirlarni himoya qilishga qaratilgan.
Oliy sud qarori immigratsiya organlariga ko‘proq vakolatlar beradi. Shu nuqtai nazardan, bu qaror Trampning immigratsiya bo‘yicha navbatdagi g‘alabasi sifatida ko‘rilmoqda.
Hozirda 17 mamlakatda 1,3 millionga yaqin odam vaqtinchalik himoyaga ega. Gaitiliklarga bu maqom birinchi marta 2010 yilda dahshatli zilziladan keyin berilgan edi. Mamlakatdagi qurolli guruhlarning zo‘ravonliklari tufayli 1 milliondan ortiq odam o‘z uyini tashlab ketishga majbur bo‘lganidan keyin bu himoya muddati bir necha bor uzaytirildi.
Suriyaliklar bu maqomga 2012-yilda fuqarolar urushi tufayli erishgan.
2025-yil yanvar oyida Oq uyga qaytganidan beri Tramp 17 mamlakatdan 13 tasida TPS maqomini olib tashlashga harakat qildi. Oliy sudning so‘nggi qarori ushbu sa’y-harakatlarni davom ettirish uchun huquqiy asos yaratadi.
Qaror, shuningdek, hali ham TPS maqomiga ega bo’lgan to’rtta davlat vakillariga ham tegishli: Salvador, Livan, Sudan va Ukraina, chunki ularning kafolatlari joriy yilda tugaydi.
Avval xabar qilinganidek, ayni damda Qo‘shma Shtatlar ham siyosiy boshpana so‘ragan xorijlik fuqarolarni qabul qilishni to‘xtatmoqda.
Joriy yilning boshida Qo’shma Shtatlar 75 davlat fuqarolariga immigratsion vizalar berishni to’xtatdi.
2025-yil sentabrida Tramp ma’muriyati chet elliklar uchun immigratsion bo‘lmagan vizalar, jumladan B1/B2 turistik vizalar berish tartib-taomillarini kuchaytirdi.
2025-yil may oyida Oq uy Qo‘shma Shtatlarda o‘qish uchun ariza topshirgan barcha xalqaro talabalar ijtimoiy tarmoqlardagi ma’lumotlar tekshiruvidan o‘tkazilishini e’lon qildi. Vashington AQShning butun dunyodagi elchixonalariga majburiy tekshiruvga tayyorgarlik ko’rish maqsadida yangi talaba vizalari uchun rejalashtirilgan suhbatlarni bekor qilishni buyurdi.
2025-yilning 4-iyunida Tramp ma’muriyati Afg‘oniston, Chad, Kongo, Ekvatorial Gvineya, Gaiti, Somali va Eron kabi 12 davlat fuqarolari uchun AQSh eshiklarini yopdi va ikki hafta o‘tib, AQShga kirishi taqiqlangan davlatlar ro‘yxatiga yana 36 davlat qo‘shildi.
Buyuk Britaniya qiroli Charlz III Bukingem saroyining 10 yillik rekonstruksiya ishlaridan keyin ko‘chib o‘tmaydi. Bu haqda qirollik vakili xabar berdi.
Deyarli ikki asr davomida Britaniya monarxining asosiy qarorgohi bo‘lib kelgan Bukingem saroyi bundan buyon monarxning doimiy qarorgohi bo‘lmaydi.
Qirollik ma’murlari, shuningdek, Charlz III 2024/25 moliyaviy yilida 12,9 million funt sterling (17 million AQSh dollari) soliq to’laganini aniqladi. Ushbu indeks birinchi marta ommaga taqdim etilmoqda. Bu Qirollik oilasini Buyuk Britaniyadagi eng yaxshi 100 soliq to’lovchilar qatoriga kiritadi.
Qirollik oilasi 2022-yilda qirolicha Yelizaveta II vafotidan keyin moliyaviy ahvoli keskin tanqid qilinganidan keyin shaffofroq bo‘lishga va’da bergani aytiladi.
Qirollik oilasining Bukingem saroyiga ko’chib o’tmaslik qarori 369 million funt sterlinglik ta’mirlash ishlari yakunlanishi arafasida paydo bo’ldi. Qayta tiklash ishlari doirasida eskirgan elektr tarmoqlari, quvurlar va isitish tizimi to‘liq yangilanmoqda.
Charlz III o’zining uzoq vaqtdan beri Londondagi qarorgohi Klarens Xausda yashashni davom ettiradi.
Qirollik g’aznachisi Jeyms Chalmers Bukingem saroyi qirollik oilasining asosiy qarorgohi bo’lib qolishini aytdi. U yerda davlat tashriflari, tantanali marosimlar va boshqa rasmiy tadbirlar davom ettiriladi.
“Bu monarxiyaning uyi va Oliy hazratlari Londonda bo’lganida, qirollik bayrog’i saroy tomida hilpirab turadi”, dedi janob Chalmers.
Shavkat Mirziyoyev Gurbanguli Berdimuhamedovni tavallud kuni bilan tabrikladi
Issiq havoda qanday himoyalanamiz? – mutaxassislar muhim tavsiyalar berdi
Janubiy Koreya guruhdan chiqa olmagani mojaro keltirib chiqardi
-
Jamiyat5 days ago«Andijon polkasi» tadbiriga ketayotgan o‘quvchilar YTHga uchradi
-
Sport4 days agoYaponiya futbolining buyuk sabog‘i: mag‘lubiyatdan to‘g‘ri xulosa chiqarish
-
Dunyodan3 days agoQirgʻiziston va Oʻzbekiston chegarani delimitatsiya qilish doirasida hudud almashadilar
-
Dunyodan5 days agoQirg‘izistonda navbatdagi prezidentlik saylovlari qachon o‘tkazilishi ma’lum qilindi.
-
Siyosat4 days agoPrezident Shavkat Mirziyoyev AQSh Savdo vakili Jeymison Grini qabul qildi
-
Iqtisodiyot5 days ago
O‘zbekiston banklari aktivlari 962,8 trln so‘mga yetdi
-
Jamiyat4 days agoMehnat inspeksiyasi Adiz Boboyevga ogohlantirish yubordi
-
Iqtisodiyot5 days ago
Dollar bir necha kunlik ko‘tarilishdan so‘ng pastladi