Iqtisodiyot
Prezident shaharlarning bosh rejalari yo‘qligi ortidan kelib chiqayotgan muammolar haqida gapirdi
2025 yilda yerni xususiylashtirish bo‘yicha 112 mingta ariza kelib tushgan, shundan 14 foizi bosh reja yo‘qligi uchun rad etilgan. Prezident topshirig‘i bilan, yerlarni xususiylashtirish bo‘yicha arizalarga inson omilisiz 5-10 daqiqa ichida onlayn javob beradigan tizimga o‘tiladi. Yil oxirigacha 200 tadan ortiq aholi punktining bosh rejasi yoki master rejasini oxiriga yetkazish buyurildi.
Foto: Prezident matbuot xizmati
O‘zbekiston prezidenti urbanizatsiya mavzusidagi 14 aprel kungi yig‘ilishda bosh rejalar masalasiga to‘xtalib o‘tdi.
Ma’lum qilinishicha, bosh rejalarni ishlab chiqish uchun budjetdan yiliga 200-250 milliard so‘m berilmoqda. Shavkat Mirziyoyev bu mablag‘lar bosh rejasi bo‘lmagan yoki eskirgan hududlarga sarflanishi shartligini ta’kidladi.
Kichik shahar va shaharchalarda ham katta loyiha qilaman degan tadbirkorlar borligi, shaharsozlik hujjati yo‘qligi uchun ularning ishi to‘xtab turgani qayd etildi. O‘zi mablag‘ tikib, tezroq bosh reja ishlab chiqilishidan manfaatdor tadbirkorlar ham ko‘p.
Viloyat hokimlari va Urbanizatsiya qo‘mitasiga joriy yilda budjet mablag‘i hisobidan 6 ta shahar, 44 ta shaharcha bo‘yicha bosh reja, yana 104 ta qishloq bo‘yicha master rejani oxiriga yetkazish, bunga qo‘shimcha tashabbuskor biznes vakillari bilan yana 50 ta aholi punkti bo‘yicha shaharsozlik hujjatini ishlab chiqishni boshlash topshirildi.
Qayd etilishicha, “bosh rejasi yo‘q” degan bahona bilan 2025 yilda yerni xususiylashtirish bo‘yicha 112 ming arizaning 14 foizi rad etilgan. Hokimlarga buning oqibatida 4 ming gektar yerni aktivga aylantirish, xususiylashtirish hisobidan budjetga 550 milliard so‘m qo‘shimcha tushum boy berilgani ko‘rsatib o‘tildi. Uch oyda yerlarni xususiylashtirish bo‘yicha arizalarga inson omilisiz 5-10 daqiqa ichida onlayn javob beradigan tizimga o‘tish topshirildi.
Ta’kidlanishicha, bosh rejalarni tasdiqlash orqali juda katta maqsad va vazifalar belgilanmoqda, lekin bosh rejada ko‘rsatilgan suv, kanalizatsiya, issiqlik, gaz, elektr liniyalari, yo‘llar qachon, qaysi navbatda va qanday manbalar hisobidan quriladi degan savolga javob yo‘q.
Aslida, har bir bosh rejani ro‘yobga chiqarish bo‘yicha yilma-yil kompleks dastur qilinib, aholi, tadbirkor va mas’ullarga yetkazilishi kerakligi qayd etildi. Bunday dasturlar yo‘qligi uchun ham infratuzilmaga 1 so‘mlik xarajat ketadigan joyga 2-3 karra ko‘p mablag‘ sarflanayotgani, pala-partish qurilishlar haligacha davom etayotgani ko‘rsatib o‘tildi.
Har bir viloyat hokimiga ikki oyda viloyat va tuman markazlarining tasdiqlangan bosh rejalarini ro‘yobga chiqarish bo‘yicha kompleks dasturlarni ishlab chiqish topshirildi.
Mutasaddilarga kompleks dasturlardagi tadbirlarning qaysi biri respublika va mahalliy budjetdan, qaysilari xalqaro moliya tashkilotlari hisobidan bo‘lishini aniq belgilab berish vazifasi qo‘yildi.
Markaziy bank 2026-yil 15-apreldan valyutalarning yangi kursini belgiladi.
AQSh dollari 15,28 so‘mga oshib, 12 141,38 so‘m etib belgilandi.
Yevro kursi 141,7 so‘mga oshdi va 14 313,47 so‘m bo‘ldi. Funt-sterling 16 443,07 so‘m bo‘ldi (+157,72).
Rossiya rubli 160,26 so‘m etib belgilandi (+1,15).
Davlat buyurtmasi asosidagi qurilishlarda loyihachilar va buyurtmachilarning nazoratchilari faoliyati to‘liq KPI’ga bog‘lanib, ularning oyligi 3 karra oshiriladi. Obektda qo‘pol qoidabuzarlik aniqlansa, pudratchi bilan birga nazoratchilarga ham qat’iy chora ko‘riladi, loyihachining “Shaffof qurilish”dagi reytingi pasaytiriladi.
2025 yilda O‘zbekistondagi qurilish obektlarida loyihachi va buyurtmachilarning nazoratchilari 42 mingta kamchilikni qayd etgan, Qurilish inspeksiyasi esa yana 250 mingdan ziyod qoidabuzarlik aniqlagan.
Sabab – loyihachi hamda buyurtmachilarda mualliflik va texnik nazorat bo‘yicha manfaatdorlik yo‘q, dedi prezident Shavkat Mirziyoyev 14 aprel kungi selektorda.
Shu bois, joriy yil 1 iyundan boshlab davlat buyurtmachilari faoliyati to‘liq KPI’ga bog‘lanishi, xodimlarning oyligi 3 karra oshirilishi belgilandi.
Loyiha hujjatini ishlab chiqish uchun obekt qiymatining 5 foizigacha mablag‘ beriladi. Mualliflik nazorati uchun esa alohida shartnoma asosida to‘lov qilinadi.
Shu bilan birga, endi texnik nazorat yoki mualliflik nazoratchisi mas’ul bo‘lgan obektda qo‘pol qoidabuzarlik aniqlansa, pudrat korxonasi bilan birga nazoratchilarga ham qat’iy chora ko‘rish zarurligi qayd etildi. Loyihachining “Shaffof qurilish”dagi reytingi ham pasaytiriladi.
O‘tgan yili 400 nafar qurilish nazoratchisi yonkamera bilan ta’minlandi, 1221 ta ijtimoiy va infratuzilma obektiga videokuzatuv kameralari o‘rnatildi.
Endilikda budjetdan quriladigan qiymati 3 milliard so‘mdan yuqori bo‘lgan ijtimoiy soha obektlari, ko‘p qavatli uy, yirik savdo va sanoat korxonasi, mehmonxona, turizm obektlari qurilishi ham onlayn nazorat kameralari bilan qamrab olinadi.
Urbanizatsiya qo‘mitasiga shaharsozlik qoidalarini qo‘pol buzganlik bo‘yicha moliyaviy sanksiya joriy qilish bo‘yicha qonun loyihasini ishlab chiqish topshirildi.
O‘zbekistonda qurilish sohasi bo‘yicha mahalliy mutaxassislar: loyihachi, quruvchi va konsultantlarni xalqaro tenderlarda ishtirok etishga o‘qitish bo‘yicha tizim yaratilishi kutilmoqda. Bu haqda 14 aprel kungi selektorda so‘z bordi.
Prezident Shavkat Mirziyoyevning aytishicha, xalqaro moliya tashkilotlari bilan 20 milliard dollardan ortiq infratuzilma loyihalari amalga oshirilmoqda, lekin kichik va o‘rta quruvchilar uyoqda tursin, hatto yuqori reyting, yetarli mablag‘ va texnikaga ega bo‘lgan mahalliy korxonalarimiz ham ushbu bozorga to‘liq kira olmayapti. Kirgani ham subpudratchi bo‘lib ishlayapti.
Mutasaddilar, buyurtmachi vazirlik va idoralar xalqaro moliya tashkilotlari bilan muzokaralarda quruvchilarimiz imkoniyatlarini ko‘rsatib bera olmayotgani, shartnoma shartlarini belgilashda mahalliy pudratchilar manfaatlarini himoya qilmayotgani, xalqaro tenderlar shartlarini o‘rgatmagani uchun eng arzon narx bergan korxonalarimiz ham tenderda raqobat qila olmayotgani tanqid qilindi.
Shu bois, mahalliy loyihachi, quruvchi va konsultantlarni xalqaro tenderlarda ishtirok etishga o‘qitish bo‘yicha tizim yaratish vazifasi qo‘yildi.
Qolaversa, quruvchilarimiz qo‘shni davlatlardagi xalqaro loyihalarda bosh pudratchi bo‘lib qatnasha boshlagani yuqori baholandi.
1 oktyabrdan boshlab Toshkent va Samarqandda ko‘p qavatli uylar qurish uchun yerlar tayyor loyiha shaklida auksionga qo‘yiladi. Bunda qurilishga ruxsat allaqachon olingan, arxitektura rejalashtirish topshirig‘i va dastlabki loyihasi ham tayyor holda bo‘ladi.
Aholining uy-joyga bo‘lgan talabini ta’minlash doimiy diqqat markazida bo‘lishi shart. Bu haqda prezident Shavkat Mirziyoyev 14 aprel kungi selektorda aytib o‘tdi.
Ma’lum qilinishicha, so‘nggi yillarda 56 ta “Yangi O‘zbekiston” massivining infratuzilmasi uchun 4 trillion 100 milliard so‘m mablag‘ berilgan. Joriy yil ushbu maqsadlarga yana 1 trillion 400 milliard so‘m ajratilmoqda.
Lekin 2025 yilda Toshkent viloyatida 2,1 mingta, Samarqandda 1,5 mingta, Farg‘onada 1,3 mingta, Toshkent shahrida 1 mingta, Jizzaxda 380 ta xonadon foydalanishga topshirilmagan.
Soha mutasaddilari va hokimlar bu yil “Yangi O‘zbekiston” massivlarida 34 ming xonadonni qurib bitkazishi shartligi ko‘rsatib o‘tildi.
Qurilishi davom etayotgan massivni kengaytirishga o‘sha hududdagi 85 foiz kvartirani egasiga topshirganidan keyingina ruxsat berilishi belgilandi.
Poytaxt va Samarqand tajribalari asosida investitsiya kompaniyalari tashkil qilindi. Bu kompaniyalar 1 oktyabrdan boshlab ko‘p qavatli uylar qurish uchun yerlarni qurilishga ruxsati, arxitektura rejalashtirish topshirig‘i va dastlabki loyihasi bilan birga tayyor holda auksionga chiqaradi.
Prezident qo‘ygan vazifaga ko‘ra, bu yil O‘zbekistonda 140 mingta yangi xonadon foydalanishga topshirilishi, shundan kamida 30 mingtasi renovatsiya mahsuli bo‘lishi kerak. Shavkat Mirziyoyev “barak” tipidagi uylar joylashgan ayrim manzillarni misol qilib keltirdi.
2026 yilda O‘zbekiston bo‘ylab 140 ming xonadonli ko‘p qavatli uylarni topshirish zarur, dedi prezident Shavkat Mirziyoyev 14 aprel kungi selektorda.
Bunda renovatsiyaga alohida e’tibor qaratish muhimligi ta’kidlandi. Chunki shahar va shaharchalar eniga kengayib borsa, infratuzilmaga xarajat 4-5 karra oshadi; maktab, bog‘cha, poliklinikaga masofasi uzayadi; minglab gektar ekin yeri qisqaradi.
Masalan, Samarqand shahrining temiryo‘l orti hududi, Kattaqo‘rg‘on shahri, Oqtosh, Ishtixon, Bulung‘ur, Juma, Jomboy kabi shaharchalarda “barak” tipidagi uylar ko‘p. Shu bois eskirgan uylar o‘rnida renovatsiya asosida ko‘p qavatli uylar qurish zarurligi ko‘rsatib o‘tildi.
Umuman, bu yil renovatsiya zonalarida kamida 30 ming kvartirali ko‘p qavatli uylarni foydalanishga topshirish muhimligi qayd etildi.
Avvalroq Urbanqo‘m raisi Sherzod Qudbiyev renovatsiya loyihalarini boshlash uchun mulkdorlarning hammasi emas, 80 foizidan rozilik olish kifoya bo‘lishini aytgandi. Tegishli qonun Senat ma’qullovidan o‘tgan.
Shahboz Saidxanov Turizm qo‘mitasi raisining axborot siyosati bo‘yicha maslahatchisi lavozimiga tayinlandi
Yevro va funt-sterling kursi keskin ko‘tarildi
Turkiyada o‘zbekistonliklar qurgan «Buxoro» masjidi ochildi
-
Dunyodan4 days agoArablar Putindan g’azablanishdi – nima uchun biz bilamiz
-
Sport3 days ago
«Real Madrid» chempionlik uchun kurashlardan chiqdimi?
-
Iqtisodiyot4 days ago
Keyingi haftada ham dollar pasayadi
-
Siyosat4 days agoPrezident Mirziyoyev chakana savdoda elektron tijorat ulushini uch baravar oshirishni maqsad qilib qo‘ygan
-
Sport5 days ago
Jahon chempionatiga boradigan o‘zbekistonlik hakamlar ma’lum bo‘ldi
-
Dunyodan4 days ago
Kim Chen In Janubiy Koreya prezidentining kechirim so‘rashiga javob berdi
-
Turk dunyosi5 days ago2026 yilda Turkiyadagi 10 ta eng yaxshi soch koʻchirib oʻtkazish klinikalari uchun narxlar boʻyicha qoʻllanma
-
Jamiyat5 days ago
Qalbaki hujjatlar orqali 2 mlrd so‘m QQSni qaytarish sxemasi fosh etildi