O‘zbekistonda minglab fuqaro navbatdagi moliyaviy piramidaga chuv tushdi. Bu safar Pioneer Global Media nomi ostidagi platforma 6 oy ichida oson pul topish ilinjidagi fuqarolar cho‘ntagini qoqib oldi. Unga aldanganlarning ko‘pi kredit olib yoki qarz ko‘tarib, pul tikkan. Odamlar ko‘ngliga “10 ta tuxum, 4 ta shashlik va 3 ta banan” bilan kirib borgan PGM ularning millionlab pulini o‘zlashtira oldi. Bu haqda Kun.uz’ga xabar bergan shaxs 146 mln so‘midan ayrilgan. Afsuski, bundaylarning aniq soni ma’lum emas.

Minglab o‘zbekistonliklar navbatdagi moliyaviy piramidaga aldandi. Bu safar PGM, ya’ni Pioneer Global Media nomi ostidagi platforma 6 oyda “urug‘ qadab”, “hosil”ni ham yig‘ishtirib olishga ulgurdi.

PGM nima?

Pioneer Global Media platformasi shakli va uslubi avvalgilaridan umuman farq qilmaydigan moliyaviy piramida. Kompaniya Londonda joylashgani, raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish faoliyati bilan shug‘ullanishi aytiladi. Kompaniya sertifikatlari sifatida istalgan odam yasashi mumkin bo‘lgan ikkita surat keltirilgan.

“2009 yilda tashkil etilgan PGM o‘zining ijodiy va samarali reklama agentligi bilan mashhur bo‘lib, yirik shahar markazlarida faoliyat yuritadi. PGM YouTube, Instagram, TikTok, Facebook, Globoplay, Messenger, Steam va boshqalar kabi yirik global ijtimoiy dasturiy ta’minot va o‘yin operatorlari bilan reklama bo‘yicha hamkorlikni yo‘lga qo‘ydi”, deyiladi platformaning ijtimoiy tarmoqlardagi sahifalarida.

PGM 2019 yilda O‘zbekistonga raqamli tadbirkorlikni rivojlantirish va mahalliy texnologik ekotizimni mustahkamlash maqsadida kirib kelgani ma’lum qilingan.

PGM’ning onlayn xodimlari dasturni yuklab olganidan so‘ng kompaniya reklama uchun hamkorlardan haq olishi, ushbu to‘lovlarning 70-80 foizi onlayn xodimlarga ish haqi sifatida to‘lanishi bildirilgan. Onlayn xodimlar go‘yoki mehnat depoziti sifatida pul tikishlari kerak. So‘ngra ularga kunlik vazifa topshiriladi. Vazifalar asosan qandaydir ilovalarni yuklab olish bilan bog‘liq. Vazifa bajarilgach onlayn xodimga kunlik haq to‘lanadi.

Albatta, bularning bari ushbu platforma aslida moliyaviy piramida ekanini yashirib turish uchun foydalanilgan yolg‘on. Asosiy maqsad esa depozit qo‘ydirish orqali odamlarni chuv tushirish.

Qanday “ildiz otdi”?

Ushbu moliyaviy piramida Telegram’da bir nechta kanal va guruhlarga ega. Ulardagi ma’lumotlar va davrlar tahlil qilib ko‘rilsa, PGM 2025 yil may oyi boshlarida targ‘ib qilina boshlagani ma’lum bo‘ladi.

Masalan, qariyb 42 ming a’zoga ega bo‘lgan Pioneer Global Media LTD kanali 2022 yil 14 dekabrda yaratilgani qayd etilgan. Undagi ilk xabar shu kuni e’lon qilingan. Biroq ushbu xabar tahrirlangan. Undan keyingi xabar esa 2025 yil 29 aprel kuni joylashtirilgan.

Bundan anglash mumkinki, 2022 yil yaratilgan kanal sotib olingan hamda nomi o‘zgartirilib, undagi ma’lumotlar o‘chirib tashlangan holda ilk xabar tahrirlangan. Bu orqali go‘yoki PGM 2022 yildan beri mavjud ekani haqida tasavvur uyg‘otishga harakat qilingan. “PGM kompaniyasi haqida ma’lumot” nomli boshqa bir kanal esa 2025 yil 11 avgust kuni yaratilgan.

PGM platformasi 2025 yil may oyida targ‘ibotni boshlab, iyun-iyul oylarida faollasha borgan. Avvalo o‘zini o‘ziga deganday ortidan ko‘proq odam ergashtirib, guruh tuza olganlar rag‘batlantirilgan. Ularga jamoasi bilan dasturxon atrofida tadbir o‘tkazish, jamoasi a’zolariga turli mahsulotlar tarqatish uchun mablag‘lar ajratilgan. Mahsulot olgan odamlardan esa uyali telefonida PGM dasturini ko‘rsatgan holda suratga tushib berishi talab etilgan. So‘ngra ushbu suratlardan yanada ko‘proq odamlarni ishontirishda foydalanishgan.

Tarqatilgan mahsulotlar esa turlicha: meva, tuxum, yog‘, makaron, sut, guruch va shu kabi mahsulotlar.

Shuningdek, turli tadbirlar uyushtirilib, ularda ham faol targ‘ibot ishlari olib borilgan.

Bundan tashqari, hududlarda oziq-ovqat do‘koni bo‘lgan yakka tartibdagi tadbirkorlar jalb etilib, ularning savdo nuqtalaridan ham faol foydalanilgan.

Shubhali to‘lov

Platformaga qo‘shilish va ishlash uchun pul tikish talab qilingan. Tikiladigan pul miqdori esa ishlab chiqilgan darajalarga qarab oshib borgan. Masalan, yuqori darajada ko‘proq pul tikish va shunga mos ravishda ko‘proq pul ishlash taklif etilgan. Daromad miqdori katta foizlarda va’da qilingan.

Depozitga qo‘yiladigan, ya’ni PGM’ga qo‘shilish uchun tikiladigan pul qandaydir rasmiy hisob raqamlarga emas, P2P ko‘rinishida kimlarningdir bank kartalariga o‘tkazilgan.

Avvalgi moliyaviy piramidalardan farqli jihati, pul o‘tkazmalari qabul qilingan bank kartasi egasi bundan xabardor bo‘lishi mumkin. Masalan, PGM’ga aldangan ko‘plar depozit summalarini Qahramon Olimov ismli shaxsning bank kartalariga P2P ko‘rinishida o‘tkazgan.

Bu bir nechta misol. Aslida, Qahramon Olimovning bank kartalariga PGM bilan bog‘liq ko‘plab pul o‘tkazmalari amalga oshirilgan. Kun.uz’ning aniqlik kiritishicha, 1969 yilda tug‘ilgan Olimov Qahramon Abduqayumovich Farg‘ona viloyati Buvayda tumanida istiqomat qiladi. Aynan uning o‘zi ham PGM a’zosi bo‘lgan.

Qahramon Olimov PGM moliyaviy piramidasida parda ortida turganlarning topshirig‘ini bajargan bo‘lishi mumkin. Negaki, u bank kartalarida yig‘ilgan mablag‘lardan o‘ziga berilgan ro‘yxat asosida PGM a’zolariga go‘yoki daromadi sifatida pul o‘tkazmalarini amalga oshirib kelgan.

Aslida, PGM’ga go‘yoki mehnat depoziti sifatida pul tikkanlar o‘nlab shaxslarning bank kartalariga o‘tkazmalarni amalga oshirishgan. Qahramon Olimov hamda boshqalar o‘zlari bilgan yoki bilmagan holatda, balki ma’lum bir haq evaziga PGM ortida turganlar va aldanganlar o‘rtasida moliyaviy ko‘prik vazifasini bajarib bergan bo‘lishi mumkin. Ular bank kartalariga yig‘ilgan milliardlab pul mablag‘larini qanday tartibda kimga o‘tkazgani esa tahririyatga qorong‘i.

Parda ortidagilar kim?

Kun.uz moliyaviy piramidalar haqida ko‘plab surishtiruvlar e’lon qilgan. Video ko‘rish orqali pul ishlashni taklif qilgan Aif va Whats, “powerbank ijarasi”dan daromad olishga chaqirgan Parker, odamlarni “kitob o‘qish orqali pul topish” bahonasida chuv tushirgan OMD hamda yaqindagina ko‘plab o‘zbekistonliklarning cho‘ntagini shilib ketgan, “organ” xodimlari ham targ‘ibotiga qo‘shilgan XCM shular jumlasidan.

Minglab insonlarni chuv tushirgan, biri yopilsa boshqasi yangidan ochilayotgan ushbu moliyaviy piramidalar ortida bir guruh turgani tobora oydinlashib bormoqda. Negaki, ular uslub va shakl jihatdan bir xil. Qolaversa, ayrimlarida yaqin o‘xshashliklar bor.

Masalan, “kitob o‘qish orqali pul topish”ni taklif qilgan hamda minglab odamlarni chuv tushirgan OMD moliyaviy piramidasi 2025 yil may oyida yopilgan. Ayni shu paytda PGM targ‘iboti faol boshlab yuborilgan.

OMD’ga a’zo bo‘lish uchun odamlar tomonidan pul o‘tkazilgan bank kartalari orasida Dilnoza Hojiyeva ismli shaxsning bank kartasi bor.

PGM moliyaviy piramidasida ham odamlarning pulini yig‘ib olishda aynan shunday ismli shaxsning bank kartalari ishlatilgan.

Agar ushbu shaxsning o‘zi bundan bexabar, bank kartalari esa virtual bo‘lsa, demak, Dilnoza Hojiyevaning shaxsiy ma’lumotlari bitta guruhning qo‘lida. Bu OMD va PGM moliyaviy piramidalarining ortida bitta guruh turgani haqidagi taxminni o‘rtaga chiqaradi. Agar ban kartalari odatiy hamda bankka fuqaroning o‘zi borib ochtirgan bo‘lsa, unda Dilnoza Hojiyeva ushbu guruhga “xizmat” qiladi, degan gumon paydo bo‘ladi. Har ikki holatda ham Dilnoza Hojiyevaning “izi” bir guruhga olib boradi.

“O‘rta bo‘g‘in”ni uzish vaqti keldi

O‘tgan 2-3 yil ichida O‘zbekistonda biri yo‘qolsa boshqasi paydo bo‘layotgan moliyaviy piramidalar uchta bo‘g‘inni yuzaga keltirda: yuqori bo‘g‘in – parda ortidagi asosiy jinoyatchilar, o‘rta bo‘g‘in – moliyaviy piramida ekanini bilgan holda ortidan ergashtiruvchilar, quyi bo‘g‘in – ishonuvchan jabrlanuvchilar.

Bu yerda asosiy yo‘qotuvchilar quyi bo‘g‘indagilar bo‘lib qolmoqda. Negaki, o‘rta bo‘g‘indagilar boshqalarning to‘lovi hisobiga odatda zararga kirishmaydi. O‘zbekistonda paydo bo‘lgan istalgan moliyaviy piramida tahlil qilib ko‘rilsa, 10-15 kishini aldagan bir kishi, guruhboshi topiladi. U “farvon hayot” ertagini o‘qib, odamlarni ishontiradi. Ayrimlar hatto buni kasb qilib oldi.

Huquqni muhofaza qiluvchi organlar asosiy jinoyatchilarni topishning uddasidan chiqolmayotgan ekan, hech yo‘qsa ana shu o‘rta bo‘g‘inni uzishi kerak. Yo‘qsa, minglab odamlar aldanishda davom etaveradi.

Kun.uz yana bir bor yurtdoshlarimizni turli shubhali platformalarga ishonmaslikka va pullarini sarflamaslikka chaqirib qoladi. 

Source link